Sırmagrup İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin %50,10 oranında hissesinin Danone S.A tarafından devralınması…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,

Dr. Murat ÇETİNKAYA

B. RAPORTÖRLER : Neyzar ÜNÜBOL, İbrahim Hilmi KOÇAK

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Danone S.A

Temsilcisi: Av. Kayra ÜÇER

Süleyman Seba Cad. Sıraevler 55, Akaretler 34357

Beşiktaş/İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Sırmagrup İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin %50,10 oranında hissesinin Danone S.A tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 08.05.2013 tarih ve 2814 sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 23.05.2013 tarih ve 2013-3-36/Öİ sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; bildirime konu işleme izin verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Taraflar

G.1.1. Devralan: Danone S.A (Danone)

(4) Danone, Fransız yasalarına göre kurulmuş ve faaliyette bulunan, tüm dünyada taze süt ürünleri, ambalajlı su, küçük çocuklar ve bebekler ile belirli hastalıklara sahip kişiler ve hassasiyeti olan yaşlılar için özel ürünler üreten, çok uluslu bir şirket olup, şirketin hissedarlık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.

Tablo 1: Danone’nin hissedarlık yapısı

Hissedarlar Oran (%)

MFS Grup (a) 8,64

*”Diğer” dağınık şekilde çok kişinin sahip olduğu serbest dolaşımdaki kişileri ifade etmektedir.

(5) Danone, ticari faaliyetlerini, su, taze süt ürünleri, bebek beslenmesi ve tıbbi beslenme olmak üzere dört ana bölüm altında yürütmektedir.

(6) Danone, Türkiye pazarında, hisselerinin tamamı Danone’ye ait Danone Hayat İçecek ve Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Danone Hayat), Danone Tikveşli Gıda ve İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Danone Tikveşli) ve Numil Gıda Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Numil) ile faaliyet göstermektedir.

(7) Danone Hayat su üretimi, şişelemesi ve satışı faaliyetlerini yürütmektedir. Şirket çeşitli dağıtım kanalları ile 0,3 ile 19 litre arasında değişen miktarlarda şişelenmiş ambalajlı su üretimi ve dağıtımı yaparken Akmina markası ile de maden suyu satmaktadır. Türkiye’de Danone Hayat tarafından gerçekleştirilen ambalajlı su faaliyetine ilave olarak Danone, kendi markaları olan Evian ve Badoit ile şişelenmiş su ithalatı da gerçekleştirmektedir.

(8) Danone Tikveşli yoğurt, ayran, pastörize süt, UHT süt gibi taze işlenmiş süt ürünleri ile meyve suyu, reçel ve diğer gıda ham veya yarı işlenmiş ürünlerin üretim ve satışını yapmaktadır.

(9) Numil, enteral besin, klinik beslenme ürünleri, vitamin katkılı diyet ürünleri, mineral gıda katkıları ve bebek beslenmesine ilişkin her türlü araç ve bebek bakım ürünlerinden oluşan bebek mamaları ile tıbbi beslenme ürünlerinin ithalat ve ihracatını yapmaktadır.

G.1.2. Devrin Konusu: Sırmagrup İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sırma)

(10) Sırma, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre faaliyette bulunan bir anonim şirkettir. Bursa’da bir, Burdur’da bir ve Sapanca’da iki fabrika ile üretim yapan Sırma; 0,33 ile 19 litre arasında değişen miktarlarda Sırma markalı ambalajlı suyu tüm Türkiye’ye dağıtmaktadır.

(11) Sırma’daki hisselerinin toplamı (…..) olan Sırma hissedarları Refik Karabacak, Şefik Karabacak, Erol Karabacak, Necmettin Karabacak ve Dursun Emre Karabacak, İstanbul, Kırklareli, Edirne ve Tekirdağ illerinde ambalajlı su üretimi ve dağıtımı faaliyetinde bulunan ve “Sırmakeş” markasının sahibi Kaynaksu Kaynaksuları İşletmesi Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Kaynaksu)’yi kontrol etmekte olup, şirketin hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmiştir. Tablo 2: Kaynaksu’yun hissedarlık yapısı

Hissedarlar Oran (%)

(…..)

Refik Karabacak

(…..)

Şefik Karabacak

(…..)

Erol Karabacak

(…..)

Semral Karabacak

(…..)

Necmettin Karabacak

(…..)

Dursun Emre Karabacak

(…..)

Yasemin Karabacak

TOPLAM 100

G.2. İlgili Pazar

G.2.1. İlgili Ürün Pazarı

(12) Bildirime konu devralmanın tarafları ambalajlı su ile sade ve aromalı maden suyu üretim ve satışı ile iştigal etmektedir.

(13) Ambalajlı su sektörünü ambalaj büyüklüğüne göre iki ana kategoride değerlendirmek mümkündür. Bu kategoriler 10 litre ambalajdan büyük ürünlerin yer aldığı, ancak temel

olarak %99’dan fazla bir ağırlıkla 19 litrelik polycarbonat damacananın oluşturduğu damacana su kategorisi ve 10 litre dahil, küçük ambalajlı ürünlerin yer aldığı ve genelde çeşitli hacimlerdeki (0.5-1.5-5 litre vb) pet sişelerin ağırlıkta olduğu şişelenmiş su kategorisidir.

(14) Geçmişte alınan Rekabet Kurulu (Kurul) kararlarında [1] ilgili ürün pazarı şişelenmiş su ve damacana su alt pazarlarından oluşmak üzere “ambalajlı su pazarı” olarak belirlenmiştir.

(15) Dosya içeriğinden, maden suyu pazarının hem hacim hem de ciro olarak son yıllarda önemli oranda büyüdüğü ve 2003 yılında 2,5 litre olan kişi başına yıllık toplam maden suyu tüketiminin 2011 yılında 15 litreye yükseldiği anlaşılmıştır. Pazardaki bu büyümenin dikkat çeken yönü ise 25.07.2001 tarih ve 24473 sayılı Resmඈ Gazete’de yayımlanan yönetmelඈk hükümleri uyarınca “işlenmiş maden suyu” tanımının getirilerek meyve aromalı maden suyu üretimine imkan verilmesinin ardından pazarda yer bulan aromalı maden suyundaki gelişmedir. Aromalı maden suyu pazarı 2010-2012 yılları arasında ciro olarak %42 oranında bir büyüme kaydederken, sade maden suyu pazarı %20 oranında büyümüştür.

(16) 07.02.2008 tarih ve 08-12/130-46 sayılı Kurul kararında ilgili ürün pazarının “aromalı maden suyu” pazarı olduğu belirtilmiştir. Bilindiği üzere, işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilmektedir. İncelemeye konu işlemin, pazarların en dar hali ile ürün bazında tanımlanması durumunda dahi rekabet açısından endişe yaratmayacağından hareketle, dosya kapsamında kesin bir pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(17) İlgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.

G.2.3. Etkilenen Pazarlar

(18) Ambalajlı su pazarı, aromalı maden suyu pazarı ve sade maden suyu pazarı devralan ve devreden tarafın faaliyetinin ve dolayısıyla iki taraf arasında yatay ilişkinin bulunduğu bir pazardır. İşlem bakımından etkilenen pazarlar “ambalajlı su pazarı”, “aromalı maden suyu pazarı” ve “sade maden suyu pazarı” olarak belirlenmiştir.

G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

G.3.1. İşlemin Niteliği

(19) Bildirime konu işlem ile birlikte Danone’nin Sırma hisselerinin %50,1’ini devralması amaçlanmaktadır. Söz konusu devralma işleminin gerçekleşmesi için öncelikle Dişli ailesi üyelerine ait olan hisseler kurulacak olan Dişli Holding A.Ş.’ye ve Karabacak Ailesi üyelerine ait hisseler kurulacak olan Karabacak Holding A.Ş.’ye devredilecek ve sonrasında Sırma hisselerinin (…..)’unu elinde bulunduran DCEMF Mez Hold BV, kendisine ait hisseleri Dişli Holding A.Ş.’ye devredecektir. Bu devir sonrasında Dişli Holding A.Ş. Sırma’da sahip olduğu (…..) oranında hisseyi, Karabacak Holding A.Ş. ise Sırma’da sahip olduğu (…..) oranında hisseyi Danone’nin kontrolündeki Holding Internationale De Boissons’a devredecektir. Tablo 3’te Sırma’nın işlem öncesi ve sonrasındaki ortaklık yapısına yer verilmiştir.

Tablo 3: Sırma’nın Devralma Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı

Devralma Öncesi Devralma Sonrası

Hissedar Hisse Oranı (%) Hissedar Hisse Oranı (%)

Karabacak Holding A.Ş.

1 11.12.2003 tarih ve 03-78/950-393 sayılı, 2.3.2006 tarih ve 06-16/187-47 sayılı, 24.8.2006 tarih ve 06-59/774-227 sayılı, 15.4.2009 tarih ve 09-15/372-86 sayılı, 26.8.2010 tarih ve 10-56/1104-422 sayılı Kurul kararları.

(20) Sırma’nın kontrolünün Danone tarafından devralınması işlemine ek bir işlem olarak, Karabacak Ailesi kontrolündeki Kaynaksu ile Sırma arasında, Kaynaksu’nun Sırmakeş markasına ait fikri mülkiyet haklarının kullanımı için Sırma’ya ruhsat verilmesi, Kaynaksu’nun Sırmakeş fikri mülkiyet haklarını kullanım esaslarının belirlenmesi, Kaynaksu’nun Sırma’ya Sırmakeş fikri mülkiyet haklarını ve Kaynaksu’nun ihraç edilmiş hisselerini alım opsiyonu vermesi konularını düzenleyen bir sözleşme imzalanmıştır.

(21) Kaynaksu, İstanbul, Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne’de şişelenmiş su üretimi ve dağıtımı ile iştigal etmektedir. Kaynaksu “Sırmakeş” markasının fikri mülkiyet haklarına sahip olup yapılan bildirimde bu markanın Danone tarafından devralınan Sırma markası ile benzerlik taşıması dolayısıyla, iki marka ismi arasında tüketici nezdinde bir karışıklık olma ihtimalini ve Sırma markasının buradan kaynaklanacak bir ekonomik değer kaybını önlemek adına Kaynaksu ve Sırma arasında yukarıda ifade edilen sözleşmenin imzalandığı ifade edilmiştir.

(22) Sözleşme ile Kaynaksu Sırmakeş markası ile ambalajlı su üretimi ve satışına İstanbul, Kırklareli, Edirne ve Tekirdağ’da devam edebilecek ancak diğer illerde bu markanın kullanım hakkı Sırma’ya ait olacaktır. Ayrıca şişelenmiş soda, gazlı içecekler veya meyve suları alanında Sırmakeş markasının kullanım hakkı tüm Türkiye’de Sırma’ya ait olacaktır.

G.3.2. İlgili Mevzuat Çerçevesinde Değerlendirme

(23) Taraflar arasında 04.05.2013 tarihinde imzalanan Hissedarlık Sözleşmesinde Sırma, bir ortak girişim şirketi olarak anılmakla birlikte işlem sonrasında Sırma’nın kontrol yapısındaki değişikliğin anlaşılması için yönetiminin ne şekilde yapılacağının incelenmesi önem taşımaktadır.

(24) Bahse konu Hisssedarlar Sözleşmesinin incelenmesi sonucunda, Dişli Holding A.Ş. ve Karabacak Holding A.Ş.’nin yönetimde belirleyici etkisinin olmadığı ve Danone’nin işlem sonrasında Sırma’nın kontrolüne sahip olacağı anlaşılmıştır. İşlem kontrol değişikliği doğurması yönüyle 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” (2010/4 sayılı Tebliğ) uyarınca bir devralma işlemi niteliğindedir.

(25) Dosya içeriğinden, işlem taraflarının 2012 yılı cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde yer alan eşikleri aştığı anlaşıldığından dosya konusu işlem izne tabidir.

(26) Danone Hayat’ın ve Sırma’nın son üç yıl içindeki pazar paylarına Tablo 4’te yer verilmiştir.

(27) Dosya içeriğinden, işlem sonrasında paketlenmiş su pazarında Danone’nin toplam pazar payının %10-15 olacağı ve bu pazarda Danone’nin ikinci sıraya yükseleceği anlaşılmıştır. Paketlenmiş su pazarında Erikli ve Pure Life markaları ile pazarda yer alan Nestle lider konumundadır. Damacana su alt pazarında ise Danone’nin miktar bazında pazar payı %5- 10’a ve değer bazında pazar payı ise %0-5 [2]’e ulaşacaktır. Söz konusu pazar payları

[2] Damacana su pazarındaki değer bazında pazar payı, teşebbüs tarafından sunulan tahmini pazar büyüklüğü dikkate alınarak hesaplanmıştır.

ambalajlı su pazarında bir hakim durumun oluşmasına ya da güçlenmesine yol açacak nitelikte değildir.

(28) Sade maden suyu bakımından ise Danone işlem sonrasında %5-10 pazar payına sahip olacak ve pazarda Kızılay ve Uludağ’dan sonra üçüncü sırada yer alacaktır. Pazar gücünün en önemli göstergelerinden olan pazar payı bakımından değerlendirildiğinde işlem, sade maden suyu pazarında da rekabetçi endişe doğurmamaktadır.

(29) İşlem sonrasında Danone’nin pazar lideri olacağı tek ürün pazarı aromalı maden suyudur. Bu pazarda Danone işlem sonrasında %20-30 oranında bir pazar payına sahip olacaktır. En yakın rakibi Uludağ’ın pazar payı %15-20 ve onu takip eden Freşa’nın pazar payı ise %10- 15 seviyesindedir. Uludağ son iki yılda pazar payını (…..) oranında, Damla ise (…..) oranında artırabilmiştir. Aromalı maden suyu pazarının hızlı büyüyen bir pazar olması ve bu pazardaki teşebbüslerin pazar paylarının yıllar içinde değişkenlik göstermesi pazarın rekabetçi bir yapıda olduğuna işaret etmektedir. Bu bakımdan işlemin aromalı maden suyu pazarında da hakim durum yaratılması veya hakim durumun güçlenmesi sonucunu doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

G.3.3. Yan Sınırlamalar Hakkında Değerlendirme

(30) Hissedarlık Sözleşmesinin “Rekabet Etmeme ve Ayartmama” başlıklı 28. maddesi tarafların rekabet etmeme yükümlülüklerini düzenlemektedir. İşlem bir ortak girişim niteliğinde olmasa da Dişli Holding A.Ş. ve Karabacak Holding A.Ş.’nin Sırma’da hissedarlığının devam edecek olması ve Sırma’nın ticari olarak hassas bilgilerine erişim imkanlarının olması nedeniyle, işlemle birlikte getirilen rekabet etmeme ve istihdam etmeme yükümlülüklerinin işlemle doğrudan ilgili ve gerekli yan sınırlamalar olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

(31) İşlem ile getirilen bir diğer sınırlama ise Kaynaksu’nun Sırmakeş markasının fikri mülkiyet haklarının kullanımının sınırlanmasıdır. Zira bu sınırlama Sırmakeş ve Sırma markaları arasındaki isim benzerliği nedeniyle Sırma’nın zarar görmesi ve dolayısıyla işlemden beklenen ekonomik değerin azalmasının önlenmesini amaçlamaktadır. Bu sınırlama, Kaynaksu’yun halihazırda Sırmakeş markalı su üretimi ve dağıtımı yaptığı illerdeki faaliyetini kapsamamakta ve ayrıca Kaynaksu’yun Sırmakeş haricinde yeni bir marka ile benzer ürünler üretmesi ve dağıtmasını engellememektedir. Bu bakımdan Sırmakeş markasının fikri mülkiyet haklarının kullanımının sınırlandırılmasının da işlemle doğrudan ilgili ve gerekli olduğu ve dolayısıyla yan sınırlama olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. H. SONUÇ

(32) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.