AYAS Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.'nin sermayesinin %50'sini oluşturan hisselerin, AES Entek Elektrik Üretimi…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,

Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,

Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER: Mehmet Akif KAYAR, Selen Yersu ŞAHİN

C.BİLDİRİMDE

BULUNAN: -AES Entek Elektrik Üretimi A.Ş.

Çamlıca İş Merkezi Ünalan Mah. Ayazma Cad. B1 Blok

Üsküdar / İstanbul

D. DOSYA KONUSU: AYAS Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.’nin sermayesinin %50’sini oluşturan hisselerin, AES Entek Elektrik Üretimi A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.01.2012 tarih ve 150 sayı ile giren ve en son 26.01.2012 tarih ve 784 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 09.02.2012 tarih ve 2012-1-3/Öİ sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında ve izne tabi bir devralma olduğu, devralma işlemi sonrasında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla devir işlemine izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1.Taraflar

G.1.1. Devralan: AES Entek Elektrik Üretimi A.Ş. (AES ENTEK)

AES ENTEK; Koç Topluluğu ile AES’in ortak kuruluşu olup, elektrik üretimi ve elektrikle bağlantılı ticari faaliyetler yürütmekte, bu amaçla elektrik santral ve tesisleri kurmak, işletmek, onarmak, yıkmak gibi faaliyetlerde bulunmaktadır. Şirket, halihazırda, toplamda (…..) MW elektrik üretim kapasitesine sahip, ikisi orta büyüklükte ve biri küçük ölçekli olmak üzere üç adet doğal gaz santrali işletmektedir.

AES ENTEK ana sözleşmesinin 8. ve 10. maddelerinden, şirket yönetim kurulunun, tüm üye sayısının basit çoğunluğu ile toplandığı ve yönetim kurulu kararlarının yine basit çoğunluk ile alındığı görülmektedir. Bu çerçevede, AES ENTEK’in, AES Grubu ile Koç Grubu’nun ortak kontrolünde olduğu anlaşılmaktadır.

AES ENTEK; elektrik toptan satış, ithalat-ihracat ve ticaretiyle uğraşan Eltek Elektrik Enerjisi İthalat İhracat ve Toptan Ticaret A.Ş. (ELTEK)’nin ve 03.01.2012 tarihinde kurulan Seymenoba Elektrik Üretimi A.Ş.’nin %99,99 hissesine ve kontrolüne sahiptir. AES ENTEK’in ve ELTEK’in 2010 yılı elektrik satış miktarlarına ve pazar paylarına Tablo 1’de yer verilmektedir.

Tablo 1: AES ENTEK ve ELTEK’in 2010 yılı Elektrik Satış Miktarı ve Pazar Payı

Şirket Elektrik Satış Miktarı (MWh) Pazar Payı* (%)

AES ENTEK (…..) (…..)

ELTEK (…..) (…..)

TOPLAM (…..) (…..)

*TEİAŞ verilerine göre, 2010 yılı Türkiye toplam elektrik tüketim miktarı 210.434.000 MWh’dir.

AES’in, AES Enerji Limited Şirketi aracılığıyla IC Yatırım Holding ile kurduğu ve ortak girişim niteliğindeki AES-IC İçtaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (AES-IC İÇTAŞ), halihazırda elektrik üretimi alanında faaliyet göstermekle birlikte, söz konusu ortak girişim şirketi ayrılma sürecinde olup, işleme ilişkin olarak Rekabet Kurumuna başvuru yapıldığı ifade edilmektedir. AES ENTEK tarafından gönderilen yazıda, AES-IC İÇTAŞ’ın ayrılma süreci sonunda, halihazırda söz konusu ortak girişim bünyesinde bulunan Selen Elektrik Üretim A.Ş. (SELEN) ile Cenay Elektrik Üretim İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (CENAY)’nin AES’in kontrolüne geçeceği belirtilmektedir. Söz konusu şirketlerin 2010 yılı elektrik satış miktarlarına ve pazar paylarına Tablo 2’de yer verilmektedir.

Tablo 2: SELEN ve CENAY’ın 2010 yılı Elektrik Satış Miktarı ve Pazar Payı

Şirket Elektrik Satış Miktarı (MWh) Pazar Payı (%)

SELEN (…..) (…..)

CENAY (…..) (…..)

TOPLAM (…..) (…..)

AES Entek’in 2010 yılı cirosu (…..) TL’dir. Koç Holding’in 2010 yılı cirosu (…..) TL; AES’in 2010 yılı cirosu ise (…..) TL’dir.

80

G.1.2. Devreden: Ordu Yardımlaşma Kurumu Genel Müdürlüğü (OYAK)

OYAK, 1 Mart 1961 tarihinde 205 sayılı Kanun ile kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, üyeleri olan TSK mensuplarına ana sosyal güvenlik kurumlarından ayrı güvenceler sağlayan bir emeklilik fonudur. OYAK’ın çok çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren 60 kadar iştiraki bulunmaktadır.

OYAK’ın Türkiye elektrik piyasasındaki iştirakleri; Steag GmbH ile birlikte hissedarı bulunduğu İskenderun Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (ISKEN) ve halihazırda faaliyeti bulunmayan Oyak Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş.’dir.

ISKEN, Sugözü Köyü Mevkii, Yumurtalık/Adana’da taşkömürü ile çalışan elektrik santralinin işletimi, bakımı ve üretilen elektriğin/enerjinin satışı ile iştigal etmekte olup, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) ile arasındaki (…..) alım garantisi içeren Yap-İşlet Sözleşmesi çerçevesinde satışlarını yalnızca TETAŞ’a gerçekleştirmektedir. (…..) MW kurulu güce sahip olan İSKEN, 2010 yılında (…..) MWh enerji satışı yapmıştır.

Bu rakam, 2010 yılı Türkiye toplam tüketiminin %(…..)’ine tekabül etmektedir. TEİAŞ verilerine göre, 2010 yılında Türkiye’nin toplam kurulu gücü 49.524,1 MW, toplam elektrik üretimi 211.207.700 MWh, toplam elektrik tüketimi ise 210.434.000 MWh’dir.

100

30.9.2004 tarih ve 04-63/906-216 sayılı Kurul kararında, (kararda Evonik Steag olarak geçen) Steag Gmbh’nin, İSKEN’de sahip olduğu yaklaşık %51 hisse oranıyla, teşebbüs üzerinde tek başına kontrol hakkına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum 02.12.2010 tarih ve 10-75/1548-601 sayılı; 5.8.2009 tarih ve 09-34/839-204 sayılı Kurul kararlarında da belirtilmiştir. Dolayısıyla, İSKEN’de sahip olduğu %49 oranındaki hisseler OYAK’a, İSKEN üzerinde kontrol hakkı vermemektedir.

OYAK’ın iştiraklerinden Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (ERDEMIR), İskenderun Demir ve Çelik A.Ş. (İSDEMIR) ve OYKA Kağıt Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. (OYKA) ise, ana faaliyet konuları enerji olmamakla birlikte, otoprodüktör lisansları çerçevesinde kendi tüketimlerine yönelik olarak elektrik üretimi gerçekleştirmektedir. Dosya mevcudundan; bu şirketlerin, elektrik ihtiyaçlarının ancak bir kısmını kendi üretimleri ile karşılayabildikleri ve dolayısıyla Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) bünyesinde bulunan Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi’nden (PMUM) net alıcı pozisyonunda oldukları anlaşılmaktadır. OYAK’ın 2010 yılı cirosu (…..) TL’dir.

G.1.3. Devredilen: AYAS Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (AYAS)

AYAS, Nisan 2002’de Steag GmbH tarafından kurulmuştur. Mevcut durumda hisselerinin %99,99’u OYAK’a ait olan AYAS’ın halihazırda bir ticari faaliyeti bulunmamakla birlikte, teşebbüsün kuruluş amacı, Adana-Sugözü’nde brüt (…..) MW kurulu güce sahip, ithal kömüre dayalı olarak faaliyet gösterecek bir enerji santrali kurmak ve bu santralin sahipliğini ve işletimini yapmaktır. Elektrik enerjisi üretecek ve satacak olan AYAS, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 30.04.2009 tarih ve EÜ/2078-1/1465 sayılı izni ile elektrik üretim lisansı almıştır. AYAS’ın doğrudan veya dolaylı olarak kontrol ettiği herhangi bir şirket bulunmamaktadır.

G.2. İlgili Pazar

G.2.1. İlgili Ürün Pazarı ve Etkilenen Pazar

İlgili ürün pazarları ve etkilenen ürün pazarları, “elektrik üretimi ve satışı pazarı” ile “elektrik toptan satışı pazarı” olarak tanımlanmıştır.

G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar ve Etkilenen Coğrafi Pazar

Türkiye sınırları içerisinde herhangi bir yerde üretilmiş olan elektrik enerjisi enterkonnekte sistem aracılığıyla iletim hattına iletilmekte, daha sonra da dağıtım hatları yardımıyla tüm yurda dağıtılabilmektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar ve etkilenen coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.

G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

G.3.1. İşlemin Niteliği

150

Devralma işlemi, 15.12.2011 tarihli Hisse Alım Sözleşmesi uyarınca gerçekleştirilmektedir. AYAS’ın devralma işlemi öncesi ve sonrası hissedarlık yapısına Tablo 3’te yer verilmektedir.

Tablo 3: AYAS’ın Devralma İşlemi Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı

Hissedar Adı Devir İşlemi Öncesi Hissedarlık Oranı (%) Devir İşlemi Sonrası Hissedarlık Oranı

(%)

AES Temsilcisi - ~0,00000667

OYAK ile AES Entek arasında imzalanması planlanan Hissedarlar Sözleşmesi’nde genel kurul ve yönetim kuruluna ilişkin olarak yer alan hükümlerden, devralma işlemi sonrasında AYAS’ın, OYAK ile AES ENTEK’in ortak kontrolünde olacağı anlaşılmaktadır.

160

Dosya konusu işlem öncesinde OYAK’ın tek kontrolünde bulunan AYAS, işlem sonrasında OYAK ile AES ENTEK’in ortak kontrolüne geçecektir. Dolayısıyla, söz konusu işlem, AYAS’ın kontrolünde değişiklik yaratacağından, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi anlamında bir devralmadır. Dosya içeriğinden, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde belirtilen ciro eşiklerinin aşıldığı anlaşıldığından söz konusu devralma işlemi izne tabidir.

G.3.2. Hakim Durum Değerlendirmesi

Türkiye’de elektrik üretimi ve satışı pazarında, kamu teşebbüsü olan EÜAŞ ve bağlı ortaklıkları, Yap-İşlet-Devret, Yap-İşlet ve İşletme Hakkı Devri uygulamaları çerçevesinde faaliyet gösteren özel teşebbüsler, özel mobil üreticiler ve otoprodüktörler/otoprodüktör grupları gibi farklı piyasa oyuncuları yer almaktadır.

TEİAŞ istatistiklerinden Türkiye’de 2010 yılı itibarıyla Türkiye’nin yakıt cinslerine göre kurulu güç ve elektrik üretimi verilerine Tablo 4’te yer verilmektedir.

Tablo 4: Türkiye’nin Yakıt Cinslerine Göre Kurulu Güç ve Elektrik Üretimi (2010 Yılı)

Toplam Kurulu Kurulu Gücün Türkiye Üretimin Türkiye

Kuruluşlar Üretim (GWh)

Güç (MW) Toplamına Oranı (%) Toplamına Oranı(%) EÜAŞ 20.368,8 41,13 79.258,3 37,53

Halihazırda faaliyeti bulunmamakla birlikte, (…..) MW’lık kurulu güç ile elektrik üretmesi planlanan AYAS’ın, gelecekte (…..) MWh brüt üretim yapacağı öngörülmektedir. Bu bilgiler çerçevesinde, 2010 yılında AYAS’ın kurulu gücünün, Türkiye toplam kurulu gücü içerisindeki payı %(…..)’ya; planlanan elektrik üretiminin, toplam tüketim içerisindeki payı %(…..)’e tekabül etmektedir.

Devralan taraf olan AES ENTEK’in elektrik üretim ve satışı pazarında 2010 yılında sahip olduğu kurulu güç pazar payı %(…..); AES-IC İÇTAŞ’ın ayrılması sonrasında AES’in kontrolüne geçecek SELEN ve CENAY’ın kurulu güç pazar payları ise sırasıyla %(…..) MW ve %(…..) MW’dir. Elektrik satış miktarı bakımından, 2010 yılında Türkiye elektrik satışları toplamı içerisinde AES ENTEK’in payı %(…..); SELEN ve CENAY’ın toplam payı %(…..)’tür. Elektrik üretim ve satışı pazarının alt pazarında toptan satış faaliyeti gösteren ELTEK’in payı ise %(…..)’dir.

AES ENTEK ile SELEN ve CENAY’ın elektrik üretimi ve satışı pazarındaki payının düşük olması ve söz konusu pazarda halihazırda yüksek pazar payına sahip güçlü elektrik üreticilerinin bulunması nedeniyle, dosya konusu işlem sonucunda, pazar yapısı açısından rekabet şartlarını etkileyebilecek değişimlerin olmayacağı kanaati oluşmuştur. AES ENTEK’in kontrolündeki ELTEK’in alt pazardaki payının da çok düşük olduğu dikkate alındığında, işlemin, dikey bütünleşme bakımından da herhangi bir sakıncasının olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

H. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.