Rohm and Haas grup şirketlerinden olan Rohm and Haas Italia S.R.L.

Rekabet Kurumu Başkanlığına,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

E.DOSYA KONUSU: Rohm and Haas grup şirketlerinden olan Rohm and Haas Italia S.R.L. ve Rohm and Haas B.V.’nin Polisan grup şirketlerinden olan Polisan Holding A.Ş., Polisan Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. ve Poliport Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. ile birlikte kurmayı hedefledikleri Ortak Girişim Şirketi’ne ilişkin anlaşmalara menfi tespit verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.8.2004 tarih, 4786 sayı ile giren ve en son 14.9.2004 tarih, 5096 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 6, 7 ve 8. maddeleri ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan

inceleme sonucunda düzenlenen 29.9.2004 tarih, 2004-1-94/Oİ-04-İAY sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 19.10.2004 tarih, REK.0.05.00.00/195 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-66 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

- Rohm and Haas Italia S.R.L, Rohm and Haas B.V., Polisan Holding A.Ş., Polisan Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. ile Poliport Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. arasında imzalanacak olan sözleşmelerle, Rohm and Haas Kimyasal Ürünler Dağıtım ve Ticaret A.Ş. adı altında kurulması planlanan şirketin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim olduğu,

- ancak, sözleşmelere taraf olan teşebbüslerin, ilgili ürün pazarındaki toplam ciro ve pazar paylarının, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4'üncü maddesinde yer alan 25 trilyon TL ciro eşiği ile %25 pazar payı eşiğini aşmaması sebebiyle, işlemin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olmadığı,

- bildirim konusu sözleşmelerde, 4. ve 6. maddeler bakımından da herhangi bir aykırılığa rastlanmadığı ve talep doğrultusunda bu sözleşmelere Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit verilebileceği

ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

1

H.1. Taraflar

H.1.1. Rohm and Haas B.V. ile Rohm and Haas Italia S.R.L.

Rohm and Haas Grubu, dünya çapında pek çok farklı pazarda faaliyet göstermekle birlikte, bildirime konu olan faaliyet sahası özel kimyasalların üretimidir. Kurulması planlanan Ortak Girişim Şirketi’nin taraflarından olan Rohm and Haas grubu şirketlerinden Rohm and Haas B.V., özel kimyevi malların üretimi, satışı ve pazarlaması faaliyetiyle uğraşmaktadır. Aynı grup şirketlerinden olan Rohm and Haas Italia SRL ise; İtalya kanunlarına tabi olarak faaliyet göstermektedir.

H.1.2. Polisan Holding A.Ş., Polisan Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. ile Poliport Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş.

Bildirim konusu anlaşmaların taraflarından Polisan Holding A.Ş. (Polisan Holding), kimyasal madde, boya ve ilgili diğer yan ürünlerin üretimi alanında faaliyet gösteren Polisan Grubu şirketlerinden olup, grup şirketlerine mali işler, bilgi sistemleri ve hukuk alanlarına ilişkin hizmetler ile tamir bakım ve tadilat hizmetleri vermektedir.

90

1 İşbu raporda Rohm and Haas Italia S.R.L. ve Rohm and Haas B.V. birlikte “Rohm and Haas” ve Polisan Holding A.Ş., Polisan Kimya ve San. Tic. A.Ş. ve Poliport Kimya ve San. Tic. A.Ş. de birlikte “Polisan” olarak anılacaktır. Her iki taraf birlikte “Taraflar” ya da “Ana Şirketler” olarak nitelendirilecektir.

Polisan Holding’in Yönetim Kurulu üyelerine aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 1- Polisan Holding’in Yönetim Kurulu Üyeleri

Polisan Holding’in toplam hisselerinin %10’undan fazlası, %37.38 hisse oranıyla Necmettin BİTLİS’e aittir. Polisan Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. (Polisan Kimya), fason olarak zirai ilaç imalatı, limanda tahmil, tahliye ve depolama hizmetleri ile iştigal etmektedir. Polisan Kimya’nın Yönetim Kurulu üyeleri aşağıdaki gibidir.

Tablo 2- Polisan Kimya’nın Yönetim Kurulu Üyeleri

Polisan Kimya’nın hisselerinin %10’undan fazlasına sahip olan hissedarlar, %78.84 hisse oranı ile Bitlis Holding Sanayi Yatırımları A.Ş. ve %11.27 hisse oranıyla Şark Mensucat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’dir.

Taraflardan Poliport Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. (Poliport Kimya), liman, terminal ve antrepolarında grup içi ve dışı müşterilere hizmet vermekte olup, şirketin Yönetim Kurulu üyelerine aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 3- Poliport Kimya’nın Yönetim Kurulu Üyeleri

Poliport Kimya’nın hisselerinin %10’undan fazlasını elinde bulunduranlar, %29.91 hisse oranıyla Necmettin BİTLİS ve %18.36 hisse oranıyla Bitlis Holding Sanayi Yatırımları A.Ş.’dir.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Taraflar Ortak Girişim Şirketi’nin Türkiye’deki faaliyet alanını, emülsiyon polimerlerinin satış ve pazarlaması ile Fason Üretim Anlaşması uyarınca

Polisan Kimya tarafından üretilecek olan emülsiyon polimerleri için hammadde tedariki olarak bildirmişlerdir.

Ortak Girişim Şirketi’nin münhasır distribütörlüğünü üstleneceği “Rohm and Haas Mimari ve Fonksiyonel Kaplamalar” da emülsiyon polimerlerinden farklı bir ürün olmayıp, Rohm and Haas ürettiği söz konusu ürünleri bu şekilde adlandırmaktadır.

Emülsiyon polimerleri, diğer bir deyişle, lateksler, yüksek moleküler ağırlığa sahip uzun zincirli polimer moleküllerinin su içinde dağılmış halde veya kurutulmaları yoluyla katı halde satılan ürünler olup, mimari, dekoratif ve endüstri boyalarında temel bağlayıcı olarak kullanılmaktadır.

Emülsiyon polimerlerinin uygulama alanları, üretimlerinde kullanılan monomerlerin türüne göre, boya ve kaplamalar, halı arkaları, tekstil, kağıt ve mukavva, yapıştırıcılar ve inşaat gibi geniş bir yelpaze oluşturmaktadır.

Belli başlı emülsiyon polimeri türlerine aşağıda yer verilmektedir:

- Sitren-Butadien Lateksi

- Akrilikler

- Vinil Akrilikler

- Vinil Asetat Polimerleri

- Etilen Vinil Asetatları

Emülsiyon polimerleri, ikame edilebilir yapıları nedeniyle endüstride farklı kimyevi mahiyetleri olan ürünlerde, fiyat/performans dengesi ve talepleri doğrultusunda kullanılmaktadır. Başka bir deyişle, belli alanlarda belli emülsiyon polimer türleri daha sık kullanılmakla birlikte, istenilen maliyet/performans kriterlerine ve ulaşılabilirlik faktörüne göre, bu ürünler de kendi aralarında ikame edilebilmektedirler.

Emülsiyon polimerlerinin boya üretiminde de yaygın olarak kullanılması sebebiyle, söz konusu işlem boya piyasasında da etkili olacaktır. Polisan grup şirketlerinden olan Polisan Boya, boya piyasasında faaliyet göstermektedir. Ancak, Polisan Boya’nın, söz konusu pazar payının % (…-…) ile sınırlı olduğu ve dosya mevcudu belgelerde tarafların, Ortak Girişim Şirketi ile Polisan Boya arasındaki her türlü ticari faaliyetin adil ve eşit şartlarda gerçekleştirileceğine ilişkin açıklamaları dikkate alındığında, söz konusu işlemlerin boya piyasasında önemli bir etki yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.

Bu değerlendirmeler ışığında, bildirim konusu işlem bakımından, ilgili ürün pazarı, “emülsiyon polimerleri” olarak belirlenmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

170

Bildirim konusu işlem dünya çapında etkili olmakla birlikte, 4054 sayılı Kanun kapsamında ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti Sınırları dahilindeki pazardır.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. İşlem

Bildirime konu işlemin ana hukuki dayanağı, Polisan Holding, Rohm and Haas B.V., Rohm and Haas Italia S.R.L., Polisan Kimya, Poliport Kimya ile Rohm and Haas Kimyasal Ürünler Dağıtım ve Ticaret A.Ş. arasında, 15 Haziran 2004 tarihinde yapılmış olan “Hissedarlık Anlaşması”dır. Bu Anlaşma uyarınca, taraflar, emülsiyon polimerlerinin Anlaşma’da kapsamı belirtilen bölge içerisinde satışı ve pazarlaması ile Fason Üretim Anlaşması uyarınca Polisan Kimya tarafından üretilecek emülsiyon polimerleri için hammadde temini işlerini gerçekleştirmek üzere, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına tabi Rohm and Haas Kimyasal Ürünler Dağıtım ve Ticaret A.Ş. adı altında bir Ortak Girişim Şirketi kurmayı hedeflemektedirler.

Bildirim konusu Hissedarlık Anlaşması uyarınca, Ortak Girişim Şirketi’nin faaliyette bulunmayı planlandığı bölge, A ve B bölgesi olmak üzere ikiye ayrılmıştır. A bölgesi; Türkiye, (…………), (…………..), (……………), (………….), (…………), (…………) ve (………….)’ı; B bölgesi ise (………….), (…………), (…………), (…………), (…………), (………….) ve Ortak Girişim Şirketi’nin Yönetim Kurulu kararı ile kararlaştırabileceği diğer bölgeleri kapsamaktadır. Taraflar, esas olarak, A bölgesinde emülsiyon polimerleri pazarında satış ve pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirmeyi amaçlamakta olup, B bölgesinde yapılacak olan satış ve dağıtım faaliyetine ise Yönetim Kurulu’nun bu yönde bir karar alması halinde başlanacaktır.

200

Ortak Girişim Şirketi bu faaliyetlerinin yanısıra, A bölgesinde “Rohm and Haas Mimari & Fonksiyonel Kaplamaları”nın (MFK) pazarlanmasını ve yeniden satışı faaliyetini de üstlenecektir.

Söz konusu faaliyetlerin gerçekleştirilmesi amacıyla, Hissedarlık Anlaşması’nın yanısıra Ortak Girişim Şirketi ile Rohm and Haas ve Polisan grup şirketleri arasında bir dizi yan anlaşmanın imzalanması planlanmaktadır. Bildirim konusu Hissedarlık Anlaşması ve diğer yan anlaşmalar uyarınca, Rohm and Haas, Ortak Girişim Şirketi’ne gerekli know-how, teknik bilgi ve ürün yelpazesini temin ederken, Türkiye’de emülsiyon polimerleri pazarında faaliyet gösteren üreticilerden biri olması sebebiyle, Polisan’ın da Ortak Girişim’e emülsiyon polimerlerine ilişkin üretim kaynaklarını, pazar bilgisini ve Türkiye’deki lojistik deneyimini aktarması amaçlanmaktadır.

Ortak Girişim Şirketi ve taraflar arasında imzalanması planlanan Hissedarlık Anlaşması dışındaki anlaşmalara aşağıda yer verilmiştir.

- Yönetim Hizmetleri Anlaşması

- Rohm and Haas Pazarlama ve Satış Anlaşması

- Fason Üretim Anlaşması

- Polisan Holding Lisans Anlaşması

- Rohm and Haas Lisans Anlaşması

- Teknik Destek Anlaşması

- Lojistik ve Dökme Ürün Depolama Anlaşması

- Polisan Kimya ile yapılan Kira Anlaşması

- Ana Sözleşme

Yukarıda yer verilen anlaşmalar bağlamında, Ortak Girişim Şirketi, A bölgesinde, Polisan Kimya tarafından Fason Üretim Anlaşması uyarınca üretilecek olan ürünler (Rohm and Haas Fason Üretilmiş Ürünler ile Polisan Menşeli Fason Üretilmiş Ürünler) ile MFK ürünlerinin pazarlanması ve satışı ile emülsiyon polimeri üretiminde kullanılan hammaddenin Fason Üretilmiş Ürünlere dönüştürülmesi amacıyla Polisan Kimya’ya temini işleriyle iştigal edecektir.

Ortak Girişim Şirketi, ana şirketlerin faaliyet gösterdiği ahşap ürünler ile ilgili olarak orijinal malzeme üretenler tarafından kullanılan bağlayıcı ve mobilyalara uygulanan mimari işler için olmayan, ahşap boya maddesi içeren sinai kaplayıcılara; deri imalatına ve temel kağıt imalatına ilişkin pazarlara yönelik olarak doğrudan emülsiyon polimerlerinin satışı ile iştigal etmeyecektir. Ancak, Ortak Girişim Şirketi’nin Yönetim Kurulu tarafından karar alınması durumunda, Şirket, bu pazarlarda da faaliyet gösterebilecektir.

Halihazırda Rohm and Haas ve Polisan’ın, Türkiye pazarında, yukarıda sayılan emülsiyon polimerlerine yönelik satışı bulunmamakta olup; Ortak Girişim Şirketi’nin kurulmasıyla, taraflar, Türkiye pazarında gerçekleştirmekte oldukları emülsiyon polimerleri satış ve pazarlanmasına ilişkin tüm faaliyetlerini sona erdireceklerdir. Bu çerçevede, Rohm ve Haas’ın İstanbul Deri ve Endüstri Serbest Bölgesi’nde bulunan ofisi de kapatılacaktır.

H.3.2. Ortak Girişim Şirketi’nin Nitelikleri

1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendinde; “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)” teşebbüsler arası birleşme veya devralma hallerinden biri olarak kabul edilmekte olup, bunlar hakkında Tebliğ’in 4. maddesi çerçevesinde izin alınması gerekmektedir.

Teşebbüsler arası bir işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in ilgili maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması gereken unsurlar şunlardır:

- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,

- Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,

- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki

rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması.

270

Dosya mevcudu belgeler üzerinde, yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde yapılan incelemeler neticesinde, Rohm and Haas ile Polisan arasında imzalanacak olan sözleşmelerle kurulması planlanan şirketin, 1997/1

sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi bağlamında bir ortak girişim olduğu kanaatine varılmıştır.

H.3.3. Yan Sınırlamalar

Rekabet Hukuku’nda genel olarak, ortak girişim sözleşmelerinde yer alan ve yan sınırlama olarak kabul edilerek menfi tespit verilmesi uygun görülen sözleşme hükümlerine ve koşullarına aşağıda yer verilmiştir.

- Ana teşebbüsler için öngörülen rekabet etmeme hükümlerinin,

doğrudan ortak girişimin süresine bağlı olması ve bu sürenin ortak

girişimin feshini takip eden dönemlerde en fazla 1-2 yıl ile sınırlı olması,

- Ana teşebbüsler ya da ortak girişim şirketleri tarafından sadece

başlangıç dönemi için kabul edilen münhasır satın alma hükümleri,

- Ana teşebbüslerin ortak girişimin rekabet halinde olacağı ürünleri

üretmeme veya bu ürünlerle ilgilenmeme hükümleri,

- Ana şirketlerden ortak girişime aktarılmış olan münhasır know-how

lisanslarının, ortak girişimin konusunu oluşturan alanlar dışında

kullanılmama yükümlülüğü.

Bildirim konusu Hissedarlık Sözleşmesi’nin, “Münhasır Çalışma ve Rekabet Etmeme” başlıklı 10.22. maddesinde; “İşbu anlaşma süresi boyunca, Polisan ve Rohm and Haas ve bunların bağlı ortaklıkları Şirket ile rekabet etmeyecekler ve Ticari İş ve Ürünlerin A Bölgesinde fason üretimi ile ilgili olarak birbirleri ile münhasıran çalışacaklardır. Bu bağlamda, Rohm and Haas ya da Polisan Bağlı Ortaklıkları da dahil olmak üzere işbu Anlaşmanın süresince A Bölgesindeki Ticari İş ile rekabet halinde olan herhangi bir kişisel, ticari ya da mesleki faaliyet ile iştigal etmeyecektir.” denilmektedir.

İlgili Sözleşme’nin “İhtilafların Halli” başlıklı 10.12. maddesinde ise; “...İşbu Anlaşma ve/veya İşlem Dokümanlarının bu ihtilafların halli süreci ile feshedilmesi durumunda, Rohm and Haas ve/veya bağlı ortaklıkları doğrudan ya da dolaylı olarak Ürünler ve/veya Ürünlerin üretimi ile iştigal etmeyecek ve bunlar için Türkiye’de fiili fesih tarihinden itibaren iki (2) sene süre ile herhangi bir üretim ve/veya fason üretim tesisi almayacak, kiralamayacak ya da başka şekilde edinmeyecektir; ancak, Rohm and Haas Ürünleri Türkiye’deki bir distribütör ya da ticari kanal vasıtasıyla dağıtabilir. Aynı şekilde, bu durumda Polisan ve/veya İştirakleri doğrudan ya da dolaylı olarak Türkiye’de fiili fesih tarihinden itibaren iki (2) sene içerisinde emülsiyon ya da dispersiyon polimeri için benzeri bir ortak girişim ve/veya fason üretim yapmayacaklardır; ancak Polisan Ürünleri kendi tüketimi ya da satışı için üretebilir.” ifadesi yer almaktadır.

H.3.4. Pazar Payları ve Cirolar

1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde yer alan “Ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar

paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur” hükmü ile birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.

Polisan grup şirketlerinin, Türkiye pazarında emülsiyon polimerleri satışından elde ettiği ciro, 2003 yılında (…………………….) TL olarak gerçekleşirken; Rohm and Haas, 2003 yılında Türkiye’deki emülsiyon polimeri satışlarından (……………………) TL ciro elde etmiştir.

Türkiye emülsiyon polimerleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tahmini pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir.

Tablo 4- Emülsiyon Polimerleri Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Tahmini Pazar Payları

340

Yukarıda yer verilen açıklamalar dikkate alındığında, bildirim konusu işleme taraf olan teşebbüslerin, ilgili ürün pazarındaki toplam ciro ve pazar paylarının, anılan Tebliğ ile öngörülen 25 trilyon TL ciro eşiği ile %25 pazar payı eşiğini aşmadığı ve dolayısıyla bildirim konusu işlemlerin izne tabi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

H.3.5. Kanun’un 4. ve 6. Maddeleri Bakımından Değerlendirme

İşlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim kurulmasına yönelik olmakla birlikte izne tabi bulunmamaktadır. Ancak dosya mevcudundan, bildirim konusu 10 ayrı sözleşme üzerinde yapılan incelemelere göre; 4. madde kapsamında aykırılık teşkil edebilecek ve yan sınırlama sayılamayacak nitelikte başka sözleşme hükümlerine yer verilmediği; ayrıca yukarıda sözü edilen pazar payları dikkate alındığında 6. madde bakımından da herhangi bir hakim durumun yaratılması ya da güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

- Rohm and Haas Italia S.R.L, Rohm and Haas B.V., Polisan Holding A.Ş., Polisan Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. ile Poliport Kimya ve Sanayi Ticaret A.Ş. arasında imzalanacak olan sözleşmelerle, Rohm and Haas Kimyasal Ürünler Dağıtım ve Ticaret A.Ş. adı altında kurulması planlanan şirketin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi anlamında bir ortak girişim olduğuna,

- Ancak, sözleşmelere taraf olan teşebbüslerin, ilgili ürün pazarındaki toplam ciro ve pazar paylarının, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde yer alan eşikleri aşmaması sebebiyle, işlemin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olmadığına,

- Bildirim konusu sözleşmelerde, 4. ve 6. maddeler bakımından da herhangi bir aykırılığa rastlanmadığına ve talep doğrultusunda bu sözleşmelere Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.