Ercan İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin maliki olduğu ve Zergan Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN,

Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Osman Tan ÇATALCALI

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret ve Alışveriş Merkezi A.Ş.

Temsilcileri: Avukat Gökçe TÜRKOĞLU ve Avukat Merter ÖZAY

Küçükbakkalköy Mah. Dudullu Asfaltı No:1 İstanbul

D. TARAFLAR: CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret ve Alışveriş Merkezi A.Ş.

Küçükbakkalköy Mah. Dudullu Asfaltı No:1 İstanbul

Zergan Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

Tepebaşı Mah. Mardin Cad. Hastane Kavşağı No: 29/30

Kızıltepe/Mardin

E. DOSYA KONUSU: Ercan İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin maliki olduğu ve Zergan Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından işletilen “Mardin Kızıltepe” isimli süpermarketin, Ercan İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Zergan Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki kira sözleşmesinin devri yoluyla CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret ve Alışveriş Merkezi A.Ş. tarafından sabit değerleriyle birlikte devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.12.2008 tarih ve 8059 sayı ile giren ve en son 23.12.2008 tarih ve 8318 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 24.12.2008 tarih ve 2008-3-242/Öİ-08-TE sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 25.12.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-120/281 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-76 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Zergan Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından işletilen Mardin Kızıltepe isimli süpermarketin, Ercan İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Zergan Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti arasındaki kira sözleşmesinin devri yoluyla CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret ve Alışveriş Merkezi A.Ş. tarafından sabit değerleriyle birlikte devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine

dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi ile belirlenen ilgili pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hakim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek, rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret ve Alışveriş Merkezi A.Ş. (CarrefourSA)

Dosya konusu işlemde devralan taraf olan CarrefourSA, Türkiye’de kurulu, halka açık bir anonim şirkettir. Şirket Türkiye’de perakendecilik sektöründe hipermarket, süpermarket, ucuzluk mağazası formatlarında faaliyet göstermektedir. CarrefourSA yaklaşık 7.500 çalışana sahiptir ve şirketin Türkiye genelinde 470’i aşkın mağazası bulunmaktadır. CarrefourSA’nın ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.

Tablo 1- CarrefourSA ortaklık yapısı

Pay Sahibi Pay Oranı (%)

Carrefour Nederland B.V. (……)

CarrefourSA yönetim kurulu üyeleri; Haluk Dinçer (Yönetim Kurulu Başkanı), Guillaume Henri Marie Vicaire (CarrefourSA Genel Müdürü), Christophe Emmanuel Rabatel, Franck Emile Tassan, Eric Patrick Reiss, Christophe Guillaume Martin, Faruk Bilen, Muharrem Ahmet Aykaç, Thierry Garnier ve Hayri Çulhacı’dan oluşmaktadır.

CarrefourSA’nın 2006 ve 2007 yılı Türkiye geneli toplam cirosu sırasıyla (……………..) YTL ve (……………..) YTL olarak gerçekleşmiştir. CarrefourSA’nın perakende pazarında faaliyet gösteren diğer bir şirketi ise DiaSA Dia Sabancı Süpermarketleri Ticaret A.Ş. (DiaSA) ’dir.

H.1.2. Zergan Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. (Zergan)

Devreden teşebbüs Zergan perakende, taşımacılık, inşaat ve yapı malzemeleri satımı ve tarım alanlarında ticari faaliyet göstermektedir. Söz konusu teşebbüs

2 2

Mardin İli Kızıltepe İlçesinde biri 365 m diğeri 1460 m kapalı alana sahip iki

2

süpermarket işletmektedir. Devir işlemi sonrasında ise 365 m kapalı alana sahip olan süpermarkette gıda perakendeciliği faaliyetini sürdürecektir. Zergan’ın ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo 2- Zergan’ın ortaklık yapısı

Pay Sahibi Pay Oranı (%)

Nizamettin Kasap (……)

Kaynak: Bildirim Formu

Zergan’ın yönetim kurulu üyeleri Nizamettin Kasap (Yönetim Kurulu Başkanı), Zeyd Ercan ve İlhan Metin Kasap’tır. Zergan’ın işlettiği iki süpermarketin 2007 yılındaki toplam satışları (…………….) YTL’dir. Bu cironun (…………….) YTL’lik kısmı 1460

2

m’lik kapalı alana sahip süpermarketin olup (…………….) YTL’lik kısmı ise 365

2

m’lik kapalı alana sahip süpermarkete aittir.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler

Hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği, raf devir hızları yüksek, fiyatları düşük, satın alma kararı için fazla düşünülmeyen, kısa süreli stoklanan ve sürekli tüketilen gıda, içecek, kişisel bakım ürünleri, kozmetik ve temizlik ürünleri gibi ürünlerin son kullanıcılara satışı hizmetidir. Büyük ölçekli HTM perakende mağazalarının bir kısmında mobilya, elektronik gibi dayanıklı tüketim mallarının satışı yapılıyor olsa da bu sektörün cirosunun çok büyük bir bölümü HTM satışından gerçekleşmektedir ve bu mağazaların tüketici gözünde asıl işlevi HTM satışıdır.

HTM perakendeciliği sektörünün temel aktörlerini hipermarketler, süpermarketler, orta marketler, marketler, bakkallar, büfeler, ihtisas mağazaları olarak sıralamak mümkündür. Türkiye’de perakende pazarının %60’ını bakkal, market, büfe gibi geleneksel satış noktaları oluşturmaktadır. Geleneksel perakendecileri oluşturan bakkalların HTM perakendeciliği içerisindeki payı gittikçe azalmakta ve bunlar zamanla yerlerini modern perakendecilere bırakmaktadır. Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği verilerine göre organize perakende yatırımlarının önemli bir göstergesi olan aylık toplam metrekare rakamları, 2008 yılı Haziran ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre %25 oranında bir artış sergilemiştir. Yaşanan bu süreç içerisinde modern perakendecilik yapan büyük çaplı, zincir mağazalar birleşme ve devralmalar yoluyla kendi içlerinde birleşmelere gitmektedir. Diğer yandan sektörün büyüme trendi hala devam etmekte olup, 2008 yılı Haziran ayı gıda ve gıda-dışı organize perakende sektörü toplam cirosu bir önceki yılın aynı dönemine göre %7 oranında artmıştır. Sektörün içinde bulunduğu dönüşüm süreci, modern sektörde gerçekleşen birleşme ve devralmaları son derece hassas hale getirmektedir. Önümüzdeki dönemde, geleneksel kesimin ağırlığını yitirecek olması, hem tedarikçilerle hem de tüketicilerle ilişkiler açısından modern sektörde rekabetçi bir yapı oluşmasının önemini arttırmaktadır.

H.2.2. İlgili Ürün Pazarı

130

İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da 1997/1 sayılı Tebliğ’e atıfta bulunularak ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar belirtilmektedir. Buna göre ürün pazarının tespitinde tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, ayrıca tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilebilmektedir

Tüketim malları organize perakendesi açısından alım ve satım pazarları dosya konusu devirde etkilenecek pazarları oluşturmaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı,

esas olarak tüketim malları perakende pazarı ve alım (tedarik) pazarı başlıkları altında değerlendirilecektir.

H.2.2.1. Tüketim Malları Perakende Pazarı

Rekabet Kurulu’nun yayınlamış olduğu 28.1.2008 tarih ve 06-04/56-M sayılı İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında, inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabetçi endişeler yaratmıyor ise pazar tanımı yapılmayabileceği belirtilmiştir. Söz konusu Kılavuz’un ilgili hükmünden hareketle, benzer dosyalardaki farklı pazar tanımlamalarının varlığı ve bildirime konu işlemin etkilerinin incelendiği alternatif pazar tanımlarında başvuruya konu devralmanın rekabeti bozucu bir etki yaratmayacak olması, dosya konusu işleme ilişkin HTM perakende pazarı bakımından ilgili ürün pazarı tanımı yapılması gerekliliğini ortadan kaldırmaktadır. Bu sebeple dosya konusu işlem için tüketim malları perakende pazarında kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.

H.2.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı

Üreticiler ile perakendeciler arasında yer alan alım pazarında, üretici açısından önemli nokta, üreticinin üretimini değiştirme ve üretimini farklı kanallarda satabilme esnekliğidir. Genelde üreticiler belirli bir ürün veya ürün grubunda uzmanlaşarak üretim yapmaktadır. Üreticilerden süpermarket ortamında satılan ürünlerin hepsini üretmelerini beklemek, dolayısıyla tek bir tedarik pazarından bahsetmek mümkün değildir. Bu nedenle, alım gücüyle ilgili yapılacak incelemenin, üretim anlamında birbirine ikame teşkil eden ürünlerin bir araya geldiği ürün gruplarını ayrı ayrı ilgili pazarlar şeklinde tanımlamak suretiyle yapılması yerinde olacaktır. Migros/Tansas, Makromarket/Nazar, Makromarket/Afra ve Makromarket/Uyum Kararları’nda alım pazarı, süpermarket ortamında satılan gıda ağırlıklı hızlı tüketim ürünleri dikkate alındığında, et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), sekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, seker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlenmiştir. Bu dosya kapsamında da bu ayrım benimsenmiştir. H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar

Devralmaya konu olan mağaza Mardin İli Kızıltepe İlçesindedir. Kızıltepe İlçesi Mardin İl merkezine oldukça yakındır (yaklaşık 24 Km.) Dolayısıyla tüketim malları perakende pazarı için coğrafi pazar en geniş olarak Mardin il merkezi ve Kızıltepe ilçesi birlikte tanımlanabilir. Dar tanımda ise coğrafi pazar sadece Kızıltepe ilçesi olacaktır. Ancak her iki pazar tanımında da işlemin sonucu değişmeyeceğinden belirli bir coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır. Alım pazarı açısından ise önceki Kurul kararlarında olduğu gibi coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. İşlemin Niteliği

İncelemeye konu işlem Ercan İnşaat Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. (Ercan İnşaat)’nin

2 maliki olduğu ve Zergan tarafından işletilen “Mardin Kızıltepe” isimli 1460 m’lik süpermarketin Ercan İnşaat ile Zergan arasındaki kira sözleşmesinin devri vasıtasıyla CarrefourSA tarafından sabit değerleriyle birlikte devralınmasıdır. Devir sözleşmesine göre Rekabet Kurulu onayı akabinde devir konusu süpermarket için imzalanacak kira sözleşmesinin CarrefourSa lehine tapuya şerh edilmesi ve devredilecek sabit kıymetlerin teslimlerinin gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

Kira sözleşmesinin devri yoluyla Zergan’a ait kiracılık hakları CarrefourSa’ya devredilecektir. Ayrıca işlem kapsamında süpermarkete ait olan demirbaşlar (sabit kıymetler) CarrefourSa tarafından alınacaktır. Kira sözleşmesinin devri ile Mardin Kızıltepe unvanlı süpermarketin bulunduğu yerdeki müşteri portföyü de CarrefourSa’nın kontrolüne geçmiş olmaktadır.

1997/1 sayılı Tebliğ sadece malvarlığının mülkiyetinin devrini değil malvarlığının yönetiminde hak sahibi olma yetkisi veren araçların devrini de devralma işlemi olarak kabul etmektedir. Kiralama yoluyla malvarlığının yönetiminin ele geçirilmesi veya malvarlığının mülkiyetinin satın alınması işlemin finansmanı ile ilgili bir durum olup, malvarlığının yönetimi her iki durumda da devralana geçmektedir. Bu husus 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde aşağıda sunulduğu gibi yer almaktadır:

“… kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya isletilmeye müsait bir kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir…”

2

Devir sözleşmesine göre 1460 m’lik süpermarket minimum 10 yıl süre ile kiralanacaktır. Bu süre içerisinde CarrefourSa bu bölgelerde müşteri bağımlılığı yaratabilecek, kemikleşmiş belirli bir pazar payı elde edebilecektir.

Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşıldığı üzere, bildirime konu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ bakımında bir devralmadır.

1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. CarrefourSA ve Zergan’ın 2007 yılı Türkiye geneli toplam ciroları sırasıyla (…………….) YTL ve (…………….) YTL’dir. Bildirime konu işlem açısından 25 milyon YTL eşiği aşıldığından, işlem Kurul’un iznine tabidir.

H.3.2. İşlemin Rekabetçi Etkilerinin Değerlendirilmesi

230

4054 sayılı Kanun 7. maddesi ile “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri (…)” yasaklanmaktadır. Bu nedenle işlemin tüketim malları organize perakende ve alım (tedarik) pazarında hakim duruma veya hakim durumun güçlenmesine yol açıp açmadığı bu bölümde incelenmektedir.

240

H.3.2.1. Tüketim Malları Organize Perakende Pazarı

Devralma işleminin rekabetçi etkilerinin incelenmesi için önce sadece Mardin Kızıltepe İlçesi pazarının daha sonra ise bu pazarın Mardin İl merkezi pazarı ile birlikte değerlendirilmesinde yarar vardır.

Dosya konusu devralma işleminden etkilenecek coğrafi pazarlar Mardin İli Kızıltepe İlçesi, Mardin İl merkezi ve bu iki coğrafi bölgenin birleşiminden oluşan pazarlardır. Devralma işlemi için tarafların bu bölgelerdeki pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir.

Tablo 4 –Kızıltepe’de Faaliyet Gösteren Marketler ve Pazar Payları

2

Firma Şube Sayısı Şube Satış Alanı (m) Yıllık Ciro (YTL) Pazar Payı (%)

Zergan (….) (….) (….) (….)

Kaynak: Bildirim Formu

Tablo 5 – Mardin İl Merkezinde Faaliyet Gösteren Marketler ve Pazar Payları

2

Firma Şube Sayısı Şube Satış Alanı (m) Yıllık Ciro (YTL) Pazar Payı (%)

Migros (….) (….) (….) (….)

Kaynak: Bildirim Formu

Tablo 6 – Mardin İl Merkezi ve Kızıltepe İlçesi Coğrafi Pazarında Faaliyet Gösteren Marketler ve Pazar Payları

2

Firma Şube Sayısı Şube Satış Alanı (m) Yıllık Ciro (YTL) Pazar Payı (%)

Zergan (….) (….) (….) (….)

Yukarıda yer verilen tablolardan, Zegan’ın Kızıltepe’deki her iki marketinin toplam

2

pazar payının %(….) olduğu, devralma işlemine konu 1460 m’lik süpermarketin pazar payının ise %(…) olduğu anlaşılmaktadır. Mardin İl merkezinde ise taraflardan

hiçbirinin faaliyeti yoktur. Coğrafi pazarın Kızıltepe ve Mardin İl merkezi olarak belirlenmesi durumunda ise Zergan’ın toplam pazar payının %(….)’ye, devralma

2

işlemine konu 1460 m’lik süpermarketin pazar payının ise %(….)’e düştüğü görülebilir. Ancak CarrefourSA’nın hem Mardin merkezde hem de Kızıltepe İlçesinde herhangi bir faaliyeti bulunmadığından, işlem herhangi bir yoğunlaşma yaratamayacaktır.

H.3.2.2. Alım (Tedarik) Pazarı

Gıda ağırlıklı organize perakende sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin Türkiye genelindeki pazar paylarına Tablo 7’de yer verilmektedir.

Tablo 7 - Organize Perakende Sektöründe Pazar Payları

Teşebbüs Pazar Payı (%)

Migros (….)

Kaynak: 21.2.2008 tarih ve 2008-3-29/Öİ-08-TE sayılı rapor.

Bu işlem sonucunda CarrefourSA’nın Türkiye genelinde pazar payındaki artış çok küçük düzeyde olacaktır. Dolayısıyla işlem sonrası CarrefourSA belirlenen alım pazarlarında ihmal edilebilir derecede çok küçük bir pazar payı artışı elde edecektir. H.3.3. Diğer Hususlar

Bildirim konusu devralma işleminin tarafları arasında imzalanan Devir Sözleşmesi’nin 6. maddesinde, Zergan’a halen Mardin İli Kızıltepe İlçesinde işletmekte olduğu 365

2’lik

m süpermarket hariç olmak üzere rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. Söz konusu madde şu şekildedir:

"Zergan, kendisinin, iştiraklerinin, hissedarlarının, hissedarlarının iştiraklerinin veya hissedarları ile iştirak bağlantısı olan gerçek ve tüzel kişilerin, devrin gerçekleşmesinden sonra 2 yıl boyunca, Şahlukbey Cad. Koçhisar Mah. No:12 Kızıltepe’de bulunan süpermarketleri hariç olmak üzere devir tarihinde Mardin İlinde ve İlçelerinde perakende sektöründe (hipermarketler, süpermarketler, kendi ürünlerini satan indirimli satış mağazaları, birden fazla markanın ürünlerini satan indirimli satış mağazaları ile kategori bazında indirimli satış mağazaları) faaliyet göstermeyeceklerini veya bu süre zarfında Mardin İlinde bu sektörde iştigal eden mevcut veya kurulacak şirketlere ortak olamayacaklarını kabul ve taahhüt eder”

Genel olarak birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” şartlarını sağlaması gerekmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; söz konusu rekabet yasağının her üç kriteri de sağladığı anlaşılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.