İçeriğe geç
Tüm kararlar

Rekabet Kurulu Kararı

Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Doğ-Al Gübre) ile Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

Rekabet İhlali04-66/946-224Karar tarihi: 19.10.2004Yayımlanma tarihi: 29.11.2004

Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Doğ-Al Gübre) ile Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ulusal Tarım) arasında yapılan "Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması"nın 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında olduğu ve Doğ-Al Gübre'nin bu anlaşmayı tek taraflı olarak feshederek aynı Kanun'u ihlal ettiği iddiası.

Karar bilgileri

Karar sayısı
04-66/946-224
Karar tarihi
19.10.2004
Yayımlanma tarihi
29.11.2004
Karar türü
Rekabet İhlali

Karar metni

7 sayfa · 18.796 karakter

Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.

Resmî kararı Rekabet Kurumu'nda görüntüle

Sayfa 1

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı: 2004-1-66(İlk İnceleme)
Karar Sayısı: 04-66/946-224
Karar Tarihi: 19.10.2004

10

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,

Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,

M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖR: E. Cenk GÜLERGÜN

C. ŞİKAYET EDEN : - Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

Temsilcisi: Av. Ali KAYA

Güneş Sok. No:23/6 Kavaklıdere-Ankara

D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:

- Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.

Çetin Emeç Bulvarı 4. Cad. 94. Sok. No:15/A

A. Öveçler-Ankara

E. DOSYA KONUSU : Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (Doğ-Al Gübre) ile Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ulusal Tarım) arasında yapılan “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması”nın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu ve Doğ-Al Gübre’nin bu anlaşmayı tek taraflı olarak feshederek aynı Kanun’u ihlal ettiği iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet başvurusunda;

- Ulusal Tarım ile Doğ-Al Gübre arasında 10.1.2004 tarihinde imzalanan “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması” (Anlaşma) ile, Doğ-Al Gübre’nin ürettiği tüm ürünlerin Ulusal Tarım tarafından tanıtımının, pazarlanmasının, dağıtımının ve satışının öngörüldüğü,

- Doğ-Al Gübre’nin Türkiye dağıtıcısı olabilmek amacıyla Ulusal Tarım’ın, kendisini zorda bırakan ve rekabeti kısıtlayıcı düzenlemeler içeren anlaşmayı imzalamak durumunda kaldığı,

- Doğ-Al Gübre’nin, anlaşma yürürlükteyken Ulusal Tarım’a mal vermeyi kestiği ve ardından anlaşmayı tek taraflı olarak feshettiği,

- Doğ-Al Gübre’nin, bu eylemleriyle 4. ve 6. maddeler anlamında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiği

Sayfa 2

ileri sürülmüştür.

G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 17.6.2004 tarih ve 3242 sayı ile giren başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.10.2004 tarih ve 2004-1-66/İİ-04-ECG sayılı ilk inceleme raporu 14.10.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/196 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-66 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; Ulusal Tarım ile Doğ-Al Gübre arasında 10.1.2004 tarihinde imzalanan “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması”nın 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında olmadığı, Doğ-Al Gübre’nin söz konusu anlaşmayı tek taraflı olarak feshederek aynı Kanun’u ihlal etmediği gerekçeleriyle şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Başvuru ve ek bilgi yazılarında, şikayet konusu olayın aşağıdaki gibi geliştiği iddia edilmektedir:

70

- Organik gübre üreticisi olan Doğ-Al Gübre ile Ulusal Tarım arasında 2.6.2003 tarihinde “Tek Yetkili Temsilcilik Anlaşması” imzalanmıştır. Ulusal Tarım bu tarihten itibaren yoğun tanıtım etkinliklerinde bulunmuştur. Taraflar 14.10.2003 tarihinde ilk anlaşmanın yerine geçen “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması”nı imzalamıştır. Son olarak 10.1.2004 tarihli aynı başlıklı anlaşma ikinci anlaşmanın yerini almıştır. Yeni anlaşma bazı değişiklikler getirmekle birlikte diğerleriyle aynı niteliktedir. 10 yıl yürürlükte kalması öngörülen bu anlaşmada, Doğ-Al Gübre’nin ürünlerinin yurt içinde Ulusal Tarım tarafından pazarlanması ve satımı düzenlenmiştir.

80

Anlaşmada Ulusal Tarım’ın rakip ürünlerin pazarlama, satım ve dağıtımını Türkiye’de yapamayacağı hükme bağlanmıştır (18. madde). 21. maddede anlaşmanın fesih nedenleri sıralanmıştır. Buna göre Ulusal Tarım’ın, Doğ-Al Gübre’ye verdiği çeklerin ödeme gününü izleyen beş iş günü içinde ödenmemesi veya karşılıksız çıkması ve satış kotalarına uymaması durumunda, Doğ-Al Gübre anlaşmayı tek taraflı olarak feshetme hakkına sahiptir. Anlaşmanın 12. maddesinde; Ulusal Tarım’ın, satış fiyatını Doğ-Al Gübre’nin uygun görmesi sonrasında bayilere bildirebileceği düzenlenmiştir. - Anlaşmanın imzalanmasından sonra taraflar; ürünlerle ilgili şikayetler, ayıplı malların iadesi ve sipariş edilen malların teslimi gibi konularda ihtilafa düşmüştür.

- Doğ-Al Gübre, 19.4.2004 tarihli yazısı ile, anlaşmaya yeni hükümler eklenmesi için sözleşme yapılmasını istemiş; Ulusal Tarım, 26.4.2004 tarihli yazısı ile, bu talebi kabul etmediğini Doğ-Al Gübre’ye bildirmiştir. Doğ-Al Gübre’nin gönderdiği “10.1.2004 TARİHLİ SÖZLEŞME’YE EK” başlıklı metinde, belediyeler ile diğer kamu kuruluşlarına verilecek olan ıslah jipsleri için Ulusal Tarım’a herhangi bir pay verilmeyeceği ve Ulusal Tarım’ın Doğ-Al Gübre’ye yaptığı ödemelerde herhangi bir gecikme olduğunda aylık %3 vade farkı uygulanacağı gibi düzenlemeler yer almaktadır.

Sayfa 3

- Ulusal Gübre’nin (…………..) TL’lik bir çeki 4.5.2004 tarihinde bankaya ibraz edilmeden önce banka hesabına nakit para ve müşteri çekleri gönderilmiş, ardından yapılan incelemede çek bedelinin (……………..) TL’lik kısmının eksik kaldığı fark edilerek 7.5.2004 tarihinde ödeme yapmak istenmiş, ancak bu kabul edilmeyerek sözleşmenin feshine bahane yaratılmıştır.

- Doğ-Al Gübre, 4.5.2004 tarihli genelge ile, anlaşmanın feshedildiğini, siparişlerin artık kendisine verileceğini ve konuya ilişkin bir toplantı düzenleyeceğini bayilere duyururken; 5.5.2004 tarihli faksıyla, anlaşmanın feshedildiği Ulusal Tarım’a bildirmiştir. Ankara’da yapılan toplantı sonucunda, Ulusal Tarım devre dışı bırakılarak doğrudan bayilerle sözleşmeler düzenlenmiştir. Ulusal Tarım’a 8.6.2004 tarihinde tebliğ edilen 3.5.2004 tarihli ihtarnamede, Dışbank’a ait 27.4.2004 ödeme günlü (……………) TL tutarındaki çekin ödenmemesi ve karşılığının bulunmaması anlaşmanın feshine gerekçe olarak gösterilmiştir.

- Doğ-Al Gübre anlaşmayı feshederek Ulusal Tarım’a büyük zarar vermiştir. Anlaşmanın feshinden ve bunun bayilere bildirilmesinden sonra Ulusal Tarım’ın bankalar nezdinde itibarı kalmamıştır. Sözleşme feshedilerek Ulusal Tarım’ın gübre satma yetkisi elinden alınmış ve böylece stoklarındaki malı satması engellenmiştir. Mal iadesi talebi de reddedilmiş, hatalı ve ayıplı gübreler geri alınmamıştır.

Ayrıca Ulusal Tarım, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirebilmek için batık maliyet niteliğinde birçok yatırım yapmıştır: Ulusal Tarım,

- depolar kiralayarak gübre stoklamıştır,

- bayilere promosyon olarak gübre bırakmıştır,

- bayi ağı kurmak için “Aras Filo Yönetimi Hizmet Sözleşmesi” ile 3

yıllığına 11 adet araç kiralanmıştır.

Başvuru ve ek yazılı açıklamalardan; 10.1.2004 tarihli anlaşmanın feshine kadar, Doğ-Al Gübre ile Ulusal Tarım’ın yeniden satım ilişkisi içinde bulunduğu anlaşılmıştır. Şöyle ki, Doğ-Al Gübre’nin sağladığı organik gübrelerin pazarlaması, satımı ve dağıtımı Ulusal Tarım tarafından gerçekleştirilmiştir. Ulusal Tarım alımlarını peşin veya vadeli yapabilmiştir. Ürünleri Konya, Amasya, Tokat, Turhal/Tokat ve Antalya’da stoklayan Ulusal Tarım, bayilerden aldığı siparişleri Doğ-Al Gübre’ye bildirmiş ve malın fabrikadan bayilere sevkıyatını organize etmiştir. Nakliye bedeli Ulusal Tarım ve ilgili bayi tarafından karşılanmıştır. Dolayısıyla bayilerden siparişleri alan, malın sevkiyatını yapan, sevk edilen malın tahsilatını yapan Ulusal Tarım’dır. Öte yandan şikayet başvurusunda, dağıtıcının ilk anlaşmanın yapıldığı 2.6.2003 tarihinden itibaren yoğun tanıtım etkinliklerinde bulunduğu ve Türkiye genelinde bayi ağı kurduğu belirtilmiştir.

Doğ-Al Gübre hakkındaki iddialar iki başlık altında incelenmiştir. Başvuruda öncelikle, 10.1.2004 tarihli anlaşmanın, Ulusal Tarım’ı zorda bırakan ve rekabeti sınırlayan düzenlemeler içermesi nedeniyle, 4054 sayılı Kanuna

Sayfa 4

aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Diğer iddia ise, Doğ-Al Gübre’nin rasyonel gerekçelere dayanmaksızın anlaşmayı sonlandırıp mal vermeyerek Ulusal Tarım’ı zarara uğrattığı ve bu şekilde hakim durumunu kötüye kullandığı yönündedir.

I.1. Anlaşmanın 4054 Sayılı Kanuna Aykırı Olduğu İddiası

2.6.2003 tarihli “Tek Yetkili Temsilcilik Anlaşması” ile, taraflar arasında yeniden satım ilişkisi kurulmuştur. Ardından ilk anlaşmayı yürürlükten kaldıran 14.10.2003 tarihli anlaşma imzalanmıştır. 10.1.2004 tarihli “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması” ise ikinci anlaşmanın yerini almıştır. Hem başvurudaki iddia 10.1.2004 tarihli anlaşmaya yönelik olduğundan hem de anlaşmalar benzer nitelikli olduğundan, inceleme son anlaşma esas alınarak yapılmıştır. Anlaşmanın 1. maddesinde, Doğ-Al Gübre’nin ürettiği ürünlerin yurt içinde pazarlama, satım ve dağıtımının Ulusal Tarım tarafından yapılacağı öngörülmüştür. 10 yıl süreli anlaşmanın 5. maddesinde Ulusal Tarım’a yıllık 30 bin ton satış koşulu getirilmiştir. Anlaşmanın 16. maddesinde bayilerin sağlayıcı firma tarafından denetlenerek eksik görülen hususların Ulusal Tarım’a bildirileceği ifade edilmiştir. Şikayetçi, bu düzenleme ile amaçlananın, potansiyel bir rakibe olanak tanınmaması olduğunu iddia etmiştir. Oysa ki, “Başka İş Yapma Yasağı” başlığı altındaki 18. maddede rekabet yasağı koşulu getirildiğinden, Ulusal Tarım’ın rakip ürünleri dağıtmasının önündeki engelin 16. madde olarak gösterilmesi isabetli değildir.

Anlaşmanın 12. maddesi, “Ulusal Tohum satış fiyatını tespit etmekte serbest olup; bayiye ve çiftçiye satış fiyatları Ulusal Tohum tarafından bildirilecektir. Fiyat tespit komisyonunda Doğ-Al Gübre temsilcisi bulundurulacaktır. Bayilere bildirilecek bu fiyat Doğ-Al Gübre’nin uygun görmesi sonucu bildirilecektir.”

1

şeklindedir. Şikayet başvurusunda, bu maddenin Doğ-Al Gübre’ye yeniden satış fiyatını belirleme gücünü verdiği, bunun da 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında olduğu iddiaları ortaya atılmıştır.

Anılan düzenlemenin yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından tespiti şeklinde yorumlanıp yorumlanamayacağı tartışmalıdır. Uygulamada fiyatın ne şekilde oluştuğu sorulduğunda şikayetçi, “…Fiyat ayarlaması ve tespiti; üretim miktarı ve tüketici talepleri ile Doğ-Al Gübre’nin Ulusal Tarım’a yapılan satış fiyatındaki artışlara göre, belirli zamanlarda Doğ-Al Gübre ile yapılan görüşmeler sonucu Ulusal Tarım tarafından yapılmaktadır… Doğ-Al Gübre, Anlaşmanın 11. maddesindeki hükmün kendisine verdiği yetkiyle, Ulusal Tarım’a yapılacak satış fiyatlarını kısa zaman dilimlerinde (Örneğin ilk bir ayda) artırmaktadır. Bu da Ulusal Tarım’ın bayilere yapacağı satış fiyatlarına yansıtılması anlamına gelmektedir…” açıklamasını yapmıştır.

Başvurudaki iddia ile ek yazılı açıklamalardaki ifadeler çelişmektedir. Yukarıda yer verilen ifadeler dikkate alındığında; anlaşmanın 12. maddesinin, Ulusal Tarım’ın bayilere satış fiyatının Doğ-Al Gübre tarafından tespiti amacına hizmet etmediği gibi, uygulamanın da bu yönde olmadığı ortaya çıkmaktadır. 1

Şikayetçinin unvanı, “Ulusal Tohum Islah San. Tic. Ltd. Şti.” (kısaca Ulusal Tohum) iken “Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.” (kısaca Ulusal Tarım) olarak değiştirilmiştir.

Sayfa 5

Kaldı ki, bu düzenlemenin bir dikey kısıtlama olduğu varsayıldığında bile, bunun yatay düzlemde rekabeti ne şekilde sınırladığının gösterilmesi gerekirken, başvuruda bu yapılmamıştır. Bu noktada, dikey kısıtlamaların, ancak sağlayıcı veya depolar arasındaki rekabeti olumsuz yönde etkilediğinde rekabet kurallarına aykırılık yaratacağının altı çizilmelidir. Çünkü Rekabet Hukuku piyasa oyuncularını değil, rekabetin kendisini korumaktadır.

Anlaşmanın 18. maddesinde, Ulusal Tarım’ın, rakip ürünleri pazarlaması, satması ve dağıtması ile sağlayıcının ürünlerini üretmesi yasaklanmıştır. Rekabet yasağı koşulu bu haliyle 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin ilgili hükümleriyle uyumludur. Ne var ki, anlaşmada yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün hala, yani sözleşmenin feshinden sonra geçerli sayılamayacağı vurgulanmalıdır. Zira 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(b) maddesine göre, özel koşulların yokluğunda anlaşmanın sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak böyle düzenleme getirilmesi makul bulunmamaktadır.

Anlaşmanın 19. maddesinde, Doğ-Al Gübre’nin ürünlerini başka ad ve şirket altında piyasaya süremeyeceği, mevcut ürünleri dökme olarak veremeyeceği öngörülmüştür. Anlaşma ile taraflar arasında tek elden satıcılık ilişkisi tesis edilmiş olduğundan, ürünlerin diğer dağıtıcılar kanalıyla satılmaması yükümlülüğünün getirilmesi yeni bir sınırlama olarak kabul edilmemiştir.

19. maddede ayrıca, Doğ-Al Gübre’nin resmi alıcılara Ulusal Tarım’a satış bedeli üzerinden %10 komisyon ödemek koşuluyla aktif satış yapabileceği ve toplu alım yapan birlik veya kurumlarla görüşmelerde bulunulduğunda fiyatı tarafların birlikte belirleyeceği düzenlenmiştir. Anlaşmada esas olarak yeniden satışın bayilere yapılacağı öngörüldüğünden, sağlayıcının resmi kurumlara doğrudan satış yapabilmesi münhasırlığı ortadan kaldırmamaktadır. Diğer yandan, toplu alımlarda teklif verilmeden önce alım koşulları üzerine uzlaşılması gerektiğinden, anılan düzenleme yeniden satış fiyatının belirlenmesi amaçlı olarak yorumlanmamıştır.

Yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, iddia edilenin aksine, 12. maddede Doğ-Al Gübre’ye yeniden satış fiyatını belirleme yetkisinin verilmediği, 18. ve 19. maddelerde taraflara getirilen rekabet yasağının makul olduğu, bu nedenlerle anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’a aykırı olmadığı belirlenmiştir. Ancak rekabet yasağı anlaşmanın feshinden sonraki döneme ilişkin olarak geçerli sayılmamıştır.

Şikayetçi, anlaşmadaki bazı düzenlemelerin Ulusal Gübre’yi zorda bıraktığını ve Doğ-Al Gübre’nin dayatmasıyla ortaya çıktığını ifade etmiştir. Buradaki iddia, anlaşma yoluyla yalnızca sağlayıcının Kanun’u ihlal ettiği yönündedir. Oysa ki, 4. madde kapsamında bir işlem söz konusu olduğunda, anlaşmanın tüm tarafları Kanun karşısında sorumlu sayılmaktadır. Dolayısıyla ortada bir ihlal varsa, Ulusal Tarım’ın da bundan dolayı sorumlu tutulması kaçınılmazdır. Ayrıca, taraflar arasında 2.6.2003 tarihli ilk anlaşma yapıldığında, şikayetçinin Doğ-Al Gübre ile anlaşma yapması anlamında bir zorunluluktan söz edilmesi olanaksızdır. O halde, tartışılan yeniden satım ilişkisinin Doğ-Al Gübre’nin tek

Sayfa 6

taraflı iradesinin ve dayatmacı uygulamalarının sonucunda ortaya çıktığı şeklindeki iddia dayanaktan yoksundur.

I.2. Mal Vermeyi Reddetme İddiası

Şikayet başvurusunda, Doğ-Al Gübre’nin, %(…..) pazar payı ile hakim durumda olduğu ve haklı bir gerekçeye dayanmaksızın sözleşmeyi feshederek 4054 sayılı Kanun’un 6 . maddesini ihlal ettiği ileri sürülmüştür. Doğ-Al Gübre, 3.5.2004 tarihli ihtarnamesinde, anlaşmanın feshine gerekçe olarak 27.4.2004 tarihli (……….….) TL’lik bir çekin ödenmemesini ve karşılığının bulunmamasını göstermiştir. Ulusal Tarım ise, 22.7.2004 tarihli ihtarnamesinde, açık hesaptan kaynaklanan alacağın, gösterildiğinden fesih tarihi itibarıyla çok daha düşük olduğunu; üstelik Rize Çay Üreticileri ve Kazova Vasfi Diren Tarım İşletmesi’ne yapılan satışlara ilişkin ödenmemiş komisyonlar ile hatalı ürünlerin ve bayilere promosyon amaçlı dağıtılan gübrelerin bedeli dikkate alındığında, Doğ-Al Gübre’nin Ulusal Tarım’a yaklaşık (………..…) TL borçlu olduğunu ifade etmiştir.

Anlaşmanın 21. maddesinde; “Ulusal Tohum tarafından Doğ-Al Gübre’ye verilen çeklerin, ödeme gününü takip eden 5 (Beş) iş günü içinde ödenmemesi ve karşılıksız çıkması” fesih nedenleri arasında sayılmıştır. Diğer taraftan, başvuru ve ek yazılı açıklamalarda, şikayetçinin sağlayıcıya ödemelerinde sıkıntı yaşadığı yönünde şüphe uyandıran ifadelerle karşılaşılmıştır. Örneğin, Ulusal Gübre’nin Doğ-Al Gübre’ye çektiği 24.5.2004 tarihli ihtarnamede; yukarıda sözü edilen (…….…….) TL’lik çekin öngörülen tarihten önce bankaya ibraz edilmesine karşın, bu tarihten önce banka hesabına nakit para ve müşteri çeklerinin gönderildiği, ardından yapılan incelemede çek bedelinin (……………….) TL’lik kısmının eksik kaldığı fark edilerek 7.5.2004 tarihinde ödeme yapmak istendiği, ancak bu kabul edilmeyerek sözleşmenin feshedildiği belirtilmiştir.

280

Hakim durumdaki bir teşebbüsün mal vermeyi reddetmesi, rasyonel ekonomik gerekçelere dayanılmaması ve eylemin sonucunda sağlayıcı veya alıcı seviyesinde rekabetin engellenmesi durumunda, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde yer bulmaktadır. Reddetme eyleminin Rekabet Hukuku’nda tanınan haklı gerekçelerinden biri, alıcının ciddi ticari risklilik taşıması ve bu ilişkinin getirdiği yükümlülükleri yerine getirememesidir. Dosya konusu olayda, sağlayıcının hakim durumda olduğu varsayılarak değerlendirme yapıldığında bile, iddia ciddi ve yeterli gözükmemektedir. Çünkü şikayetçinin ek yazılı açıklamalarının incelenmesinde, bir ödemenin eksik yapıldığına işaret eden bulgularla karşılaşılmıştır. Bu çerçevede, Doğ-Al Gübre’nin anlaşmayı reddetmesinin rasyonel ekonomik bir açıklamasının olmadığını savunmak güçtür.

Diğer yandan, bir sağlayıcının halihazırda çalıştığı bir dağıtıcıyı devreden çıkararak dağıtımı üstlenmesi etkinlik bağlamında açıklanabilmektedir. Bu güdüyle mal verme ve/veya anlaşma yapma reddedildiğinde, yani dikey bütünleşmenin yaratacağı etkinlik beklentisiyle bu ilişkiye son verildiğinde, Rekabet Hukuku’nun konuya olumlu yaklaştığı bilinmektedir. Çünkü dikey

Sayfa 7

bütünleşmeye gidilerek üretim ve dağıtımın daha planlı yürütülebilmesinin yanında çifte karın önlenmesiyle fiyatın aşağı çekilmesi gibi etkinliğin geliştirildiği ve tüketicinin bundan faydalandığı sonuçlar elde edilebilmektedir. Rekabet Hukuku’nun başlıca varlık nedeni de etkinliğin ve tüketici faydasının önündeki piyasa içi engellerin ortadan kaldırılmasıdır.

Dosya konusu olayda sağlayıcı, anlaşmayı feshettikten sonra doğrudan bayilerle anlaşmalar yapmış ve bayilere satış fiyatlarını aşağı çekmiştir. Başvuru ve yazılı açıklamalarda sözü edilen bu duruma, Ulusal Gübre’nin 24.5.2004 tarihli ihtarnamesinde de açıkça yer verilmiştir: “Yine bayilerinize 2004/2-04.05.2004 günlü genelge ile ‘fiyatları yeniden tesbit ederek ve özellikle, vekiledenimiz firmanın değerlerinin altında fiyatları çekerek’ bildirdiniz.” Bunun yanında, diğer büyük organik gübre üreticileri olan Yaşar Holding ve Keskinoğlu teşebbüslerinin tanıtım ve dağıtım işlevlerini de gerçekleştiriyor olduğu ilk ek yazılı açıklamada ifade edilmiştir. Buna göre, Doğ-Al Gübre rakiplerine benzer bir yapılanmaya gitmiştir. O halde, Doğ-Al Gübre’nin şikayetçiyle çalışmaya son vererek ürünlerinin pazarlama ve dağıtımını da üstlenmesi etkinlik ve rekabet bazında ele alınmıştır.

Mal vermeyi reddetme başlığı altındaki değerlendirmeler çerçevesinde, Doğ- Al Gübre’nin, Ulusal Tarım’la yaptığı anlaşmayı feshederek doğrudan bayilere satışa yönelmesi 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bulunmamıştır.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; - Ulusal Tarım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. arasında 10.1.2004 tarihinde imzalanan “Tek Yetkili Satıcılık Anlaşması”nın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında olmadığına,

- Doğ-Al Gübre ve Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin söz konusu anlaşmayı tek taraflı olarak feshederek 4054 sayılı Kanunu ihlal etmediğine, dolayısıyla anılan teşebbüs hakkında önaraştırma yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.

Aynı toplantıda alınan kararlar

Bu toplantının tüm kararları

Bu kararın işiniz için ne anlama geldiğini konuşalım

Rekabet hukuku uyumu, soruşturmalar ve birleşme-devralma süreçlerinde uçtan uca destek veriyoruz.