Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş., Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş., Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş., Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş., Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin, kendi dağıtım bölgelerindeki yatırımlar ile hizmet alımlarında rekabeti kısıtladıkları iddiası.
Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.
Üyeler: Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Selen Yersu ŞAHİN, İbrahim KUŞCU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN: Temel AKIN
Mehmet Akif Ersoy Mah. 25. Sok. No:1 Sivas
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR: - Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.
Göksu Mah. Serik Cad. Demokrasi Kavşağı Antalya
- Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
Abdülhak Hamit Cad. No:21, Taksim/İstanbul
- Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş.
Yeşilyurt Mah. Erzincan Karayolu 1. Km. Sivas
- Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş.
Çırpan Mah. Stadyum Cad. No: 40, Osmangazi/Bursa
- Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.
Hürriyet Mah. Tepebaşı Sok. No:10 Tekirdağ
- Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.
Güzelyalı Mah. Mevlana Sok. No:9 Arsin/Trabzon
- Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş.
Cumhuriyet Mah. Dinçer Sok. No:8/A Elazığ
(1) E. DOSYA KONUSU: Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş., Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş., Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş., Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş., Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin, kendi dağıtım bölgelerindeki yatırımlar ile hizmet alımlarında rekabeti kısıtladıkları iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Özelleştirilen elektrik dağıtım şirketleri tarafından yapılacak yatırımların ve hizmet alımlarının şeffaf ve rekabetçi bir ortamda düzenlenen ihaleler yoluyla yapılması gerektiği,
- Özelleştirme öncesi dönemde elektrik dağıtım şirketlerine yapım ve hizmet işi yapan binlerce firma olduğu; ancak özelleştirme sonrası dönemde, her dağıtım şirketinin, kendisiyle aynı ekonomik bütünlük altında şirketler kurarak bölgelerindeki yapım ve hizmet işlerini bu şirketlere yaptırması nedeniyle, bu piyasada faaliyet gösteren 50-100 adet firmanın kaldığı,
- Özelleştirilen elektrik dağıtım şirketlerinden CLK Enerji Yatırım A.Ş. (CLK ENERJİ) bünyesindeki Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AKDENİZ EDAŞ), Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BOĞAZİÇİ EDAŞ), Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. (ÇAMLIBEL EDAŞ) ve Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin (ULUDAĞ EDAŞ), ihale tarihi ve katılım şartlarını ilan etmeden, yalnız işin adı ve miktarını belirterek davetiye usulü ile göstermelik ihale yaptığı; ihaleleri kendileri ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alan Armin Elektrik
Sayfa 2
15-12/169-79
İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Hipot Elektrik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Elmak Elektrik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Truva Elektrik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş., Uluğ Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. ve Beda Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.’ye verdikleri,
- Düzenlenen bu ihalelerin rekabet ortamında gerçekleştirmesi halinde %27-%33 arasında tenzilatla ihale edilebileceği, ancak hâlihazırda ihaleleri kazanan, dağıtım şirketleriyle aynı ekonomik bütünlük altındaki şirketlerin ihaleleri %10-15 tenzilatla aldıkları,
- AKDENİZ EDAŞ, BOĞAZİÇİ EDAŞ, ÇAMLIBEL EDAŞ ve ULUDAĞ EDAŞ’ın, kendileriyle aynı ekonomik bütünlük içindeki söz konusu şirketler dışında, Çamlıbel ve Akdeniz bölgelerinde Netkaya Elektrik Ltd. Şti. (NETKAYA), Uludağ bölgesinde ACR Elektrik Ltd. Şti. (ACR) ve Boğaziçi bölgesinde Hisçe İnşaat Turizm ve Sanayi A.Ş.’den (HİSÇE) ve diğer birkaç firmadan sus payı olmak üzere yan teklif aldıkları; ancak, bu firmalara yapılması güç işlerin direkt verildiği veya bu firmalara, kendi şirketleri tarafından alınan ihalelerde taşeronluk verildiği,
- AKDENİZ EDAŞ, BOĞAZİÇİ EDAŞ, ÇAMLIBEL EDAŞ ve ULUDAĞ EDAŞ’ın; güvenlik, araç kiralama, temizlik gibi hizmet alımı işlerini de doğrudan kendi şirketlerine verdikleri,
- İhaleleri kazanan firmaların CLK ENERJİ bünyesinde bulunan elektrik dağıtım bölgeleri dışında başka hiçbir Elektrik Dağıtım Bölgesindeki ihalelere katılmadıkları, - Yatırım ve hizmet alım işlerinin dağıtım şirketiyle aynı kontrol yapısında bulunan şirketlere verilmesi durumunun IC İçtaş İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (IC İÇTAŞ) kontrolündeki Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. (TRAKYA EDAŞ) ve AKSA Elektrik Perakende Satış A.Ş. (AKSA) kontrolündeki Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. (ÇORUH EDAŞ) ve Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. (FIRAT EDAŞ) bakımından da geçerli olduğu, - Çoruh EDAŞ’ın, yapmış olduğu ihalelerde, ihale konusu işleri yan kuruluşlarına verdiği hususunda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna (EPDK) Haziran 2013 tarihinde başvuru yapılmış olduğu,
- EPDK’nın cevabi yazısında özetle; elektrik dağıtım şirketleri tarafından yapılan ihalelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmamakla beraber, bu şirketlerin, ihaleleri herkesin katılımına açık, şeffaf, eşit ve rekabet ortamında gerçekleştirme yükümlülüğü olduğunun ifade edildiği
belirtilerek konunun rekabet hukuku mevzuatı çerçevesinde incelenmesi talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.01.2015 tarihinde giren başvuru üzerine hazırlanan, 11.03.2015 tarih ve 2015-1-7/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuruya konu şirketler hakkında soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasının gerektiği ifade edilmiştir.
(5) Raportör İbrahim KUŞÇU’nun karşı görüşünde ise, başvuru konusu hususların ilgili düzenleyici kurumun alanına girmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesisine yer olmadığı belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(6) Şikâyet konusu eylemler rekabet hukuku açısından iki farklı açıdan değerlendirilmiştir. Buna göre öncelikle, şikayete konu olan sektörün düzenlemeye tabi olmadığının varsayılması durumunda, hakim durumda olsun veya olmasın herhangi bir elektrik dağıtım şirketinin dağıtım sistemine ilişkin yapacağı hizmet alımlarında veya
Sayfa 3
15-12/169-79
düzenleyeceği ihalelerde kendi ekonomik bütünlüğü içerisinde yer alan şirketleri tercih etmesinde 4054 sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamında herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. Zira iddianın konusu, elektrik dağıtım şirketlerinin yapmış oldukları alımlarda kendileri ile aynı ekonomik bütünlükte yer alan şirketleri tercih edip, diğer teşebbüslerden alım yapmamasına ilişkindir. Herhangi bir teşebbüsün ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetleri piyasadan mı alacağı, yoksa kendi bünyesinde (ekonomik bütünlük içerisinde bulunan) bulunan teşebbüsler aracılığıyla mı karşılayacağı, teşebbüsün kendi ticari politikası olup, mal ve hizmet alımlarını dışarıdan yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Kaldı ki, iddia edilen işlem ve eylemlerden sonra dahi piyasada faaliyet gösteren 50-100 arasında şirketin bulunduğu, başvuru dilekçesinde ifade edilmektedir.
(7) Diğer taraftan, EPDK tarafından konu ile ilgili olarak yapılan çeşitli düzenlemeler bulunmaktadır. Bu kapsamda, elektrik dağıtım şirketlerince kamu adına yapılan, ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmayan, söz konusu yatırımlara ilişkin ihalelerin ve hizmet alımlarının ne şekilde yapılması gerektiğine Elektrik Piyasası Dağıtım Sistemi Düzenlemeye Esas Yatırım Harcamamalarının Belirlenmesi ve Gerçekleşmesinin İzlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın; “Eşitlik, Şeffaflık ve Rekabet Ortamının Sağlanmasına İlişkin Esaslar” başlıklı 4. bölümünde yer verilmiştir. Elektrik dağıtım şirketleri dağıtım sistemine ilişkin yatırımları EPDK mevzuatında yer verilen usul ve esaslara ve bu çerçevede her yıl düzenleyici kurum tarafından belirlenen yatırım miktarına uygun olarak gerçekleştirmek zorundadır.
(8) Netice itibarıyla söz konusu şikâyet başvurusu, ihaleleri düzenleyen elektrik dağıtım şirketlerine ilişkin olup, bu şikâyet çerçevesinde konunun düzenleyici kurum tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira ihalenin ne şekilde düzenleneceğine ilişkin usul ve esasların, her yıl dağıtım sistemine yapılacak yatırım miktarının ve söz konusu yatırımların finansmanı için tarife ücretlerinin belirlenmesi ile yatırımların takip edilmesi işlemleri düzenleyici kurum tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu yönleriyle düzenleyici kurumun yatırım ihalelerin nasıl düzenlenmesi gerektiğinin belirlenmesinden de öte yatırımların hangi çerçevede yapılacağına ilişkin birçok fonksiyonu bulunmaktadır.
(9) Yukarıda belirtilen sebeplerle, şikâyet konusu başvuru hakkında 4054 Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesisine yer olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(10) Dosya konusu ile ilgili olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.