Doğan Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş (Doğan Matbaacılık) ve Duran Makine İmalat ve Ticaret…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,

Murat GENCER, Prof Dr. Zühtü AYTAÇ,

Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: Ali DEMİRÖZ, Hakan Suat ÖLMEZ

E. DOSYA KONUSU: Doğan Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş (Doğan Matbaacılık) ve Duran Makine İmalat ve Ticaret A.Ş.’nin (Duran Makine) Duran Ofset Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi A.Ş. (Duran Ofset) tarafından kül halinde devralınması suretiyle, üç şirketin Duran Ofset çatısı altında birleşmesi işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.10.2004 tarih ve 6047 sayı ve 17.11.2004 tarih, 6306 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 24.11.2004 tarih, 2004-2-83/Öİ- 04-AD sayılı Raporu, 25.11.2004 tarih ve REK.0.06.00.00/186 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-73 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Doğan Matbaacılık Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Duran Makine İmalat ve Ticaret A.Ş.’nin, Duran Ofset Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi A.Ş. tarafından kül halinde devralınması suretiyle, adı geçen üç şirketin Duran Ofset Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi A.Ş. çatısı altında birleşmelerine ilişkin bildirimin, 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, İşlemin ilgili ürün pazarında hakim durum yaratacak ya da hakim durumu güçlendirecek nitelikte

olmadığı ve ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı, bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilmesinde bir sakınca olmadığı, ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

60

H.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Dosya konusu birleşme işleminin tarafları Duran Ofset ve Doğan Ambalaj’ın temel faaliyet alanları baskılı karton ambalaj ürünleri üretimidir. Duran Ofset yavru şirketi Duran Makina vasıtasıyla karton ambalaj sektöründe kullanılan makina ve yedek parça üretimiyle de iştigal etmektedir. Ancak birleşmenin diğer tarafı olan Doğan Matbaacılık’ın bu alanda herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle Duran Makina tarafından üretilen makina ve yedek parçalar ilgili ürün pazarı değerlendirmesine dahil edilmemiştir.

70

Karton ambalaj, gıda ürünleri başta olmak üzere temizlik, tütün, giyim ve sağlık ürünlerinin ambalajlanmasında kullanılmaktadır. Bu alanlarda karton ambalaj ürünleri başta ambalajlanan ürünlerin dış etkilerden korunması gibi birincil ambalaj amacı başta olmak üzere, teşhir, taşıma gibi ikincil amaçlarla da kullanılmaktadır.

Bu çerçevede Duran Ofset genellikle temizlik malzemeleri, kişisel temizlik ürünleri, gıda (çay, kahve, bisküvi, sakız, pasta, hazır yemek vs.), içecek, günlük kullanım ürünleri ve giysi gibi ürünler için ambalaj üretirken, Doğan matbaacılık teşhir, çikolata, kozmetik, temizlik ürünleri ve mendil kutuları gibi alanlara üretim yapmaktadır.

80

Karton ambalaj ürünleri, bu ürünleri kullanan değişik sektörlerdeki üreticilerin talep ettiği ambalaj özelliklerine göre değişik süreçlerden geçirilerek üretilmektedir. Bu çerçevede, kullanılan kartonun cinsi ve kalitesi, kutuya yapılacak baskının özelliği (desen ve renk kalitesi, kabartma olup olmaması gibi) ve ambalajın sağlamlığına yönelik ek işlemlerin gerekip gerekmemesi (örneğin karton ambalajın dayanıklılığını artırmak için yapılan laminasyon vb.) gibi hususlar ürünlerde kullanılacak karton ambalaj tercihini belirlemektedir.

Bildirim Formu’nda taraflar devralmadan etkilenecek ürünleri “baskılı karton kutu ürünleri” olarak belirtmiştir. Bir başka ifadeyle, tüm baskılı karton ambalaj ürünlerinin tek bir ürün pazarı olarak değerlendirilmesini talep etmişlerdir.

Talep yönünden bakıldığında, yukarıda değinildiği gibi ambalajlanan ürünün özelliklerine göre baskılı karton ambalaj talebi farklılaşabilmektedir. Ancak arz yönünden bakıldığında, çok sayıda karton ambalaj üreticisinin bulunduğu, bazı üreticilerin belli alanlarda uzmanlaştıkları görülmekle birlikte (örneğin sigara ambalajı gibi), tüm firmaların temel baskılı karton ambalaj ürünlerini üretebildikleri görülmektedir. Ayrıca üretim hattında yapılacak yatırım ve değişikliklerle farklı türde baskılı karton ambalaj taleplerinin karşılanabileceği anlaşılmaktadır. Raportörlerce bu pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüsler ve bu pazardan mal tedarik eden firmalarla yapılan görüşmelerde karton ambalaj ürünlerinin farklı alt pazarlara ayrılmasına yönelik bir argüman öne sürülmemiştir. Dolayısıyla bildirim konusu

işlemin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarı “baskılı karton ambalaj ürünleri” olarak tanımlanmıştır.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Baskılı karton ambalaj ürünleri pazarında ülke içinde rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

H.2. Taraflar Hakkında Bilgi

Yukarıda da belirtildiği gibi, birleşme işleminin tarafları Duran Ofset, Duran Makina ve Doğan Ambalaj’dır. Bununla birlikte, aşağıda verilecek hisse yapılarından da anlaşılacağı gibi, Duran Makina’nın Duran Ofset’in yavru şirketi olması nedeniyle, rekabet hukuku anlamında işlemin Duran Ofset ve Doğan Ambalaj olmak üzere iki tarafı bulunmaktadır. İşlemin taraflarına ve işlem sonucunda ortaya çıkacak yapıya ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmiştir.

120

H.2.1. Duran Ofset

İşlemin taraflarından birisi olan ve faaliyet konusu her türlü baskı işleri, ambalaj üretimi, matbaa levazımatı ve sanayi ürünleri alımı, satımı, ithali ve neşriyatı işleri olan Duran Ofset halka açık bir şirkettir. Bildirim Formu ekinde verilen bilgilere göre şirketin ortaklık yapısı ve yönetim kurulu oluşumu aşağıdaki gibidir:

%99)

Diğer (Halka arz) 1.901.088.000.000 47.53

TOPLAM 4.000.000.000.000 100.00

Duran Ofset Yönetim Kurulu; Oktay DURAN, İbrahim Okan DURAN ve Ali Can DURAN’dan oluşmaktadır.

Karton ambalaj ve ofset sektöründe kullanılan makina ve yedek parçaların üretimi alanında faaliyet gösteren ve Duran Ofset’in yavru şirketi olan Duran Makina’nın ortaklık yapısı ve yönetim kurulu ise aşağıdadır.

Duran Makina Yönetim Kurulu; İbrahim Okan DURAN, Oktay DURAN, Ali Can DURAN’dan oluşmaktadır.

Duran Ofset’in 2003 yılı cirosu (……………………) TL iken, aynı dönemde Duran Makina’nın cirosu (……………………)TL olarak gerçekleşmiştir.

Yukarıda gösterilen her iki şirketin hisse yapıları ve yönetim kurullarının oluşumu dikkate alındığında, Duran Ofset ve Duran Makina’nın, Duran ailesinin kontrolünde olan iki şirket mahiyetinde oldukları ve tek bir ekonomik bütünlük olarak değerlendirilmeleri gerektiği görülmektedir.

H.2.2. Doğan Matbaacılık

Dosya konusu birleşme işleminin diğer tarafı olan Doğan Matbaacılık karton ambalaj ve ofset alanında faaliyet göstermektedir. Doğan Matbacılık’ın ortaklık yapısına, yönetim kuruluna ve hissedarları arasındaki tüzel kişilerin hissedarlık yapılarına ve yönetim kurullarına ilişkin bilgiler aşağıda verilmiştir.

Doğan Matbaacılık Yönetim Kurulu; Dikran Mihran ACEMYAN, Murat ÜLKER, Dikran ACEMYAN ve Yener M. SONUŞEN’den oluşmaktadır.

Doğan Matbaacılık’ın % 40 hissesine sahip olan Doruk Gıda Kimya Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (Doruk Gıda) ortaklık yapısı ve yönetim kurulu ise aşağıdaki gibidir.

Doruk Gıda Yönetim Kurulu; Orhan ÖZOKUR, Murat ÜLKER ve Yener Menemen SONUŞEN’den oluşmaktadır.

170

Doruk Gıda’nın çoğunluk hissesine sahip olan Yıldız Holding A.Ş. ise bir yatırım şirketi mahiyetinde olup, hisse yapısı aşağıdaki şekildedir.

Doruk Gıda ve Yıldız Holding’in ortaklık yapılarına bakıldığında Doruk Gıda’nın Ülker Grubu kontrolünde olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, Doruk Gıda hisselerine Murat Ülker’e ait hisseler de eklendiğinde, Doğan Matbaacılık hisselerinin %51’ine Ülker Grubu tarafından sahip olunduğu görülmektedir. Geriye kalan hisseler ise Acemyan Ailesi’ne (%41,65) ve Kalender Ailesi’ne (%7,35) ait bulunmaktadır.

Sermaye yapısı itibarıyla Doğan Ambalaj’ın çoğunluk hisseleri Ülker Grubu’na ait olmakla birlikte, şirketin imza sirkülerine bakıldığında, Dikran Mihran Acemyan veya Dikran Acemyan’dan biri ile Murat Ülker veya Yener Mehmet Sonuşen’den herhangi birisinin, şirketin genel yönetim konularında (imza sirküleri Madde 2) şirketi temsil ve ilzama sınırsız ve müştereken yetkili oldukları ve ayrıca diğer konularda da herhangi bir grubun imtiyazlı kontrolünün bulunmadığı görülmektedir. Dolayısıyla Şirket’te Ülker Grubu’nun hisse oranının %51 olduğu görülse de, Şirket fiilen Acemyan ailesi ve Ülker grubu arasında ortak kontrol esasına göre yönetilmektedir.

Doğan Ambalaj’ın 2003 yılı cirosu (………………………) TL’dir.

H.3. Birleşme Sonrası Oluşacak Yapı

Tarafların Bildirim Formu ekinde yer verdikleri bilgilere göre, Birleşme sonrasında Duran Ofset’teki hisse yapısı aşağıdaki şekilde oluşacaktır.

200

Bu tabloya göre, Duran Ofset sermayesinin Duran Ailesi, Ülker Grubu, Acemyan Ailesi, Kalender Ailesi ve borsadaki yatırımcılar tarafından tek bir sermaye grubunun kontrolüne girmeden sahip olunacağı anlaşılmaktadır. Taraflardan gelen ek bilgilerde, birleşme sonrasında Yönetim Kurulu’nun 6 kişiden oluşacağı, hissedarların payları nispetinde aday göstereceği, herhangi bir imtiyaz sağlanmadan Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre seçimin yapılacağı ve yönetim kurulunun görevini yerine getireceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla, verilen bilgiler çerçevesinde, birleşme sonrasında hiçbir sermaye grubunun tek başına şirketi kontrol edemeyeceği ve şirketin bu sermaye gruplarının ortak kontrolünde olacağı anlaşılmaktadır.

210

H.4. Değerlendirme

Bildirim konusu işlem Duran Ofset ve Doğan Ambalaj’ın Duran Ofset çatısı altında birleşmesini hedeflemektedir. Doğan Ambalaj’ın tüzel kişiliğinin sona ermesine rağmen bu şirketin ortaklarının Duran Ofset’te hissedar olarak pay alacak olmaları nedeniyle, söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (a) bendi anlamında bir birleşme işlemi olduğu görülmektedir.

1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde “bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede, aşağıda ayrıntılı olarak değerlendirileceği gibi, tarafların ilgili ürün piyasasındaki pazar payları net olarak belirlenememekle birlikte, birleşmeye taraf olan şirketlerin ilgili ürün piyasasındaki toplam ciroları (………………………) TL (25 Trilyon TL ciro eşiğini aşmaktadır) olması nedeniyle, başvuruya konu olan işlemin, ilgili tebliğ uyarınca hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir birleşme işlemi olduğu görülmektedir.

Bu aşamada değerlendirilmesi gereken konu, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, birleşme işleminin, ilgili pazarda bir hakim durumun yaratılmasına veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesine ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesine neden olup olmayacağıdır.

Bildirim Formu’nda ve ek bilgi yazılarında taraflar ilgili pazarda yoğun bir rekabetin olduğunu, 100’e yakın firmanın bu alanda faaliyet gösterdiğini, pazara girişi etkileyen bir koşulun olmadığını, ilk 5 firmanın pazarın %16 ilâ %18’ine sahip olduğunu ve pazarın diğer kısmının 60-80 fabrika arasında en çok %2-3’lük payla bölüşüldüğünü ifade etmişlerdir.

Taraflardan daha sonra istenen bilgilere göre, Duran Ofset’in (…….) ton ve Doğan Ambalaj’ın (…….) ton yıllık üretim kapasitesi bulunmaktadır. Tarafların beyanlarına göre, Türkiye’nin 2003 yılı karton kutu üretim miktarı tahmini 213.000 ton olarak gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, Duran Ofset’in 2003 yılında üretimi (…….) ton, Doğan Matbaacılık’ın üretimi ise aynı dönemde (…….) ton olarak gerçekleşmiştir. Üretim rakamları baz alınarak yapılan tahminlerde, tarafların tahmini toplam pazar paylarının %(…) (Duran %(…)Doğan %(…)) olduğu belirtilmektedir.

250

Kağıt Karton Ambalaj Sanayicileri Derneği (KASAD) verilerine göre KASAD üyelerinin ihracat dahil toplam karton ambalaj üretimi yaklaşık 138.000 ton civarındadır. KASAD’ın sektörün yaklaşık %60’ını temsil ettiği dikkate alındığında yukarıdaki pazar payı tahminleri tutarlı görünmektedir.

Taraflar, ilgili ürün pazarında yer alan rakiplerinin tek tek pazar payları hakkında bir tahmin yürütememiş, sadece ilk büyük beş firmanın tahmini olarak pazarın %15- 16’sına sahip olduğunu belirtmişlerdir. Taraflar bu alandaki önemli rakiplerinin Camiş Ambalaj Sanayi A.Ş., Gül Matbaacılık A.Ş., Ekol Ofset Matbaa ve Tesisleri Ambalaj

Sanayi ve Ticaret A.Ş., Cömertler Matbaacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Tem Ofset Matbaacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olduğunu belirtmişlerdir.

Raportörlerce yapılan araştırmalarda, bu pazarda yer alan teşebbüslerin pazar paylarını gösteren bir çalışmaya ulaşılamamıştır. Ancak bu pazarda faaliyet gösteren rakip firmalarla yapılan görüşmelerde, pazar payları hakkında yukarıda tarafların tahminlerinin genelde doğru olduğu, ilgili birleşme işlemi sonrasındaki yeni oluşumun pazarda hakim durum yaratacak düzeyde olmadığı ifade edilmiştir. Yine, Duran Ofset ve Doğan Matbaacılık’ın müşterileriyle yapılan görüşmelerde, birleşmenin pazarda hakim durum yaratmasına yönelik bir endişe oluşturmadığı anlaşılmıştır.

270

Bu bilgilere ek olarak birleşme işlemine ilişkin iki hususun ayrıca değerlendirilmesi gerekmiştir. Taraflardan istenen ek bilgi ve belgelerde Doğan Matbaacılık’ın Ülker Grubu’nun ortak kontrolünde bulunduğu bilgisiyle birlikte Ülker Grubu’nun iştirakleri vasıtasıyla ambalaj pazarının değişik segmentlerinde faaliyetleri bulunduğu öğrenilmiştir. Bu çerçevede, daha önceki kısımlarda açıklandığı üzere Ülker Grubu şirketlerinden olan Doruk Gıda, baskılı karton ambalaj üretimi faaliyetinde bulunan Pripack Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.’yi (Pripack) kontrol etmektedir. Bununla birlikte, Ülker Grubu dışında tarafların ilgili pazarda Duran Ofset haricinde

1

faaliyetlerinin bulunmaması ve Pripack’ın da pazar payı ve ciro açısından küçük ölçekte bir şirket olması nedeniyle, yukarıda yapılan değerlendirmeleri etkilemeyeceği anlaşılmıştır.

Değerlendirilmesi gereken diğer husus ise, ayrı bir ürün pazarı olarak raporda incelenmemekle birlikte, işlem sonrasında ambalaj üretiminin alt/üst pazarı sayılabilecek makina ve yedek parça üretimi alanındaki faaliyeti (Duran Makina’nın işlem öncesi faaliyetleri) nedeniyle oluşacak dikey entagrasyonun ilgili ürün pazarına etkisi de göz önüne alınmış, ancak hem karton ambalaj pazarında yeni yapının payının düşük olması hem de şirketin makina ve yedek parça alanında faaliyetlerinin sınırlı olduğunun ifade edilmesi ve yurtdışından temin imkanlarının bulunması nedenleriyle, söz konusu dikey ilişkinin yukarıda yapılan değerlendirmeleri değiştirecek bir etkisinin olmayacağı anlaşılmıştır.

Yukarıda verilen tüm bu bilgiler ve yapılan pazar payı tahminleri ışığında, birleşme sonucunda Duran Ofset’in ulaşacağı pazar payının düşük olması ve pazarda önemli rakiplerinin bulunması nedeniyle, işlem sonucunda hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve bunun sonucunda ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azalması sonucunun ortaya çıkmayacağı, bu nedenle işleme izin verilmesinde bir sakınca olmadığı kanaatine varılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Doğan Matbaacılık Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Duran Makine İmalat ve Ticaret A.Ş.’nin, Duran Ofset Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi A.Ş. tarafından kül halinde devralınması suretiyle, adı geçen üç şirketin Duran Ofset Matbaacılık ve Ambalaj Sanayi A.Ş. çatısı altında birleşmeleri işleminin, 1997/1 sayılı “Rekabet

[1] Pripack’ın 2003 yılı cirosu (…………..) Trilyon TL, 2003 yılı üretimi ise (…………..) olarak gerçekleşmiştir. Pazar payı hesaplamalarına esas kabul edilen 2003 yılı tahmini karton ambalaj üretim miktarı dikkate alındığında Pripack’ın pazar payı yaklaşık %(…) olmaktadır.

Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna; bununla beraber 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri çerçevesinde, devralma işleminin gerçekleşmesi halinde ilgili ürün pazarında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.