Samsung Electronics Co. Ltd.'nin HDD işine ilişkin kontrolün Seagate Electronics PLC tarafından devralınması…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

D. DOSYA KONUSU: Samsung Electronics Co. Ltd.’nin HDD işine ilişkin kontrolün Seagate Electronics PLC tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.05.2011 tarih, 3871 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 29.06.2011 tarih ve 4783 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 11.07.2011 tarih ve 2011-2-248/Öİ-11-196.HSÖ sayılı Ön İnceleme Raporu, 14.07.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, işlemin nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir.

Anılan Rekabet Kurulu Kararı ve konu ile ilgili gerekli bilgi ve belgeler, işlemin tarafları adına başvuruyu yapan temsilcilere 28.07.2011 tarihinde tebliğ edilerek, 30 gün içerisinde ilk yazılı savunmalarını yapmaları istenmiştir. Taraflarca gönderilen birinci yazılı savunma Kurum kayıtlarına 26.08.2011 tarih ve 6196 sayılı yazı ile intikal etmiştir. Nihai inceleme sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde hazırlanan 20.12.2011 tarih ve 2011-2-248/Nİ-11-420.MS sayılı Nihai İnceleme Raporu 29.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, karara bağlanmıştır.

F. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca izne tabi bir devralma olduğu, ancak işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi anlamında hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği görüşüne yer verilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. İşlemin Konusu

Bildirim konusu işlem, Samsung Electronics Co. Ltd. (Samsung)’nin Hard Disk Drive (HDD)–Sabit Disk Sürücüsü işine yönelik kontrolün Seagate Electronics PLC

(Seagate) tarafından 19.04.2011 tarihinde imzalanan bir malvarlığı satış sözleşmesi

1

vasıtasıyla devralınmasına ilişkindir.

Devralmaya konu olan varlık, HDD’lerin araştırma, geliştirme, üretim ve satımında Samsung tarafından münhasır olarak kullanılan, Samsung’a ait ya da Samsung tarafından kiralanmış bazı fabrikaları, ekipmanları ve diğer maddi ve gayri maddi malvarlığını kapsamaktadır. İşlem’in tamamlanmasının ardından, tedavüldeki Seagate hisselerinin %(…..) Samsung’un satın alma hakkı olacaktır. Bunun dışında Seagate’in mevcut hissedarlık yapısında herhangi bir değişiklik olması beklenmemektedir.

G.2. Taraflar

G.2.1. Devralan Taraf: Seagate

Hisseleri halka açık olan Seagate, dünya çapında, çoğunluğu HDD ve hibrid HDD’lerden oluşan bilgisayar sarf cihazları ile mobil, işletme, masa üstü bilgisayar ve tüketici elektroniklerinin tasarımı, üretimi ve pazarlaması alanlarında faaliyet göstermektedir. Şirket, ayrıca HDD’lerde kullanmak üzere ince film kayıt medyası ile okuma ve yazma başı üretmektedir. Seagate doğrudan ya da dolaylı bir şekilde başka bir teşebbüs tarafından kontrol edilmemektedir. (…..) %5’den fazla hisseye sahip hissedarlardır.

G.2.2. Devre Konu: Samsung’un HDD İşi

Samsung’un HDD işi kapsamında, dünya çapında bilgisayar sistemi, alt sistemler veya tüketici elektronik cihazlarının kulanım için HDD tasarımı, üretimi, pazarlaması ve bu ürünlerin Orijinal Ürün Üreticisi (Original Equipment Manufacturer) ve Orijinal Tasarım Üreticisi (Original Design Manufacturer) şirketlere satışı yer almaktadır. İşlem sonrasında, Samsung’un mülkiyet, kontrol ve yönetim yapısında herhangi bir değişiklik meydana gelmeyecektir.

G.3. Pazar Tanımları

G.3.1. Genel Bilgiler

HDD ürünleri genel itibariyle veri saklama, depolama ve geri çağırma amacıyla kullanılan donanımlardır. Bu ürünler, kullanılan teknoloji temel alınarak mekanik/manyetik kayıt yapan ürünler, dijital kayıt yapan ürünler ve hibrid çözümler olarak ayrılabilmektedir. Bu alt gruplardan daha sık olarak kullanılan yerleşik teknoloji, mekanik kayıt esasına dayanan HDD’lerdir. HDD’leri birbirinden ayıran unsurlar; HDD’leri kullanan kullanıcı profili, HDD’lerin kullanılacağı uygulamaların özellikleri ve HDD’lerin teknik özellikleridir.

(i) Kullanıcı Profili

HDD ürünleri, “bireysel” kullanıcılar tarafından masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarında, “kurumsal” kullanıcılar tarafından ise sunucularda kullanılmaktadır. Günün sadece belirli bir kısmında kullanılmak üzere tasarlanmış olan bireysel kullanıcıların ihtiyaçları ile 7 gün 24 saat kesintisiz bir şekilde tam bir performans göstermesi gereken sunuculardan kaynaklı kurumsal ihtiyaçlar farklılaşmaktadır.

(ii) Kullanım Alanı ve (iii) Teknik Özellikler

1

Bununla birlikte, Kurum kayıtlarına 14.12.2011 tarih ve 8496 sayılı yazı ile giren taraf temsilcisinin dilekçesinde; anılan devralma işleminin 19 Aralık 2011 tarihi itibariyle gerçekleştirmeyi planladıkları, bu nedenle Rekabet Kurulu’na yönelik olarak “19 Aralık 2011 ile nihai incelemenin tamamlanması arasında geçecek geçiş döneminde işlem Türkiye’de hiçbir sonuç doğurmayacak ve Türkiye’deki HDD işine ilişkin ürünlerin satışları Seagate satışlarından tamamen ayrı tutulacaktır” şeklinde bir ayrı tutma taahhütnamesi gönderdikleri belirtilmektedir.

HDD’lerin “masaüstü uygulamalar”, “mobil uygulamalar” ve “tüketici elektroniği kapsamında üretilen ürünler” gibi değişik kullanım alanlarında uygulanması, HDD’leri birbirinden farklılaştıran bir unsur olarak kabul edilmektedir. Her bir kullanım alanı farklı teknik özelliklerde ürünlerin tercih edilmesi sonucunu doğurmaktadır. HDD’leri birbirinden ayrıştıran bazı temel teknik özellikler; (i) form faktörü, (ii) devir hızı, (iii) saklama kapasitesi ve (iv) ara yüzdür.

Form faktörü cihazın fiziksel ölçülerini ve şeklini ifade etmekte olup, bu ölçü 0,85” ile 3,5” arasında değişmektedir. Tüketici elektroniği ürünleri oldukça küçük faktörleri kullanırken, mobil (dizüstü) uygulamalar 2,5” form faktöründeki HDD’lere ihtiyaç duymaktadır. Sunucular ve masaüstü bilgisayarlarda ağırlıkla form faktörü 3,5” olan HDD’ler tercih edilmektedir.

Devir hızı diskin cihaz içinde hareket hızını ifade etmekte ve devir/dakika (rpm) ile gösterilmektedir. Okuma hızı ise başlığın disk üzerinde hareket etme hızına tekabül etmektedir. Her iki ölçüt de HDD içerisindeki verilere erişme ve bu verileri transfer etme hızını etkilemektedir.

Yüksek kapasite, bir tek HDD içerisinde daha çok verinin depolanabilmesi anlamına gelmektedir. Kapasite, yüzeyin bir fonksiyonu olduğu için, daha büyük form faktörüne sahip cihazlar daha geniş kapasitelerle sunulabilmektedir.

HDD ürünleri için ara yüz, HDD ile bilgisayarın mikroişlemcisi arasındaki bağlantıyı sağlayan yazılımı ifade etmektedir. Ara yüz seçimi, veri transferine doğrudan tesir eden bir kriterdir. Alternatifler arasında PATA, SATA, SCSI, SAS, FC-ATA bulunmaktadır.

G.3.2. Etkilenen Pazar

Taraflar pazar tanımına ilişkin olarak;

- Faaliyetlerinin dağıtım ve üretiminin küresel doğası nedeniyle dünya çapında bir sanayi olan HDD’lerin üretimi ve satışında örtüştüğü, bu nedenle etkilenen pazarın HDD’ler olduğu,

- HDD’lere ilişkin talep ve tedarik yönlü ikame edilebilirlik göz önünde bulundurulduğunda, ürün pazarının daha dar şekilde tanımlanamayacağı, diğer disk belleği teknolojisinden, en göze çarpan Solid State Drive (SSD) - Katı Hal Sürücüleri’nin hâlihazırda HDD teknolojisiyle rekabet ettiği ve yakın gelecekte doğrudan ikame edilebilir bir ürün olacağı, bu durumun ise pazarı daha da genişleteceği

değerlendirmesinde bulunmuşlardır.

Bu çerçevede, pazarın tespiti açısından öncelikle, HDD’lerin diğer depolama

2 teknolojilerinden ayrı bir pazar teşkil edip etmediğinin ve SSD teknolojisi, H-HDD’ler

3

ile bulut bilişimin HDD’ler üzerinde rekabetçi bir baskı oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi önem taşımaktadır.

Bu konuda mehaz mevzuata bakıldığında; SSD’lerin HDD ürünleri ile aynı pazarda bulunup bulunmadığı hususunda SSD’lerin bazı ürün kategorilerinde HDD ürünlerin yerini almaya başladığı, bununla birlikte söz konusu iki ürün arasındaki ikamenin ancak düşük kapasiteli ürünlerde sağlanabildiği, SSD fiyatlarının bir süredir düşüş eğiliminde olduğu ve yakın gelecekte bu düşüş eğiliminin devam etmesinin beklendiği, ancak 2

H-HDD, depolanan verinin depolanma yerini verinin kullanılma sıklığının göz önüne alarak belirlendiği hibrid çözümlerdir.

3

Bulut bilişim (cloud computing) olarak bilinen, verinin kullanıcın fiziki sunucularında değil, bir bilişim şirketinin sunucusunda depolandığı hizmetlerdir.

HDD fiyatlarına oranla 2-3 kat yüksek düzeyde seyredeceği öngörüsüyle SSD’lerin

4 HDD’lerle aynı pazarda olmadığı, bu iki ürünün daha çok komşu pazar oldukları değerlendirmesinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Raportörlerin, piyasa aktörleri ile yaptığı görüşmelerde de benzer açıklamalara yer verildiği görülmüştür. (…..) yapılan görüşme sırasında şirket yetkililerince, SSD ürünlerinin mekanik prensiplerle çalışmayan daha teknolojik ürünler olduğu ve daha yüksek fiyatlara satıldıkları ifade edilmiştir. (…..) gerçekleştirilen görüşmede ise bulut bilişimin ileride gelişmesi beklenilen bir alan olduğu ve Türkiye’de 4-5 yıldır uygulandığı belirtilmiştir.

Dosya içeriğinden; HDD ürünleri açısından pazarın geniş kapsamlı mı yoksa farklı alt pazarlar şeklinde mi tanımlanıp tanımlanmadığının belirlenmesine yönelik olarak incelenen Komisyon kararlarında, genellikle nihai bir pazar tanımı yapılmadığı, ancak

5

bir kararda, farklı uygulamalar için sunulan HDD’lerin, o uygulamaya has özellikler taşıdığı ve bunun, HDD’lerin talep yönlü ikame edilebilirliğini önemli ölçüde kısıtladığı gerekçesiyle “3,5” SCSI HDD ürünlerinin esas itibariyle sunucu bilgisayarlarda, 3,5” IDE/ATA HDD’lerin esasen masaüstü bilgisayarlarda, 2,5” IDE/ATA HDD’lerin ise ağırlıklı olarak mobil çözümlerde kullanıldığı” nın ifade edildiği görülmüştür.

Pazar ayrımında ürünlerin, SSD, kurumsal çözümler, dizüstü çözümler ve mobil gereçler şeklinde gruplandırılması konusuna ilişkin olarak Raportörlerce (…..) gerçekleştirilen görüşmede anılan şirket;

“Bu ayrımı doğru olarak kabul edebiliriz. Örneğin, masaüstü bir bilgisayarda kullanılmak üzere tasarlanmış bir HDD ürünün boyut gibi unsurlar dikkate alındığında dizüstü bir bilgisayarda kullanılması mümkün değildir. Bir tahmin yapmak gerekirse, pazardaki HDD’lerin %30’unun 3,5”, %70’inin ise 2,5” olduğunu söylemek mümkündür. Serverlarda ise bir şirketin tüm verileri saklandığından sürekli bir şekilde sağlıklı bir veri iletişiminin sağlanabilmesi adına sistemin 7/24 çalışılabilmesi temin edilmeye çalışılmaktadır. Bizim Türkiye’de kurumsal çözümler alanında faaliyetimiz bulunmamaktadır. Masaüstü çözümlerde kullanılan HDD’ler dizüstü uygulamalara göre yaklaşık % 50 daha düşük fiyatlıdır”

açıklamasında bulunmuştur.

Bu bilgiler çerçevesinde, HDD ürünlerinin ‘kurumsal çözümler’, ‘mobil uygulamalar’, ‘masaüstü bilgisayarlara yönelik çözümler’ şeklinde farklılaştığı anlaşılmakla birlikte, söz konusu farklılaşmalara dayalı olarak pazar tanımı yapılmasının mevcut değerlendirme üzerinde herhangi bir etkisinin olmayacağından hareketle, etkilenen pazar “tüm HDD ürünleri” pazarı şeklinde tanımlanmıştır.

G.3.3. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya mevcudundan; tarafların, pazarın yerel değil küresel olarak değerlendirilmesi gerektiği hususunu vurguladıkları, konuya ilişkin mehaz mevzuatta da coğrafi pazarın “dünya pazarı” ya da en azından “Avrupa Ekonomik Bölgesi” olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Dünya çapında birbirine yakın fiyatlar, benzeşen arz-talep yapıları gibi unsurlar da sektör genelinde bu görüşü destekler niteliktedir. Ancak, dosya özelinde yerel bir pazar olarak Türkiye pazarının, dünyadaki diğer pazarlardan ayrışan bir yapı sergilemesi nedeniyle coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

G.4. Yapılan Tespit ve Değerlendirmeler

4

Case No: COMP/M.5483 TOSHIBA/FUJITSU sayılı ve 11.05.2009 tarihli AB Komisyonu kararı.

5

Case No: COMP/M.2821 HITACHI/IBM sayılı ve 02.08.2002 tarihli AB Komisyonu kararı.

İşlem sonucunda, Samsung’un HDD işine ilişkin kontrolün değişmesi nedeniyle işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemidir.

Dosya mevcudu bilgilerden, tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen eşikleri aştığı, dolayısıyla işlemin izne tabi bir devralma olduğu anlaşılmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütününde yahut belli bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya devralmaları yasaklanmıştır. Bu bakımdan, bildirim konusu devralma işlemi anılan Kanun maddesi kapsamında değerlendirilmiştir.

Devralma işlemi sonucunda, pazardaki yoğunlaşma düzeyinin tespitinde veya rekabetçi yapı üzerindeki etkilerin belirlenmesinde kullanılabilecek en önemli kıstaslardan birisi pazar paylarıdır.

Bu çerçevede, dosya mevcudunda yer alan ve taraflardan elde edilen bilgiler temel alınarak, “HDD genel”, “Mobil ürünler”, “Masaüstü ürünler” ve “Kurumsal çözümler”

6 7

pazarlarının her biri için, Avrupa ve Türkiye’deki pazar payı tahminlerine aşağıda yer verilmiştir.

Tablo- 1: 2007-2010 Yıllarında HDD Genel Pazar Payları (%)

Bütün Olarak HDD Pazarı

2007 2008 2009 2010

Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye

Seagate +

Samsung 59,9 68,3 60,4 74,9 52,9 68,8 45,1 71,9 Tablo- 2: 2007-2010 Yıllarında Mobil Uygulamalara Yönelik Pazar Payları (%)

Mobil Uygulamalara Yönelik Çözümler

2007 2008 2009 2010

Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye

Seagate +

Samsung 39,6 47,8 37,5 43,7 47,2 56,7 44,5 66 6

Orta ve doğu Avrupa’yı kapsayacak şekilde sunulmuştur.

7

Satış adetleri temel alınarak hazırlanmıştır.

Tablo- 3: 2007-2010 Yıllarında Masaüstü Uygulamalara Yönelik Pazar Payları (%)

Masaüstü Uygulamalarına Yönelik Çözümler

2007 2008 2009 2010

Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye

Seagate +

Samsung 61,2 70,9 62,9 81,4 54,1 73,1 45,2 74,6

200

8

Tablo- 4: 2007-2010 Yıllarında Kurumsal Çözümlere Yönelik Pazar Payları (%)

Kurumsal Çözümler

2007 2008 2009 2010

Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye Avrupa Türkiye

Seagate +

Samsung 44,8 71,2 37,4 66,9 35,5 44,5 58,8 100,0 Yoğunlaşma işlemlerinde rekabetin önemli ölçüde engellenmesine yönelik pazar payı eşiklerine ilişkin değerlendirmelerde, %50 ve üzeri pazar payının, istisnai durumlar dışında, hakim durumu gösterebilecek bir nitelik arz ettiği yorumu yapılmaktadır. Tablolarda yer alan veriler çerçevesinde, tarafların pazar paylarının gerek Avrupa genelinde gerekse Türkiye’de yüksek seviyelerde seyrettiği ve tarafların Türkiye’deki pazar paylarının istikrarlı bir şekilde Avrupa’dakinin üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Türkiye’de tarafların pazar payları toplamı ağırlıkla %60-70 seviyesinde, en geniş pazar tanımı olan HDD pazarında ise 2010 yılında %72 seviyesi ile AB ortalamasının %26,8 üzerinde oluşmuş durumdadır.

İşlemin pazar üzerindeki sonuçlarının tam olarak anlaşılabilmesi açısından Raportörlerce, sektörde alıcı konumda bulunan teşebbüslerden bilgi istenilmiş, bu çerçevede elde edilen pazar payı değerlerinin de, yukarıda sunulan pazar payı verilerini genel hatlarıyla doğrular nitelikte olduğu, 2009, 2010 ve 2011 yılları için tarafların pazar payları toplamının istikrarlı bir şekilde %60 civarında gerçekleştiği ve anılan işlem neticesinde ilgili pazarda Seagate’in önemli bir pazar gücü elde edeceği anlaşılmıştır.

G.4.1. Sektörde Alıcı Konumdaki Teşebbüslerin Değerlendirmeleri

İşlem sonucunda tarafların toplam pazar payları itibariyle pazarda önemli bir güce ulaşabilecekleri anlaşıldığından, anılan işlem neticesinde etkileneceği düşünülen alt ve üst pazardaki bazı teşebbüslerin konuya ilişkin görüşlerine başvurulmuştur.

(…..TİCARİ SIR…..) ile gerçekleştirilen görüşmede “Western Digital’in devralma işleminden sonra, Seagate’ten daha yüksek pazar payına sahip olacağını öngörmekteyiz. Seagate’in böyle bir durumda ikinci konumda olacağını tahmin etmekteyiz” ifadesine yer verilmiş ve anılan işlem sonucunda Seagate’in pazar payını 8

Samsung bu alanda faaliyet göstermemektedir.

artırmasına rağmen Western Digital’in gücü dolayısıyla ikinci sırada kalabileceği tahmin edilmiştir.

Raportörlerce, HDD ürünlerinin satıldığı zincir teknomarket olarak (…..) ile görüşülmüş. Anılan görüşmede yer verilen:

“İşlemin, ağırlıklı olarak faaliyet alanı ESD satışı olan bizim gibi teknomarketleri etkileyeceğini düşünmemekteyiz. Tüketici açısından fiyat önemli bir belirleyici olduğundan markalar ürünlerini uygun bir şekilde tüketiciye sunmak durumunda olacaklardır. Fiyatların artması durumunda müşterilerin başka markalara kolayca geçiş yapabileceğini düşünüyoru z”

şeklindeki ifadeleri çerçevesinde, anılan işlem neticesinde alıcı konumunda bulunan büyük teknomarketlerin piyasada oluşacak yoğunlaşmadan çok etkilenmeyecekleri kanaatine varılmıştır.

HDD piyasasında Seagate’in distribütörü olarak faaliyet gösteren (…..) ile yapılan görüşmede şirket yetkilileri:

“ … HDD sektöründe sadece oyuncu sayısının düşmesiyle birden bire sektörün kabuk değiştireceğini düşünmemekteyiz. Fakat söz konusu birleşmeler sonucu iki büyük ve bir küçük üreticinin kaldığı durumda, büyük üreticilerin hâkim durumda bulunmalarının rekabetçi açıdan bir sorun teşkil edebileceğini düşünmüyoruz. Bu noktada Toshiba’nın varlığını devam etmesi bir denge unsuru olarak önem arz etmektedir. PC üreticilerinin söz konusu hâkim durumdan etkilenmesi durumunda, henüz yeni ve pahalı olması nedeniyle pazarda yer edinmekte zorlanan SSD teknolojilerine yönelmeleri ihtimal dâhilindedir.”

açıklamasında bulunarak, anılan işlem neticesinde piyasanın çok fazla etkilenmeyeceğini belirtmişlerdir.

HDD ürünlerini ara malı olarak kullanan bilgisayar üreticileri açısından, Türkiye’de üretim yapan (…..) ile görüşülmüş olup, şirket yetkilileri konuya ilişkin olarak:

“… bizim açımızdan temel belirleyicilerden biri, üretimde tercih edilen ürünün sorunsuz bir şekilde çalışmasıdır… buna ek olarak üretim sürecimizi mümkün olduğunca çok sayıda tedarikçiden temin edecek şekilde çeşitlendirmeye çalışmaktayız. Bunda temel amaç, üretim sırasında bir teşebbüse bağlanmaktan kaynaklı riskleri en aza indirmektir. Herhangi bir tedarikçide mal akışında sıkıntı çekilmesi halinde bu strateji bize taleplerimizi alternatif temin kaynaklarına kaydırma imkânı sağlamaktadır…”

şeklinde görüşlerini ifade etmişlerdir. Bu çerçevede, anılan firmanın HDD piyasasında oluşacak bir yoğunlaşma sonucunda fiyatların yükselmesi ve alternatif temin kaynaklarının azalması gibi rekabetçi endişelerinin olduğu anlaşılmaktadır.

Türkiye’deki yerel bilgisayar üreticilerden olan (…..) ile yapılan görüşmede:

“Kalite açısından bakıldığında, Seagate’in kalite olarak piyasadaki en ileri ürün olduğunu söylemek mümkündür. Fiyat açısından da bu ürün en yukarda yer almaktadır. Seagate’i fiyat olarak Western Digital ve Toshiba takip etmektedir. Samsung’un fiyatları genelde en alt seviyede ve rakiplerinden yaklaşık %10 aşağıda konumlanmaktadır. Buna rağmen Samsung ürünleri tercih edilebilir bir konumda bulunmaktadır. Özellikle yerel ölçekte faaliyet gösteren bizim gibi teşebbüsler açısından, Samsung ürünleri rekabet gücüne katkıda bulunmaktadır. Her ne kadar oldukça kaliteli olsa da fiyat olarak yukarıda olduklarından geçtiğimiz on senede Seagate ürünlerini pek tercih etmemekteyiz”

açıklamasına yer verilmiştir. Bu ifadeden anlaşılacağı üzere, HDD pazarındaki firmaların belli bir kalite sıralamasına tabi tutulmalarına rağmen ürün kaliteleri birbirine

oldukça yakındır. Ancak, ürün fiyatları konusunda en pahalı olanın Seagate, en ucuz olanın ise Samsung olduğu, dolayısıyla işlem sonucunda yerel firmaların ara malı alırken sahip oldukları pazarlık ve rekabetçi fiyat avantajlarında bir miktar düşüş görülebileceği kanısı da bulunmaktadır.

Aynı görüşmede (…..) yetkilisi:

“İşlem sonrasında ilk defa bir bilişim komponentinin bu kadar az sayıda üretici tarafından üretildiği bir durum ile karşılaşılacağı belirtilmelidir. Bildiğimiz Samsung markasıyla herhangi bir üretimin sürdürülmeyeceği, devralınan Samsung tesislerinde üretimin Seagate markasıyla gerçekleştirileceği şeklindedir. Böyle bir durumda; fiyat kalite açısından cazip bir imkân teşkil eden ve yoğun bir şekilde kullandığımız Samsung ürünlerinin bir alternatif olarak ortadan kalkmasının pazarda olumsuz bir etki yaratacağı düşünülmektedir. İşlem sonrasında 60 günü bulan sevkiyat sürelerinin daha da uzaması riski faaliyetimizi daha da güçleştirecek bir başka husustur.”

şeklinde açıklamada bulunmuştur.

Yerel bilgisayar üreticilerinden bir diğeri olan (…..) ile gerçekleştirilen görüşmede şirket yetkilileri;

“Alımlarımız sırasında, bir süre Samsung’dan HDD temin etmiş olsak da, kalite algısındaki bir takım problemler sebebiyle Samsung ürünlerinden uzaklaştığımız söylenebilir. Western Digital markası Samsung seviyesinde rekabetçi fiyatlar teklif ederek en büyük sağlayıcımız konumuna yükseldi. HDD tercihimizi Western Digital’e çevirmemiz sonrasında arıza oranlarımızda bir azalma olduğunu tecrübe ettik.

İlerleyen zamanda Seagate’in fiyat olarak Western Digital’i yakalamasının mümkün olduğunu düşünüyoruz. Bu durumda kendileriyle çalışmamız mümkün olabilir.

…SSD’nin HDD’nin sunulduğu fiyatlarla piyasa sunulmasının 3-4 yıllık bir süreci kapsayabileceğini düşünüyoruz. Bu bağlamda, HDD’ye nazaran şu anda 3,5 ile 7 kat arasında pahalı olan SSD arasındaki fiyat farkının bu zaman içerisinde erimesi mümkündür. Donanım alanında, geçmişte bu gibi hızlı fiyat erimelerinin yaşandığını görebiliyoruz. SSD teknolojisinin ince ve hafif olmasının, enerji tüketiminin az olmasının bu alandaki yenilikçi saikleri tetikleyebileceğini ve bu süreci hızlandırabileceğini düşünüyoruz.

Samsung ile diğer markalar arasında fiyat farkı ürün başına 1-2 dolar seviyesinde gerçekleşmekte ve bu fark %5’e karşılık gelmekteydi. Alım sırasında fiyata ek olarak ödeme vadesi, stoklama ve sevkiyat koşulları gibi unsurları da dikkate almaktayız. Western Digital’in sunduğu koşulların bu alanda Seagate’in koşullarından daha tercih edilebilir olduğunu görmekteyiz. Samsung’da ise çalıştığımız dönemde stok bulunulurluğunun bir garantisi bulunmadığını görmekteydik. Ancak, stok bulunduğunda bu koşullar açısından bir sıkıntı yaşamamaktaydık.”

şeklindeki ifadelere yer vermişlerdir.

Birçok markanın distribütörlüğünü yürüten (…..)’ın yetkililerinin görüşleri aşağıdaki gibidir:

“HDD pazarında genel olarak fiyatlarda sürekli bir düşüş eğiliminin yaşandığı söylenebilir. Bizim gözlediğimiz ise, son 6 ayda bu eğilimin yavaşlama emareleri gösterdiği yönündedir. Japonya’da yaşanan felaketten kaynaklandığı söylenen bir takım sıkıntılar sebep gösterilerek Seagate ve Western Digital’de fiyat düşüşlerinin oldukça yavaşladığını söyleyebiliriz.…Samsung, agresif fiyat politikasını sürdürmüştür. Keza Samsung markalı HDD ürünleri daima pazardaki en uygun fiyatlı ürün olagelmiştir. Zaman zaman bu fiyat farkının %10’lara varan düzeyde gerçekleştiği

söylenebilir. Kalite bazında markalar arasında ciddi bir farklılaşmanın görüldüğünü söylemek pek de mümkün değildir.

Birleşmeler sonrası kalacak iki büyük üreticinin aynı menşeli olması sebebiyle, anlaşma ihtimalinin göz ardı edilebileceği söylenemez. Birleşmeler sonrası bizim düşüncemiz, daha agresif çalışan firmanın pazarda öne geçeceği yönündedir. Yine bizim şahsi kanaatimiz öne çıkacak bu firmanın fiyat stratejisinin de yardımıyla Western Digital olacağı yönündedir. Bununla birlikte düşük fiyatlı üreticinin piyasadan çıkmasının da etkisiyle Western Digital’in fiyatlarının yukarıya çıkması da ihtimal dâhilindedir. Seagate markasının ise birleşme sonrası marka farklılaştırmasına giderek daha uygun fiyatlı bir ürünü pazarda konumlandırması söz konusu olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki, Seagate bu stratejiyi Maxtor firmasını satın aldığında uygulamış; ama sonuç alamamıştır.”

Ayrıca, pazardaki yeni teknolojiler ile ilgili görüşleri ise diğer birçok teşebbüs ile paralellik göstermektedir:

“SSD teknolojisi kullanılarak yapılan bazı depolama ürünleri olsa da piyasada ihmal edebilecek boyuttadır. İleride ölçek ekonomisi nedeniyle fiyatların HDD fiyatlarına yakınsaması ile birlikte bu ürünlerin HDD’nin yerini alması mümkündür. Bu bağlamda bu sürecin gözlemlenmeye başlanmasının ancak 3-4 yıl içinde gerçekleşebileceğini tahmin etmekteyiz.”

Türkiye’de üretim gerçekleştiren bir diğer firma (…..) ile yapılan görüşmede ise;

“… son zamanlarda donanımda diğer parçaların hemen hepsinde fiyatlar yatay bir seyir izlerken; hatta düopol yapı sergileyen işlemci pazarında dahi fiyat artışı gerçekleşmemişken HDD’lerde ciddi fiyat artışlarının görülmesi bizleri endişelendirmektedir. Örnek vermek gerekirse, 2 ay önce 34$’a aldığımız diskin fiyatı şu anda 38-39$’a yükselmiş durumdadır. Bu durum biz de dâhil olmak üzere özellikle küçük çaplı yerli üreticilerin tamamı üzerinde yıkıcı etkiler teşkil etme riski taşıyan bir gelişmedir.”

açıklamasına yer verilmiştir.

(…..) firması ile yapılan görüşmede şirket yetkilileri:

“Samsung’un tercih edilmesinde temel neden diğer markalara kıyasen daha ucuz olması ve iyi dağıtıcılarla çalışmakta olmasıdır. Samsung’un en baştan itibaren %5 civarında daha düşük fiyatlı olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte, devralma süreci sırasında tüm markaların fiyatlarının eş düzeyde olmaya başladığını görmekteyiz.

Birleşme sonrasında Seagate’in toplam %70-80 civarındaki pazar payının büyük bir erime yaşamadan Seagate’e geçeceğini düşünüyoruz. Şu anda dört alternatiften iki alternatife geçilmiş olunmasının fiyatları arttırıcı bir etki yapacağını düşünmekteyiz. Bunun iki nedeni bulunmaktadır. İlki azalan tedarik imkânı, diğeri ise tarafların arasında artmasını beklediğimiz anlaşma eğilimidir. Bu neticede fiyatlarda bir artma olmasa da en azından olması gereken düşüşün olmayacağını düşünmekteyiz. Piyasada görülen (ve eskiden Samsung tarafından verilen) taban fiyatın yukarıya çıkabileceğini düşünmekteyiz.”

şeklinde görüşlerini aktarmışlardır.

Yukarıda yer verilen görüşmelerde ifade edilen hususlar değerlendirildiğinde, anılan işlemin gerçekleşmesi durumunda teknomarketler ve distribütörler gibi nihai ürün alıcılarının bu devralmadan çok fazla etkilenmeyecekleri, ancak HDD ürünlerini ara malı olarak kullanan özellikle yerel bilgisayar üreticileri açısından hem fiyat konusunda hem de tedarik konusundaki pazarlık güçlerinde gerçekleşecek zayıflama nedeniyle rekabetçi açıdan endişeler taşıdıkları kanaatine ulaşılmıştır.

G.4.2. Tarafların İşleme İlişkin Değerlendirmeleri

Taraflar, işlem neticesinde piyasada etkin rekabetin ciddi ölçüde zarar görmeyeceğini öne sürmektedirler. Bunun temel nedenleri olarak;

 HDD üreticilerinin müşterilerinin ciddi oranda alıcı gücüne sahip olması,

 Sektörde kapasite sınırı olmaması,

 Pazarın sürekli yeniliklere açık olması,

 Ortalama ürün fiyatlarının sürekli bir düşüş göstermesi,

 Piyasanın yeni girişlere açık olması ve

 Rakip teknolojilerin varlığı

gösterilmektedir. Ayrıca, işlem neticesinde bazı etkinlik kazanımlarının olacağı da belirtilmektedir. Buna göre; işlem öncesinde Samsung tarafından imal edilen ürünlerin değişken maliyetlerinin, bu ürünlerin Seagate tedarik zincirinin içine entegre edilmesi neticesinde azalması mümkün olabilecektir. Bu durumun temel nedeni olarak, Samsung’un işlem öncesinde birçok önemli bileşeni dışarıdaki tedarikçilerden satın alması, ancak Seagate’in bazı bileşenleri daha düşük maliyetle dikey olarak bütünleşmiş imalat kapasitesinden sağlıyor olması gösterilmektedir. Ayrıca, işlem sonrasında oluşacak yapının, girdi alımlarının daha büyük miktarlarda gerçekleşecek olması nedeniyle sağlayıcılardan ilave miktar indirimleri kazanılmasına imkân vereceği de vurgulanmaktadır. İşlem neticesinde, mevcut durumda her iki tarafça katlanılan AR- GE maliyetlerinin teke ineceği, satış giderleri ile genel ve idari giderlerin ciddi ölçüde azalacağı da belirtilmektedir.

G.4.3. İşlemin Diğer Rekabet Otoritelerindeki Durumuna İlişkin Değerlendirme Bildirim konusu işlem Brezilya, Çin, Japonya, Güney Kore, Singapur, Tayvan, Ukrayna, Yeni Zelanda, AB, ABD, Avustralya ve Türkiye rekabet otoritelerine bildirilmiştir. Rekabet Kurumunda olduğu gibi, diğer rekabet otoritelerinde de işlem ikinci safha incelemeye alınmıştır. İşleme ilişkin AB, ABD, Singapur, Güney Kore ve Japonya da dahil olmak üzere 10 otorite tarafından devralmaya şartsız olarak izin verilmiş durumdadır. Çin rekabet otoritesi ise işleme şartlı olarak izin verdiğini duyurmuştur. Söz konusu karara göre Seagate şirketinin, en az bir yıl boyunca Samsung markasını korumak ve bu marka altında yapılan satışlara devam etmek hususundaki şarta bağlı kalmak kaydıyla Samsung’u devralabileceği belirtilmektedir.

G.4.4. Genel Değerlendirme

HDD piyasası, oligopolistik karakter arz eden, anılan devralma neticesinde ise bazı alt segmentlerde düopolistik hatta monopolistik özellikler gösterme ihtimali bulunan bir sektör durumundadır. İşlem neticesinde Seagate firmasının Türkiye pazarında önemli bir pazar gücüne ulaşacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, Kanun’un 7. maddesinde yer alan, “bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak,… rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri … hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca, işlem sonucunda rekabetin önemli ölçüde azaltılıp azaltılmayacağının da incelenmesi gerekmektedir.

Nihai inceleme aşamasında teşebbüslerle yapılan görüşmelerde; yerel bilgisayar üreticisileri dışında çoğu teşebbüsün bu işlemden olumsuz etkilenmeyeceklerini ifade ettikleri görülmüştür. Ayrıca, hem HDD’lerin nihai ürünlerin maliyeti içerisindeki oranının düşük olması, hem de diğer HDD üreticileri arasındaki fiyat farklarının çok

cüzi miktarda gerçekleşmesi nedeniyle birçok teşebbüs işlem sonrasında bir sorunla karşılaşmayacakları değerlendirmesinde de bulunmuştur.

Bununla birlikte, HDD ürünlerini ara malı olarak kullanan ve maliyetlere oldukça hassas olan yerel bilgisayar üreticilerinin bu işleme ilişkin rekabetçi endişeler taşıdıkları da görülmüştür.

Anılan işlem neticesinde, her ne kadar ilgili coğrafi pazar olarak belirlenen “Türkiye Pazarı”nda önemli bir pazar gücüne ulaşılacağı tespiti yapılmışsa da, HDD piyasası gibi teknoloji ağırlıklı ve taşıma masraflarının/mesafenin önemsiz olduğu piyasalarda ilgili coğrafi pazar genellikle tüm dünya olarak kabul edilmektedir. Mevcut dosya açısından Türkiye piyasasının dünyadaki genel HDD piyasası verilerinden ciddi bir şekilde farklılaşması nedeniyle hakim durum analizine ilişkin değerlendirme sadece Türkiye pazarı ele alınarak yapılmıştır. Ancak, Kanun’un 7. maddesi kapsamında “… rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeler…” anlamındaki bir analiz için sadece Türkiye değil, global ölçekte ulaşılan veriler de dikkate alınmıştır. Bu durumda, işlem neticesinde meydana gelecek dünyadaki piyasa değişikliklerinin doğrudan Türkiye pazarını da etkileyeceği, hali hazırda arızi ve Türkiye’ye özgü olduğu düşünülen piyasa farklılıklarının arbitrajlar vasıtasıyla minimuma ineceği ve dünya piyasasına yakın bir görünüme kavuşacağı kanaatine ulaşılmıştır.

Başvuruya konu işleme yönelik olarak Türkiye’nin yakın bölgesine (orta ve doğu Avrupa pazarına) bakıldığında ise; Samsung ve Seagate’in toplam pazar paylarının %45-50 aralığında yer alacağı, ancak rakip teşebbüs olarak Western Digital’in varlığı ve yakın zamanda Hitachi’yi devralmış olması nedeniyle piyasada Seagate’in hakim duruma gelmesinin söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır. Ayrıca, Avrupa pazarında Western Digital ve Hitachi’nin toplam pazar payı %50-55 aralığıyla Seagate ve Samsung’un toplam pazar payından daha yüksekte seyretmektedir. Türkiye’ye yakın pazarlar olan orta ve doğu Avrupa piyasasının bu şekilde oluştuğu dikkate alındığında, Türkiye’nin de kısa-orta vadede benzer bir piyasa yapısıyla karşı karşıya kalma olasılığının güçlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu kapsamda, Seagate’in Samsung’un HDD işini devralması işlemine hemen hemen tüm rekabet otoritelerinde şartsız izin verilmiş olması, bu işleme ilişkin dünya piyasasında önemli bir rekabet endişesi bulunmadığı anlamına gelmektedir.

İşlem sektördeki teknolojik gelişmeler açısından değerlendirildiğinde ise, HDD piyasasının dünya pazarındaki mevcut görünümünün yanı sıra, bilişim piyasasında meydana gelen teknolojik gelişmeler neticesinde önümüzdeki yıllarda bu yapı ile piyasadaki aktörlerin güçleri ve sayısının da değişebileceği öngörülmektedir.

Bu bakımdan, yakın zamanda gerçekleştirilen bazı yeniliklerle HDD’lerin temel işlevi olan veri saklama ve depolama ihtiyacını gidermek amacıyla alternatif uygulamalar geliştirilmeye başlanmıştır. Bunlardan ilki, HDD’lerin aksine temel işleyiş prensibi mekanik çözümlere dayanmayan SSD (Solid State Drive)’lerdir. Bu nitelikte bir diğer örnek ise H-HDD olarak bilinen verinin depolanma yerinin, kullanılma sıklığının göz önüne alınarak belirlendiği hibrid çözümlerdir.

Nihai inceleme çerçevesinde gerçekleştirilen görüşmelerde, SSD teknolojisinin bu aşamada HDD’ler için bir ikame olmaktan uzak olduğu, HDD ve SSD arasındaki mevcut maliyet farkları sebebiyle bu teknolojiyi kullanan ürünlerin yer aldığı bilgisayarların oldukça pahalı olduğu, bu nedenle henüz tam manasıyla piyasaya etki edemediği görüşü hakimdir. Ancak bu görüşmelerde, önümüzdeki dönemde (4-5 yıl aralığı) SSD’lerin yeni teknoloji olarak piyasaya güçlü bir şekilde giriş yapabileceği,

HDD’lere göre hız, dayanıklılık, pil ömrü gibi üstün özelliklerinden dolayı gittikçe artan bir şekilde HDD’lerin yerini alacağı tahmini de yapılmıştır.

Nihai incelemede elde edilen ve 2008-2014 arası döneme yönelik olarak SSD piyasasının gelişme tahminlerini gösteren grafik aşağıda sunulmuştur.

Grafik 1: SSD Piyasasının 2014 Yılına Kadar Olan Gelişim Tahmini

(…..TİCARİ SIR…..)

470

Grafikten de görüldüğü üzere, 2011 yılında yaklaşık 2 milyar dolara ulaşan SSD satış hacminin, 2014 yılına ilişkin öngörülerde 8 milyar dolarlık gibi bir hacme ulaşılabileceği tahmini yapılmaktadır. 2011 yılından 2014 yılına kadar üç senede üç katına çıkabilecek bir piyasa hacminin piyasanın gelişimi açısından oldukça önemli bir gösterge olabileceği, bu nedenle önümüzdeki yıllarda SSD’lerin HDD’lere göre piyasanın önemli bir kısmını domine etme ihtimalinin oldukça yüksek göründüğü sonucuna ulaşılmıştır. SSD teknolojisine bakıldığında, halihazırda HDD üreten firmalardan sadece Western Digital’in bu piyasada var olduğu, SSD piyasasını genelde HDD piyasasında var olmayan teşebbüslerin yönettikleri gözlenmektedir. Diğer bir ifadeyle, yeni bir teknoloji olan SSD piyasasında hem daha fazla oyuncu olması hem de HDD piyasasında bulunan firmaların bu piyasada var olmaması ya da çok az bir pazar payına sahip olması, piyasanın önümüzdeki yıllardaki yapısında ciddi değişiklikler oluşturacağı öngörüsünü güçlendirmektedir.

SSD piyasasında halihazırda 10’un üzerinde firma bulunmakta ve bu firmalar içerisinde Intel, Kingston ve OCZ en önemli piyasa aktörleri olarak ortaya çıkmaktadır. HDD ve SSD piyasasında aynı anda faaliyet gösteren sadece Western Digital firması olup, pazar payı yaklaşık %4-5 civarında görünmektedir. Ancak, anılan devralma işlemi sonrasında Western Digital’in SSD piyasasına daha çok ağırlık vereceği ve piyasa payını artırabileceği kanaati bulunmaktadır.

SSD teknolojisinin yanı sıra önümüzdeki yıllarda HDD piyasasını az da olsa etkileyeceği düşünülen ve “bulut bilişim” olarak bilinen, verinin kullanıcının fiziki sunucularında değil, bir bilişim şirketinin sunucusunda depolandığı hizmetler de HDD’lere başka bir alternatif olarak değerlendirilmektedir. Ancak, bu hizmeti sunan teşebbüsler verileri depolamak için yine HDD’lere ihtiyaç duymaktadır. Bu hizmet bazı kurumsal müşterilerin kendi bilgi işlem merkezini ve veri depolamasını başka bir çözüm ortağı vasıtasıyla gerçekleştirmesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, bu hizmetin HDD piyasasına etkisi daha sınırlı olmaktadır.

Anılan devralma işleminin taraflarının yurtdışında üretim yaptığı, Türkiye’ye satışlarının distribütörler veya aracılar yoluyla ulaştığı, işlemin dünya ölçeğinde gerçekleştiği ve ABD, AB, Güney Kore, Japonya başta olmak üzere 11 otoriteden şartsız izin aldığı dikkate alındığında, mevcut durumda Türkiye pazarında farklılıklar bulunmasına rağmen dünyadaki değişen piyasa şartlarına bağlı olarak Türkiye’de de daha rekabetçi pazar yapısının oluşmaya başlayacağı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, işlem sonrasında Samsung’un pazar payının tamamının Seagate’e gitmeyeceği, Western Digital ve Toshiba’nın bazı segmentlerde pazardan pay alabilecekleri, hard disk piyasasındaki gelişmelerin son dönemde hızlandığı ve HDD’lerin önümüzdeki yıllarda piyasadaki etkisinin azalacağı, SSD’lerin piyasada ciddi bir alternatif oluşturacağı, SSD üreten firmaların halihazırda HDD üretenlerden farklı birçok firmadan oluştuğu, önümüzdeki

yıllarda piyasadaki aktör sayısının artması nedeniyle piyasadaki rekabetçi ortamın mevcut duruma göre daha fazla artmasının öngörüldüğü gibi hususların tamamı değerlendirildiğinde, anılan işlem ile pazardaki rekabetin önemli ölçüde azalmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

H. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen, rekabetin önemli ölçüde azaltılması hususunun söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

520