(20) Başvuruya konu bir diğer husus ERDEMİR’in liman işletmeciliğinde acentelik hizmetleri veren teşebbüsler arasında ayrımcılık yapıp yapmadığıdır. Bu kapsamda gemi acenteliği faaliyetlerinin niteliği ve kapsamı ile Erdemir Limanı’nın özelliklerine ve ERDEMİR’in acentelerle çalışma şekline bakılmıştır [1].
(21) Öncelikle belirtilmelidir ki, gemi acenteleri deniz taşıt ve araçları ile yolcu ve yük taşımalarında gemi sahibi, kaptanı, işleticisi ve/veya kiracısı nam ve hesabına üçüncü kişi ve kuruluşlara karşı hak ve menfaatlerini tayin edilen bölge içinde koruyan ve bunun karşılığında ücret alan kişi ve kuruluşlardır. Gemi acentelerinin genel olarak yaptığı işler şu şekilde sıralanabilir:
- Gemi gelmeden evvel Boğaz gemi trafik kontrollerine, liman başkanlıklarına, sahil
sağlık, emniyet ve gümrük teşkilatlarına geminin eni, boyu, tonilatosu, yükü, geldiği
liman ve yanaşacağı liman gibi bilgileri vermek,
- Geminin yanaşmasını, tahliye veya yükleme ile ilgili programı, yükleyici-alıcı ve
liman işletmeleri arasında iş koordinasyonunu sağlamak,
- Yükleme-boşaltmalarla ilgili “olaylar çizelgesini” tutmak ve ilgililere imzalatmak, - Gemi personel değişikliğini sağlamak; personelin sağlık sorunlarını gidermek;
yakıt, kumanya, su, malzeme ikmalleri ile transit olarak gemiye gönderilen yedek
parçaların gemiye verilmelerini koordine etmek,
- Liman ve gemiyi yükleme-boşaltma sırasında muhtemel olarak etkileyecek çalışma
koşulları hakkında armatörü düzenli olarak ve zamanında haberdar etmek,
- Gemiye yüklenen yükün konşimentolarını taşıma anlaşması şartlarına göre tanzim
ederek yükleyici/taşıtanlara vermek,
- Geminin Türk Boğazlarından geçmesi için Boğaz Trafik Kontrol İstasyonları’na,
Boğazlar Tüzüğü’nde belirtilen süre içinde bilgilerini vermek.
(22) 2014-2019 yılları arasında Erdemir Limanı’nda faaliyet gösteren toplam acente sayısı 29’dur. ERDEMİR yukarıda belirtilen minvalde acentelerden hizmet alabilmekle birlikte, herhangi bir acente ile anlaşması bulunmamakta, gerekmesi halinde taşıma bazında acentelerin hizmetine başvurmaktadır.
(23) Limandaki acenteler bakımından değinilmesi gereken önemli bir husus ise acentelerin tüm Türkiye çapında faaliyet gösterebilmesidir.
(24) Kurulun Erdemir Limanı kararında [2] ERDEMİR’in gemi acenteleri bakımından anlaşma yapılması zorunlu olan bir teşebbüs olmadığı ve acentelerin diğer limanlarda hizmet vermelerinin önünde engel bulunmadığı ve geminin acentesinin kim olacağı konusunun donatan ile yük sahibi (ERDEMİR) arasında yapılan navlun sözleşmelerinde belirlendiği ve dolayısıyla ERDEMİR’in kendi belirlediği acente ile çalışılması şartını kabul eden donatanlar ile anlaşmakta serbest olduğu ifade edilmiştir.
(25) Öte yandan, gemi acenteliği hizmetinin tüm Türkiye genelinde verilebilmesi nedeniyle, acentelik hizmeti sunan teşebbüslerin faaliyetlerinin devamı için ERDEMİR’e bağlı olması söz konusu olmayacaktır. Bu bakımdan gemi acentelerinin ERDEMİR’in alımlarına yönelik hizmet sunmaları zorunluluk arz etmemektedir. Nitekim Kurulun, Ulusoy/UN Ro-Ro [3] kararında da emsal kararlara atıfta bulunularak gemi acenteliği
[1] ERDEMIR’in liman işletmeciliği faaliyeti bulunmamakta olup liman işletmeciliğine dair faaliyetler Oyak Denizcilik ve Liman İşletmeleri A.Ş. (OYAK DENİZCİLİK) tarafından verilmektedir.
2 Kurulun 02.08.2007 tarih ve 07-63/772-280 sayılı kararı.
[3] Kurulun 09 11.2017 tarih ve 17 - 36/595 - 259 sayılı kararı