Yatağan Termik Santrali ve bu santrale bağlı taşınır ve taşınmazlar ile ilgili maden sahalarının…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Kenan TÜRK (İkinci Başkan)

Üyeler: Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,

Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ

B. RAPORTÖRLER : Metin PEKTAŞ, Başak ARSLAN, Hakan EREK, İbrahim KUŞÇU C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

Ziya Gökalp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara

(1) D. DOSYA KONUSU: Yatağan Termik Santrali ve bu santrale bağlı taşınır ve taşınmazlar ile ilgili maden sahalarının özelleştirilmesi kapsamında bahse konu varlıkların devri işlemine izin verilmesi talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığının (ÖİB) Kurum kayıtlarına 17.06.2014 tarihinde giren yazısında; Özelleştirme Yüksek Kurulunun (ÖYK) 26.08.2013 tarih ve 2013/146 kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan Yeniköy Yatağan Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’ye (YEAŞ) ait Yatağan Termik Santralinin (YTS), Güney Ege Linyit İşletmeleri (GELİ) Müessesi tarafından kullanılan taşınırların, YTS tarafından kullanılan taşınmazların, GELİ’nin üzerinde bulunduğu taşınmazların ve GELİ tarafından kullanılan taşınmazların “Varlık Satışı”; 62689, 7390, 64436, 20060472, 20058130 ve 200902506 numaralı ruhsatları ve bu ruhsatların kapsadığı Maden Sahalarını “İşletme Hakkı Devri” yöntemi ile bir bütün halinde özelleştirilmesine ilişkin nihai pazarlık görüşmelerinin 12.06.2014 tarihinde yapıldığı belirtilerek ÖYK’nın onayına sunulmak üzere aşağıda belirlenen teklif sahiplerine ilişkin bildirim yapılmıştır:

- Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş.

- Elsan Elektrik Gereçleri A.Ş.

- Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş.

(3) Bunun üzerine eksiklikleri en son 27.06.2014 tarihi itibarıyla tamamlanan ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 2013/2 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu’na Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” ile 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 01.07.2014 tarih ve 2014-1-54/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Bildirim Konusu İşlem

(4) İncelemeye İncelemeye konu YTS, ÖYK’nın yukarıda yer verilen kararı ile özelleştirme programına alınmıştır. Bu kapsamda;

- YEAŞ’a ait olan YTS ve GELİ tarafından kullanılan taşınırların “Varlık Satışı”,

- YTS tarafından kullanılan taşınmazlar, GELİ’nin üzerinde bulunduğu taşınmazlar ve GELİ tarafından kullanılan taşınmazların “Varlık Satışı”,

- 62689, 7390,64436, 20060472, 20058130 ve 200902506 numaralı ruhsatların ve bu ruhsatların kapsadığı Maden sahalarının “İşletme Hakkı Devri”

yöntemiyle bir bütün halinde özelleştirilmesine karar verilmiştir.

G.2. Devredilen (Yatağan Termik Santrali)

(1) Muğla ilinin Yatağan ilçesinde yer alan YTS, her biri 210 MW güce sahip üç ünite ile toplam 630 MW kurulu güce sahiptir. Santralin 2012 yılındaki brüt üretim miktarı (…..)TWh olarak gerçekleşmiştir. YTS’nin 2012 yılı cirosu (…..) TL; 2013 yılı cirosu ise (…..)TL olarak gerçekleşmiştir.

(2) YTS’nin kurulu güç, üretim, pazar payı ve ciro bilgileri Tablo-1’de gösterilmiştir.

Tablo 1: YTS’nin Kurulu Güç, Üretim ve Pazar Payı Bilgileri

Türkiye

Türkiye

Elektrik

Kurulu Güç Brüt Üretim Kurulu Güç

Santral Adı Tüketimi Ciro (2013, TL)

(MW) (2012, TWh) İçindeki

İçindeki Pay

Pay (%)

(%)

YTS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Türkiye1 64.044 239,5 - - -

G.3. Teklif Sahipleri

G.3.1. Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KONYA ŞEKER)

(4) KONYA ŞEKER, 10.000.000 TL sermaye ile 1952 yılında kurulmuş olan bir şirkettir. Teşebbüs, şeker üretimi faaliyeti dışında, bankacılık, gıda, gübre, kömür üretimi ve enerji alanlarında da faaliyet göstermekte olup, 2012 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.

(5) KONYA ŞEKER, enerji alanındaki faaliyetlerini, 13 Ağustos 2013’te Elektrik Üretim A.Ş.’den (EÜAŞ) devraldığı Kangal Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. (KANGAL) ve 2013 Ocak ayında işletmeye açtığı Çobanyıldızı Elektrik Üretim A.Ş. (ÇOBANYILDIZI) iştirakleri ile yürütmektedir. İlgili iştiraklerden KANGAL’ın (…..) MW, ÇOBANYILDIZI’nın ise (…..) MW kurulu gücü bulunmaktadır. Buna ek olarak, KONYA ŞEKER, kömür alanında faaliyet gösteren Türkiye Kömür İşletmelerinin (TKİ) bir iştiraki olan Kömür İşletmeleri A.Ş. (KİAŞ)’nin %(…..) hissesine sahip bulunmaktadır.

G.3.2. Elsan Elektrik Araçları A.Ş. (ELSAN)

(6) ELSAN, başta bobin teli olmak üzere çeşitli elektrik malzemeleri üretmekte; şirketin dâhil olduğu Bereket Enerji Üretim A.Ş. ise grup şirketleri (BEREKET ENERJİ GRUBU) aracılığıyla elektrik üretimi, dağıtımı, perakende satışı kömür üretimi, gıda maddeleri ticareti, telekomünikasyon ve iletişim alanlarında faaliyet göstermektedir. BEREKET ENERJİ GRUBU’nun 2013 yılı toplam cirosu (…..)TL olarak gerçekleşmiştir.

(7) BEREKET ENERJİ GRUBU’nun on hidrolik, bir jeotermal ve bir bio-atık santrali olmak üzere, elektrik üretimi alanında faaliyet gösteren on iki adet elektik üretim santrali bulunmaktadır. Bu santrallerin toplam kurulu gücü (…..)MW ve 2013 yılı toplam elektrik üretimi (…..)kWh’tır. Faaliyet gösteren santrallerin haricinde grup bünyesinde inşaatı devam eden ve yatırım aşamasında olan üç rüzgâr, bir jeotermal, bir hidrolik santrali bulunmakta olup, bu santrallerin toplam (…..) MW kurulu güce sahip olması planlanmaktadır. Dolayısıyla, yapımı devam eden projeler bittiğinde grubun kurulu güç kapasitesi yaklaşık (…..)MW olacaktır.

(8) BEREKET ENERJİ GRUBU, Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYDEM) ve Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. (GEDİZ) aracılığıyla elektrik dağıtım faaliyetinde de bulunmaktadır. 2012 yılında AYDEM (…..)MWh, GEDİZ ise (…..)MWh elektrik satışı yapmış ve söz konusu yıl itibarıyla Türkiye’deki dağıtım şirketlerinin yaptıkları satışlardan sırasıyla (…..) ve %(…..) oranında pazar payı elde etmişlerdir.

1 2012 yılı Türkiye elektrik tüketimi 242.369,9 milyon kWh olarak gerçekleşmiştir.

(9) Ayrıca, grup şirketlerinden TÜMAŞ Mermer Sanayi ve Ticaret A.Ş. kömür madenciliği alanında faaliyet göstermekte olup, 2013 yılında (…..) ton kömür üretimi gerçekleştirmiştir.

G.3.3. Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş. (ALSİM)

(10) ALSİM’i kontrol eden Alarko Holding A.Ş. (ALARKO) inşaat, enerji üretimi, dağıtımı toptan ve perakende satışı, iklimlendirme ürünleri üretimi ve satışı, turizm, su ürünleri üretimi alanında faaliyet göstermektedir. ALARKO’nun 2013 yılı cirosu (…..)TL olarak gerçekleşmiştir.

(11) ALSİM, biri doğalgaz diğeri hidroelektrik elektrik santrali olmak üzere iki adet santral ile elektrik üretim alanında faaliyet göstermektedir. Bu santrallerin toplam kurulu gücü (…..)MW ve 2013 yılı toplam elektrik üretimi (…..)kWh’tır. Faaliyet gösteren santrallerin haricinde inşaatı devam eden ve yatırım aşamasında olan ve toplam (…..)MW kurulu güce sahip olması planlanan bir adet hidrolik ve bir adet kömür santrali bulunmaktadır.

(12) ALSİM’in yapımı devam eden projeler bittiğinde kurulu güç kapasitesinin yaklaşık (…..)MW olacağı tahmin edilmektedir. Bu projelerin 2017 itibarıyla biteceği göz önüne alındığında, teşebbüsün 2017 yılında kurulu güç kapasitesinin Türkiye kurulu güç kapasitesine oranının yaklaşık %(…..) olacağı tahmin edilmektedir.

(13) ALSİM, bünyesinde bulunan Alen Alarko Enerji Tic. A.Ş. ve Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Tic. A.Ş.’nin dolaylı olarak %50 ortak olduğu Meram Elektrik Dağıtım A.Ş., Meram Elektrik Perakende Satış A.Ş. ve Meram Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. aracılığıyla elektrik dağıtımı ile toptan ve perakende satışı alanlarında da faaliyet göstermektedir. 2012 yılında (…..)kWh elektrik dağıtımı gerçekleştirerek %(…..)ve toplam (…..)kWh elektrik satışı gerçekleştirerek %(…..)oranında pazar payı elde etmiştir.

G.4. İlgili Pazar

(14) Dosya özelinde bu aşamada en dar ilgili pazar tanımları dahi rekabetçi analizin sonuçlarına etki etmeyeceğinden, dosya kapsamında herhengi bir nihai pazar tanımlanmamıştır.

G.5. Değerlendirme

G.5.1. Eşikler Açısından Değerlendirme

(15) YTS’nin yukarıda yer verilen 2013 yılı cirosu, 2013/2 sayılı Tebliğ’de 30.000.000 TL olarak belirtilen eşiği aştığından, dosya konusu işlem Kurulumuz iznine tabidir.

G.5.2. Yatay Yoğunlaşmaya İlişkin Değerlendirme

(16) Birleşme ve devralmalar açısından rakip teşebbüsler arası işlemleri niteleyen yatay yoğunlaşma sonucunda oluşan yapının hâkim durum yaratması ya da mevcut bir hâkim durumu güçlendirmesi rekabetçi açıdan birtakım riskler doğurabilecektir. Nitekim bu durum 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.

(17) Türkiye elektrik üretimine ilişkin olarak kurulu gücün kuruluşlara ve üretimin yakıt cinslerine göre dağılımına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:

Tablo 2: Türkiye Elektrik Kurulu Gücünün Üretici Kuruluşlara Göre Dağılımı (2013)

Kurulu Güç Katkı

Kuruluşlar Santral Sayısı

TOPLAM 64.044 100,0 907 Tablo 3: Türkiye Elektrik Kurulu Gücünün Yakıt Cinslerine Göre Dağılımı (2013) Yakıt Cinsleri Kurulu Güç (MW) Katkı (%) Santral Sayısı FUEL-OİL + ASFALTİT + NAFTA + MOTORİN 693,1 1,1 20

(18) Türkiye elektrik üretimine ilişkin kuruluşlara ve yakıt cinslerine göre pazar yapısına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:

(19) Bu pazar yapısı çerçevesinde devre konu YTS ile devralan taraflar bakımından mevcut elektrik üretim miktarları, pazar payı ve ciro bilgilerine aşağıda yer verilmiştir:

Tablo 6: YTS ile Teklif Sahiplerinin 2013 Yılı Ciro ve Pazar Payları

Kurulu

Kurulu Üretim Üretim Pazar

Taraflar Güç Pazar Ciro (TL)

ŞEKER

(20) Elektrik üretim ve toptan satış piyasasında hâkim durum değerlendirmesinde ilgili pazarlarda oluşan pazar payı, hâkim duruma ilişkin pazar gücünün göstergelerinden biri olarak ele alınmaktadır.

(21) Tablo-6’da Muhtemel alıcıların ellerindeki üretim portföyüne YTS eklendiği takdirde, tarafların kurulu güç ve üretimdeki paylarının %(…..)’yi dahi aşmadığı görülmektedir.

(22) Potansiyel alıcıların yatırım aşamasında olan santrallerin devreye girmesi durumu ile birlikte Türkiye’nin artan elektrik talebi göz önünde bulundurulduğunda, ilgili yatırımlar artan talebe oranla düşük kalacağı, bu sebeple de gelecekteki pazar paylarının bu aşamada ex-ante bir pazar payı endişesine yol açmayacağı anlaşılmaktadır.

(23) Bununla birlikte elektriğin kendine özgü nitelikleri nedeniyle elektrik piyasasında yatay yoğunlaşma anlamında hâkim durum analizinde pazar paylarının yanı sıra bazı niteliksel ve niceliksel göstergelerin de dikkate alınması gerekebilmektedir. Bu çerçevede, incelemeye konu hususların başında zamansal ya da coğrafi anlamda piyasada oluşan kısıtların rekabetçi yapıya etkisi gelmektedir. Elektrik talebinin zamansal anlamda dalgalanması sonucu oluşan yük seviyelerini karşılamak üzere santrallerin devreye girmesinde, bu santrallerin yakıt türleri ve buna bağlı olarak üretim teknolojileri sonucunda farklılaşan kapasite, esneklik ile üretim maliyetleri gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bu durumda her santral her yük seviyesinde çalışamadığından yük seviyelerine göre rekabetçi şartlar farklılaşabilmektedir. Coğrafi anlamda ise, iletim kısıtları nedeniyle bazı coğrafi bölgelerde elektrik sevkiyatı gerçekleştirilemediği dönemlerde o bölgenin, diğer bölgelerden farklı bir rekabetçi yapı sergilemesi sonucu ortaya çıkan yapı hâkim durum değerlendirmelerinde dikkate alınabilmektedir.

(24) Özellikle üretim alanındaki büyük ölçekli yoğunlaşmalar bakımından yukarıda ortaya konan çerçevede ayrıntılı incelemeler gerekebilecek olmakla birlikte, dosya özelinde muhtemel alıcıların ve özelleştirmeye konu teşebbüsün daha dar ilgili pazar tanımlarında dahi rekabetçi yapı bakımından sakınca oluşturacak bir pazar gücüne ulaşmadığı; bu

nedenle bildirim konusu işlem ile yatay yoğunlaşma bakımından herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir. G.5.3. Dikey Bütünleşmeye İlişkin Değerlendirme

(25) Elektrik endüstrisinin serbestleşme sürecindeki yeniden yapılandırılmasında üretim, iletim, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin hukuki olarak ayrıştırılması öngörülmekle birlikte, üretim ve perakende satış faaliyetlerinin bütünleşmesinin engellenmediği görülmektedir. Dikey bütünleşme sağlıklı işleyen rekabetçi bir piyasa yapısı açısından hem olumlu hem de olumsuz sonuçlar doğurabilecektir.

(26) Üretim ve perakende satış bütünleşmesinin sağlanmasıyla elde edilen olumlu sonuçlardan birinin, tüm tüketicilerin serbest olmasıyla uzun dönemli ikili anlaşmaların azalması ve üretim yatırımlarının cazibesini kaybetmesi riskini azaltmaya yönelik olarak üretim yatırımlarının teşvik edilmesi olduğu söylenebilir. Bunun yanında, spot piyasada oluşacak değişken fiyat seviyelerine karşı da dağıtım/perakende satış firmalarının üretim ile bütünleşik bir yapıya sahip olmasının avantaj yaratacağı ileri sürülebilir. Tüm tüketicilerin seçme hakkını kazanmasıyla dikey bütünleşmenin bir risk olmaktan çıkacağı yönünde görüşler bulunsa da, serbest olmayan tüketicilerden oluşan münhasır bir müşteri portföyüyle özelleştirilen dağıtım firmaları açısından, dikey bütünleşmenin rekabetçi yapı açısından hiçbir risk taşımadığını söylemenin mümkün olmadığı görülmektedir.

(27) Dağıtım bölgelerinde perakende satış faaliyetlerinde rekabetin oluşturulması açısından, dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içindeki üretim şirketleriyle ikili anlaşmalar yapmaları elektrik üretim ve toptan satış ya da nihai tüketicilere satış pazarlarında faaliyet göstermek isteyen ancak alt pazarda faaliyeti olmayan üretim şirketlerinin satış yapmak üzere yeterli alıcı bulamamalarına; yeterli üretimi olmayan alıcıların da elektrik tedarik etmek üzere yeterli satıcı bulamamalarına neden olabilecektir. Dikey bütünleşme sonucu likiditenin azalması anlamına gelecek bu durumda toptan satış fiyatlarında yüksek dalgalanmalar yaratılacak ve yeni yatırımlar için ciddi öneme sahip olan fiyat sinyalleri de olumsuz etkilenebilecektir.

(28) Tüm bunlara ek olarak, dikey bütünleşme sonucunda dağıtım şirketlerine yapılan satışlar bakımından yüksek fiyatla alınan elektriğin maliyetinin tüketicilere yansıtılması riski ortaya çıkabilecektir. Bu nedenle, iyi işleyen bir ikili anlaşmalar piyasası sağlanabilmesi açısından dağıtım ve üretim şirketlerinin özelleştirme işlemleri, dikey bütünleşme yönüyle de ayrıntılı olarak ele alınmalı ve hem yapısal hem de davranışsal olarak rekabetçi bir toptan satış piyasası oluşturulması sağlanmalıdır. Şüphesiz, üretim-perakende satış bütünleşmesi ile piyasada hâkim durum yaratma riski, üretim ve/veya perakende satış seviyelerinde yoğunlaşmanın varlığı halinde ortaya çıkacaktır. Bahse konu dikey bütünleşme hususu elektrik dağıtım özelleştirmelerine ilişkin Kurulumuz kararlarında değerlendirilmiş ve bugüne kadarki kararlarda dikey bütünleşme konusunun özellikle bu dosyanın da konusunu oluşturan üretim özelleştirmeleri sürecinde daha ayrıntılı olarak ele alınacağı belirtilmiştir.

(29) Bu noktada, bir önceki bölümde üretim seviyesinin ele alınmış olmasından hareketle elektrik dağıtım pazarındaki durum ele alınmıştır. Anılan kapsamda aşağıda kısaca Türkiye dağıtım pazarında yer alan teşebbüslerin elektrik satış miktarları ve pazar paylarına yer verilmiştir:

(30) “Teklif Sahipleri” başlıklı bölümdeki veriler ile yukarıda yer alan bilgiler derlendiğinde,

teklif sahibi teşebbüsler bakımından dağıtım firmalarına yapılan satışlar çerçevesindeki

dikey bütünleşik yapıya ilişkin olarak aşağıdaki tabloda sunulan görünüm ortaya

çıkmaktadır:

Tablo 8: İşlem Sonucunda Ortaya Çıkacak Dikey Bütünleşik Yapı (2012)

Kurulu Güç (248) Üretim Dağıtım

Kurulu

Kurulu (254) Üretim Toplam (256) Dağıtım

Teklif Sahibi Güç (253) Üretim

Güç Pazar Tüketim Şirketleri içinde

Teşebbüsler Pazar (MWh)

YTS - (261) -

(31) Yukarıdaki Tabloda görüldüğü üzere, teklif sahipleri arasında ELSAN ve ALSİM’in içinde

bulundukları şirketler grupları elektrik dağıtım alanında faaliyet göstermekte olup dağıtım

şirketleri içindeki pazar payları sırasıyla %(…..)ve %(…..)’tür. Bu oranlar ve planlanan

işlem sonrası elektrik üretim piyasasında %(…..)’e dahi ulaşmayan pazar payları dikkate

alındığında, dikey bütünleşme sonucu ortaya çıkabilecek pazar kapatma (girdi

kapatma/müşteri kapatma) endişesinin bu dosya bakımından mevcut durumda söz

konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

H. SONUÇ

(32) Düzenlenen Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

a) Yatağan Termik Santrali ve bu santralle birlikte işlem kapsamında bulunan diğer

varlıkların özelleştirilmesine ilişkin, teklif sahiplerinden;

- Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş.

- Elsan Elektrik Gereçleri A.Ş. veya

- Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş.

tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2013/2 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna;

b) Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.