Türkiye Futbol Federasyonunun 3. Lig ve bölgesel amatör liglerde bulunan kulüplere, oyuncu uygunluğu adı…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Ömer TORLAK

Üyeler: Arslan NARİN, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,

Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK

B. RAPORTÖRLER: Nazlı ÖNAL, Can SARIÇİÇEK, Hasan ADIYAMAN

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Ersen BAYRAK

Temsilcileri: Av. Dinçer TOMRUK, Av. Mustafa KARADENİZ

Uluyol Tan Sok. Güzeler İş Merkezi No:14/15 Osmangazi/Bursa D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILAN: - Türkiye Futbol Federasyonu

İstinye Mah. Darüşşafaka Cad. No:45 Kat:2-3 İstinye/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Türkiye Futbol Federasyonunun 3. Lig ve bölgesel amatör liglerde bulunan kulüplere, oyuncu uygunluğu adı altında yaş sınırlaması ve yaş kontenjanı getirmesinin 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığına yönelik 27.09.2013 tarihli ve 13-55/774-M sayılı Rekabet Kurulu kararının Ankara 7. İdare Mahkemesinin E:2013/1626, K:2014/1494 sayılı kararı ile iptali üzerine yeniden değerlendirilmesi.

(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.08.2013 tarihinde giren başvuru Rekabet Kurulunun 27.09.2013 tarihli toplantısında görüşülerek, 13-55/774-M sayı ile başvuruda yer alan iddiaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu Kurul kararı, başvuru sahibi tarafından açılan davada değerlendirilmiş ve Ankara 7. İdare Mahkemesinin 31.10.2014 tarihli, 2013/1626 Esas ve 2014/1494 Karar sayılı kararı ile Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından alınan kararın 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu gerekçesi ile iptal edilmiştir. İlgili mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesini teminen, Rekabet Kurulunun 12.02.2015 tarihli ve 15-07/93-M sayılı kararı ile başvuruda yer alan iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(3) İlgili önaraştırma kapsamında, dosyaya ilişkin eksikliklerin giderilebilmesi amacıyla 25.02.2015 tarihli ve 2208 sayılı yazı ile TFF’den bilgi talep edilmiştir. Söz konusu bilgiler, 03.03.2015 tarihli ve 1076 sayılı, 16.03.2015 tarihli ve 1436 sayılı yazılar ile Kurum kayıtlarına girmiştir.

(4) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;

 TFF tarafından, 3. Lig ve bölgesel amatör liglerde yer alan kulüplere yönelik olarak

2008 yılından beri oyuncu uygunluğu adı altında yaş sınırlaması ve kontenjan

bakımından düzenleme getirildiği,

 Bu düzenlemelere ilgili tarihten beri her yıl, güncellenerek uygulanmaya devam

edildiği ve ilgili liglerde, profesyonel ve yarı profesyonel sporcuların istihdam

piyasasına erişimine ilişkin koşulların düzenlendiği,

 3. Lig ve bölgesel amatör liglerde yürütülen faaliyetlerin ekonomik faaliyet, bu liglere

katılım sağlayan kulüpler ile profesyonel ve yarı profesyonel futbolcuların da birer

ekonomik aktörler olduğu,

 TFF’nin pazarda sahip olduğu konumu ile aldığı ilgili karar doğrultusunda sporcuların

transferlerinin ve sözleşmelerinin etkilendiği, kulüplerin hizmet satın alma

özgürlüğünün engellendiği ve rekabetin ihlal edildiği,

 TFF tarafından getirilen sınırlamaların, hem futbolcuların hem de kulüplerin serbestçe

ekonomik faaliyet göstermelerine engel olduğu, faaliyet gösterilen alan olan liglerin

yapısını bozduğu,

 Bunlara ek olarak, genç futbolcu yetiştirme amacı ile getirildiği ifade edilen bu

düzenlemelerin, bu amaca hizmet etmediği, bu hedefin gerçekleştirilmesi için bu

sınırlamanın getirilmesinin zorunlu olmadığı,

 Yaşa bağlı sınırlama ve kontenjan uygulamasının futbolcuların sundukları hizmet

bakımından ayrımcılığa yol açtığı ve herhangi bir meşru gerekçeye de

dayandırılmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi bakımından da ihlal

teşkil ettiği

iddia edilmektedir.

(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; TFF hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs: TFF

(6) TFF, 17.06.1992 tarihli ve 3813 sayılı “Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun” ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi özerk bir kuruluştur. 3813 sayılı Kanun, 05.05.2009 tarihli ve 5894 sayılı aynı isimli Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. TFF’nin görev ve yetkileri, 5894 sayılı Kanun’un 3. maddesinde düzenlenmiştir. Bu görev ve yetkilerden bazıları şunlardır:

“a) Türkiye’deki her türlü futbol faaliyetini yürütmek, düzenlemek ve denetlemek.

b) Futbolun gelişmesini ve yurt sathına yayılmasını sağlamak.

ç) Yurt içi ve yurt dışı futbol faaliyetleri için plan, program, benzeri her türlü düzenlemeyi ve anlaşmayı yapmak ve başarılı sonuçlar sağlanması için gerekli tedbirleri almak. …”

2/12

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

(7) İlgili ürün pazarının belirlenmesinde, tüketicinin gözünde fiyatları, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından birbiriyle değiştirilebilir veya ikame edilebilir olarak kabul edilen bütün mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır.

(8) Futbolun yarattığı parasal değerlerin giderek büyümesi ve futbola olan ilginin yaygınlaşması, bu spor dalının bağımsız bir yapı içerisinde yönetilmesini zorunlu kılmıştır. Bu ihtiyaca binaen 1992 yılında özerkliğe kavuşturulan TFF’ye futbol faaliyetlerini yürütmek, düzenlemek ve denetlemek amacıyla çeşitli yetki ve görevler verilmiştir. Ülkemizde futbol faaliyetleri, TFF’nin gözetiminde olan çeşitli ligler bünyesinde gerçekleştirilmektedir. Spor Toto Süper Lig, PTT 1. Lig, Spor Toto 2. Lig, Spor Toto 3. Lig ve Bölgesel Amatör Ligi bu liglerin başlıcalarını oluşturmaktadır. Bunların dışında Kadın Ligleri, Coca-Cola Gelişim Ligleri, Plaj Futbolu Ligi, Futsal Ligi ve Nike Halı Saha Ligi gibi ligler de bulunmaktadır. Ancak bu ligler; düzenlenme amaçları, içerikleri, nitelikleri ve uygulanma şekilleri gibi nedenlerden dolayı tamamen farklı kategoride değerlendirilmektedir.

(9) Futbol faaliyetlerinin başlıca aktörlerini; düzenleyici kuruluş konumunda olan TFF, anılan liglerde faaliyet gösteren futbol kulüpleri ve bu kulüplerde oynayan futbolcular oluşturmaktadır. Futbol organizasyonlarının seviyeleri, bir piramide benzetilmektedir. Buna göre, ulusal düzenleyici olarak faaliyet gösteren TFF’nin üzerinde, Avrupa düzleminde UEFA, UEFA’nın da üzerinde, uluslararası düzlemde FIFA yer almaktadır. Futbol, bu piramit yapısı içinde TFF’nin altında yer alan futbol kulüpleri arasında yaşanan yarışmanın bir ürünü olarak ortaya çıkmaktadır. Birbirleriyle rekabet içinde olan kulüplerin birbirlerine karşılıklı olarak bağımlılık özelliği spora özgü bir durum olup bu sektörü diğer sektör ve faaliyetlerden ayrıştırmaktadır. Bu özellik, spor alanında faaliyet gösteren kulüpler arasında bir tür rekabetçi dengeye; yani kulüplerin mevcut ve hem sportif hem de ekonomik anlamda rekabet edebilir olmalarına ihtiyaç duyulmasına yol açmaktadır. Spor, eğitim, sağlık, sosyal, kültürel, rekreasyonel fonksiyonlar görmekte ve bu durum ekonomik kaynakların, profesyonel spordan amatör spora doğru tekrar dağıtılmasını gerektirmektedir.

(10) Futbol kulüpleri, belirli kurallara göre kurulan, üyelerinin her birinin yetki ve sorumlulukları belli olan gerek amatör gerekse profesyonel spor dalları ile hizmet veren, her yaş grubunun spor yapabileceği tesislere ve araç gerece sahip olan, yüksek performanslı sporcu yetiştirilmesini hedefleyen özel hukuk süjeleri olarak tanımlanabilir. Kulüpler bu faaliyetleri yerine getirebilmek amacıyla gelir elde etmeye yönelik olarak dernek şeklinde yapılandıklarından şirketleşme yoluna gitmektedirler. Bu çerçevede, futbolcu transferi, futbolcu lisans haklarının kullanımı, forma ve benzeri lisanslı ürünlerin satışı, bilet satışı, sponsorluk ve reklam faaliyetleri ile yayın haklarının satışı gibi çeşitli ekonomik faaliyetlerde bulunabilmektedirler. Kulüplerin anılan bu ekonomik faaliyetlerinin her birinin, arz ve talep bakımından tamamen ayrı pazarlar olarak ele alınması gerekmektedir.

(11) Başvuru konusu, TFF’nin 3. Lig ve Bölgesel Amatör Lig’lerde uygulamaya koyduğu yaş sınırlaması ve yaş kontenjanı düzenlemelerinin, hem futbolcuların hem de futbol kulüplerinin serbestçe ekonomik faaliyet göstermesini engellediği iddialarıdır. Başvuru

3/12

konusu iddialar çerçevesinde, TFF’nin futbolcu uygunluğu olarak adlandırılan yaş sınırlaması ve yaş kontenjanı uygulamalarının, futbol kulüplerinin ekonomik faaliyetlerinden olan futbolcu transferi pazarını ve futbolcular tarafından gerçekleştirilen futbolculuk faaliyetleri pazarını etkileme olasılığının bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda dosya konusu iddialar, dosya mevcudu bilgi ve belgeler ve Kurulun geçmiş tarihli kararları çerçevesinde iddia konusu uygulamalardan ekonomik olarak etkilenebilecek “Futbolcu Transferi Pazarı” ve “Futbolculuk Faaliyetleri Pazarı” ilgili iddiaların değerlendirileceği ürün pazarlarını oluşturmaktadır.

(12) Ancak, bu pazarların TFF gözetiminde düzenlenen her bir lig bakımından alt pazarlara ayrılması mümkün görünmekle birlikte; futbol kulüplerinin profesyonel, yarı profesyonel ve amatör liglerdeki diğer kulüplerden futbolcu transferinin önünde TFF’nin inceleme konusu uygulamalarının haricinde bir engel görünmemesi, bu uygulamanın tüm liglere yönelik bir takım hedefler çerçevesinde getiriliyor olması ve nihai olarak tüm liglere etki eder nitelikte olması sebebiyle dosya kapsamında alt pazar ayrımına gidilmesine ve kesin bir pazar tanımı yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(13) TFF, Türkiye’deki her türlü futbol faaliyetini yürütmek, düzenlemek ve denetlemekle görevli bir kuruluştur. Başvuru konusu olan yaş kontenjanı ve yaş sınırlaması uygulamaları TFF’nin gözetiminde düzenlenen ve ulusal bir lig olan 3. Lig ile Türkiye çapında düzenlenmiş olan tüm Bölgesel Amatör Lig’lerde geçerlidir.

(14) Bu çerçevede TFF tarafından getirilen uygulamaların etki alanı ve her türlü futbol faaliyetini yürütmek, düzenlemek ve denetlemek şeklindeki yetkisinin sınırları açısından, tüm Türkiye’de gerçekleştirilebilmesinin önünde herhangi bir engelin ve pazardaki rekabet koşullarını farklılaştıran ya da bölge ayrıştırmasını gerektiren herhangi bir unsurun bulunmaması sebebiyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

I.3. TFF’den Talep Edilen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler

(15) Dosya konusu iddia, TFF’nin 3. Lig ve Bölgesel Amatör Lig’lerde uygulamaya koyduğu yaş sınırlaması ve yaş kontenjanı düzenlemelerinin, hem futbolcuların hem de futbol kulüplerinin serbestçe ekonomik faaliyet göstermesini engellediğine ilişkindir. TFF’den gelen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda iddia edildiği gibi TFF’nin 3. Lig ve Bölgesel Amatör Lig’lerde yaş sınırlaması ve kontenjan uygulamasına gittiği tespit edilmiştir.

(16) TFF’den talep edilen bilgiler; TFF tarafından alınan kararların usulüne ve bu kararların dayanaklarına, getirilen uygulamalarla gerçekleştirilmek istenen amaca, uygulamaların diğer ülke uygulamalarından esinlenerek getirilip getirilmediğine, uygulamanın detaylarına ve doğurduğu sonuçlara ilişkindir. Bu çerçevede, alınan kararların TFF’nin kanuni yetkileri çerçevesinde alınan kararlar olup olmadığı ve rekabet hukuku bakımından engelleyici veya sınırlayıcı uygulamalar olarak sonuç doğurup doğurmadıkları hususu incelenmiştir.

(17) TFF tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, TFF’nin görev ve yetkilerinin, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un (5894 sayılı

4/12

Kanun) 3. maddesinde düzenlenmiş olduğu ve bu yetkilerin kullanımının TFF Statüsü’nün 35. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca TFF Yönetim Kurulu’na verilmiş olduğu, TFF Yönetim Kurulu’nun da TFF Statüsü’nün aynı maddesinin (c) bendi uyarınca futbolculara ilişkin düzenlemeler yaptığı ve her sezon öncesi bu düzenlemeleri lig statüleri ve ilan edilecek hususlar olarak TFF resmi internet sitesi üzerinden ilan ettiği, kanun ve statü hükümleri uyarınca TFF Yönetim Kurulu’nun yetkisi ve görevi dahilinde tesis ettiği işlemlerin düzenleyici işlemler olduğu, TFF’nin kanundan aldığı futbolla ilgili her türlü düzenleme yapmaya ilişkin münhasır yetkisini, yine 5894 sayılı Kanun’da açıkça belirtilen “…Yönetim Kurulunun yapacağı ve aksi kararlaştırılmadığı sürece TFF’nin resmi internet sitesinde yayımlandığı gün yürürlüğe girecek talimatlarla belirlenir.” hükmü uyarınca çıkardığı talimatlarla kullandığı anlaşılmaktadır.

(18) Ayrıca TFF’nin söz konusu amatör futbolcuların şanslarının artırılması amacıyla 2008- 2009 sezonundan itibaren yaş uygulamasına gittiği, ancak uygulamanın detayları oluşturulurken hiçbir futbolcunun hak kaybına uğramaması adına birçok kıstasın dikkate alındığı ifade edilmiştir. Uygulamanın oluşturulmasında, ana kıstas olarak, alt yapı ligi şeklinde kategori edilen 3. Lig’in futbolcu yetiştirme görevinin dikkate alındığı, bu bağlamda 2008-2009 sezonundan itibaren başlamak üzere “Futbolcu Uygunluğu” maddesinin değiştirildiği, her sene 3. Lig’de yer alacak futbolculara “25” yaşından küçük olma kıstasının getirildiği, ancak genç futbolcuların eğitiminde yer alacak diğer futbolcuların da dikkate alındığı ve her kulübe istisna olarak 25-30 yaş arası altı futbolcuyla sözleşme imzalama serbestisinin tanındığı, bu istisna uygulama ile hem yaşı büyük olan futbolcuların hak kayıplarının önüne geçilmesinin hem de genç futbolcuların tecrübeli futbolcular ile birlikte oynamaları suretiyle eğitimlerine katkı sağlamasının amaçlandığı belirtilmiştir. TFF tarafından ayrıca uygulamanın devreye alındığı dönemde kulüplerle sözleşmesi devam eden ancak yaş sınırına takılan futbolcuların haklarının da korunmuş olduğu ve bu futbolculara sözleşmelerinin sonuna kadar kulüpleri ile devam edebilme olanağının sağlandığı belirtilmiştir.

(19) Gönderilen bilgilerde ayrıca, 2010-2011 sezonundan itibaren yine profesyonel liglere futbolcu yetiştirmek ve yurt çapında yaygınlığı artırmak amacıyla kurulan Bölgesel Amatör Ligler bakımından bahsi geçen kuralın uygulanmasına aynı amaçlarla devam edildiği ve istisna hükmün korunduğu, bu liglerde 3. Lig’den farklı olarak yaş gruplarının belirlenmiş olduğu ve büyük futbolcu statüsüne giren futbolcular için de istisna hükmü koyularak futbol hayatlarına devam etme olanağının sağlandığı belirtilmiştir.

(20) Diğer yandan, TFF tarafından, anılan liglerde uygulanan yaş sınırlaması düzenlemelerinin hukuka uygun olduğu hususunun Tahkim Kurulu kararları [1] ile onandığı, ayrıca bu kararların anayasal güvence ile kesinleşerek, söz konusu konuda yargı yolunun kapandığı da belirtilmiştir.

I.4. Değerlendirme

I.4.1. TFF’nin Teşebbüs/Teşebbüs Birliği Niteliğine İlişkin Değerlendirme

(21) Dosyanın konusunu oluşturan yaş sınırlaması ve yaş kontenjanı uygulamaları, temelde TFF Yönetim Kurulu tarafından çıkarılan talimatlarla hayata geçirilmiş uygulamalardır. Söz konusu düzenlemeler ile 3. Lig ve Bölgesel Amatör Lig’lerde yer alan futbol 1 Tahkim Kurulunun 27.06.2008 tarihli, 2008/192 E. ve 2008/210 K. sayılı ile 04.07.2013 tarihli, 2013/172 E. ve 2013/174 K. sayılı kararları.

5/12

kulüplerinde oynayacak futbolcular bakımından belli yaş sınırlamaları ve yaş grupları bakımından kontenjan sınırlamaları getirilmektedir. Söz konusu düzenlemelerin rekabet hukuku bakımından incelenebilmesi için her şeyden önce TFF’nin teşebbüs/teşebbüs birliği niteliğinin ortaya konması gerekmektedir. Bu nedenle incelemenin başlangıç noktasını teşkil eden TFF’nin hukuki statüsü ve teşebbüs/teşebbüs birliği niteliği taşıyıp taşımadığı hususu öncelikle değerlendirilmelidir.

(22) TFF’nin hukuki statüsü, diğer bir deyişle tüzel kişi olarak kamu hukukuna mı özel hukuka mı tabi olduğu hususu oldukça tartışmalıdır. 5894 sayılı Kanun’un 1. maddesinde TFF’nin “özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve özerk” bir kuruluş olduğu ifade edilmektedir. Bu tanımlamanın yarattığı belirsizliğin Danıştay’ın kararlarıyla açıklığa kavuşturulamadığı hatta içtihatta kesin bir cevap verilerek ortadan kaldırılamadığı bilinmektedir. Danıştay’ın bazı kararlarında TFF’nin özel hukuk hükümlerine tabi olmasının, tesis edilen işlemlerin idari niteliğini değiştirmeyeceği ifade edilmekte iken [2], aksi yönde kararlar da mevcuttur.

(23) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde teşebbüs kavramı, “piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” olarak tanımlanmıştır. Ancak, belirli bir alandaki iktisadi faaliyeti nedeniyle “teşebbüs” statüsüne sahip olan bir hukuki varlığın, eylemde bulunduğu her alanda teşebbüs statüsünü taşıyacağını ileri sürmek mümkün değildir. Dolayısıyla, herhangi bir eylemi nedeniyle rekabet hukuku incelemesine taraf olan bir hukuki varlığın teşebbüs statüsünü haiz olup olmadığı değerlendirilirken, ilgili hukuki varlığın çeşitli alanlardaki faaliyetlerinin iktisadi bir faaliyet teşkil edip etmediğinden ziyade, inceleme konusu eylemin iktisadi bir faaliyet çerçevesinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin incelenmesi gerekmektedir [3]. Bu bakımdan, TFF’nin 4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs niteliğini haiz olup olmadığı değerlendirilirken, TFF’nin gerçekleştirdiği uygulamanın niteliğini incelemek önem taşımaktadır. Bu değerlendirme yapılırken, TFF’nin gerçekleştirdiği uygulamanın veya yaptığı düzenlemenin ekonomik bir faaliyet olmayıp, düzenleyici nitelikte olduğu ve kamusal bir yetkinin kullanıldığı durumlarda, teşebbüs niteliğini haiz olmadığı ve işlem ve eylemlerinin idari işlem niteliğinde olduğu söylenebilecektir. Buna karşılık, 4054 sayılı Kanun’un uygulanabildiği özneleri belirleyen temel kavram olan “teşebbüs” tanımında piyasada mal ve hizmet üreten, pazarlayan, satan yani ekonomik nitelik taşıyan faaliyetleri olan gerçek ve tüzel kişilerin işaret ediliyor olması, TFF’nin ekonomik nitelik taşıyan faaliyetleri bakımından 4054 sayılı Kanun kapsamında teşebbüs olarak değerlendirilmesi sonucunu doğuracaktır.

(24) TFF’nin teşebbüs niteliği taşıyıp taşımadığı hususu Kurulun önceki kararlarında da ele alınmış ve TFF, ekonomik nitelik taşıyan faaliyetleri nedeniyle bir teşebbüs olarak kabul edilmiştir [4]. Bu durumda, salt düzenleme yetkisine dayalı olarak gerçekleştirdiği ve ekonomik olarak nitelendirilemeyecek eylemleri bakımından TFF’nin teşebbüs olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, ilgili dosya kapsamında öncelikle dosya konusu düzenlemelerin ekonomik faaliyet olup olmadığı değerlendirilmelidir.

2 Danıştay 10. Dairesinin 17.06.1991 tarihli ve E.1991/1149, K.1991/2286 sayılı kararı.

3 Rekabet Kurulunun 27.10.2011 tarihli ve 11-54/1385-495 sayılı kararı.

4 06.02.2001 tarihli ve 01-07/62-19 sayılı, 28.08.2002 tarihli ve 02-50/636-258 sayılı, 22.09.2005 tarihli ve 05-59/880-237 sayılı, 22.11.2007 tarihli ve 07-87/1099-424 sayılı Rekabet Kurulu kararları.

6/12

(25) TFF’nin görev ve yetkileri, 5894 sayılı Kanun’un 3. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddede yer alan görev ve yetkilerin bir kısmı şunlardır: “a) Türkiye’deki her türlü futbol faaliyetini yürütmek, düzenlemek ve denetlemek, b) Futbolun gelişmesini ve yurt sathına yayılmasını sağlamak, c) FIFA ve UEFA’nın yetkili organları tarafından konulan kuralların gereği gibi uygulanmasını sağlamak, ulusal talimatlar hazırlamak ve Türkiye’yi futbol ile ilgili konularda yurt dışında temsil etmek, ç) Yurt içi ve yurt dışı futbol faaliyetleri için plan, program, benzeri her türlü düzenlemeyi ve anlaşmayı yapmak ve başarılı sonuçlar sağlanması için gerekli tedbirleri almak, d) Her düzeyde müsabakalar düzenlemek ve milli takımlar ile kulüp takımlarının uluslararası müsabakalara katılması ve mücadele edebilmesi için gerekli tedbirleri almak”.

(26) Söz konusu yetkilerin kullanımı TFF Statüsü’nün 35. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca TFF Yönetim Kurulu’na verilmiştir. TFF, kanundan aldığı futbolla ilgili her türlü düzenleme yapma münhasır yetkisini, yine 5894 sayılı Kanun’da açıkça belirtilen “… Yönetim Kurulunun yapacağı ve aksi kararlaştırılmadığı sürece TFF’nin resmi internet sitesinde yayımlandığı gün yürürlüğe girecek talimatlarla belirlenir.” hükmü uyarınca çıkardığı talimatlarla kullanmaktadır. TFF Yönetim Kurulu tarafından 5894 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca futbolculara ilişkin düzenlemeler yapılarak her sezon öncesi “lig statüleri” ve “ilan edilecek hususlar” adı altında TFF resmi internet sitesi üzerinden ilan etmektedir.

(27) Kanun ve Statü hükümleri uyarınca TFF Yönetim Kurulu’nun yetkisi ve görevi dahilinde tesis ettiği işlemlerin düzenleyici işlemler olduğu değerlendirilmektedir. 3. Lig bakımından 2008-2009 sezonunda, Bölgesel Amatör Lig bakımından 2010-2011 sezonunda uygulamaya alınan söz konusu yaş kontenjanı ve sınırlamasına ilişkin düzenlemeler 2014-2015 sezonu da dahil olmak üzere bu iki lige ilişkin statülerinin hepsinde yer almıştır.

(28) TFF tarafından talimatlar yoluyla yapılan bu düzenlemelerin, TFF bakımından gelir getirici veya mal/hizmet sunumu olarak nitelendirilebilecek bir yönü bulunmamaktadır. Bu kapsamda, dosya kapsamında inceleme konusu olan TFF düzenlemelerinin, Kanun ile TFF’ye münhasıran verilen düzenleme yetkisinin tek taraflı olarak kullanılması ve bu yetki kapsamında düzenleyici işlem tesisi olarak nitelendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu noktada, ilgili düzenlemelerin hayata geçirilmesi bakımından TFF’nin herhangi bir ekonomik faaliyette bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, TFF’nin işbu dosya konusu iddialarda belirtilen uygulamaları bakımından bir ekonomik faaliyet içinde bulunmadığı, salt düzenleme fonksiyonunu ve yetkisini kullandığı, bu nedenle iddia konusu ilgili uygulamaları bakımından 4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs niteliğini haiz olmadığı sonucuna varılmıştır.

(29) TFF’nin bir teşebbüs birliği olup olmadığı konusunun değerlendirilmesinde, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki tanımdan hareket etmek gerekecektir. Söz konusu maddede ”teşebbüs birliği”, “teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu, tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikler” olarak tanımlanmıştır. Bu tanımdan, teşebbüs birliğinin esaslı unsurunun teşebbüslerden oluşuyor olması gerektiği sonucu çıkarılmaktadır. TFF Statüsü’nün 9. maddesinde TFF’nin üyeleri şu şekilde sıralanmıştır:

a. “Türkiye profesyonel futbol liglerinde yer alan kulüpler,

b. Türkiye Amatör Spor Kulüpleri Konfederasyonu,

7/12

c. Profesyonel Futbolcular Derneği,

d. Türkiye Futbol Antrenörleri Derneği,

e. Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği,

f. Bünyesinde futbol faaliyeti bulunan engelliler spor federasyonları,

g. FIFA veya UEFA icra kurulunda aktif görev yapan kişiler,

h. FIFA veya UEFA’nın komitelerinde fiilen en az 10 yıl görev yapan kişiler,

i. Türkiye Futbol Federasyonu başkanlığını asaleten yapmış olan kişiler,

j. Genel Kurul tarafından üyeliğe kabul edilecek diğer kişiler.”

(30) TFF’nin, şikayete konu olan somut uygulama bakımından, kanunla kendisine tanınmış olan bir gücü kullandığı, bunu yaparken kendisini oluşturan üyelerin menfaatini değil kamusal bir menfaati koruduğu, ayrıca düzenleyici bir otorite olarak hareket ederek futbola ilişkin birtakım kurallar koyduğu görülmektedir. Bununla birlikte, Ankara 7. İdare Mahkemesinin konuya ilişkin kararında TFF’nin bir teşebbüs birliği olduğunun açıkça ifade edilmiş olduğu görülmektedir.

I.4.2. TFF’nin Yaş Sınırlaması Düzenlemelerine İlişkin Değerlendirme

(31) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmünü haizdir. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde ise; bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasını yasaklanmış ve 3. maddesinde hâkim durum, belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmıştır. TFF’nin dosya konusu uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddeleri bakımından da ihlal teşkil ettiği iddia edilmektedir.

(32) TFF’nin görev ve yetkileri, 5894 sayılı Kanun’un 3. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddede yer alan görev ve yetkilere yukarıda detaylı şekilde yer verilmiştir. Bu kapsamda TFF’nin en başta Türkiye’deki her türlü futbol faaliyetini yürütmek, düzenlemek ve denetlemekle yetkili ve görevli kılındığı, buna ek olarak futbolun gelişmesini ve yurt sathına yayılmasını ve FIFA ile UEFA’nın yetkili organları tarafından konulan kuralların gereği gibi uygulanmasını sağlamak görevlerinin ve ulusal talimatlar hazırlamak ve yurt içi ve yurt dışı futbol faaliyetleri için plan, program, benzeri her türlü düzenlemeyi ve anlaşmayı yapmak ve başarılı sonuçlar sağlanması için ve milli takımlar ile kulüp takımlarının uluslararası müsabakalara katılması ve mücadele edebilmesi için gerekli tedbirleri almak gibi yetkilerinin olduğu anlaşılmaktadır.

(33) TFF’nin düzenleyici işlem yapma, karar alma ve futbol ile ilgili faaliyetleri yürütmekle yetkili organı TFF Yönetim Kuruludur. TFF Yönetim Kurulunun bu yetkisi TFF Statüsü’nün 35. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde “Görevine giren konularda düzenleme yapmak, uygulamak ve futbol ile ilgili her türlü faaliyeti yürütmek” denilmek suretiyle ifade edilmiştir. TFF, kanundan aldığı futbolla ilgili her türlü düzenleme yapmaya ilişkin münhasır yetkisini, yine 5894 sayılı Kanun’da açıkça belirtilen “… Yönetim Kurulunun yapacağı ve aksi kararlaştırılmadığı sürece TFF’nin resmi internet sitesinde yayımlandığı gün yürürlüğe girecek talimatlarla belirlenir.” hükmü

8/12

uyarınca çıkardığı talimatlarla kullanmaktadır. TFF Yönetim Kurulunun düzenleyici işlem yapma ve yönetim yetkisi kapsamında yerine getireceği işler arasında TFF Statüsü’nün 35. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde sayılan “Futbolcuların çalışmaları ile ilgili usul ve esasları tespit etmek” faaliyeti de bulunmaktadır. Bu yetki, TFF Futbol Müsabaka Talimatı’nın “Futbolcuların Uygunluğu” başlıklı 13. maddesinde “TFF, müsabakalarda yer alacak futbolcuların yaş ve statülerini her sezon başında belirler ve ilan eder.” şeklinde hükme bağlanmıştır.

(34) TFF Yönetim Kurulu tarafından 5894 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca futbolculara ilişkin düzenlemeler yapılarak her sezon öncesi “lig statüleri” ve “ilan edilecek hususlar” adı altında TFF resmi internet sitesi üzerinden ilan edilmekte olup TFF tarafından getirilen bu düzenlemelerin TFF Statüsü’nün 35. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve Futbol Müsabaka Talimatı’nın 13. maddesi çerçevesinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Kanun, Statü ve Talimat hükümleri uyarınca TFF Yönetim Kurulu’nun yetkisi ve görevi dâhilinde tesis ettiği işlemlerin düzenleyici işlemler olduğu değerlendirilmektedir.

(35) 3. Lig bakımından 2008-2009 sezonunda, Bölgesel Amatör Lig bakımından 2010-2011 sezonunda uygulamaya alınan söz konusu yaş kontenjanı ve sınırlamasına ilişkin düzenlemeler 2014-2015 sezonu da dahil olmak üzere bu iki lige ilişkin statülerinin hepsinde yer almıştır. Bu niteliği ile ilgili düzenleme yalnızca bu iki ligde faaliyet gösteren kulüpler ile bu kulüplerde oynayan futbolcuları ilgilendirmektedir. Dolayısıyla Süper Lig, 1. Lig ve 2. Lig kategorilerinde yer alan takımlar ile bu liglerde yarışan takımlarda oynayan futbolcular bu düzenlemenin dışında kalmaktadır. Bu durum ilgili düzenlemenin getirildiği liglerin özelliği ile beraber değerlendirilmesini gerektirmektedir.

(36) TFF tarafından gönderilen bilgilerde de yer verildiği üzere, söz konusu uygulamalar devreye alınmadan önce Türkiye’deki profesyonel ve amatör futbolcu sayılarının, futbol bakımından “beşik” olarak tabir edilen en önemli liglerdeki profesyonel ve amatör futbolcu sayıları ile kıyaslandığı, nüfusa oranla profesyonel takım ve futbolcu sayısı en yüksek ancak amatör futbolcu sayısı en düşük futbol liglerinin Türkiye’de yer aldığının tespit edildiği ve bunun üzerine bulunduğu kategori itibariyle 2. Lig, 1. Lig ve Süper Lig için alt yapı niteliği taşıyan ve bu liglere futbolcu yetiştiren, amatör ligler ile profesyonel ligler arasında köprü görevi gören bir lig niteliği kazandırılabilmesi için 3. Lig ve Bölgesel Amatör Lig’ler bakımından bu düzenlemeye gidildiği anlaşılmaktadır.

(37) Futbolun gelişimi dikkate alındığında, futbolcuların bedensel ve ruhsal verimini artıran yaşların gittikçe düştüğü ve futbolcuların en iyi performanslarını gösterdikleri yaşların da buna bağlı olarak küçüldüğü görülmektedir. Bu bağlamda TFF tarafından, kendinden önceki üç profesyonel lig için oyuncu yetiştirme amacıyla alt yapı ligi olarak kullanılan 3. Lig’in futbolcu yapısı incelenmiş ve alt yapı ligi olarak amatör ligler ve profesyonel ligler arasında geçiş sağlaması gereken 3. Lig’de yer alan takımlarda oynayan futbolcuların yaşlarının yüksek olduğu anlaşılmıştır. Buna ek olarak bu futbolcuların, ilerlemiş yaşları nedeniyle futbolun gelişiminde artık etkin ve verimli katkı sağlayamayacak hale geldikleri, takım kadrolarındaki yerlerini salt tecrübeye dayalı olarak korudukları, amatörlükten profesyonelliğe geçiş sürecinde bulunan yetenekli yüksek performansa sahip seçkin amatör sporcuların bu nedenle kadro ümitsizliğine sürüklendiği ve neticede bu ümitsizlik nedeniyle amatör futbolcu sayısında gerek zamansız olarak futbolu bırakma, gerekse erken yaşlarda bu üst liglerde dahi yarışmama şeklinde azalma olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

9/12

(38) TFF Yönetim Kurulu tarafından bu nedenler dikkate alınarak 2008-2009 sezonundan itibaren yaş uygulamasına gidilmesinin, Türk profesyonel futbolunun lokomotifi olarak nitelendirilebilecek Süper Lig ve 1. Ligde oynayacak futbolcuların yetişmesi ve gelişmesinde etkin rol oynamasını sağlayacak şekilde 3. Ligi örgütleme yoluna gittiği anlaşılmaktadır. Sınırlamaların Bölgesel Amatör Lig’lere de aynı saiklerle getirildiği değerlendirilmektedir.

(39) Başvuru konusu iddialar arasında futbolcuların çalışma özgürlüğünün kısıtlandığı ve bu anlamda kulüplerin faaliyetlerine de sınırlama getirildiği ifade edilmektedir. TFF tarafından getirilen düzenleme ile 2008-2009 sezonundan itibaren başlamak üzere “Futbolcu Uygunluğu” maddesi değiştirilmekte ve her sene 3. Lig’de yer alacak futbolculara “25” yaşından küçük, Bölgesel Amatör Lig’de yer alacak futbolculara ise “27” yaşından küçük olma kriteri getirilmektedir. Bununla birlikte, söz konusu sınırlama esnek şekilde yapılandırılmış, 3. Lig’de her kulübe istisna olarak 25-30 yaş arası altı futbolcuyla sözleşme imzalama serbestisi tanınmış, bu istisna uygulama ile hem yaşı büyük olan futbolcuların hak kayıplarının önüne geçilmesi amaçlanmış, hem de genç futbolcuların tecrübeli futbolcular ile birlikte oynayarak gelişmelerine olanak sağlanmıştır. Ayrıca uygulamanın devreye alındığı dönemde kulüplerle sözleşmesi devam eden ancak yaş sınırına takılan futbolcuların hakları korunmuş olup, bu futbolcuların sözleşmelerinin sonuna kadar kulüpleri ile devam edebilmelerine olanak sağlanmıştır. 2010-2011 sezonundan itibaren yine profesyonel liglere futbolcu yetiştirmek ve yurt sathına yaygınlığı artırmak amacıyla kurulan Bölgesel Amatör Lig’lerde de aynı kuralın uygulanmasına aynı amaçlarla devam edilmiş, yaş sınırına takılan futbolcuların haklarının korunması amacıyla ise istisna hükmü korunmuştur. Bu liglerde 3. Lig’den farklı olarak yaş grupları belirlenmiş olup, büyük futbolcu statüsüne giren futbolcular için de istisna hükmü koyularak futbol hayatlarına devam etme olanağı sağlanmıştır.

(40) Rekabet hukuku uygulamalarında, amatör ya da profesyonel sporcuların teşebbüs olarak değerlendirilebileceği kabul edilmektedir. Sporcunun bir spor kulübüne bağlı olarak çalıştığı süre içerisinde bunun bir işçi-işveren ilişkisi olduğu varsayılsa bile, özellikle kulüpten bağımsız olarak hareket ettiği durumlarda, transfer dönemlerinde ve örneğin bir sponsorluk anlaşmasına taraf olduğu durumlarda teşebbüs sıfatını haiz olduğu kabul edilmektedir.

(41) Uygulamanın, gerek esnek yapılandırılma şekli gerekse yaşı büyük futbolculara bu lig dışındaki liglerde mücadele edebilme hakkını kısıtlamaması nedeniyle futbolcuların çalışma özgürlüğünü ve kulüplerin faaliyetlerini sınırlandırma niteliği taşıdığını kabul etmek mümkün görünmemektedir.

(42) Şikâyete konu düzenlemenin amacının rekabeti kısıtlamak değil, genç futbolcuların yetişmesine ve eğitilmesine fırsat yaratmak olduğu açıktır. Düzenlemelerin, sadece 3. Lig ve bölgesel amatör ligleri kapsadığı, üstelik bu liglerde dahi söz konusu uygulamaya istisnalar getirildiği görülmektedir. Bunun dışında kalan liglerde ise herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Dolayısıyla, düzenlemenin, 25 yaşından büyük futbolcuların pazarda faaliyet göstermesine engel olmadığı anlaşılmıştır.

(43) Futbolun gelişebilmesi için futbolcuların tabana yayılması ve özellikle nüfusa oranla amatör futbolcu sayısının artırılması gerekmektedir. TFF tarafından getirilen yaş sınırlaması ve kontenjanı uygulamaları ile futbolcu ve dolayısıyla kulüp piyasasında

10/12

yetenekli futbolcuların yer alması, sadece tecrübesi ile kadroda yer alan futbolcular yerine yarışma ve rekabet kıstaslarını yükselten genç ve yetenekli futbolcuların kendilerine yer bulmalarının ve ilerleyen yıllarda üst profesyonel liglerde yer alabilmelerinin sağlandığı ve bu uygulama ile milli takımların alt yapısını oluşturan genç futbolcuların erken yaşlarda tecrübe kazanmalarının hedeflendiği anlaşılmaktadır. Düzenleme ile bu liglerin, futbolcuların yetenek, performans ve motivasyon duygularını geliştirecek bir organizasyon niteliğine kavuşturulması amaçlanmıştır. 2008-2009 sezonundan sonra üst profesyonel liglerde yer alan genç oyuncuların sayısındaki artış, uygulamanın bu amaçları sağlamada başarılı olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, bu tür bir sonucun ortaya çıkıp çıkmaması ve uygulamanın amacına ulaşıp ulaşamaması, eylemlerin rekabet hukuku bakımından konumunu değiştirecek nitelikte değildir.

(44) Başvuru konusu iddialarda, sınırlamanın uygulandığı 3. Lig ve Bölgesel Amatör Lig bakımından Türk futbolu için bir altyapı oluşturma amacı içerdiği, ancak söz konusu yaş sınırlaması uygulamasının uygulandığı dönemlerde sonuçları bakımından amacına hizmet etmediği, dolayısıyla uygulamanın amaçları ile sonuçları bakımından uyum sağlamadığı belirtilmektedir. Bilindiği üzere futbolda alt yapı yatırımları ve bu yatırımlar sonucunda genç futbolcuların yetişmesi ve Türk futboluna kazandırılması uzun zaman gerektirmektedir. Bu çerçevede, alt yapıya yönelik alınacak kararlar da kısa vadeli dönemler için alınmamaktadır. Ülkemizde futbol faaliyetleri bakımından münhasır yetkili olan TFF tarafından alınan kararlar da kısa vadeli dönemler için alınmamıştır. Dolayısıyla, iddialarda belirtildiği gibi üç-beş senelik dönemlerde, futbolda alt yapıya, genç futbolcuların yetişmesine ve Türk futbolunun lokomotifi sayılabilecek üst liglere kazandırılmasına yönelik alınan kararların sonuçlarının kısa vadeli dönemler için değerlendirilmesi de uygun olmayacaktır. TFF’nin genç futbolcuların yetişmesine yönelik kararlar alması sonucunda; futbol kulüplerinin karar sonucuna göre organize olması, yetenekli genç oyuncuların tespit edilmesi, bu oyuncuların takıma kazandırılması, kazandırıldıktan sonra eğitimi ve profesyonel futbolcu haline gelmesi uzun zaman gerektirmektedir. Dolayısıyla uygulamanın amaçlarının sonuçları bakımından iddia edildiği gibi şu aşamada bir değerlendirme yapılması uygun olmayacaktır. Aşağıdaki Tablo 1’den görüleceği üzere TFF’nin yaş sınırlaması ve kontenjan uygulaması kararından sonra, uygulanan dönemlerde yıllar itibariyle henüz 3. Lig’de bariz bir değişiklik gözlenmese de, Bölgesel Amatör Lig’lerde oynayan genç futbolcuların sayısının kayda değer bir şekilde arttığı görülmektedir. Dolayısıyla bahse konu uygulamanın kısa dönemde bile etkisini göstermeye başladığı görülmektedir. İlgili liglerde yer alan futbolcuların, yaş gruplarına ve yıllara göre sayılarına aşağıda tabloda yer verilmektedir.

Tablo 1: TFF 3. Lig ve Bölgesel Amatör Lig’inde Futbolcuların Yaş Gruplarına ve Yıllara Dağılımı

2009-2010 2010-2011 2011-2012 2012-2013 2013-2014 2014-2015

TFF 3. Lig 25

247 208 264 214 218 273

Yaş Üstü

TFF 3. Lig 25

1.609 1.558 1.716 1.577 1.688 1.604

Yaş Altı

BAL 27 Yaş

11/12

(45) Diğer yandan anılan liglerde uygulanan yaş sınırlamalarına ilişkin düzenlemelerin hukuka uygunluğu daha önce yer verilen benzer olaylarda Tahkim Kurulunun önüne gelmiş, Tahkim Kurulunun kararları ile onanmış ve bu kararlar da kesinleşmiştir.

(46) Tüm bu açıklama ve değerlendirmeler ışığında, TFF’nin yaptığı düzenlemenin kanunun kendisine verdiği yetki ve görevler kapsamında bulunduğu, amacının genç futbolcuların yetişmesini ve eğitimini sağlamak olduğu, herhangi bir rekabeti kısıtlayıcı amaç güdülmediği, sonuçta belli yaşın üzerindeki futbolculara bir miktar sınırlama getirilmekle birlikte, söz konusu sınırlamanın bütün ligleri değil sadece 3. Lig ve Bölgesel Amatör Ligleri kapsadığı, bu liglerde dahi istisnalara yer verildiği, getirilen sınırlamanın, düzenlemenin meşru amacıyla orantılı olduğu, belli yaşın üzerindeki futbolcuların sınırlı olarak bu liglerde, sınırsız olarak da diğer liglerde oynama imkânlarının halen mevcut olduğu, dolayısıyla kendilerinin pazar dışında kalmaları ve/veya ekonomik faaliyetlerinin engellenmesi gibi bir sonucun söz konusu olmadığı ve düzenlemenin herhangi bir pazarda rekabetin kısıtlanmasına yol açmayacağı sonucuna varılmıştır.

J. SONUÇ

(47) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, şikayetin reddine, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

12/12