doğalgaz kullanımına imkân veren, Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği’ne tabi ve dağıtım şirketinin sistemine uyum sağlayan sayaç” olarak tanımlanmıştır.
Doğalgaz dağıtım şirketlerinin abonelerin gaz taleplerini karşılamak için alacakları bedel ise “abone bağlantı bedeli” olarak, anılan Yönetmelikle düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 4. maddesinin 5. bendine göre “abone bağlantı bedeli”; “Sayaç dâhil dağıtım şebekesinin abone iç tesisatına bağlantısı için gereken proje, işçilik, malzeme, kontrol ve onay harcamalarının abone başına düşen payını ifade eden sabit bedel” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla, dağıtıcının kendisinden gaz talep eden tüketicileri (aboneleri) şebekeye bağlarken alacağı bağlantı bedelinin, ön ödemeliler de dâhil olmak üzere tüketicinin kullanacağı sayacı içerdiği anlaşılmaktadır. Nitekim sayaçlara ilişkin önemli bir düzenleme olan Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Sayaç” başlıklı 40. maddesi aşağıda sunulduğu gibi düzenlenmiştir:
“Madde 40- Sayaçlar, dağıtım şirketinin mülkiyetinde olup abone bağlantı bedeli dışında hiçbir bedel alınmadan dağıtım şirketince temin edilerek sisteme dahil edilir. Sayaçların ayar ve muayenesi 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümleri çerçevesinde yapılır.
Sayaçların takılması, sökülmesi, değiştirilmesi, kontrolü ve benzeri her türlü işlem, dağıtım şirketince gerçekleştirilir. Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale edemez. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşılanır.
Mevcut mekanik sayacın ön ödemeli sayaç ile değiştirilmesi durumunda dağıtım şirketi ilave bir bedel alamaz.”
Söz konusu hükümden de anlaşılabileceği gibi sayaçlar, tıpkı dağıtım şebekesi gibi, dağıtım şirketinin mülkiyetinde olup, abone bağlantı bedeli dışında başka bir bedel talep edilmeden abonelere bağlanmaktadır. Dolayısıyla sayaçların üzerinde tüketicilerin herhangi bir tasarruf hakkı bulunmadığı anlaşılmaktadır.
I.3.2. Şebeke Suyu Piyasası
Su piyasası yapısı ve buna dair mevzuat itibarıyla gaz piyasasından önemli farklılık taşımaktadır. Mevcut durumda su ve atık su hizmetleri yerel kamusal tekel niteliğindeki belediyeler tarafından sunulmakta ve büyükşehir belediyeleri açısından bu hizmetlerin sunumuna ilişkin düzenlemeler ilgili belediyenin su ve kanalizasyon idaresi tarafından çıkarılan yönetmeliklerle sınırlı kalmaktadır.
Bu kapsamda, Ankara ilinde ASKİ’nin uygulamakta olduğu Tarifeler Yönetmeliği’nin “Şube Yolu” başlıklı 9. maddesinde aşağıdaki düzenlemeler yer almaktadır:
“Madde-9: Şube yolu şebeke hattından sayaca kadar uzanır ve sayacın bitimindeki bağlantı rekorunda sona erer.
…
d) Şube yolu masrafları yürürlükteki tarifelere göre aboneden tahsil edilir.
e) Şube yolunun korunması abonelere, bakım ve onarımı ise ASKİ Genel Müdürlüğü’ne aittir.
f) (Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 14.3.2008 tarih ve 778 nolu Kararıyla kabul edilen yönetmelik gereği) ASKİ Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğunda olan şube yolunun ve su sayacının işletme ve bakım masraflarını karşılamak üzere, şube yolu bakım ücreti alınır. Bu ücret yürürlükteki tarifelere göre peşin alınabileceği gibi aylık bakım ücreti