Uzun demir çelik ürünlerine, özellikle talep ikamesi kısmen de arz ikamesi yönüyle bakıldığında, “kütük”, “nervürlü inşaat demiri”, “filmaşin” ve “profil” gibi alt pazarların bulunduğu görülmektedir. Ancak, başvurunun inşaat çubuklarına ilişkin olması ve ülkemizdeki teknik standartlar çerçevesinde, inşaatlarda büyük ölçüde nervürlü inşaat demiri kullanılması dikkate alınarak, bu dosya özelinde ilgili ürün pazarı “nervürlü inşaat demiri” olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Sektörde faaliyet gösteren üreticilerin hemen hemen tüm bölgelere satış yapabildikleri dikkate alınarak, önaraştırma kapsamında ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.2. Tespitler
Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerden alınan konuya ilişkin yazılarda yer verilen hususlar aşağıdadır:
- İnşaat demiri 6 mm ile 50 mm arasında değişen ebatlarda üretilebilmektedir.
- Türkiye’de en yoğun olarak 8, 10, 12, 14, 16 ve 20 mm ebatlarında nervürlü inşaat demiri talep edilmektedir. Söz konusu ürünlere yönelik talep nedeniyle, Türkiye’de toplam inşaat demiri üretiminin yaklaşık olarak %70’ini bu ürünler oluşturmaktadır. 20 mm’den kalın kesitli çubuklara yönelik talep ise, genel olarak alışveriş merkezleri, yüksek binalar, yol ve köprü inşaatı gibi bazı özel projelerden gelmektedir. Bununla birlikte, ekonomik büyümeye paralel olarak, son dönemlerde bu tür projelerin artmasıyla birlikte, 20 mm üstü inşaat demiri talebi de yükselmiştir. - Düz inşaat demirinin inşaatlarda kullanımı, özellikle 1999 depremi sonrasında yürürlüğe giren teknik mevzuatla kısıtlanmıştır. Bu nitelikteki çubuklar yalnızca bağlama amaçlı olarak kullanılmaktadır.
- Önaraştırmaya konu teşebbüslerden Kroman, Diler, Ekinciler, İzdemir, Habaş, İçdaş ve Kaptan’a ait üretim tesislerinde 8 mm-50 mm arası ebatlarda nervürlü inşaat demiri üretimi yapılabilmektedir. Çolakoğlu’na ait tesislerde üretim 10 mm-50 mm ebatları arasında gerçekleştirilebilirken, yalnızca Kardemir üretim tesislerinde 12 mm-40 mm arasında nervürlü inşaat demiri üretilebildiğini belirtmiştir.
- İnşaat demirinin farklı ebatların üretiminde, arz esnekliği, esas itibarıyla ilgili tesisin hangi amaçla tasarlandığına bağlıdır. Örneğin 8-50 mm arasında çubuk üretmek üzere tasarlanmış bir tesiste, söz konusu sınırlar içerisinde her ebatta üretim mümkündür. Modern tesislerde, özellikle yakın ebatlı ürünler arasındaki üretim geçişi, yalnızca birkaç saat içerisinde gerçekleştirilebilmektedir. Ebat farkının görece yüksek olduğu ürünlerde dahi, bu süre yine saatlerle ifade edilebilmektedir. Bu nedenle, genel olarak nervürlü inşaat demirinin farklı ebatlarının üretimine yönelik arz esnekliği yüksektir.
- Diğer uzun demir ürünleri (profil, köşebent, lama vb.) üretimi ile, inşaat demiri üretimi arasında geçiş yapabilmek için, ilave haddehane yatırımı gerekmektedir. Bu tür bir yatırım önemli bir maliyet doğurduğu gibi, yatırımın hayata geçiş süresi 24 ayı bulabilmektedir. Yatırım sonrasında dahi, aynı tesiste çubuk haddehanesinden örneğin profil haddehanesine geçiş bir ayı bulabilmektedir. Bu süreç içerisinde, üretimin önemli ölçüde sekteye uğrayacak olması nedeniyle, diğer uzun demir çelik ürünleri ile inşaat demiri üretimi arasındaki arzın esnek olmadığı değerlendirilmektedir.
- İlgili teşebbüsler tarafından, inşaat sektörünün talebi doğrultusunda, en fazla üretimi yapılan nervürlü inşaat demiri ebatları, sıralama teşebbüslere göre farklılık arz edebilmekle birlikte, genel olarak 12, 16, 14, 10, 20 ve 8 mm’dir.