India Glycols Limited’in tek kontrolündeki IGL Green Chemicals Private Limited’in ortak kontrolünün, Clariant…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ,

Cengiz ÇOLAK

B. RAPORTÖRLER : Mesut MORGÜL, Ömer Mert AKÇİL

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Clariant International AG ve India Glycols Limited

Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK,

Av. Ali Kağan UÇAR, Av. Hakan DEMİRKAN ve

Av. Uzay Görkem YILDIZ

Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 Beşiktaş, İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: India Glycols Limited’in tek kontrolündeki IGL Green Chemicals Private Limited’in ortak kontrolünün, Clariant AG’nin tamamına sahip olduğu iştiraki Clariant International AG tarafından devralınması işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 05.05.2021 tarih ve 17698 sayı ile giren ve eksiklikleri 24.05.2021 tarihli ve 18029 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 31.05.2021 tarih ve 2021 - 3 - 0 22 /Ö İ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(4) Başvuruda, IGL Green Chemicals Private Limited’in (OG) ortak kontrolünün, Clariant AG’nin (CLARIANT) tamamına sahip olduğu iştiraki Clariant International AG (CIAG) ve India Glycols Limited (IGL) tarafından devralınmasına izin verilmesi talep edilmiştir.

(5) İşlemin temelini, CIAG ve IGL arasında akdedilen Ortak Girişim Anlaşması (Sözleşme) oluşturmaktadır. Sözleşme kapsamında OG, %(…..) pay sahipliği ile CIAG ve %(…..) pay sahipliği ile IGL tarafından ortak kontrol edilecektir.

(6) Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan koşullar, kurulan ortak girişim şirketinin, kurucu teşebbüsler tarafından “ortak kontrol” altında tutulması ve kurulan şirketin, “bağımsız bir iktisadi varlık” niteliği taşımasıdır.

(7) İşlem sonrasında OG, yönetim kurulu (YK), icra komitesi ve genel müdürden oluşan üç seviyeli bir yönetim yapısına sahip olacaktır. YK, CIAG tarafından atanacak (…..) üye ve IGL tarafından atanacak (…..) üye olmak üzere toplam (…..) üyeden oluşacak

olup OG’nin genel idaresi, denetimi, yönetimi ve kontrolünden sorumlu olacaktır [1]. İcra komitesi ise her biri eşit oy hakkına sahip (…..) CIAG direktörü, (…..) IGL direktörü ve genel müdür olmak üzere toplam (…..) üyeden meydana gelecek olup OG’nin günlük iş akışına ilişkin kararlarda yetkili olacaktır. Bununla birlikte OG’nin günlük yönetimi, CIAG tarafından seçilecek bir genel müdür tarafından yürütülecektir. Genel müdür, YK’nın genel denetimi, yönetimi ve kontrolüne tabi olacaktır. Sözleşme uyarınca genel müdürün belirlenen bütçe çerçevesinde bütçeyi yönetme, sözleşmeler imzalama, varlıkları yönetme, borçlanma ve kredi çekme ve personel işe alma yetkileri bulunacaktır.

(8) Sözleşme uyarınca IGL’nin onayı olmaksızın saklı stratejik konulara ilişkin bir karar alınamamaktadır [2]. Söz konusu saklı konular aşağıda sayılan unsurlarla sınırlı kalmamak üzere şunları içermektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(9) Yukarıda anılan saklı konulara ilişkin olarak Sözleşme’nin 14.11.13 numaralı maddesinde “hiçbir yönetici, komite, komite üyesi, çalışan, temsilci veya bunların herhangi bir temsilcisi; Clariant [3] ve IGL’nin ön onayını almaksızın Şirket’in [4] Saklı Konularla iştigal etmesi için bir girişimde bulunmayacaktır.” ifadesi yer almaktadır. IGL ve CIAG’ın onayını gerektiren saklı konular, iş planı, şirket organizasyonu ve yatırımlar gibi OG’nin ticari açıdan stratejik faaliyetlerine ilişkin olduğundan; OG, CIAG ve IGL tarafından ortak kontrol edileceği anlaşılmıştır.

(10) Öte yandan, IGL’nin 2013 tarihli Hindistan Şirketler Kanunu uyarınca önemli kararları veto etme hakkı bahşeden %(…..)’luk bir pay oranına sahip olacağı, Hindistan Şirketler Kanunu kapsamındaki önemli kararların oy kullanan üyelerin en az %75’inin olumlu oyunu gerektirdiği, bununla birlikte Hindistan Şirketler Kanunu’nun bazı konuların da özel kararlarla onaylanmasını gerekli kıldığı, söz konusu konuların kurucu belgelerde yer almayan şirketin işinin niteliğinin değişmesi, şirketin ödenmiş sermayesini, serbest rezervlerini ve sigorta primlerini aşan borçlanmaların onaylanması veya belirtilen limitin üzerinde borç verilmesi gibi ticari açıdan stratejik konuları kapsadığı taraflarca ifade edilmiştir.

(11) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’a (Kontrol Kılavuzu) göre bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul edilebilmesi için bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynaklara sahip olması, satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmaması ve kalıcı olarak faaliyet göstermesi gerekmektedir.

(12) OG, pazarda bağımsız olarak faaliyet gösterebilmek için yeterli maddi kaynaklara, yönetim kadrosuna ve çalışanlara sahip olacaktır [5]. Bununla birlikte OG, (i) BiyoEtoksilatların [6] ve BiyoEtoksilatların seçilmiş türevlerinin üretilmesi, (ii) 1 Sözleşme’nin 13.1 ve 13.2 numaralı maddeleri.

2 Sözleşme’nin 14.11 numaralı maddesi.

3 Sözleşme kapsamında CIAG’ı ifade etmektedir.

4 Sözleşme’nin tanımlar bölümünde ifade edildiği üzere OG’yi ifade etmektedir.

5 Faaliyete başladıktan sonra OG’nin (…..) çalışana sahip olması beklenmektedir.

6 Yenilenebilir türdeki sürfaktanlardır.

BiyoEtoksilatların ve BiyoEtoksilatların seçilmiş türevlerinin Hindistan, Sri Lanka, Bangladeş ve Nepal’de satışı ve dağıtımı, (iii) Clariant ICS Ürünlerinin Hindistan, Sri Lanka, Bangladeş ve Nepal'de satışı ve dağıtımı ve (iv) IGL Yeni Etoksilatların satışı ve dağıtımı alanlarında faaliyet gösterecektir. İşlemin tamamlanmasından sonra OG, yenilenebilir etilen oksit türevlerinin bağımsız üçüncü kişilere satışı vasıtasıyla ticari ilişkilerinden gelir elde edecektir. Bununla birlikte bir CLARIANT iştiraki olan Clariant SEA, ilk sekiz yıl boyunca OG ürünlerinin Hindistan, Bangladeş, Nepal ve Sri Lanka dışındaki bölgede münhasır distribütörü olarak hareket edecektir [7]. Bu münhasırlık Clariant SEA’nın Türkiye’de münhasır dağıtım yapma hakkını da içermektedir. OG ve Clariant SEA’nın kuracağı bütün ticari ilişkiler normal ticari koşullar üzerinden gerçekleşecektir. Öte yandan, OG kendi ürünlerini Hindistan, Bangladeş, Nepal ve Sri Lanka içerisinde doğrudan nihai müşterilere ya da dolaylı olarak üçüncü kişi distribütör ve acenteler aracılığı ile satacak olup CLARIANT ve IGL, OG’nin ürünlerini bu bölge içerisinde yeniden satışını yapmak üzere satın almayacak veya satmayacaktır.

(13) Kontrol Kılavuzu’nun 86. paragrafında “…Ortak girişim cirosunun %50’den fazlasını üçüncü kişilere yaptığı satışlardan elde ediyorsa, bu tipik olarak bir tam işlevsellik göstergesi olacaktır.” ifadesi yer almaktadır. OG’nin ana şirketlere toplamda (…..) Hindistan Rupisi satış yapacağı ve bu tutarın OG’nin elde etmesi tahmin edilen toplam cironun %(…..)’sına karşılık geleceği, dolayısıyla OG’nin cirosunun %50’sinden fazlasının üçüncü kişilere yapılan satışlardan elde edileceği belirtilmiştir. Öte yandan, OG’nin ana şirketlerden toplamda (…..) Hindistan Rupisi alım yapmasının beklendiği ve bu tutarın OG tarafından yapılması tahmin edilen toplam alımın %(…..)’üne tekabül edeceği öğrenilmiştir. OG’nin ana şirketlerden yapacağı alımların çoğu OG’nin nihai ürünlerin üretiminde kullanacağı etilen oksit ve dietilen glikol hammaddelerden oluşmaktadır. Kontrol Kılavuzu’nun 89. paragrafında “O rtak girişimin ana şirketlerinden yaptığı alımların değerlendirilmesinde, ortak girişimin ilgili ürünlere sağladığı katma değer önemlidir” açıklaması yer almaktadır. Bu çerçevede OG, ana şirketlerinden tedarik ettiği ham maddeleri kullanmak suretiyle farklı ürünler üretecek ve katma değer yaratacaktır. Bu doğrultuda, OG’nin hâlihazırda piyasada yerleşik ve aktif bir oyuncu olduğu ve söz konusu işlem tamamlandıktan sonra da operasyonel ve ekonomik olarak ana şirketlerinden bağımsız olmaya devam edeceği kanaati oluşmuştur. Ek olarak, Sözleşme’nin 23.1.1. numaralı maddesi uyarınca OG’nin tasfiyesi için belirli bir süre öngörülmemiş olup kalıcı olarak faaliyet göstermesi planlanmaktadır. Bu kapsamda, OG’nin bağımsız bir ekonomik varlığın tüm işlevlerinin kalıcı olarak yerine getireceği değerlendirilmiştir.

(14) Bu bilgiler ışığında, işlem öncesinde IGL tarafından kontrol edilen OG üzerinde kalıcı bir kontrol değişikliği içeren bildirime konu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Dosya içeriğinden işlem taraflarının ciroları 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesi birinci fıkrasında öngörülen ciro eşiklerini aştığından, bildirime konu işlem izne tabidir.

(15) CLARIANT özel kimyasalların üretimini ve dünya çapında dağıtımını gerçekleştirmekte olup küresel ve Türk iştirakleri aracılığıyla Türkiye’de (…..) faaliyet göstermektedir. IGL ise küresel olarak zirai kimyasallar, otomotiv, deterjanlar, kişisel bakım, tekstil ve diğer çeşitli sektörlerde kullanılan yeşil teknoloji bazlı dökme, özel ve performans kimyasalları ile doğal sakız, içkiler, endüstriyel gazlar ve nutrasötiklerin üretimi [7] Taraflar, münhasır dağıtım hakları olmaksızın, CLARIANT’ın yatırımından beklenen getirinin azalmasının söz konusu olabileceğini ve münhasırlık süresinin CLARIANT’ın OG’ye yaptığı yatırımların karşılığını alabilmesine olanak tanıyacak şekilde belirlenmiş olduğunu ifade etmektedir.

alanında faaliyet göstermekte olup Türkiye'de (…..) gerçekleştirmektedir. Bununla birlikte işlem kapsamında IGL, BioEOD işkolunu OG’ye devredecektir. IGL’nin söz konusu işkolu 2020 yılında Türkiye'de ciro elde etmiştir. IGL’nin devredeceği BioEOD işkolu dışında OG’nin Türkiye'de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.

(16) İşlem kapsamında OG’ye devredilecek olan işkollarının (BioEOD ürünleri) Türkiye’deki faaliyetleri ile CLARIANT ve IGL’nin Türkiye faaliyetleri dikkate alındığında, CLARIANT ve OG’nin Türkiye'deki iyonik olmayan sürfaktanlara ilişkin faaliyetleri yatay olarak örtüşmektedir. Buna ilave olarak hem OG hem de CLARIANT Türkiye'de PEG satışında faaliyet gösterdiği için bildirim konusu işlem PEG pazarı yönünden de Türkiye’de yatay örtüşmeye yol açmaktadır.

(17) Sürfaktanlar, bir sıvı ve bir gaz fazı arasındaki sınırda veya katı maddeler ile çevrelenmiş sıvıların ara yüzünde fiziksel etkilerini gösteren maddeler olup tüketici ürünleri sektöründe deterjanlar, temizleyiciler ve kişisel bakım ürünleri için girdi olarak, endüstriyel sektörde ise işleme yardımcı olarak kullanılmaktadır.

(18) Rekabet Kurulu (Kurul), sürfaktanlara ilişkin olan geçmiş kararlarında sürfaktanları çeşitlerine göre alt kategorilere ayırarak (i) anyonik sürfaktanlar, (ii) iyonik olmayan sürfaktanlar ve (iii) katyonik süfaktanları ayrı ilgili ürün pazarlarında değerlendirmiştir [8]. Kurul’un yaklaşımıyla paralel bir şekilde Avrupa Komisyonu da (Komisyon) sürfaktan pazarı için (i) iyonik olmayan sürfaktan , (ii) anyonik sürfaktan , (iii) katyonik sürfaktan, (iv) amfoterik sürfaktan şeklinde dörtlü bir ayrıma gitmiştir [9]. Bu ayrım bileşimlerinin ve dolaylı olarak kullanılan üretim işleminin bir fonksiyonu olan farklı sürfaktan segmentlerinin sudaki iyonik (elektrik yükü, diğer bir ifade ile iyonik olmayan sürfaktanlar yüksüzdür) özelliklerine dayanmaktadır. Bu çerçevede, tarafların yatay olarak örtüşen faaliyetlerinden biri olan iyonik olmayan sürfaktanlara ilişkin olarak pazar “iyonik olmayan sürfaktanların satışı” olarak tanımlanmıştır.

(19) Aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere iyonik olmayan sürfaktanlar pazarında tarafların 2020 yılı için toplam pazar payı %(…..) ile oldukça sınırlı bir seviyede kalmıştır. Bununla birlikte, ilgili pazarda BASF gibi güçlü bir rakibin varlığı da dikkate alındığında bildirim konusu işlemin iyonik olmayan sürfaktanlar pazarı açısından herhangi bir rekabetçi endişeye neden olmayacağı kanaati oluşmuştur.

Payları (%)

Kaynak: Bildirim Formu

(20) Buna ilave olarak hem OG’nin hem de CLARIANT’ın Türkiye’de PEG satışı bulunmaktadır. PEG, polialkilen glikollerin bir alt segmenti (PAG) olup suda ve benzen, karbon tetraklorür ve kloroform gibi organik çözücülerde kolay şekilde çözünebilir olan, 8 Kurulun 31.07.2019 tarihli,19-27/415-189 sayılı; 07.09.2017 tarihli17-28/456-197 sayılı ve 19.03.2020 tarihli, 20-15/207-105 sayılı kararları.

[9] Komisyon’un COMP/M.5927 numaralı BASF/Cognis, ve COMP/M.2231 numaralı Huntsman International/Albright&Wilson kararları.

zehirsiz, renksiz, etkisiz, kokusuz ve uçucu olmayan bir üründür. Kurul, 19.03.2020 tarih ve 20-15/207-105 sayılı Petronas/PCC kararında PEG’i ilgili işlem kapsamında dikey etkilenen pazarlardan biri olarak değerlendirmiştir. Geçmiş Kurul kararı ışığında CLARIANT ve OG’nin Türkiye’de PEG ürününe ilişkin yatay olarak örtüşen faaliyetleri için ilgili ürün pazarının “PEG satışı” olarak tanımlanabileceği değerlendirilmiştir.

(21) Aşağıdaki tablodan CLARIANT ve OG’nin PEG pazarında 2020 yılı toplam payının %(…..) olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, ilgili pazarda SABIC ve BASF gibi rekabetçi baskı oluşturabilecek rakiplerin faaliyet gösterdiği görülmektedir. Bu çerçevede, bildirim konusu işlemin PEG satışı pazarı açısından herhangi bir rekabetçi endişe doğurmayacağı değerlendirilmektedir.

Kaynak: Bildirim Formu

(22) İşlem sonrasında OG’nin CLARIANT’a iyonik olmayan sürfaktanlar ve PEG satışı yapacağı ifade edilmiştir. Bu ürünler, CLARIANT’ın Türkiye’de satışını gerçekleştirdiği iyonik olmayan sürfaktanlar ve anyonik sürfaktanların üretimi için bir ara girdi olarak kullanılmaktadır. Her ne kadar ilgili tedarik ilişkisinin Türkiye dışında gerçekleşeceği taraflarca belirtilmiş olsa da OG’nin CLARIANT’a tedarik edeceği PEG (üst pazar) ile CLARIANT’ın Türkiye’de satışını gerçekleştirdiği iyonik olmayan sürfaktanlar (alt pazar) arasında potansiyel bir dikey ilişkinin meydana geleceği kanaati oluşmuştur.

(23) OG’nin PEG ürününe ili şkin 2020 yılı pazar payı < %(…..) olarak gerçekleşmiş olup ilgili pazarda SABIC (%(…..)) ve BASF (%(…..)) gibi rekabetçi baskı oluşturabilecek rakipler bulunmaktadır. CLARIANT ise iyonik olmayan sürfaktanlara ilişkin 2020 yılında %(…..)’luk pazar payına sa hip olup söz konusu pazarda BASF (%(…..)) ve SASOL (%(…..)) gibi rekabetçi baskı uygulayabilecek rakiplerin bulunduğu görül müştür. Tarafların ilgili pazarlardaki paylarının düşük seviyede olması ve alt ve üst pazarlarda rekabet baskısı uygulayabilecek oyun cuların varlığı birlikte değerlendirildiğinde işlemin herhangi bir şekilde girdi/müşteri kapaması endişesi doğurmayacağı ve rekabeti olumsuz etkilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

(24) Buna ilave olarak OG’nin Türkiye dışında CLARIANT’a tedarik edeceği iyonik olmayan sürfaktanlar (üst pazar) ile CLARIANT’ın Türkiye’de satışını gerçekleştirdiği anyonik sürfaktanlar (alt pazar) bakımından da Türkiye’de potansiyel bir dikey örtüşmenin vücut bulacağı değerlendirilmektedir. OG’nin iyonik olmayan sürfaktanlar (üst pazar) pazarına ilişkin 2020 yılına ait pazar payı %(…..)’tür. Bununla birlikte, aşağıdaki tabloda da görüldüğü üzere CLARIANT, 2020 yılı için anyonik sürfaktanlar (alt pazar) pazarında %(…..)’luk bir pazar payına sahiptir. Anyonik sürfaktanlar pazarında BASF (%(…..)) ve Hayat (%(…..)) gibi güçlü rakiplerin bulunduğu görülmektedir. Bu bakımdan, CLARIANT ve OG’nin ilgili pazarlardaki paylarının düşük seviyede olması ile üst ve alt pazarlardaki güçlü oyuncuların varlığı göz önüne alındığında bildirilen işlemin herhangi bir şekilde girdi/müşteri kapaması endişesi doğurmayacağı ve rekabeti olumsuz etkilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.

Payları (%)

Kaynak: Bildirim Formu

(25) Bildirim konusu işlem OG’nin ana şirketleri arasındaki örtüşmeler bakımından değerlendirildiğinde ise IGL ve CLARIANT’ın Türkiye’deki faaliyetleri arasında glikol eterlere ilişkin yatay bir örtüşmenin meydana geleceği görülmüştür. Glikol eterler pazarında CLARIANT’ın ve IGL’nin Türkiye’deki ve küresel ölçekteki tahmini pazar payları yaklaşık olarak sırasıyla %(…..) ve %(…..)’dir. Glikol eterler pazarında küresel ölçekte kapasite olarak %(…..)'lık bir pazar payına sahip olan Dow gibi güçlü bir uluslararası rakip bulunmaktadır. Pazardaki diğer önemli oyuncular olan Lyondell, Dynamic International Enterprises ve INEOS ise küresel olarak sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) pazar payına sahiptir. Dolayısıyla tarafların ve rakiplerinin Türkiye’deki ve küresel ölçekteki konumları birlikte değerlendirildiğinde bildirim konusu işlemin CLARIANT ve IGL arasında koordinasyon doğurucu bir etkiye neden olmayacağı değerlendirilmiştir.

(26) Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlemin herhangi bir pazarda rekabetçi bir endişe oluşturmadığı ve devralmanın etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir nitelik taşımadığı kanaatine varılmaktadır.

H. SONUÇ

(27) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.