Türk Telekomünikasyon A.Ş. ve TTNET A.Ş.'nin “Hepsi Dâhil Kampanyası” kapsamında fiyat sıkıştırması yoluyla…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN

B. RAPORTÖRLER: Dr. Hakan BİLİR, Emircan AKSAKAL, Yunus Salih YİĞİT,

Şeyda EROL

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş.

Aydınevler Mah. İnönü Cad. No:20 Küçükyalı Ofispark 34854

Maltepe/İstanbul

D. HAKKINDA SORUŞTURMA

YAPILANLAR: - Türk Telekomünikasyon A.Ş.

Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara

- TTNET A.Ş.

Esentepe Mah. Salih Tozan Sok. Karamancılar İş Merkezi

D Blok No:16 34394 Şişli/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş. ve TTNET A.Ş.'nin “Hepsi

Dâhil Kampanyası” kapsamında fiyat sıkıştırması yoluyla 4054 sayılı Kanun’un

6. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;

- Türk Telekomünikasyon A.Ş’nin (Türk Telekom) şikâyet konusu olan Hepsi Dahil Kampanyası dahilinde 2016 yılından beri abone alımına devam ettiği, söz konusu kampanyanın müşteriler tarafından en çok tercih edilen kampanyalardan biri olduğu, dolayısıyla diğer kampanyalara oranla dışlayıcı etkisinin daha fazla olduğu,

- Türk Telekom’un şikâyete konu Hepsi Dahil Kampanyası ve geçmiş dönemlerde şikâyet konusu olan kampanyaların birikimli etkisi sonucunda, 2017 yılı itibarıyla xDSL müşterilerinin büyük çoğunluğunun Türk Telekom’u tercih ettiği ve Superonline’ın abone alımının durma noktasına geldiği,

- Bu durumun ise Türk Telekom’un dikey bütünleşik yapıda olmasının, xDSL altyapısının Türk Telekom’dan tesis edilmesinin zorunlu olmasının ve Türk Telekom’un söz konusu hizmetlerinde dışlayıcı fiyat stratejisi izlemesinin bir sonucu olduğu, oysaki aynı dönemde Superonline’ın kendi altyapısı üzerinden sunduğu fiber internet hizmetlerinde abone kazanımının Türk Telekom ile aynı seviyede olduğu, bunun ise farklılaşan abone kazanım oranlarının teşebbüslerin satış/pazarlama faaliyetlerinin performansından kaynaklanmadığını gösterdiği,

- Gerek Superonline gerekse diğer internet servis sağlayıcısı (İSS) işletmecilerince şikâyet edilen hiçbir Türk Telekom kampanyasının Kurumun incelemeleri neticesinde maliyet altı ve dışlayıcı bulunmadığı, bu sonuca yol açan analizler incelendiğinde ise bu durumun fiyat sıkıştırma analizinde doğrudan

etkisi olan TTNET A.Ş.’nin (TTNET) abone ömrü süresinin (31 ay= 24+7 ay) uzun belirlenmesinden kaynaklandığı,

- 24 ay kontratlı tarife fiyatı üzerinden hizmet almış olan TTNET abonelerinin, rasyonel olmayan bir tüketici davranışı sergileyerek kontrat bitiminde ortalama yedi ay boyunca, taahhütlü/kampanyalı paket fiyatları arasında %200 fark olan kampanyasız tarife fiyatı üzerinden hizmet almaya devam ettiği varsayımının makul kabul edilemeyeceği,

- Kontratsız tarife ücretlerinin kontratlı kampanyalı ücretlerin iki katından daha yüksek belirlendiği durumlarda, “abone ömrü” süresinin gerçekleşenden çok daha uzun belirlenmesinin hiçbir kampanyanın maliyet altı olarak tespit edilmemesi sonucunu doğuracağı, böyle bir durumda şikâyete konu işletmecinin sadece kontratsız ücretlerini yüksek tutarak kampanyalı ürünlerinin maliyet altı olarak tespit edilmesini önleme imkânının oluştuğu,

- Eşit etkinlikte işletmeci olarak kabul edilebilecek Superonline tarafından 24 aylık bir kontrat dönemi sonrasında abonelerin ortalama 1,8 ay kontratsız olarak hizmet alımına devam ettiğinin analiz edildiği,

- Eşit etkinlikteki rakip testinin başvuru konusu Türk Telekom tarifelerinin fiyat- maliyet analizine uygulanabileceği, Türk Telekom’un tüm maliyetlerini kapsamamakla birlikte, eşit etkinlikteki işletmecinin varsayımsal yaklaşık maliyetleri dikkate alınarak ve tarifelere özgü sabit maliyetler de ayrı ayrı 24 ve (…..) aya yayılarak 24Mbps/35 GB Adil Kullanım Nokta’lı [1] (AKN) paket için işletmecinin bir abone ömrü süresince katlanacağı maliyetin tespit edildiği ve Türk Telekom’un Hepsi Dahil kampanyasının eşit etkin bir işletmecinin ortalama toplam maliyetleri dikkate alındığında gerek 24 ay gerekse pazarda gerçekleşen abone ömrüne göre hesaplanan (…..) ayda maliyetin altında kaldığı,

- Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) AKN kararı [2] gereği sabit ve mobil internet erişiminde AKN uygulamalarına ilişkin birtakım düzenlemeler getirildiği, sabit şebeke işletmecilerinin genişbant internet tarife ve paketlerinde AKN sonrası veri indirme (download) hızlarının ne seviyede olacağının belirlendiği, zaten port ve transmisyon bazlı ücretlendirme yapısına [3] geçilmesiyle artan maliyetlere ilave olarak minimum hız taahhüdünün de getirilmesiyle, maliyetlerin Ekim 2016 ile kıyaslanamaz şekilde arttığı,

- Söz konusu karar neticesinde ay boyunca AKN'yi aşan müşteriye yeterli hız seviyesinde AKN'siz (limitsiz) internet erişimi sağlanmasının işletmeciler için ciddi bir maliyet oluşturduğu,

- BTK’nın anılan AKN kararı uyarınca, 31.12.2018 tarihi itibarıyla AKN uygulamasına son verileceği, perakende sabit genişbant internet hizmetleri pazarında müşteriye sunulacak bütün paket tekliflerinin ya limitsiz olacağı ya da kotasıyla sınırlı hizmet sunulacağı,

- Dolayısıyla, halihazırdaki Hepsi Dahil Kampanyası'nın 24 Mbps hızındaki, 35 GB AKN'li, 24 aylık yalın internet teklifinin, mevcut durumda kendi içeriğinden

Bir pakete tanımlanan aylık indirme (download) kapasitesinin %100'e ulaşılması halinde, ayın geri

kalan günlerinde müşterinin internet erişim hızının belirli bir seviyeye düşürülmesi ancak kesilmemesi.

27.12.2016 tarihli ve 2016/DK-THD/518 sayılı kararı.

IP Seviyesinde Veri Akış Hizmeti alan tüm işletmecilerin 01.10.2016 tarihi itibarıyla"Port ve

Transmisyon" bazlı yeni bir ücretlendirme yapısına geçildiği akabinde, 26.04.2017 tarihli ve 2017/DK-

EM/139 sayılı Kurul Kararı ile modelde bir güncelleme yapılarak yarı-logaritrnik bir ücretlendirme

yapısına geçilmiş olsa da bu model, karşılaştırmalı olarak bir önceki model olan paket bazlı

ücretlendirme yapısına göre İSS’lerin toptan maliyetlerindeki artışı önleyemediği ifade edilmiştir.

kapasite olarak çok daha düşük olan 8 Mbps hızındaki AKN'siz bir tekliften 27 TL

daha ucuz olduğu; 2018 sonrasında ise kendi teklif fiyatından 67 TL daha yüksek

olan 24 Mbps hızındaki AKN'siz bir paket ile aynı kapasiteye denk gelerek çok

yüksek bir maliyete ulaşacağı,

- Söz konusu paketin gerek güncel durumda gerekse 2018 sonrasında

maliyetlerini karşılayabilecek adil bir fiyatlama stratejisi ile pazara sürülmediği,

böyle bir fiyatlama stratejisinin tek geçerli sebebinin rakiplerin pazar dışına

itilmesi olabileceği, nitekim Superonline’ın benzer nitelikli paketini, maliyetlerini

karşılayamaması nedeniyle yeni abone alımına kapatmak zorunda kalmasının da

Türk Telekom'un bahsedilen stratejisinin başarılı olduğunun açık bir göstergesi

olduğu

iddia edilmektedir.

(3) Sonuç olarak, Türk Telekom tarafından sunulan şikâyet konusu Hepsi Dahil Kampanyasının sunumunun durdurulması yönünde geçici tedbir kararı verilmesi ve abone ömrü konusundaki çekinceler de dikkate alınarak yapılacak inceleme neticesinde Türk Telekom hakkında yıkıcı ve dışlayıcı fiyat uygulayarak rekabeti sınırladığı gerekçesiyle soruşturma başlatılması ile Türk Telekom hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında gerekli yaptırımların uygulanması talep edilmektedir.

(4) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 02.02.2018 tarih ve 1070 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 17.05.2018 tarih ve 2018-2-8/İİ sayılı sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 31.05.2018 tarihli toplantısında görüşülerek, 18-17/308-M sayı ile ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(5) Önaraştırma sürecinde; 11.09.2018 tarihinde TTNET’te yerinde inceleme yapılmıştır. Öte yandan, Yerinde İnceleme ve Bilgi İsteme Tutanağı ile teşebbüsten talep edilen bilgi ve belgeler 21.09.2018 tarih ve 6818 sayı, 27.09.2018 tarih ve 6983 sayı, 27.09.2018 tarih ve 6985 sayı, 04.10.2018 tarih ve 7173 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Ayrıca 18.09.2018 tarih ve 11435 sayı ile Superonline’dan talep edilen bilgiler 20.09.2018 tarih ve 6793 sayı, 26.09.2018 tarih ve 6935 sayı ile 18.09.2018 tarih ve 11436 sayı ile Vodafone Net İletişim Hizmetleri A.Ş.’den (Vodafone Net) talep edilen bilgiler ise 02.10.2018 tarih ve 7099 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(6) Anılan karar doğrultusunda yürütülen önaraştırma neticesinde hazırlanan 09.10.2018 tarih ve 2018-2-008/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, 20.06.2019 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 18-39/621-301 sayı ile önaraştırma aşamasında yapılan analizler neticesinde TTNET’in fiyatlandırmasının fiyat sıkıştırması niteliğinde olmadığına ilişkin bir tespitte bulunulduğundan geçici tedbir uygulanmasına yer olmadığı kanaatine varılmış ve 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikâyetin reddi ile soruşturma açılmamasına karar verilmiştir. Söz konusu karar hakkında açılan dava sonucunda Ankara 14. İdare Mahkemesi tarafından 30.12.2019 tarihli ve 2019/910 E., 2019/2493 K. sayılı karar ile Kurulun 17.10.2018 tarihli ve 18-39/621-301 sayılı kararının iptaline karar verilmiştir. İptal kararı üzerine Kurulun 14.05.2020 tarih ve 20-24/312-M sayılı kararıyla, başvuru konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca Türk Telekom ve TTNET hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(7) Soruşturma bildirimi 28.05.2020 tarihinde, 6755 ve 6756 sayılı yazılarla yapılmış olup, Türk Telekom ve TTNET’in bu çerçevede hazırlanan ilk yazılı savunmaları sırasıyla 02.07.2020 tarih ve 6656 sayı, 02.07.2020 tarih ve 6655 sayı ile kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(8) Soruşturma sürecinde Türk Telekom’dan talep edilen bilgiler 03.11.2020 tarih ve 11753 sayı ile kurum kayıtlarına girmiştir.

(9) Yürütülen soruşturmaya istinaden hazırlanan 12.11.2020 tarihli ve 2018-2-8/SR sayılı Soruşturma Raporu ve ekleri taraflara 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve teşebbüsün ikinci yazılı savunması ilgili yazıyla birlikte talep edilmiştir.

(10) Bu kapsamda, 12.11.2020 tarihinde TTNET’e ve Türk Telekom’a 15764 sayı ile gönderilen yazılar sırasıyla, 18.11.2020 ve 16.11.2020 tarihlerinde tebellüğ edilmiştir. Tarafların yazılı savunmaları 17.12.2020 tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir.

(11) İkinci yazılı savunmaya ilişkin olarak 31.12.2020 tarih ve 2018-2-08/EG/1, 2018-2- 08/EG/2 sayı ile Ek Yazılı Görüş hazırlanmış olup, bu kapsamda tarafların üçüncü yazılı savunmaları 04.02.2021 tarihinde Kuruma gönderilmiştir.

(12) Yürütülen soruşturmaya ilişkin Rapor, Ek Görüş, toplanan deliller, yazılı, sözlü savunmalar ve incelenen dosya muhteviyatına göre nihai karar tesis edilmiştir.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da,

- TTNET A.Ş.’nin perakende sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında,

Türk Telekom’un toptan sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında

hâkim durumda olduğu,

- İnceleme konusu Hepsi Dahil Kampanyası kapsamında sunulan paketlerin fiyat

sıkıştırmasına yol açmadığı değerlendirildiğinden, Türk Telekom ve TNET’den

oluşan ekonomik bütünlüğün 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği ve

herhangi bir idari yaptırıma yer olmadığı

kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar

I.1.1. Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)

(13) 1995 yılında kurulan ve 2015 yılı itibarıyla Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. (Avea) ve TTNET’in tüzel kişiliklerini muhafaza ederek entegre bir yapıya geçen Türk Telekom, Türkiye’de sabit telefon, mobil telefon, veri ve internet hizmetleri ile televizyon ürün ve hizmetleri alanında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Ocak 2016 itibarıyla söz konusu ürün ve hizmetlerin tamamı Türk Telekom tarafından, Türk Telekom tek markası altında bir araya getirilmiştir.

(14) Türk Telekom; mobil operatör TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin (TT Mobil), genişbant operatörü TTNET’in, yakınsama teknolojileri şirketi Argela Yazılım ve Bilişim Teknolojileri A.Ş.’nin, bilgi teknolojileri çözüm sağlayıcısı Innova Bilişim Çözümleri A.Ş.’nin, çevrimiçi eğitim yazılımları şirketi Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin, çağrı merkezi şirketi AssisTT Rehberlik ve Müşteri Hizmetleri A.Ş.’nin ve toptan veri ve kapasite servis sağlayıcısı Türk Telekom International ve iştiraklerinin %(…..)'üne sahiptir.

(15) Türk Telekom, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’na ve özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsünde olup, %(…..) oranındaki hissesi T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı, %(…..) oranındaki hissesi Türkiye Varlık Fonu ve %(…..) oranındaki hissesi Levent Yapılandırma Yönetimi A.Ş.’nin (LYY) elinde bulunmaktadır. LYY’deki hisselerin %(…..)’sına Akbank T.A.Ş., %(…..)’ine Türkiye Garanti Bankası A.Ş., %(…..)’sına Türkiye İş Bankası A.Ş., %(…..)’sine LYY (UK) International Holdco

Limited ve kalan %(…..) oranında hisseye çok sayıda paydaş sahiptir. TT’nin kalan %(…..) oranındaki hissesi 2008 yılı Mayıs ayından itibaren halka arz edilmiştir. TT’nin yönetim kurulu aşağıdaki gibidir.

Kaynak: http://www.ttyatirimciiliskileri.com.tr/tr-tr/kurumsal-yonetim/sayfalar/yonetim-kurulu.aspx I.1.2. TTNET A.Ş. (TTNET)

(16) TTNET, Kurulun 02.09.2004 tarihli toplantısında Türk Telekom’un özelleştirilmesine ilişkin olarak sunduğu “TTNET’in ayrı bir tüzel kişiliğe kavuşturulması” yönündeki görüşü doğrultusunda, Türk Telekom Grubunun internet servis sağlayıcısı olarak 26.04.2006 tarihinde kurulmuş ve BTK’nın 09.05.2006 tarihli kararıyla kablolu ve kablosuz internet servis sağlayıcılığı hizmeti için genel izin kapsamında yetkilendirilerek 14.05.2006 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır.

(17) Türk Telekom’un kontrolünde bulunan TTNET, İSS hizmetinin yanı sıra BTK tarafından altyapı işletmeciliği hizmeti, kablolu yayın hizmeti, sabit telefon hizmeti, sanal mobil şebeke hizmeti, uydu haberleşme hizmeti ve uydu platform hizmeti alanlarında, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından ise kablolu yayın platform işletmeciliği ve uydu yayın platform işletmeciliği alanlarında da yetkilendirilmiştir.

I.2. BTK Görüşü

(18) Yukarıda özetlenen başvurunun elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olması sebebiyle 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun (5809 sayılı Kanun) 7. maddesinin ikinci fıkrası gereğince 06.02.2018 tarihli ve 1624 sayılı yazı ile BTK’dan görüş talep edilmiştir. Söz konusu görüş 16.04.2018 tarihli ve 3080 sayılı yazı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(19) Mezkûr görüşte;

- 5809 sayılı Kanun kapsamında elektronik haberleşme pazarlarına ilişkin

düzenlemelerin BTK tarafından gerçekleştirildiği, bu kapsamda yürütülen pazar

analizleri sonucunda hem ilgili pazarların tanımlandığı hem de ilgili pazarlarda

etkin piyasa gücüne (EPG) sahip işletmelerin belirlendiği,

- İlgili mevzuat kapsamında BTK tarafından yapılan pazar analizi çalışmaları

neticesinde EPG' ye sahip olduğu belirlenen işletmecilere erişim ve referans teklif

hazırlama yükümlülükleri de dâhil olmak üzere çeşitli yükümlülükler getirilebildiği, - İlgili pazarlarda getirilen yükümlülüklerin bir sonucu olarak, Türk Telekom’un

İSS’lere toptan seviyede sunduğu DSL internet hizmeti tarifeleri BTK onayına tabi

iken, DSL, kablo, fiber vb. altyapılar üzerinden İSS'lerin son kullanıcılara

perakende seviyede sunduğu internet erişimi tarifelerinin BTK onayına tabi

olmadığı,

- Kuruma yapılan söz konusu başvurularda bahsi geçen tarife paketleri ve

kampanyaların TTNET tarafından perakende seviyede sunulan hizmetler olduğu ve tarife düzenlemelerine tabi olmadığı, EPG’ye sahip işletmeciye getirilen yükümlülükler arasında fiyat sıkıştırması yükümlülüğüne yer verilmese de, perakende seviyede rakiplerinin sunduğu paketleri ekonomik ve teknik olarak tekrarlanabilirliğinin önem taşıdığı,

- Superonline’ın başvurusunda taahhüt dönemi sonrası ortalama abone ömrünün yedi ay olarak belirlenmesinin, özellikle Hepsi Dahil Kampanyasındaki taahhütsüz fiyatlar göz önüne alındığında maliyet altı fiyatlama tespitinde önem kazandığı,

- Superonline’ın bireysel aboneler için taahhüt dönemi sonrasında 1,8 ay olarak hesaplanan ortalama abone ömrü ile TTNET kampanyaları için Kurumca hesaplanan (yedi ay) abone ömrü arasında belirgin fark olduğu, aynı pazarda benzer koşullarda hizmet alan abone davranışlarının aralarında çok fazla fark oluşmasının beklenmeyeceği,

- Tüketicilere perakende seviyede sunulan paketlere ilişkin kampanyasız- kampanyalı fiyatların arasındaki farkın yüksek olmasının aboneler açısından yüksek cayma bedellerinin oluşmasına yol açtığı, tüketicilerin taahhüt süresi içerisinde işletmeci değişikliği yapma motivasyonunun kırıldığı, dolayısıyla İSS değişikliği yapmayı tercih edecek tüketicilerin taahhütlerinin bitiminin akabinde, uzun süre beklemeden farklı bir İSS’ye geçiş yapmalarının beklendiği,

- Kurum tarafından yapılacak analizlerde, kampanya bazında kampanyalara katılım sağlayan abonelerin kontrat sürelerinin sona ermesi sonrasındaki tüketici davranışlarının/eğilimlerinin detaylı incelenmesinin önemli olduğu,

- Şikâyete konu kampanyaların ücretlendirme koşulları incelendiğinde, kampanya sunumunda ayrıma gidilerek yalnızca bireysel yeni müşterilerin yararlanabilmesinin sağlandığı, mevcut kurumsal ve bireysel abonelerin ise kapsam dışı bırakıldığının görüldüğü, bu açıdan kampanya bazında şikâyete konu olan paketlerin ortalama abone ömrü hesaplamalarında, tüketiciler tarafından benzer hedef kitlesine hitap eden tarife ve kampanyalarda gerçekleşen verilerden yola çıkarak makul varsayımların oluşturulması gerektiği,

- Başvuru kapsamında TTNET’in şikâyete konu paketlerinin kampanyasız tarife fiyatı ile kampanyalı tarife fiyatı arasındaki farklar incelendiğinde, port ve transmisyon bazlı ücretlendirme modelinde özellikle farklı hızlarda AKN’li ve limitsiz (AKN’siz) paketlerin toptan maliyetlerinin büyük farklılıklar gösterebilmesine rağmen, TTNET’in uyguladığı kampanyalarla perakende seviyede limitsiz paketlerde daha yüksek oranlarda indirim sunduğunun görüldüğü,

- AKN uygulamasına ilişkin alınan 27.12.2016 tarihli ve 2016/DK-THD/518 sayılı BTK kararında yer verilen hususlar ile port ve transmisyon ücretlerinde güncelleme içeren 26.04.2017 tarihli ve 2017/DK-ETD/139 sayılı BTK kararı çerçevesinde ilgili paketlerde oluştuğu ileri sürülen maliyet artışları da dikkate alındığında, yerleşik işletmecinin şikâyete konu olan toptan ve perakende tarife/kampanya uygulamalarının, diğer İSS’ler bakımından dışlayıcı bir etkisi olup olmayacağının Kurum tarafından değerlendirilmesinin uygun olabileceği

ifade edilmektedir.

I.3. Mahkeme Kararı

(20) Başvuru sahibi Superonline tarafından 17.10.2018 tarihli ve 18-39/621-301 sayılı Kurul

kararının iptali istemiyle Ankara 14. İdare Mahkemesi nezdinde açılan dava sonucunda

30.12.2019 tarihli ve 2019/910 E. 2019/2493 K. sayılı karar ile dava konusu Kurul

kararı hukuka uygun bulunmayarak iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararında özetle;

- Superonline ve TTNET’in perakende sabit genişbant internet hizmeti pazarında faaliyet gösterdiği, TTNET’in %67,26 pazar payı ile hâkim durumda bulunduğu,

- TTNET tarafından 12.07.2016–31.03.2018 tarihleri arasında Hepsi Dâhil Kampanyası adı altında bir internet hizmeti kampanyası düzenlediği ve ardından bu kampanyanın 16.05.2018 tarihine kadar uzatıldığı,

- Superonline tarafından Kurum kayıtlarına 02.02.2018 tarih ve 1070 sayı ile intikal eden başvuruda özetle; söz konusu kampanyanın müşteriler tarafından daha çok tercih edildiği, bu yüzden dışlayıcı etkisinin daha fazla olduğu, BTK’nin AKN’siz internet erişimi sağlanması yönündeki kararının işletmeciler için ciddi bir maliyet oluşturduğu, BTK’nin bu kararı uyarınca, 31.12.2018 tarihi itibarıyla AKN uygulamasına son verileceği, Hepsi Dâhil Kampanyası’nın gerek güncel durumu gerekse 2018 sonrası için maliyetlerini karşılayabilecek adil bir fiyatlama stratejisi ile piyasaya sürülmediği, böyle bir fiyatlama stratejisinin tek sebebinin rakiplerin pazar dışına itilmesi olabileceği, anılan sebeplerle Türk Telekom hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında gerekli yaptırımların uygulanması talep edildiği,

- Anılan iddialar üzerine başlatılan önaraştırma raporunda özetle; incelenen üç paket bakımından TTNET’in pozitif karlılıkta olduğunun görüldüğü, Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında sunulan paketlerin maliyetleri karşıladığı ve fiyat sıkıştırmasına yol açmadığı, dolayısıyla TTNET hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı yönünde sonuca varıldığı,

- Türk Telekom ve TTNET’ten oluşan ekonomik bütünlük hakkında soruşturma açılmaması yönünde karar verilmiş ise de ilgili teşebbüslerin toptan sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında ve perakende sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında hâkim durumda bulunduğu, incelenen tarifelerden bazılarının karlılık oranının oldukça düşük olması karşısında net bugünkü değer yaklaşımıyla paket bazında kar marjlarına bakıldığında, altı tarifenin dördü için hesaplanan kar oranının negatif olması nedeniyle TTNET’in maliyetlerinin ve Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamındaki gelirlerinin daha iyi analiz edilebilmesi için Türk Telekom ve TTNET hakkında soruşturma açılması gerektiği, böylelikle şikâyete konu kampanyanın hem Superonline hem de diğer alternatif internet servis sağlayıcılar üzerindeki etkisinin de soruşturma döneminde daha ayrıntılı olarak incelenerek karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmış olup soruşturma açılmaması yönünde verilen Kurul kararında hukuka uyarlık görülmediği

hususlarına yer verilmiştir.

I.4. Değerlendirme

I.4.1. İnternet Hizmetleri Hakkında Genel Bilgi

(21) İnternet, birbiriyle iletişim halinde olan çok sayıdaki şebekenin bir bütünüdür.

Kullanıcılar internet erişimi hizmeti yoluyla diğer şebekelerle veri alışverişinde

bulunabilmektedir. İnternet erişimi hizmeti belli bir zaman diliminde alınabilen ya da

gönderilebilen verinin büyüklüğüne (bant genişliği) göre darbant ve genişbant olarak

farklılaşabilmektedir. Bu çerçevede genişbant kavramı; çevirmeli bağlantıdan daha

yüksek hızda erişim sağlayan DSL, kablo modem, fiber optik, genişbant telsiz erişim sistemleri veya uydu aracılığıyla yapılan internet erişimini bir bütün olarak kapsayacak şekilde kullanılmaktadır.

(22) Genişbant internet erişim pazarını toptan ve perakende olmak üzere ikiye ayırmak mümkündür. Toptan genişbant internet hizmetleri pazarında İSS’ler kendi altyapılarını tesis edebildikleri gibi, tesisi son derece maliyetli olan yatırımlara katlanmak yerine, altyapı sahibi teşebbüslerden toptan seviyede internet erişim hizmeti alabilmektedir. İSS’ler toptan seviyede altyapı sahibi teşebbüsten aldıkları bu hizmeti perakende seviyede son kullanıcılara sunmaktadır.

(23) Perakende genişbant erişim için kullanılan teknolojileri perakende sabit genişbant ve mobil genişbant olarak ikiye ayırmak mümkündür. Bakır kablo ağı üzerinden sunulan hizmetler, kablo TV şebekesi üzerinden sunulan hizmetler ile fiber optik şebeke üzerinden sunulan hizmetler sabit genişbant internet erişim hizmetleri kapsamında yer almaktadır.

(24) Ülkemizde faaliyet gösteren İSS’lerin tamamı DSL hizmetlerini, toptan seviyede genişbant internet pazarında Türk Telekom’un bakır kablo altyapısına erişmek suretiyle sunmaktadır. BTK düzenlemelerine göre İSS’ler “yeniden satış” (Al-Sat), “veri akış erişimi” (VAE) ve “yerel ağa ayrıştırılmış erişim” (YAPA) yöntemleriyle Türk Telekom bakır kablo şebekesine erişebilmektedir. Bahse konu erişim modelleri arasındaki temel fark, İSS’lerin Türk Telekom altyapısına bağımlılık dereceleri ve dolayısıyla kendi altyapılarına yapacakları yatırımın maliyetidir. Yeniden satış modeli İSS’nin altyapıya en az yatırım yapmasını gerektiren erişim yöntemiyken, YAPA modelinin tercih edilmesi halinde işletmecinin kendi altyapısına yapması gereken altyapı yatırımı artmaktadır. BTK verilerine göre, Mart 2020 itibarıyla YAPA abone sayısı 55.945 olarak gerçekleşirken bunların 55.943’ünü tam erişim, 2’sini ise paylaşımlı erişim aboneleri oluşturmaktadır. Aynı dönem itibarıyla xDSL Al-Sat (yeniden satış) yöntemiyle hizmet sunulan abone sayısı 42.974 olarak gerçekleşmiştir. Diğer xDSL abonelerine hizmet sunumunda VAE yöntemi tercih edilmektedir. Toplam DSL abonesi sayısının yaklaşık 9,8 milyon olduğu düşünüldüğünde çok büyük bir oranda erişimin VAE yöntemi ile sağlandığı ortaya çıkmaktadır.

(25) Toptan seviyede sabit genişbant internet pazarında fiyatlama yönteminde birtakım değişiklikler olmuştur. BTK'nın kararı [4] doğrultusunda 14.10.2016 tarihi itibarıyla toptan seviyede sabit genişbant internet hizmetinin sunulmasında paket bazlı tarifeden port ve transmisyon bazlı tarifeye geçilmiştir. Port ücreti abone başına sabit bir maliyet olup transmisyon maliyetleri ise yine BTK tarafından megabit başına belirlenmekte ve abonelerin kullanımıyla doğru orantılı olarak değişkenlik göstermektedir.

(26) Türkiye’de sabit genişbant internet erişim hizmetleri Türk Telekom tarafından 2000’li yılların başından itibaren sağlanmaya başlanmıştır. 2008 yılında sadece 6 milyon abone genişbant internet hizmeti almaktayken, bu sayı 2020 yılı ilk çeyreği itibarıyla büyük bir artış göstererek 77,4 milyonu aşmıştır [5]. Söz konusu abonelerden sabit genişbant internet erişimi hizmeti alanların sayısı 14,6 milyondur.

(27) Sabit genişbant internet abonelerinin çoğunluğu Türk Telekom’un sahip olduğu DSL altyapısı üzerinden hizmet almaktadır. Türkiye’de 2020 yılı ilk çeyreğinde sabit genişbant abonelerinin erişim sağlanan altyapıya göre oranları aşağıdaki tabloda belirtilmektedir:

4 04.10.2016 tarihli ve 2016/DK-ETD/419 sayılı BTK kararı.

5 BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

Tablo 2 : Sabit Genişbant İnternet Abone Sayılarının Erişim Şekline Göre Oranı(%)

Erişim Şekli Abone Sayısı Oran

DSL 9.787.208 67

Kaynak: BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

(28) Fiber erişim teknolojisi, sabit genişbant alanında günümüzde önemli bir paya sahip olup abonelere yüksek bant genişliklerinde erişim imkânı sağlamaktadır. Fiber teknoloji ile hizmet alan abonelerin sayısı yıllar itibarıyla artmaktadır. 2019 yılı ilk çeyreği itibarıyla 2.890.189 olan fiber abone sayısı, %15,8 artış göstererek 3.347.745’e ulaşmıştır. [6] Türk Telekom dışındaki bazı İSS’lerin (Superonline, Mozaik İletişim Hizmetleri A.Ş. (D-Smart), TurkNet İletişim Hizmetleri A.Ş. (TurkNet)) de fiber optik altyapıya yatırım yaptığı ve kendi altyapıları üzerinden hizmet verdiği görülmektedir.

(29) Kablo TV altyapısı üzerinden sağlanan internet hizmetleri de sabit genişbant alanında uzun zamandır var olan bir teknolojidir. Kablo TV şebekesi üzerinden sağlanan internet hizmetlerinin DSL teknolojisine göre en temel dezavantajı, altyapının paylaşımlı olması ve bunun sonucunda kullanıcılara tahsis edilen bant genişliğinin kullanım yoğunluğuna göre farklılık gösterebilmesidir. Kablo TV altyapısı üzerinden internet kullanan abone sayısı 2020 yılı ilk çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre %18,7 artarak 1.136.553’e yükselmiştir. 7

(30) 2020 yılının ilk çeyreği itibarıyla yaklaşık 115 işletmecinin İSS olarak aktif bir şekilde hizmet verdiği görülmektedir. İSS’lerin 2019 yılı gelirleri bir önceki yıla göre %18,8’lik artışla 9,5 milyar TL seviyesine ulaşmıştır. 2020 yılının ilk çeyreğinde ise yaklaşık 2,6 milyar TL toplam gelire ulaşmışlardır. Buna göre İSS’lerin gelirlerinde 2019 yılının aynı çeyreğine göre 2020 yılı ilk çeyreğinde %20’lik bir artış gerçekleşmiştir. Aşağıda 2017- 2020 yılları itibarıyla İSS’lerin pazar payı verileri yer almaktadır:

Şekil 1: İSS’lerin 2017-2020 Yılları Pazar Payları

2017 Mart 2018 Mart 2019 Mart 2020 Mart

Kaynak: BTK Pazar Verileri Raporlarından faydalanılarak hazırlanmıştır.

6 BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

7 BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

(31) Tablodan da görüleceği üzere TTNET’in pazar payı 2020 Mart ayında %62,5 seviyesindedir. İlgili dönemde TTNET’in en yakın rakibi konumunda olan Superonline’ın pazar payı ise 2020 Mart ayında %17,9’a ulaşmıştır.

(32) Sabit genişbant pazarında kablo internet hizmeti sunan işletmecinin pazar payı ise Mart 2017 - Mart 2020 döneminde yıllar itibarıyla sırasıyla yaklaşık %7,1, %7, %6,8 ve %7 olmuştur.

(33) Perakende genişbant internet erişiminin bir diğer türü, mobil şebekeler üzerinden erişimdir. BTK tarafından mobil genişbant erişimi, “3G veya daha üstündeki mobil standartları kullanan internet erişimi” olarak tanımlanmaktadır.

(34) Türkiye’de 2009 yılı Ağustos ayında devreye giren üçüncü nesil telekomünikasyon hizmetleri (3G), mobil iletişim operatörleri Avea, Turkcell ve Vodafone aracılığıyla sunulmaya başlamıştır. Nisan 2016’da Türkiye’de de kullanılmaya başlanan ve kamuoyunda 4.5G olarak bilinen IMT-Advanced, dünyada kullanılan en son mobil haberleşme teknolojisinin genel adıdır. Bu teknoloji daha yüksek hızda, daha düşük gecikme süresi ve yüksek kapasitede mobil internet sağlayan mobil iletişim teknolojisidir. 4.5G teknolojisi 3G teknolojisine kıyasla çok daha hızlı veri ve internet bağlantısı, düşük gecikme süresi ile kesintisiz iletişim, yüksek görüntü kalitesi, daha iyi kapsama alanı, bulut bilişim teknolojisini kullanma, gerçek zamanlı veri paylaşımı, video konferans ve telekonferansta hızlı ve kaliteli iletişim, gelişmiş multimedya entegrasyonu, verilere uzaktan erişim, maliyet düşüşü, kaynakların verimli kullanılması, zaman tasarrufu gibi faydalar sağlamaktadır.

(35) Temmuz 2009’da sunulmaya başlanan 3G hizmeti kapsamında Mart 2016 sonu itibarıyla 65.949.652 aboneye ulaşılmıştır. Ancak Nisan 2016’da 4.5G’nin hayata geçmesiyle 3G aboneliğinden 4.5G aboneliğine hızlı bir geçiş süreci yaşanmış, 2020 ilk çeyrekte 3G abone sayısı 4.625.682’ye düşerken 4.5G abone sayısı 75.371.952’ye çıkmıştır.

(36) 4.5G hizmeti için 2020 yılı Mart ayı sonunda “aktif 4.5G abone sayısı” (cihazı ve SIM kartı 4.5G hizmetine uygun olan abone sayısı) 49.225.114 iken 4.5G uyumlu cihaz sayısı 54.147.145 olarak gerçekleşmiştir. 3G ve 4.5G hizmetiyle birlikte mobil bilgisayardan ve cepten internet hizmeti alan mobil genişbant abone sayısı 62.852.365’e, sadece 4.5G hizmetiyle birlikte mobil bilgisayardan ve cepten internet hizmeti alan mobil genişbant abone sayısı da 39.171.789’a yükselmiştir. 2020 yılı ilk çeyrekte toplam mobil internet kullanım miktarı ise 1.397.404 TB, 4.5G kullanıcılarının toplam mobil internet kullanım miktarı ise 1.318.587 TB olarak gerçekleşmiştir. Mart 2020 itibarıyla mobil genişbant internet abonelerinin aylık ortalama kullanımı 7,6 GB seviyesinde iken, cihazı ve SIM kartı 4.5G hizmetine uygun olan 4.5G abonelerinin data kullanımı ise aylık 9,1 GB olarak gerçekleşmiştir. 8

I.4.2. İlgili Pazar

I.4.2.1. İlgili Ürün Pazarı

(37) İlgili Pazarın Tanımlanmasına ilişkin Kılavuz'da 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e atıfta bulunarak ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar belirtilmektedir. Buna göre belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazarlar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi 8 BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir. Genişbant internet erişim hizmetlerinde pazar toptan ve perakende seviyede birbirinden ayrılmaktadır. Aşağıda toptan ve perakende genişbant internet erişim hizmetlerinin özellikleri ve yapısı iki ayrı bölümde incelenecektir. Dosya kapsamında ise temel olarak TTNET’in perakende sabit genişbant internet hizmetleri pazarında sunduğu Hepsi Dâhil Kampanyası’nın dışlayıcı nitelikte olduğu iddiasına ilişkin olarak Türk Telekom ve TTNET’ten oluşan ekonomik bütünlüğün üst pazar ve altpazardaki faaliyetleri incelenmiştir.

I.4.2.1.1. Toptan Sabit Genişbant İnternet Erişim Hizmetleri

(38) Toptan sabit genişbant internet hizmetleri pazarında İSS’ler kendi altyapılarını tesis edebildikleri gibi, tesisi son derece maliyetli olan yatırımlara katlanmak yerine, altyapı sahibi teşebbüslerden toptan seviyede internet erişim hizmeti alabilmektedir. İSS'ler toptan seviyede altyapı sahibi teşebbüsten aldıkları bu hizmeti perakende seviyede son kullanıcılara sunmaktadır. Genişbant hizmetlerine erişim için kullanılan teknolojik altyapılar bakır kablo ağı üzerinden sunulan hizmetler (xDSL), Kablo TV şebekesi üzerinden sunulan hizmetler (Kablo internet), Fiber, Genişbant Telsiz Erişim, Wi-Fi, Uydu, Asenkron/Eşzamansız Transfer Modu (ATM), Frame relay/Çerçeve Röle (FR), Metro Ethernet (ME) ve Simetrik Yüksek Hızlı Sayısal Abone Hattı (G.SHDSL) gibi altyapılar olarak sıralanmaktadır. BTK tarafından hazırlanan “Veri Akış Erişimini içeren Toptan Genişbant Erişim Pazarı Pazar Analizi” dokümanında arz ve talep yönlü ikame değerlendirmeleri çerçevesinde xDSL, ATM, FR, ME internetin aynı ilgili ürün pazarında olduğu tespitine yer verilmiştir.

(39) Ülkemizde faaliyet gösteren İSS'lerin tamamı DSL hizmetlerini, toptan seviyede genişbant internet pazarında yerleşik teşebbüs konumundaki Türk Telekom'un bakır kablo altyapısına erişmek suretiyle sunmaktadır. Yukarıda da belirtildiği üzere, BTK düzenlemelerine göre İSS'ler Al-Sat, VAE ve YAPA yöntemleriyle TT bakır kablo şebekesine erişebilmektedir.

(40) Yukarıda ifade edilen hususlar ve şikâyetin konusunun TTNET’in sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında düzenlediği Hepsi Dahil Kampanyası’nın dışlayıcı nitelikte olduğu ve rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiasına ilişkin olması ile üst pazarda aynı ekonomik bütünlük içerisindeki Türk Telekom’un yerleşik teşebbüs konumunda olması sebepleriyle, ilgili pazar Kurulun geçmiş kararlarına paralel şekilde “toptan sabit genişbant internet hizmetleri” olarak belirlenmiştir.

I.4.2.1.2. Perakende Sabit Genişbant İnternet Erişim Hizmetleri

(41) Kurulun “toptan genişbant internet hizmetleri piyasasındaki hâkim durumda bulunan Türk Telekom ile aynı ekonomik bütünlükte bulunan TTNET’in, perakende genişbant internet erişim hizmetleri piyasasında uyguladığı fiyatlama politikasıyla fiyat sıkıştırmasına yol açtığı iddiası nın” incelendiği 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992-423 sayılı kararında perakende pazara ilişin değerlendirmede altyapı, yatırım gereksinimi, teknoloji, veri kapasitesinin paylaşılması, kullanıcı kitlesi ve alışkanlıkları, tüketilen veri miktarı, sunulan bağlantı hızı, hizmet/bağlantı kalitesi ve fiyat gibi unsurlar özellikle göz önünde bulundurularak DSL, fiber ve kablo teknolojilerinin birbirine ikame olduğu, mobil şebekelerin ise tüketici gözünde sabit şebekelere ikame oluşturacak düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle perakende seviye için ilgili ürün pazarı, mobil internet erişim hizmetleri dâhil edilmeyerek DSL, fiber ve kablo altyapıları üzerinden internet erişimini kapsayacak şekilde “perakende sabit genişbant internet erişim hizmetleri” olarak belirlenmiştir. 05.02.2015 tarihli ve 15-06/74-31 sayılı ve 09.02.2017

tarihli ve 17-06/52-19 sayılı Kurul kararlarında da pazar dinamiklerinde pazar tanımına etki edecek bir değişikliğin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

(42) Anılan kararlardan bu yana sektörde yaşanan en büyük gelişme mobil genişbant internet hizmetlerinde 4.5G teknolojisinin kullanılmaya başlanmasıdır. Her ne kadar 4.5G ile mobil internetin hızı ve buna bağlı olarak kullanılan veri miktarı artsa da mobil şebekenin sabit genişbant internet hizmetlerine ikame teşkil edip edemediği hususu bu bölümde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

- Sabit Genişbant İnternet ve Mobil Genişbant İnternet İkamesi Değerlendirmesi

(43) Bu bölümde mobil teknolojilerde meydana gelen gelişmeler ışığında mobil şebekeler üzerinden sunulan internetin sabit genişbant internet hizmetlerine ikame olup olmadığı hususu ele alınmıştır. Her ne kadar son yıllarda sabit ve mobil yakınsaması bir sektör gerçeği haline gelse de her iki teknolojinin barındırdığı teknik farklılıklar, internet kullanım tercihleri, veri indirme hızı/miktarı, fiyat ve sektör uygulamaları göz önüne alındığında her iki şebeke üzerinden sunulan internet hizmetlerinin arz ve talep yönüyle birbirinden farklılaştığı görülmektedir.

i) Teknik Özellikler

(44) Mobil ve sabit genişbant internet hizmetlerinin sunumu için işletmeciler farklı yetkilendirmelere ve farklı altyapı şebeke elemanlarına ihtiyaç duymakta; işletmeciler açısından her iki şebekenin farklılaşan yatırım gereksinimleri ve maliyetleri bulunmaktadır. Sabit genişbant internet hizmetleri DSL, kablo ve fiber altyapılar üzerinden verilirken mobil genişbant internet erişim hizmetleri, sabit teknolojilerden farklı olarak, radyo frekansları üzerinden sağlanmaktadır.

(45) Sabit genişbant internet hizmetleri her aboneye özgü bir kapasite sunmakta ve aboneler kullanım yerlerine kadar uzanan bir bakır kablo/fiber aracılığıyla, var olan teknoloji kısıtı dâhilinde, başka bir abonenin ya da abone grubunun kullanımından bağımsız olarak hizmet alabilmektedir. Mobil genişbant internet erişim hizmetleri ise kapsama alanı dâhilindeki bölgede kapasitenin son kullanıcılara paylaştırılarak kullandırılmasına dayanan bir teknoloji olduğundan, kullanıcılara bir bağlantı hızı garantisi sağlayamamakta, sağlanan hız bölgedeki baz istasyonun kapasitesine, bu kapasiteyi kullanan abone sayısına ve sinyalin gücüne göre değişmektedir.

ii) Veri İndirme Hızı, Veri Miktarı ve Fiyat Farklılığı

(46) Son yıllarda yaşanan en büyük gelişme mobil genişbant internet hizmetlerinde 4.5G teknolojisinin kullanılmaya başlanmasıdır. Her ne kadar 4.5G ile mobil internetin hızı ve buna bağlı olarak kullanılan veri miktarı artsa da mobil şebekenin hala sabit genişbant internet hizmetlerine ikame teşkil etmediği değerlendirilmektedir. Şekil 2’de Türkiye’de sabit genişbant abonelerinin yaklaşık %33,5’inin 10-16 Mbps/sn hızda bağlantı sunan paketleri tercih ettikleri görülmektedir. 2 Mbit/sn hızdan düşük hız tercih eden abonelerin oranı %0,1 olup 4-10 Mbit/sn arası hızlardaki bağlantıları tercih eden abonelerin oranı ise %18,1 olarak gerçekleşmiştir.

Şekil 2: Hızlara Göre Sabit Genişbant İnternet Abonelerinin Dağılımı

Kaynak: BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

Şekil 3: Abone Başı Aylık Ortalama Kullanım Miktarı, GB

Kaynak: BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

(47) Yukarıdaki şekilde ise sabit genişbant ve mobil genişbant internet abonelerinin yıllar itibarıyla ortalama veri kullanım miktarı yer almaktadır. 2020 yılı ilk çeyrekte sabit genişbant internet abonelerinin aylık ortalama kullanımı 138,6 GB seviyesinde iken mobil genişbant internet abonelerinin aylık ortalama kullanımı ise 7,6 GB seviyesinde gerçekleşmiştir. Cihazı ve SIM kartı 4.5G hizmetine uygun olan 4.5G abonelerinin data kullanımı ise 9,1 GB olarak gerçekleşmiştir [9].

iii) İnternet Kullanım Amaçları

(48) Sabit genişbant internet hizmetleri hanehalkının ortak kullanımına yönelikken mobil genişbant internet hizmetleri bireysel kullanıma yöneliktir. Mobil genişbant internet üzerinden aboneler daha ziyade e-mail kullanımı, sosyal medya, haber takibi vb. 9 BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

günlük işlemleri gerçekleştirmekteyken film, dizi gibi yüksek veri kullanımı gerektiren hizmetlerin kullanımında sabit genişbant interneti tercih etmektedirler. Bu bakımdan her iki hizmetin kullanım amacının ve alanının farklılaştığı söylenebilecektir. Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere her iki hizmetin abone sayısının yıllar itibarıyla birlikte artışı da tüketici gözünde söz konusu hizmetlerin farklılaştığının bir göstergesi olarak değerlendirilebilecektir.

Şekil 4: Genişbant İnternet Abone Sayısı

Kaynak: BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

(49) Bu açıklamalar çerçevesinde perakende seviyede ilgili ürün pazarının; 19.12.2013 tarihli,13-71/992-423 sayılı; 05.02.2015 tarihli,15-06/74-31 sayılı ve 09.02.2017 tarihli, 17-06/52-19 sayılı Kurul kararlarında olduğu gibi DSL, kablo ve fiber teknolojilerini içerecek şekilde “perakende sabit genişbant internet erişim hizmetleri” olarak tespit edilebileceği değerlendirilmektedir.

I.4.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(50) Başvuru konusu hizmetler bakımından ülke çapında rekabet şartlarının homojen olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

I.4.3. Şikâyete Konu Hepsi Dâhil Kampanyası Hakkında Bilgi

(51) Hepsi Dâhil Kampanyası, TTNET tarafından sunulan sabit genişbant internet hizmetine ilişkin bir kampanyadır. Hepsi Dâhil Kampanyasının başlangıç tarihi 12.07.2016 olup kampanya bitiş tarihinin ise önce 31.03.2018 olarak planlandığı, ancak TTNET’ten gelen bilgiler doğrultusunda söz konusu kampanyanın 16.05.2018 tarihine kadar uzatıldığı anlaşılmaktadır. Hepsi Dâhil Kampanyası’ndan sadece Kampanya yürürlüğe girmeden önceki üç ay içinde internet hattı bulunmayan yeni bireysel TTNET müşterileri, 24 ay taahhüt vererek yararlanmaktadır. Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında sunulan indirimlere aşağıda yer verilmektedir:

- Kampanya kapsamında 24 ay taahhüt süresince, Yalın İnternet Aylık Erişim

Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Ücreti Erişim Ücreti aylık (…..) TL yerine (…..) TL

(vergiler dâhil) olarak uygulanmaktadır. Yalın internet aboneliklerinde bir defaya

mahsus peşin alınan Yalın İnternet Devre Hazırlama Ücreti (vergiler dâhil (…..)

TL), bu kampanya kapsamında ücretsiz sunulmuştur.

- Yeni aboneliklerde alınan bağlantı ücreti 12.07.2016-31.12.2017 tarihleri arasında

abone başına toplam (…..) TL olacak şekilde 24 ay boyunca aylık (…..) TL taksitle

yansıtılmıştır. 01.01.2018 – 16.05.2018 tarihleri arasında ise abone başına toplam

(…..) TL olacak şekilde 24 ay boyunca aylık (…..) TL taksitle yansıtılmıştır.

- Türk Telekom’dan sabit telefon hattı olan abonelere bir defaya mahsus yansıtılan (…..) TL’lik ALO Paket Geçiş Ücreti ise kampanya kapsamında (…..) TL indirimle (…..) TL olarak yansıtılmıştır.

- Ayrıca Kampanya kapsamında, 12.07.2016-31.12.2017 döneminde, rayiç bedeli (…..) TL (vergiler dâhil) olan VDSL modemi istendiği takdirde 24 aylık taahhüt süresi boyunca aylık (…..) TL, 01.01.2018 sonrası dönemde ise aylık (…..) TL taksitle sunulmuştur.

(52) Bunun yanı sıra söz konusu kampanya kapsamında sunulan ek faydalar aşağıda yer

almaktadır:

- Çağrı merkezi veya çevrim içi satış kanallarından abone olan müşterilere özel, kampanyalı fiyatlar üzerinden ek olarak (…..) TL indirim verilmiştir.

- Abonelik başvurusu herhangi bir nedenle iptal olan ve yeniden başvuru yapmayı kabul eden müşterilere özel kampanyalı fiyatlar üzerinden ek olarak (…..) TL indirim verilmiştir.

- Diğer İSS’deki internet aboneliğini iptal ettirerek, TTNET internet abonesi olan müşterilerin diğer İSS’lerdeki aboneliklerini iptal etmeleri nedeniyle cayma bedeli ödemek durumunda kalmaları halinde, son faturalarını TTNET’e iletmeleri kaydıyla, kampanyalı fiyatlar üzerinden ek olarak faturalarına aylık (…..) TL (vergiler dâhil) olacak şekilde ve toplam (…..) TL’ye kadar (vergiler dâhil) indirim yansıtılmıştır.

- Hepsi Dâhil Kampanyası’na dahil olup, eğitim paketini istiyorum seçeneğini işaretleyen müşterilere ücretsiz olarak eğitim paketinden yararlanma hakkı sunulmuştur. Ücretsiz eğitim paketi sadece yeni satış anında verilmiş olup kampanya kapsamında müşterilerin tercihlerine bağlı olarak ücretsiz yararlanabilecekleri eğitim paketi seçenekleri; Buki, TEDdy’s Ready, HIZLIGO, Kayıp Sesler Ülkesi ve Hedefim İngilizce paketleridir. Müşteriler, söz konusu eğitim paketlerinden sadece bir tanesini seçebilmiştir.

(53) Aşağıdaki tablolarda Hepsi Dâhil Kampanyası’nda sunulan internet paketlerinin

ayrıntılarına yer verilmektedir:

Tablo 3: Hepsi Dahil Kampanyası Kapsamında Sunulan İnternet Paketleri (TL)

Full

DSL 16Mbps Limitsiz

Full

Fiber 24Mbps Limitsiz

Full

Fiber 35Mbps Limitsiz

Limitsiz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Fiber 50Mbps Limitsiz 50GB (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

10 18.09.2017 tarihinden itibaren modem fiyatı 5,00 ₺ olarak belirlenmiştir.

Full

Fiber 50Mbps Limitsiz

Full

Fiber 100Mbps Limitsiz

Full

Hiper 35Mbps Limitsiz

Full

Hiper 50Mbps Limitsiz

Limitsiz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Full

Hiper 100Mbps Limitsiz

Limitsiz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: TTNET tarafından gönderilen belgeler

Hız ('e Kampanyalı Bağlantı Modem Damga

Altyapı Kota AKN Temmuz 2018 veya TT Alo Paket) (1 (Yalın İnternet veya

kadar) Paket Fiyatı Ücreti Ücreti Vergisi

sonrası güncel Temmuz 2018 sonrası TT Alo Paket)

fiyatlardır.) güncel fiyatlardır.)

DSL 8Mbps Limitsiz 50GB (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

01.01.2018 ile 16.05.2018 tarihleri arasında Kampanya dahilinde sunulan internet paketlerinin fiyatları ve bağlantı ücretleri değişmiştir.

Kaynak: TTNET tarafından gönderilen belgeler

(54) Hepsi Dâhil Kampanyası’ndan 2016 yılının son altı ayında (…..) abone, 2017 yılında (…..) abone ve 2018 yılının ilk beş ayında (…..) olmak üzere toplam itibarıyla (…..) abone yararlanmıştır. [12] Çağrı merkezi ve online kanaldan abone olarak ya da abonelik başvurusu herhangi bir nedenle iptal olan ve yeniden başvuru yapmayı kabul ederek (…..) TL’lik ek indirimden faydalanan (…..) abone bulunmaktadır. Söz konusu aboneler Kampanya’dan faydalanan toplam abonelerin %(…..)’unu oluşturmaktadır. Abonelerin ek fayda olarak yararlandığı diğer hizmetler eğitim paketi ve cayma bedeli karşılama hizmetidir. Eğitim paketinden faydalanan abone sayısı ve paketlerin maliyeti aşağıdaki tabloda sunulmaktadır. Söz konusu aboneler Kampanya’dan faydalanan toplam abonelerin %(…..)’ini oluşturmaktadır.

Tablo 5: Ek Fayda Kapsamında Sunulan Eğitim Paketine İlişkin Bilgiler

Eğitim Paketi Birim Lisans Faydalanan Abone Sayısı Buki paketi (…..) (…..)

Kaynak: TTNET tarafından gönderilen belgeler

(55) Cayma bedeli karşılama hizmeti kapsamında ise diğer servis sağlayıcılarından internet aboneliklerini iptal ettirerek, TTNET internet abonesi olan müşterilerin son faturalarını TTNET’e iletmeleri kaydıyla kampanyalı fiyatlar üzerinden ek olarak, faturalarına aylık (…..) TL olacak şekilde toplamda (…..) TL’ye kadar indirim yansıtılmıştır. İlgili hizmetten faydalanan aboneler toplam abonelerin %(…..)’ünü oluşturmaktadır.

Tablo 6: Ek Fayda Kapsamında Sunulan Cayma Bedeli Karşılama Hizmetine İlişkin Bilgiler

Cayma Bedeli Karşılama Faydalanılan Miktar (İndirim) Faydalanan Abone Sayısı 1 Ay x 30 TL İndirim (…..) (…..)

Kaynak: TTNET tarafından gönderilen belgeler

(56) Hepsi Dahil Kampanyası’ndan yararlanan abonelerin paket bazında dağılımına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:

Tablo 7: Hepsi Dahil Kampanyasından Faydalanan Abonelerin Paket Bazında Dağılımı

Altyapı Bağlantı Hızı ('e kadar) AKN Abone Sayısı %

DSL 8Mbps Full Limitsiz (…..) (…..)

12 Söz konusu Kampanya’dan yararlanan abone sayısı tüm paketler bazında ve THK (Toptan Hat Kiralama), PSTN (Public Switched Telephone Network) ve yalın internet dâhil olmak üzere belirtilmiştir.

Kaynak: TTNET tarafından gönderilen belgeler

I.4.4. Hâkim Durum Değerlendirmesi

(57) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre, bir teşebbüsün madde hükmünde yasaklanan davranışlarda bulunması ancak söz konusu teşebbüsün hâkim durumda olmasıyla mümkündür. 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum şu şekilde tanımlanmaktadır:

“Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden

bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik

parametreleri belirleyebilme gücü”.

(58) Tanımdan da anlaşılacağı üzere hakim durum değerlendirmesi yapılırken, esasen, incelenen teşebbüsün rekabetçi baskılardan ne ölçüde bağımsız davranabildiği araştırılmaktadır. Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 10. paragrafında hakim durum değerlendirmesinde göz önünde bulundurulan temel unsurlar; incelenen teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki konumu, pazara giriş ve pazarda büyüme engelleri ve alıcıların pazarlık gücü olarak sınıflandırılmaktadır.

(59) Bu unsurlar çerçevesinde aşağıda, “toptan sabit genişbant internet erişim hizmetleri” ve “perakende sabit genişbant internet erişim hizmetleri” olarak belirlenen ilgili ürün pazarlarında Türk Telekom ve TTNET’in konumu değerlendirilecektir.

I.4.4.1. Toptan Sabit Genişbant İnternet Erişim Hizmetleri Pazarı

(60) Kurulun 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992-423 sayılı kararında, Türk Telekom’un gerek ulaştığı hane sayısı gerek bu altyapı üzerinden hizmet alan abone sayısı bakımından oldukça yüksek pazar payına sahip olması, erişim şebekelerine yapılacak yatırımın yüksek ve batık maliyet oluşturması, ayrıca şebeke yatırımının önünde idari ve yasal engellerin bulunması, toptan seviyede sabit genişbant internet erişimi piyasasında yüksek kapsam ve ölçek ekonomilerinin varlığı, İSS’lerin Türk Telekom karşısında alıcı gücünün bulunmaması ve BTK tarafından alınan 07.01.2010 tarihli ve 2010/DK.I0/20 sayılı karar ile Türk Telekom’un "Veri Akış Erişimini içeren Toptan Genişbant Erişim Piyasası"nda EPG’ye sahip işletmeci olarak belirlenmiş olması dikkate alınarak, Türk Telekom’un toptan sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında hâkim durumda bulunduğuna hükmedilmiştir. BTK kararında ayrıca “Türk Telekom’un ilgili hizmetleri sunduğu telefon şebekesinin alternatifinin kurulmasının zorluğu ve söz konusu hizmetlere ikame hizmetler sunulmasının ciddi yatırım ve zaman gerektirmesi nedeniyle, bu durumun yakın gelecekte değişmeyeceği” değerlendirmesinde bulunulmuştur.

(61) Nitekim anılan karardan bu yana, dolayısıyla soruşturmaya konu dönem de dahil olmak üzere, piyasada ulaşılan sonucun değiştirilmesini gerektirecek gelişmeler yaşanmamıştır. Halen her dört genişbant internet abonesinden üçü Türk Telekom’un sahip olduğu DSL altyapısı üzerinden hizmet almaktadır. Hâlihazırda kendi altyapısını kurup işletmek suretiyle İSS’lere bakır şebeke üzerinden toptan genişbant erişim hizmeti sunan tek işletmeci Türk Telekom’dur. Bunun dışında Türk Telekom, Superonline, Vodafone Net ve Kule Hizmetleri’nin fiber altyapısı [13], Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş.’nin (Türksat) ise kablo TV altyapısı bulunmaktadır.

(62) 2017-2020 yılları arasında Türk Telekom’un sahip olduğu bakır kablo ağı altyapı 13 2020 yılı 1. çeyreği itibarıyla alternatif altyapı işletmecileri arasında pazar payı %5’in altında olanlara yer verilmemiştir.

uzunluğunun değişmediği, buna karşın Türk Telekom ve alternatif işletmecilerin sahip oldukları fiber altyapı uzunluğunun yıllar itibarıyla arttığı bilinmektedir. Bu çerçevede fiber altyapı uzunluklarının yıllar itibarıyla değişiminin önemli bir gösterge olabileceği değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda aşağıdaki tabloda toptan seviyede sabit genişbant internet erişim hizmeti pazarında faaliyet gösteren alternatif işletmecilerin ve Türk Telekom’un sahip oldukları fiber altyapı uzunluklarına ve buna göre pazar paylarına yer verilmiştir:

Tablo 8: Alternatif İşletmecilerin ve Türk Telekom’un Sahip Olduğu Fiber Altyapı Uzunlukları (km) ve Pazar Payları (%)

2017/1 2018/1 2019/1 2020/1

Uzunluk Pazar Uzunluk Pazar Uzunluk Pazar Uzunluk Pazar

Payı Payı Payı Payı

Türk Telekom 234.176 78,7 261.927 79.2 285.164 78,5 307.949 77,5

Alternatif

Kaynak: BTK Pazar Verileri Raporu 2020 Yılı 1. Çeyrek

(63) Yukarıdaki tablodan fiber altyapı uzunluğu bakımından Türk Telekom’un pazar payının 2017-2020 döneminde %77-79 düzeyinde olduğu görülmektedir. 2017 birinci çeyreği itibarıyla Türk Telekom’un 2019 Aralık ayı itibarıyla fiber altyapısının eriştiği hane (homepass) sayısı 21,7 milyon iken [14] en geniş fiber optik altyapıya sahip olduğu bilinen alternatif işletmeci Superonline’ın eriştiği hane sayısı 3,6 milyondur. Türk Telekom’un fiber altyapıda da yüksek pazar payına sahip olması 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992- 423 sayılı Kurul kararından bu yana toptan seviyede sabit genişbant internet erişim pazarındaki yüksek pazar payının devamına işaret etmektedir.

(64) Ayrıca, genel olarak erişim şebekelerine yapılacak yatırımların yüksek ve batık maliyet niteliğinde olduğu ve bu şebekelerde genellikle yüksek seviyeli ölçek ve kapsam ekonomilerinin var olduğu dikkate alındığında, Türk Telekom’un toptan seviyedeki gücünün kısa vadede değişmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Yeni bir şebeke oluştururken katlanılması gereken yatırım maliyetlerinin yanı sıra Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından verilecek olan “geçiş hakkı kullanım onayı” nı müteakip altyapının tesis edileceği taşınmazların tasarruf sahiplerinden (Geçiş Hakkı Sağlayıcılarına-GHS) de izin alınması gerekmektedir. Bunun yanında, geçiş hakkına konu güzergâhtaki taşınmazlar, aynı zamanda mera, kültür ve tabiat alanı (SİT) vb. olarak koruma altına alınmış bir taşınmaz olduğunda bu konuda ilgili kurumlardan da ayrıca izin alınması gerekmektedir. Bu bilgiler çerçevesinde, yasal ve idari engeller, batık maliyetler, ölçek ve kapsam ekonomileri ile şebeke etkileri gibi pazar özelliklerinin toptan seviyede sabit internet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin büyümesinin ya da pazara yeni teşebbüslerin girmesinin önünde engel yarattığını söylemek mümkündür.

(65) Hâkim durum değerlendirmesinde dikkate alınan bir diğer husus ise alıcıların gücüdür. Kurulun 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992-423 sayılı kararında; D-Smart’ın sunduğu internet hizmetlerinin tamamında Türk Telekom’un altyapısını, TurkNet ve Superonline’ın kendi fiber altyapılarını ve Türk Telekom’un altyapısını, Vodafone Net’in ise büyük ölçüde Türk Telekom’un altyapısını kullandıklarını ifade ettikleri belirtilmektedir. Söz konusu kararlardan bu yana teşebbüslerin yukarıda ifade ettiği 14 “Türk Telekom fiberde 7,5 milyon kilometreye ulaştı.”,

https://www.aa.com.tr/tr/sirkethaberleri/bilisim/turk-telekom-fiberde-7-5-milyon-kilometreye-ulasti-

/655013, Erişim Tarihi: 28.08.2020

hususlarda önemli bir değişiklik olmadığı ve aynı durumun günümüzde de devam ettiği, dolayısıyla DSL hizmeti sunan İSS’lerin büyük ölçüde Türk Telekom altyapısını kullandığı değerlendirilmektedir. Şekil 1’de de görüldüğü üzere Türk Telekom ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunan TTNET dışındaki İSS’lerin pazar paylarının düşük olması, toptan seviyede İSS’lere internet hizmeti sunan alternatif bir sağlayıcının bulunmaması ve İSS’lerin kısa vadede kendi altyapılarını oluşturmalarının önünde bir takım engellerin bulunması İSS’lerin alıcı gücünün oldukça düşük seviyede olduğunu göstermektedir.

(66) Ayrıca BTK,11.01.2013 tarihli ve 2013/DK-SRD/29 sayılı kararı ile Türk Telekom’u tekrar "Veri Akış Erişimini içeren Toptan Genişbant Erişim Piyasası"nda EPG’ye sahip işletmeci olarak belirlemiştir.

(67) Yukarıda aktarılan bilgiler ve önceki Kurul kararları çerçevesinde, Türk Telekom’un yüksek pazar payına sahip olduğu, piyasada büyüme ve piyasaya giriş engellerinin yüksek olduğu ve alıcıların gücünün düşük olduğu toptan sabit genişbant internet erişim hizmetleri pazarında hâkim durumda olduğu değerlendirilmektedir.

I.4.4.2. Perakende Sabit Genişbant İnternet Hizmetleri Pazarı

(68) Perakende sabit genişbant internet hizmetleri bakımından yapılan hâkim durum değerlendirmesinde ilk olarak TTNET’in ve en yakın rakiplerinin ilgili pazardaki yıllar itibarıyla pazar payları incelenmiştir. TTNET’in pazar payı yıllar itibarıyla azalan bir seyir göstererek 2020 yılı Mart ayında %62,5 seviyesine düşmüştür. TTNET’in en yakın rakibi konumunda olan Superonline’ın pazar payı yıllar itibarıyla artış gösterse de hâlihazırda TTNET’in, Superonline’ın (%17,9) yaklaşık dört kat fazla pazar payına sahip olduğu, Superonline ve kablo TV gibi kısmi altyapı avantajına sahip İSS’ler haricindeki İSS’lerin %5’ten küçük pazar paylarının bulunduğu görülmektedir.

(69) Perakende seviyede piyasaya giriş engellerinin bulunup bulunmadığı incelendiğinde, perakende seviyede internet hizmeti sunulması için ilk olarak BTK’nın yetkilendirmesinin gerektiği bilinmektedir. Bunun yanı sıra, mevcut dosya kapsamında incelenen teşebbüslerin dikey bütünleşik yapıya, güçlü ve ortak bir dağıtım ağına ve geniş bir ürün portföyüne, yüksek marka bilinirliğine, finansal ve ekonomik güce sahip olmasının da piyasadaki teşebbüslerin büyümesi veya piyasaya yeni teşebbüslerin girmesinin önünde giriş engeli oluşturması muhtemeldir. Dolayısıyla perakende seviyede, toptan seviyedeki pazara kıyasla daha düşük seviyede de olsa, giriş engellerinin bulunduğunu söylemek mümkündür.

(70) Perakende sabit internet erişim hizmetinin alıcısı ise bireysel ve kurumsal internet kullanıcılarıdır. Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, bireysel kullanıcılar genellikle belirli bir süre taahhüt verme karşılığında indirim elde etmektedir. Bu kullanıcıların taahhüt süresi içerisinde işletmeci değişikliği yapma ihtimali düşük görülmektedir. Zira böyle bir durumda abonelerin verdikleri taahhüt karışlığında aldıkları faydaları İSS’lere iade etmeleri gerekmektedir. Taahhüt süresi sona eren kullanıcıların ise işletmeci değişikliği yapması, ancak bulundukları yerde hizmet sağlayan başka bir işletmecinin bulunması durumunda mümkündür. Kurumsal kullanıcılar ise daha yüksek hız ve kapasitede internet hizmeti talep etmektedir. Bu bağlamda kurumsal kullanıcıların bireysel kullanıcılara kıyasla daha yüksek bir alıcı gücüne sahip olduğu düşünülse de pazarda oldukça yüksek sayıda bireysel ve kurumsal alıcının bulunması, alıcıların incelenen teşebbüsler üzerinde yeterli düzeyde rekabetçi baskı oluşturmadığını göstermektedir.

(71) Yukarıda aktarılanlar çerçevesinde, sabit perakende genişbant internet hizmetleri

pazarında TTNET’in yüksek ve rakiplerine kıyasla oldukça yüksek pazar payının ve piyasaya giriş engellerinin bulunmasının yanı sıra düşük alıcı gücü dikkate alınarak ve önceki Kurul kararlarıyla [15] örtüşür şekilde TTNET’in perakende sabit genişbant internet hizmetleri pazarında hâkim durumda olduğu sonucuna varılmıştır.

I.4.5. 4054 Sayılı Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Kötüye Kullanma Değerlendirmesi

I.4.5.1. Rekabet Hukukunda Fiyat Sıkıştırması

(72) Telekomünikasyon sektöründe yerleşik operatörlerin pazarı rekabetçi yeni girişlere kapama potansiyeli taşıyan stratejileri, fiyat sıkıştırmasını önemli bir konu haline getirmiştir. Bu kapsamda, fiyat sıkıştırmasının teorik altyapısının oluşturulması ve doğru maliyet testlerinin uygulanması, perakende pazardaki rekabetin kısıtlanıp kısıtlanmadığının tespiti bakımından önceliklidir.

(73) Bununla birlikte, fiyat sıkıştırmasına ilişkin ABD ve AB rekabet hukuku uygulamalarının birbirinden farklılaştığı görülmektedir. ABD uygulamasında fiyat sıkıştırması ayrı bir ihlal türü olarak ele alınmamaktadır. Linkline kararında [16] ifade edildiği gibi üst pazarda uygulanan fiyatın çok yüksek olması halinde anlaşma yapmayı dolaylı reddetme, alt pazarda uygulanan fiyatın çok düşük olması halinde ise yıkıcı fiyat çerçevesinde değerlendirme yapılması yaklaşımı benimsenmektedir. Diğer yandan AB uygulamasında fiyat sıkıştırması ayrı bir ihlal türü olarak ele alınmaktadır [17]. AB yaklaşımı üst pazardaki fiyatın yüksek olup olmaması ve alt pazardaki fiyatın maliyet altı olup olmaması ile ilgilenmemekte, üst pazardaki fiyat ile alt pazardaki fiyat arasındaki marjın alt pazarda faaliyet göstermek için yetersiz olmasına odaklanmaktadır.

(74) Kurulun mevcut yaklaşımı ise AB uygulamasına paraleldir. Zira Kılavuz’un 61. paragrafında fiyat sıkıştırması “dikey ilişkili pazarlarda faaliyet gösteren ve üst pazarda hâkim durumda bulunan bir teşebbüsün üst pazar ürünü fiyatı ile alt pazar ürünü fiyatı arasındaki marjı, alt pazarda eşit derecede etkin bir rakibin dahi kârlı bir şekilde kalıcı olarak ticari faaliyette bulunmasına imkân vermeyecek nitelikte belirlemesidir.” şeklinde tanımlanmış olup üst pazarda hâkim durumda bulunan teşebbüsün, üst pazar ürününün fiyatını yükselterek, alt pazar ürününün fiyatını düşürerek veya her ikisini aynı anda uygulayarak marj sıkıştırmasına yol açabileceği, böylece, hâkim durumdaki teşebbüs üst pazardaki ürün üzerinde sahip olduğu pazar gücünü alt pazara aktarabileceği ve bu şekilde rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabileceği belirtilmektedir.

(75) Kılavuz’un 62. paragrafında ise fiyat sıkıştırmasının unsurları olarak;

- Teşebbüsün bir üretim zincirinde birbiriyle bağlantılı üst ve alt pazarlarda faaliyet

göstermesi,

- Üst pazardaki ürünün alt pazarda faaliyet gösterebilmek için vazgeçilmez olması [18],

[15] Kurulun 19.11.2008 tarihli, 08-65/1055-411 sayılı, 19.12.2013 tarihli, 13-71/992-423 sayılı ve 09.02.2017 tarihli, 07-06/52-19 sayılı kararları.

[16] Pacific Bell Tel. Co. v LinkLine Communications, Inc., 555 U.S. 438 (2009), 1119.

[17] Case C - 280/08 P, Deutsche Telekom AG v. Commission 2010 E.C.R. I - 09555; Case C - 52/09, Konkurrensverket v. TeliaSonera Sverige AB 2011 E.C.R. I - 00527; Case C - 295/12 P, Telefónica & Telefónica de España v. Commission 2014

18 Vazgeçilmezlik koşulu değerlendirilirken, üst pazar ürününün alt pazarda etkin bir şekilde rekabet edebilmek için nesnel olarak gerekli olması aranmaktadır. Bu durum, söz konusu ürün açısından rakiplerin alt pazarda başvurabilecekleri mevcut ya da potansiyel bir ikamesinin bulunmaması halinde söz konusu olmaktadır. İlgili unsurun mevcut veya potansiyel ikamesinin olup olmadığı

- Teşebbüsün üst pazarda hâkim durumda bulunması,

- Üst ve alt pazar ürünleri arasındaki marjın üst pazardaki hâkim durumda bulunan

teşebbüs kadar etkin bir rakibin alt pazarda kâr elde edemeyecek ve kalıcı şekilde

faaliyet gösteremeyecek kadar düşük olması

sayılmıştır.

(76) Fiyat sıkıştırmasının unsurlarının bulunduğu durumlarda bir ihlalin var olup olmadığının tespiti için yapılacak incelemenin esasını incelemeye konu davranışın fiili veya muhtemel rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açıp açmadığının değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Rekabet karşıtı piyasa kapama, hâkim durumdaki teşebbüsün davranışları sonucunda tüketicilerin zararına olacak şekilde mevcut ya da potansiyel rakiplerin arz kaynaklarına veya pazarlara ulaşımının zorlaştırılması ya da engellenmesidir. Tüketici zararı, fiyat artışı, ürün kalitesindeki ve yenilik düzeyindeki düşüşler, mal ve hizmet çeşitliliğinde azalışlar şeklinde gerçekleşebilir [19].

(77) Kılavuz’un 26. paragrafında rekabet karşıtı piyasa kapamanın oluşup oluşmadığının değerlendirilmesinde dikkate alınacak hususlar, hâkim durumdaki teşebbüsün konumu, ilgili pazardaki koşullar, hâkim durumdaki teşebbüsün rakiplerinin konumu, müşterilerin ya da sağlayıcıların konumu, incelenen davranışın kapsamı ve süresi, fiili piyasa kapamayla ilgili olası deliller, dışlayıcı stratejiye dair doğrudan veya dolaylı deliller olarak sıralanmıştır.

(78) Kılavuz’da fiyat sıkıştırması davranışına ilişkin olarak dikey bütünleşik teşebbüs tarafından sunulacak haklı gerekçelerin alınacak kararda değerlendirileceği belirtilmektedir. Haklı gerekçenin fiyat sıkıştırmasının tespitinin ardından incelemeye konu teşebbüs tarafından ileri sürülmesi halinde dikkate alınacağı açıktır. Kılavuz’un 63. paragrafında “özellikle pazar koşullarının iddia konusu stratejiye sebep olduğu, üst pazar arzı ve alt pazar talebinde yaşanan değişimlerden dolayı marjın daraldığı ve/veya düşük fiyatla sunulan ürünün piyasaya yeni sunulduğu gibi hususlar” öne sürülebilecek haklı gerekçeye örnek olarak sayılmıştır.

(79) Fiyat sıkıştırması analizinde esas alınan maliyetler Kılavuz’da da ifade edilmiştir. Hâkim durumdaki teşebbüsün incelenen davranışı sonucunda aslında kaçınılabilecek olmasına karşın zarar ettiğinin tespitinde, uygun bir başlangıç noktası olarak ortalama kaçınılabilir maliyet (OKM) [20] ölçütü kullanılabilmektedir. Hakim durumdaki bir teşebbüs, üretiminin tamamı veya bir kısmı için OKM'nin altında bir fiyat uyguladığı takdirde, söz konusu üretimi gerçekleştirmeyerek kaçınabileceği bir zarara katlanmaktadır. Dolayısıyla OKM'yi karşılayamamak, hâkim durumdaki teşebbüsün kısa vadede feragatte bulunduğuna ve eşit etkinlikteki bir rakibin zarar etmeden hedeflenen müşterilere hizmet edemeyeceğine işaret etmektedir.

(80) İlgili pazarın koşulları dikkate alınarak bazı istisnai durumlarda Kurul tarafından kullanılması muhtemel diğer bir maliyet ölçütü ise uzun dönem ortalama artan değerlendirilirken, hâkim durumda bulunan teşebbüsün rakiplerinin öngörülebilir bir gelecekte söz konusu unsuru etkin bir şekilde tekrar oluşturup oluşturamayacakları göz önünde bulundurulmaktadır. Genel olarak, eğer söz konusu unsur bir doğal tekelin sonucuysa, önemli şebeke etkileri veya tek kaynaktan temin edilebilecek bir bilgi söz konusuysa ilgili unsurun rakipler tarafından tekrar oluşturulmasının olanaksız olduğu değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, pazarın dinamik yapısı ve ilgili unsurun sağladığı pazar gücünün sürdürülebilirliği de ayrıca göz önünde bulundurulmaktadır.

19 Kılavuz, 25. para.

20 OKM, bir teşebbüsün belirli miktardaki bir çıktıyı üretmemesi halinde katlanmayacağı veya tasarruf edeceği maliyetler olarak tanımlanabilir.

maliyettir (UDOAM) [21]. UDOAM genellikle OKM'den yüksektir, çünkü (yalnızca incelenen dönem içerisinde katlanılan sabit maliyetleri içeren) OKM'nin aksine UDOAM, kötüye kullanma olduğu iddia edilen davranıştan önceki dönemde incelenen ürün için katlanılan sabit maliyetleri de içermektedir. UDOAM’ın ilgili maliyet ölçütü olarak kullanıldığı durumlarda, UDOAM'ı karşılayamamak hakim durumdaki teşebbüsün söz konusu mal veya hizmetin üretilmesine ilişkin tüm maliyetleri geri almadığını ve pazarın eşit etkinlikteki bir rakibe kapatılabileceğini göstermektedir. Fiyatın UDOAM’ın üzerinde olduğu durumlarda eşit etkinlikteki rakipler zarara katlanmadan faaliyetlerine devam edebileceklerinden, bu durumda hâkim durumdaki teşebbüsün davranışı yıkıcı fiyatlama olarak değerlendirilmeyecektir.

(81) Kurulun bugüne kadar aldığı kararların, Kılavuz’da fiyat sıkıştırmasına ilişkin belirtilen ve yukarıda yer verilen hususlarla paralel olduğu ve ihlal değerlendirilmelerinde OKM’nin dikkate alındığı görülmektedir. Türk Telekom ve TTNET’ten oluşan ekonomik bütünlüğün, toptan genişbant internet erişim hizmetleri pazarındaki hâkim durumunu, perakende genişbant internet hizmetleri pazarında fiyat sıkıştırması yoluyla kötüye kullandığı iddiası üzerine alınan Kurulun 08-65/1055-411 sayılı kararı (TTNET-I Kararı) [22], fiyat sıkıştırması incelemesinin yapılmış olması ve hâkim durumun perakende pazarda fiyat sıkıştırması yoluyla kötüye kullanıldığı sonucuna ulaşılması nedeniyle önem arz etmektedir.

(82) Anılan kararda, fiyat sıkıştırması incelemesinde öncelikle teşebbüsün, rakiplerin ve ilgili pazarın yapısına ilişkin belirli ekonomik ve hukuki koşulların eş zamanlı varlığının tespit edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Söz konusu kararda bu hususlar aşağıdaki şekilde sıralanmıştır:

- Teşebbüsün öncelikle, bir üretim/hizmet zincirinde birbiriyle bağlantılı üst ve alt

pazarda (toptan ve perakende pazarda) faaliyeti olacak şekilde dikey bütünleşik

yapıda olması ve tek bir ekonomik bütünlüğü teşkil etmesi,

- Söz konusu teşebbüsün toptan pazardaki girdinin üretiminde/sunumunda tekele

yaklaşan pazar gücüne sahip olacak şekilde hâkim durumda bulunması,

- Toptan pazardaki girdinin perakende pazarda teşebbüsün kendisi ve rakiplerinin

üretim yapabilmeleri ve rekabet edip pazarda kalabilmeleri için zorunlu nitelik

taşıması, bir başka deyişle söz konusu girdinin üst pazarda yakın ikamesinin

(alternatifinin) bulunmaması ve daha düşük bir maliyetle kısa sürede üretilmesinin

mümkün olmaması,

- Toptan ve perakende fiyat arasındaki marjın teşebbüsün veya teşebbüs kadar

etkin bir rakibin alt pazarda kâr elde edemeyeceği ve uzun dönemde pazarda

kalamayacağı kadar düşük belirlenmesi, bir başka deyişle, teşebbüsün rakipleri

gibi aynı toptan fiyatı açıktan ödemek zorunda kalması durumunda alt pazarda

kârlı bir şekilde faaliyet gösteremeyecek olması,

- Teşebbüsün fiyat sıkıştırmasına neden olan davranışı sonunda perakende

pazarda rekabetin kısıtlanması,

- Teşebbüsün fiyat sıkıştırmasına neden olan fiyatlama politikasına ilişkin objektif

gerekçelerinin bulunmaması.

21 UDOAM ise bir firmanın belirli bir ürünü üretmek için katlandığı tüm (değişken ve sabit) maliyetlerin ortalamasıdır.

22 Söz konusu karar Danıştay 13. Dairesi de Kurulun 19.11.2008 tarihli ve 08-65/1055-411 sayılı kararı hakkındaki 18.12.2012 tarihli ve 2012/3885 sayılı kararına da konu olmuş ve Danıştay 13. Dairesi tarafından anılan Kurul kararında hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.

(83) Kararda, inceleme konusu dönem boyunca Türk Telekom’un al-sat modelindeki toptan ücretleri ile TTNET’in kendi belirlediği perakende fiyatlar arasındaki marjın, TTNET’in perakende düzeydeki maliyetlerini karşılamadığı tespiti yapılmıştır. Öte yandan, Türk Telekom ve TTNET yetkililerinin şirket içi sunumlardaki ve aralarında yaptıkları yazışmalardaki ifadelerinin, perakende pazardaki stratejiye uygun olarak, belirlenen amaçlara ulaşabilmek için rakiplerin faaliyetlerinin zorlaştırılması ya da pazardan dışlanması yönündeki niyetlerinin göstergesi niteliğinde olduğu vurgulanmıştır. Dışlayıcı niyet ve etkinin yanı sıra, fiyat sıkıştırmasının gerçekleştiği dönemde TTNET satışlarını artırırken rakiplerin pazarda marjinal düzeylerde kaldığı, dolayısıyla fiyat sıkıştırması uygulamasının pazardaki etkilerini gösterdiği görülmektedir. Sonuç olarak, Türk Telekom ve TTNET ekonomik bütünlüğünün perakende pazardaki maliyetlerini karşılayamayacak derecede fiyatlama politikası izleyerek rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırmak amacıyla fiyat sıkıştırması uyguladığı kanaatine varılmıştır.

(84) Fiyat sıkıştırmasına yönelik detaylı analiz yapılan bir diğer karar ise 19.12.2013 tarihli ve 13-71/992-423 sayılı (TTNET-II) karardır. Soruşturma kapsamında Türk Telekom’un toptan pazarda, TTNET’in perakende pazarda hâkim durumda olduğu tespitlerinin ardından, Türk Telekom ve TTNET kampanyaları incelenmiş, ardından toptan ve perakende tarifeler arasındaki marjın, TTNET’in perakende seviyedeki maliyetlerini karşılayıp karşılamadığı analiz edilmiştir. Yapılan maliyet incelemeleri sonucunda öncelikle TTNET’in kampanyalarının bir kısmının maliyetlerini karşılamadığı tespiti yapılmıştır. Ardından, rakip İSS maliyetleri ve en çok satılan paketlerdeki kârlılıkları incelenmiştir.

(85) Kararda, Aralık 2008-Şubat 2013 arasında incelemeye tabi tutulan herhangi bir kampanyanın (taahhütlü iptal engelleme kampanyaları da dahil) maliyetlerini karşılayamadığı gibi bir sonucuna ulaşılamadığı, ancak bazı iptal engelleme kampanyalarında TTNET’in ya maliyetini karşılayamadığı ya da başa baş noktasında olduğu ifade edilmiştir. Bölgesel kampanyalar bakımından da, Tivibu Ev ürününün dâhil edildiği dört kampanyanın maliyetlerini karşılayamadığı belirtilmiştir.

(86) Söz konusu maliyet değerlendirmelerinin ardından, fiyat sıkıştırmasına neden olan davranışın perakende pazarda rekabeti kısıtlayıcı (muhtemel) etkilere yol açıp açmadığı incelenmiştir. İncelenen kampanyalardaki abone artışının davranışın büyüklüğünü ortaya koyduğu, öte yandan Tivibu Ev’in dâhil edildiği paket satışların ancak Ekim 2012’de hissedilebilir seviyeye ulaştığı ve Mayıs 2013’ten sonra rekabeti etkileme potansiyeline kavuşmaya başladığı, söz konusu sürenin rekabet karşıtı piyasa kapamanın oluşması için yeterli olmayacağı, ancak Tivibu Ev içeren paketlerin satışında gözlenen artan trendin devam etmesi hâlinde rakiplere piyasanın kapanmasının muhtemel hale geleceği kanaatine ulaşılmıştır.

(87) Öte yandan, bazı iptal engelleme kampanyalarının ya maliyetini karşılayamadığı ya da başabaş noktasına çok yakın sonuçlar doğurduğu, bu kapsamda iptal engelleme kampanyaları ile verilen faydaların artması hususu, daha önce sunulan kampanyaların kârlılık oranları ile birlikte değerlendirildiğinde, iptal engelleme kampanyalarının incelenen dönem sonrasında rekabet karşıtı piyasa kapama oluşturma olasılığının bulunduğu tespiti yapılmıştır.

I.4.5.2. TTNET’in Uygulamalarının Fiyat Sıkıştırması Kapsamında Değerlendirilmesi

I.4.5.2.1. Perakende Sabit Genişbant İnternet Erişim Hizmetleri Pazarında Abone Ömrü ve Fiyat Sıkıştırması Analizindeki Rolü

(88) Gelir ve maliyet kalemlerinin kampanya/paket bazında aylık olarak hesaplanmasında maliyetlerin hangi ölçüye göre dağıtılacağı kritik önem taşımaktadır. Kampanyalar kapsamında abonelere sunulan indirim ve faydalar abone kazanma maliyeti olarak adlandırılmaktadır. Abone kazanım maliyetlerinin sadece sarf edildikleri ayla ilişkilendirmesinin doğru olmayacağı, söz konusu maliyetlerin abonenin “ömrü” boyunca amorti edileceği değerlendirilmektedir [23]. Bu bağlamda, ortalama abone ömrünün kullanılması, kampanya dönemi boyunca katlanılan abone kazanma maliyetlerinin kampanyalı dönemi takip eden sürede karşılanıp karşılanmadığını tespit etmeyi mümkün kılmaktadır.

(89) Ortalama abone ömrü, bir İSS tarafından sunulan bir kampanyadan indirim ve fayda elde etmiş abonelerin kampanya süresi de dâhil olmak üzere ortalama kaç ay başka bir İSS’e geçmeden veya yeni bir kampanyadan faydalanmadan aboneliğini devam ettirdiğinin tespiti ile hesaplanır. 24 ay taahhütlü abonelere (söz konusu kampanyalı tekliften yararlanıp taahhüt süresi bitiminde halen aynı kontratta olan aboneler ile tekliften yararlanıp taahhüt süresi bitmeden herhangi bir cayma bedeli ödemeksizin aynı İSS’nin farklı bir teklifine geçen aboneler) sunulan söz konusu indirim ve faydaların maliyeti karşılayıp karşılamadığı incelenirken taahhüt dönemi ve taahhüt sonrasında aboneden elde edilen gelirler göz önünde bulundurulmakta bu durum da abone ömrünün hesaplanması analizinde kritik önem taşımaktadır. Dolayısıyla abone ömrünün doğru bir şekilde tespit edilmesi, gerçekleştirilecek olan fiyat sıkıştırması analizinde büyük öneme sahiptir.

(90) Kurulun önceki tarihli kararlarına bakıldığında 24 aylık taahhüt karşılığında kampanyadan faydalanan aboneler için ortalama abone ömrü süresinin farklı süreleri ifade edecek şekilde belirlendiği görülmektedir. 19.11.2008 tarihli ve 08-65/1055-411 sayılı Kurul kararında diğer ülkelerdeki uygulamalar da incelenmiş olup söz konusu süre teşebbüsün lehine olacak şekilde 36 ay olarak belirlenmiştir [24]. Kurulun 19.12.2013 tarih ve 13-71/992-423 sayılı kararında gerçekleşmiş müşteri hareketlerine ilişkin veriler kullanılarak abone ömrü 34 ay olarak tespit edilmiştir. Kurulun 09.02.2017 tarihli ve 17-06/53-20 sayılı, 09.02.2017 tarihli ve 17-06/52-19 sayılı kararlarında ise söz konusu süre 31 ay olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla en güncel Kurul kararında perakende sabit genişbant hizmetleri pazarında bir abonenin 24 aylık taahhüt süresi bitiminden sonra ortalama yedi ay daha başka bir kampanyaya geçmeden veya servis sağlayıcı değiştirmeden TTNET’ten hizmet almaya devam ettiği tespiti yapılmıştır.

(91) Başvuru sahibi Superonline tarafından, Ocak-Haziran 2015 döneminde 24 aylık taahhüt vererek hizmet alımına başlamış tüm bireysel xDSL abonelerinin gerçekleşmiş verileri analiz edilerek, söz konusu abonelerin 24 aylık kontrat dönemi bittikten sonra ortalama (…..) ay daha taahhütsüz olarak hizmet alımına devam ettikleri tespit edilmiş ve bu çerçevede abone ömrü (…..) ay olarak hesaplanmıştır. İlgili hizmetin sunulduğu pazarda, abonelerin büyük çoğunluğunun taahhüt süresinin sona ermesinin ardından 23 Kurulun 19.11.2008 tarihli ve 08-65/1055-411 sayılı kararı.

24 Kurulun 17.06.2010 tarihli ve 10-44/761-245 sayılı kararında da ilgili karara atıf yapılarak ortalama abone ömrü süresi aynı şekilde 36 ay olarak tespit edilmiştir.

en fazla 2-3 ay içerisinde yeni bir kampanyaya veya farklı bir işletmeciye geçmesinin bekleneceği belirtilmiştir. Bu kapsamda abone ömrünün doğru tespit edilmesi bakımından, hesaplama yapılırken gelir üretmeyen veya kullandığı gün başına gelir üreten taahhütsüz abonelerin, kurumsal abonelerin, ses abonelerinin, taahhüt süresi şikâyete konu tarifeden farklı olan abonelerin ortalama abone ömrü hesabına dâhil edilmemesi ve benzer nitelikteki tüketici davranışlarının ortaya konması açısından şikâyete konu tarifeye benzer bir tarifedeki gerçekleşmiş abone ömrü verilerinin dikkate alınması gerektiği hususlarına dikkat çekilmiştir.

(92) Bu husus BTK görüşünde de yer almış; 2017 tarihli Kurul kararında belirlenen 31 ay ortalama abone ömrünün uzun olduğu ve tüketicilere perakende seviyede sunulan paketlere ilişkin kampanyasız-kampanyalı fiyatların arasındaki farkın yüksek olmasının aboneler açısından yüksek cayma bedellerinin oluşmasına yol açtığı, tüketicilerin taahhüt süresi içerisinde işletmeci değişikliği yapma motivasyonunun kırıldığı, dolayısıyla İSS değişikliği yapmayı tercih edecek tüketicilerin taahhütlerinin bitiminin akabinde, uzun süre beklemeden farklı bir İSS’ye geçiş yapmalarının beklendiği ifade edilmiştir.

(93) TTNET’ten hesaplamış olduğu ortalama abone ömrüne ilişkin bilgi talep edilmiş ve bu bilginin bireysel ve kurumsal aboneler olarak ayrıştırılması istenmiştir. Bu talebe istinaden TTNET tarafından Kurum kayıtlarına 27.09.2018 tarih ve 6985 sayı ile giren cevabi yazıda ortalama abone ömrünün bireysel ve kurumsal aboneler birlikte dikkate alındığında (…..) ay, yalnızca bireysel aboneler dikkate alındığında ise (…..) ay olduğu ifade edilmiştir.

(94) Bu kapsamda gerek BTK görüşü gerekse TTNET ve Superonline tarafından iletilen abone ömrü dikkate alınmış, soruşturma kapsamında yapılan gelir maliyet analizleri hem (…..) ay hem de (…..) ay kullanılarak hesaplanmıştır.

I.4.5.2.2. Gelir-Maliyet Analizi

(95) Şikâyet konusu Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında çeşitli hız ve kotalarda 50 farklı internet paketi sunulmaktadır. Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamındaki paketler içerisinde kampanya dönemi boyunca en çok abone kazanımı sağlayan beş paket DSL 8 Mbps hız ve 50 GB kotalı, Fiber 24 Mbps hız ve 35 GB kotalı, Hiper 24 Mbps hız ve 35 GB kotalı, DSL 16 Mbps hız ve 50 GB kotalı, Hiper 24 Mbps hız ve 50 GB kotalı paketlerdir. Söz konusu paketler kapsamında edinilen abone sayısı, kampanya sonucunda edinilen toplam abone sayısının %(…..)’sini oluşturmaktadır. Dolayısıyla soruşturma kapsamında bahse konu paketlere ilişkin gelir-maliyet analizi yapılmıştır.

(96) TTNET’in gelir ve maliyet kalemlerinin içeriği hakkındaki açıklamalara ve paket bazında toplam gelir ve maliyetlerin nasıl hesaplandığına ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmektedir:

I.4.5.2.2.1. TTNET’in Gelir ve Maliyet Kalemlerine İlişkin Açıklamalar

(97) TTNET’in Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında sunduğu internet hizmetinden elde ettiği gelirler “paket gelirleri” ve “diğer gelirler” olarak iki başlık altında incelenmiştir. Paket gelirleri internet, bağlantı, toptan hat kiralama, yalın internet, telefon ve devre hazırlama ücretlerinden, diğer gelirler ise modem ücreti ve “VAS (Value Added Services)” olarak adlandırılan katma değerli hizmet gelirinden oluşmaktadır. Kampanya dâhilinde sunulan yalın internet paketlerinde telefon aboneliği gerekmediği için telefon ücreti alınmamakta, telefon aboneliği gereken evde internet paketlerinden farklı olarak “yalın internet aylık erişim ücreti” tarife ve kampanya fiyatlarına dâhil edilmektedir. Aşağıda TTNET’in kampanya kapsamındaki gelir kalemleri ile söz

konusu gelirler üzerinden ödediği vergi ve katkı payı oranları hakkında bilgilere yer

verilmektedir.

Paket Gelirleri:

- İnternet Ücreti: Abonelere farklı altyapı, hız ve kotalarda (örneğin, DSL 8 Mbps 50 GB) verilen internet hizmeti karşılığında alınan aylık ücrettir. Bu ücret; kampanyalı ve kampanyasız dönemde farklılık göstermektedir. Bağlantı ücreti, erişim ücreti (NDSL [25] veya THK [26]) ve modem ücreti gibi ek unsurları kapsamayan gelir kalemidir. Abone ömrü boyunca oluşan ortalama internet ücreti geliri, analiz edilen kampanyanın öngördüğü indirimli internet ücretinin indirimli ücretin geçerli olduğu ay sayısıyla (24 ay), indirimli dönemin bitiminden sonra geçerli olan kampanyasız ücretin ise geriye kalan abone ömrüyle ((…..) ve (…..)ay) çarpılması; çıkan sonucun ise abone ömrüne ((…..) ve (…..)ay) bölünmesi ile elde edilmiştir.

- Bağlantı Ücreti: Yeni bir aboneden (diğer İSS’lerden TTNET’e geçiş yapan aboneler hariç) internet erişiminin başlatılması için tek seferlik olarak tahsil edilen bir ücrettir. Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında bağlantı ücreti 12.07.2016- 31.12.2017 tarihleri arasında abone başına toplam (…..) TL olacak şekilde 24 ay boyunca aylık (…..) TL, 01.01.2018-16.05.2018 tarihleri arasında ise abone başına toplam (…..) TL olacak şekilde 24 ay boyunca (…..) TL (%18 KDV ve %15 ÖİV dahil) taksitle faturaya ayrıca yansıtılmıştır. Kârlılık analizi kapsamında ortalama bağlantı ücreti 24 ay boyunca elde edilen bağlantı ücreti ortalama abone ömrüne bölünerek hesaplamaya dâhil edilmiştir.

- Toptan Hat Kiralama (Sabit Telefon Hizmet Ücreti): Telefon hizmeti de alan, diğer bir ifadeyle evde internet abonesi olan kullanıcının erişim hizmeti için aylık olarak ödediği bir ücrettir. Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında (yalın internet paketleri hariç) (…..) TL (%18 KDV ve %15 ÖİV dahil) olan “ALO Paket aylık sabit ücreti”, (…..) TL olarak uygulanmaktadır. Ortalama toptan hat kiralama ücreti analiz edilen kampanyanın öngördüğü indirimli internet ücretinin ((…..) TL) indirimli ücretin geçerli olduğu ay sayısıyla (24 ay), indirimli dönemin bitiminden sonra geçerli olan kampanyasız ücretin ((…..) TL) ise geriye kalan abone ömrüyle ((…..) ve (…..)ay) çarpılması; çıkan sonucun ise ortalama abone ömrüne ((…..) ve (…..)ay) bölünmesi ile elde edilmiştir.

- Yalın İnternet Erişim Ücreti: Yalın internet paketlerinde sabit telefon aboneliğinin zorunlu olmaması sebebiyle aylık sabit telefon ücreti alınmamakta, bununla birlikte abonelerden erişim hizmeti için “Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti” adı altında belirli bir aylık ücret talep edilmektedir. Hepsi Dahil Kampanyası ile sunulan yalın internet paketlerinde kampanyalı fiyata (…..) TL (vergiler dâhil), kampanyasız fiyata ise (…..) TL (vergiler dâhil) yalın internet erişim ücreti dâhil edilmektedir. Ortalama yalın internet erişim ücreti de benzer şekilde indirimli ve indirimsiz tarife fiyatlarının aylara göre ağırlıklı ortalamasının alınması ile elde edilmiştir.

- Devre Hazırlama Ücreti: Yalın internet hizmeti başvurularında, sabit telefon hattı ve internet hizmeti aboneliği olmayan yeni müşterilerden bir defaya mahsus alınan ücrettir. Hepsi Dahil Kampanyası kapsamında söz konusu hizmet ücretsiz sunulmuştur. Bu nedenle devre hazırlama ücreti hesaplamaya dâhil edilmemiştir.

Naked Digital Subscriber Line (Yalın DSL).

Toptan Hat Kiralama.

Diğer Gelirler:

- Modem Ücreti: TTNET tarafından sunulan kampanyalar kapsamında talep eden abonelere sunulan modem karşılığında alınan ücrettir. Kampanya kapsamında modemli olarak sunulan internet paketlerinde 12.07.2016-31.12.2017 tarihlerinde (…..) TL olan VDSL modemi istendiği takdirde 24 aylık taahhüt süresi boyunca aylık (…..) TL, 01.01.2018 tarihi sonrası ise aylık (…..) TL olarak faturaya ayrıca yansıtılmıştır. Hepsi Dahil Kampanyası kapsamında modem satın alan abone oranının %(…..) olduğu bildirilmiştir. Ortalama modem geliri, kampanyalı dönem boyunca modemden elde edilen toplam gelirin ortalama abone ömrüne bölünmesi ve kampanya kapsamında modem satın alan abone oranıyla çarpılmasıyla elde edilmiştir.

- VAS Gelirleri (Katma Değerli Hizmetler): VAS hizmetleri katma değerli servis hizmetlerini ifade etmekte olup, müşterilerin internet hizmetine ek olarak aldıkları hizmetlerdir. VAS gelirleri ise, TTNET tarafından kullanıcılarına sunulan müzik, video, eğitim platformu (vitamin), e-kitap platformu, güvenlik, ödeme hizmetleri gibi katma değerleri hizmetlerin sunumundan elde edilen gelirleri ifade etmektedir. TTNET tarafından paket, erişim, bağlantı, modem ücretleri dışında 2016 yılında (…..)TL, 2017 yılında (…..)TL ve 2018 yılında (…..)TL VAS geliri elde edildiği ifade edilmiştir. Bu gelirlere vergiler eklenerek hesaplamaya dâhil edilmiştir.

TTNET’in Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında sunduğu ek faydaların hesaplama

yöntemine ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmektedir. Söz konusu ek faydalar

gelirleri azaltıcı şekilde hesaplamaya dâhil edilmiştir.

- Anlık İndirim: Hepsi Dahil Kampanyası kapsamında çağrı merkezi veya online satış kanallarından abone olan müşteriler ile başvurusu herhangi bir nedenle iptal olan ve yeniden başvuru yapmayı kabul eden müşterilere özel kampanyalı fiyatlar üzerinden ek olarak (…..) TL verilen indirimdir. Söz konusu indirimden abonelerin %(…..)’u faydalanmıştır. Bu kapsamda (…..) TL, önce ortalama abone ömrüne bölünmüş sonra da %(…..) ile çarpılarak hesaplamaya dâhil edilmiştir.

- Cayma Bedeli Karşılama: Diğer İSS’deki internet aboneliğini iptal ettirerek, TTNET internet abonesi olan müşterilerin diğer İSS’lerdeki aboneliklerini iptal etmeleri nedeniyle cayma bedeli ödemek durumunda kalmaları halinde, son faturalarını TTNET’e iletmeleri kaydıyla, kampanyalı fiyatlar üzerinden ek olarak faturalarına aylık (…..) TL (vergiler dahil) olacak şekilde ve toplam (…..) TL’ye kadar (vergiler dahil) indirim yansıtılmıştır. Söz konusu hizmetten faydalanan abone oranı %(…..)’tür. Bu çerçevede ilk olarak ilgili hizmetten faydalanan abone sayısının faydalanma miktarına ((…..), (…..), (…..), (…..), (…..)) göre ağırlıklı ortalaması alınmış, daha sonra bulunan değer ortalama abone ömrüne bölünerek %(…..)’ü alınmıştır.

- Eğitim Paketi: Hepsi Dâhil Kampanyası’na dâhil olup, yeni satış anında “eğitim paketini istiyorum” seçeneğini işaretleyen abonelere ücretsiz olarak eğitim paketinden yararlanma hakkı tanınmıştır. Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında abonelerin %(…..)’i eğitim paketinden faydalanmıştır. Söz konusu eğitim paketlerinden yararlanan aboneler birim lisans maliyetlerine göre ağırlıklandırılmış, ardından ortalama abone ömrüne bölünerek bulunan değerin %(…..)’i alınmıştır.

Vergiler ve Katkı Payları:

- KDV: İnternet, modem ve erişim gelirleri üzerinden %18 oranında katma değer

vergisi ödenmektedir.

- ÖİV: İnternet ve erişim gelirleri üzerinden %5 oranında ödenen özel iletişim vergisi Ocak 2018 yılı itibarıyla %7,5 oranında ödenmektedir.

- Evrensel Hizmet Katkı Payı: Yıllık gelirin %1’lik bir kısmı Evrensel Hizmet Fonu olarak Hazine’ye ödenmektedir.

- Hazine Katkı Payı: Yıllık gelirin %0,35 oranındaki pay “idari ücret” olarak BTK'ya ödenmektedir.

TTNET’in Maliyet Kalemleri ve Maliyetlerinin Hesaplamasında Kullanılan Yöntem

TTNET’in Hepsi Dahil Kampanyası dâhilinde sunduğu internet paketleri kapsamında

katlandığı maliyetler genel olarak abonelere hizmet sunumundan kaynaklanan

“perakende seviyedeki maliyetler” ile TTNET tarafından Türk Telekom’a ödenen

ücretleri içeren “toptan seviyedeki maliyetler”den oluşmaktadır. Söz konusu maliyet

kalemlerine ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir:

Perakende Seviyedeki Maliyet Kalemleri:

(98) TTNET’in perakende seviyedeki maliyetlerini oluşturan kalemler aşağıda sunulmuştur:

Söz konusu maliyetler 2016, 2017 ve 2018 yılları olmak üzere her yıl için aylık abone

başına hesaplanmıştır. Satış primi gideri yıllık bazda yeni kazanılan abone sayısına

bölünürken, diğer gider kalemleri ortalama abone sayısına bölünerek hesaplamaya

dâhil edilmiştir.

- Tahsilat Komisyonu Giderleri: TTNET tarafından bayilere ödenen tahsilat komisyonlarını kapsamaktadır.

- Yasal Takip Giderleri: Yükümlülüklerini yerine getirmeyen aboneler için başlatılan yasal süreçte katlanılan maliyetleri içermektedir.

- Çağrı Merkezi ve Müşteri İlişkileri Giderleri: Müşteri ilişkilerinin yönetimi, çağrı merkezinin kurulması ve çağrı merkezi üzerinden yapılan satışlar kapsamında katlanılan maliyetleri içermektedir.

- Faturalama İşlemleri, Fatura Kâğıdı ve Zarf Ücreti Giderleri: Faturalama maliyetleri, faturalama sürecinde kâğıt, zarf ve posta kalemleri için katlanılan maliyetleri içermektedir.

- Pazarlama (İlan ve Reklam) Giderleri: TTNET markasının ve ürünlerinin tanıtımı amacıyla katlanılan tüm maliyetleri içermektedir. Kampanya bazında reklam faaliyetleri gerçekleştirilmekle beraber, reklam harcamalarındaki temel saikin abone kazanımı olması nedeniyle bahse konu maliyetin kârlılık hesaplamalarında, toplam pazarlama maliyetleri tüm abone sayısına ve ay sayısına bölünmesiyle hesaplanmıştır.

- VAS (Katma Değerli Hizmetler) Giderleri: TTNET tarafından kullanıcılarına sunulan; müzik, video, eğitim platformu (vitamin), e-kitap platformu gibi katma değerleri hizmetlerin sunumunu için katlanılan maliyetleri ifade etmektedir.

- Operasyonel Maliyetler: TTNET’in faaliyetleri kapsamında katlandığı başta IT harcamaları (kullanılan yazılım lisansları, donanım bakım maliyetleri vb.) olmak üzere operasyonel giderleri içermektedir.

- Satış Primi: TTNET’in satış kanallarına abone kazanımı kapsamında ödediği aktivasyon primleri satış primleri maliyet kalemini oluşturmaktadır. Kanal bazında ödenen prim miktarı değişmektedir. Satış primi gideri yıllık bazda yeni kazanılan abone sayısına bölünüp sonra abone ömrüne oranlanarak dâhil edilmiştir.

(99) TTNET’in perakende seviyedeki maliyetlerini oluşturan diğer kalemleri modem, kurulum ve şüpheli alacak giderleridir.

Modem Maliyeti: Kampanyalar çerçevesinde TTNET tarafında satılan modem başına katlanılan maliyetleri ifade etmektedir. Modemin tek seferlik abone başına maliyeti Kampanya süresince yıllık bazda değişmiştir. Bu maliyet, abone başına toplam modem harcamasının ortalama abone ömrüne bölünmesi ile hesaplanmıştır.

Tablo 9: Hepsi Dahil Kampanyası Kapsamında Modem Maliyeti Hesaplaması

Modem Maliyeti 2016 2017 2018 Abone başı modem maliyeti (TL) (…..) (…..) (…..)

harcaması /abone ömrü ) (…..) ay/ (…..)ay (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Kurulum Giderleri: TTNET’in yeni aboneleri için modem teslim, modem kurulum, hız testi ve gerektiğinde daire içi kablolama gibi hizmetleri nedeniyle katlandığı maliyetleri ifade etmektedir. Abone başına tek seferlik katlanılan kurulum maliyeti yıllık olarak değişmiştir. Söz konusu maliyet, abone başına kurulum maliyeti abone ömrüne bölünerek hesaplamaya dâhil edilmiştir.

Tablo 10: Hepsi Dahil Kampanyası Kapsamında Kurulum Maliyeti Hesaplaması

Kurulum Maliyeti 2016 2017 2018 Abone başı kurulum maliyeti (TL) (…..) (…..) (…..)

maliyeti /abone ömrü ) (…..) ay/ (…..)ay (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Şüpheli Alacak Gideri: Tahsili şüpheli konuma düşen alacaklara karşılık olarak tüm gelirler üzerinden ayrılan bir oran olup maliyet unsuru olarak kârlılık hesabına dâhil edilmektedir. Öncelikle aylık ortalama net gelir, Kampanya kapsamında sunulan paketlerden elde edilen gelirin abone sayılarına göre ağırlıklı ortalaması alınarak hesaplanmıştır. Ardından şüpheli alacak gideri, şüpheli alacak oranının aylık ortalama net gelire oranlanması ile bulunmuştur.

(100) 2016, 2017 ve 2018 yılları için hesaplanan perakende seviyedeki maliyetlerin tamamı (…..) ay ve (…..) ay olarak aşağıdaki tabloda görülmektedir.

Tablo 11: Perakende seviyedeki maliyetler ((…..) ay/ (…..)ay)

Abone Başına

İlgili Abone

Gider Kalemi/ 2016 Toplam Gider (TL) Aylık Ortalama

Sayısı 27

Gider (TL)

Giderleri

Faturalama İşlemleri, Fatura Kağıdı ve (…..) (…..) (…..) Zarf Ücreti

yansıtılmış olarak)

Abone Başına

İlgili Abone

Gider Kalemi/2017 Toplam Gider (TL) Aylık Ortalama

Sayısı

Gider (TL) Tahsilat Komisyonu (…..) (…..) (…..) Yasal Takip Giderleri (…..) (…..) (…..) Çağrı Merkezi ve Müşteri İlişkileri (…..) (…..) (…..) Giderleri

Faturalama İşlemleri, Fatura Kağıdı ve (…..) (…..) (…..) Zarf Ücreti

yansıtılmış olarak)

Abone Başına

İlgili Abone

Gider Kalemi/2018 Toplam Gider (TL) Aylık Ortalama

Sayısı

Gider (TL) Tahsilat Komisyonu (…..) (…..) (…..) Yasal Takip Giderleri (…..) (…..) (…..) Çağrı Merkezi ve Müşteri İlişkileri (…..) (…..) (…..) Giderleri

Faturalama İşlemleri, Fatura Kağıdı ve (…..) (…..) (…..) Zarf Ücreti

yansıtılmış olarak)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

[27] İlk rakam (…..) aylık, ikinci rakam (…..) aylık maliyetleri ifade etmektedir.

Toptan Seviyedeki Maliyet Kalemleri:

(101) İSS’ler perakende seviyede hizmet verebilmek için toptan seviyede Türk Telekom’dan

birtakım hizmetler almak durumundadır. Bu bölümde toptan seviyede verilen hizmet

için Türk Telekom’a ödenen ve İSS’ler için maliyet oluşturan unsurlara yer verilmiştir:

- Toptan Aylık Paket Ücreti (VAE Paket Ücreti): DSL hizmetlerinin perakende seviyede sunumu için İSS’lerin Türk Telekom altyapısına erişmesi gerekmektedir. Türk Telekom altyapısına erişim yöntemlerinden biri olan VAE (Veri Akış Erişimi) modelinde trafik, belirli trafik teslim noktalarına kadar Türk Telekom tarafından taşınmakta ve söz konusu noktalarda İSS’lere teslim edilmektedir. Dolayısıyla VAE maliyeti TTNET’in belirli bir seviyeye kadar Türk Telekom altyapısı üzerinden gerçekleştirdiği veri akışı için paket bazında aylık olarak katlandığı maliyeti ifade etmektedir. Aylık VAE maliyeti paket bazında değişlik göstermektedir. Bununla birlikte Türk Telekom alternatif işletmecilere pozitif ayrımcılık uygulayarak, onlara sunduğu paket fiyatların %(…..) fazlası ile TTNET’e satışta bulunmaktadır. Ancak söz konusu durum DSL ve hiper altyapıya sahip internet paketleri için geçerliyken fiber paketler için geçerli değildir. Paket bazında VAE toptan maliyetlerine ilişkin bilgilere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:

Tablo 12: Paket Bazında VAE Maliyetlerine İlişkin Bilgiler

Paket Alternatif işletmeci Maliyeti TTNET Maliyeti (%5 ayrımcılık

(TL) uygulaması ile) (TL)

Kaynak: TTNET tarafından gönderilen belgeler

- Port ve Transmisyon Maliyetleri: BTK’nın 04.10.2016 tarihli ve 2016/DK-ETD/419

sayılı kurul kararı doğrultusunda 14.10.2016 tarihi itibarıyla, toptan seviyede sabit

genişbant internet hizmetinin sunulmasında paket bazlı tarifeden, port ve

transmisyon bazlı tarifeye geçilmiştir. Söz konusu kurul kararı ile port maliyetleri

abone başına sabit bir maliyet olarak düzenlenmiş olup transmisyon maliyetleri ise

megabit başına belirlenmiştir. Ardından BTK’nın 26.04.2017 tarihli ve 2017/DK-

ETD/139 sayılı kararı ile 01.05.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere

transmisyon ücretlerini belirlemede logaritmik ve baremli modele geçiş yapılmıştır.

Ayrıca söz konusu karar ile uygulamaya başlanan iki kampanyaya aşağıda yer

verilmiştir:

i) Abone Baremli Transmisyon Kampanyası; Transmisyon ücretlendirmesi

abone hacminin her bir (…..)’lik baremi için sırasıyla %(…..), %(…..), %(…..)

ve %(…..) indirim sağlanarak yüksek kullanımların teşvik edilmesi

amaçlanmaktadır. Bu şekilde abone bazının ilk (…..)’i için 12 aylık dönemde

bütün İSS’lere transmisyon ücretinde indirim sağlanacaktır.

ii) Yıllık Transmisyon Artış Kampanyası; TTNET haricindeki İSS’lerin

tamamının yıllık ortalama trafiğinde önceki yıla oranla %(…..)’in üstünde

artış oluşması durumunda artışın yaratacağı ek transmisyon maliyetinin 3’te

2’si oranında TTNET haricindeki İSS’lere takip eden yıl içinde indirim

verilecektir. İade edilecek tutar İSS’ler arasında gerçekleşmiş yıllık

transmisyon maliyetlerine oranlı paylaştırılacaktır. Kampanya AKN

uygulamasının kaldırılacağı 2018 yılı sonuna kadar devam edecektir.

(102) Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında abone alımı 12.07.2016-16.05.2018 dönemini

kapsamaktadır. Kampanya süresince anılan BTK kararları doğrultusunda toptan

maliyetlerde değişiklik meydana gelmiştir. Dolayısıyla söz konusu maliyet

hesaplamaları her bir paket bazında Temmuz 2016-Eylül 2016, Ekim 2016-Nisan

2017, Mayıs 2017 ve sonrası olmak üzere üç dönem için ayrı yapılmış, ardından

ortalama abone ömrüne göre ağırlıklı ortalaması alınarak paketlerin toptan maliyet

değerine ulaşılmıştır.

- Yalın İnternet (NDSL) Erişim Maliyeti: Yalın internet hizmeti verebilmek için İSS’ler tarafından Türk Telekom’a ödenmesi gereken erişim ücretini ifade etmektedir. Söz konusu maliyet kaleminin paket bazında ve kampanya sürecindeki değişimine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 13: Paket Bazında Yalın İnternet Erişim Maliyetleri (TL)

VAE Temmuz 2016- PT Ekim 2016-Nisan PT Mayıs 2017 ve

Paket

Eylül 2016 2017 sonrası

Kaynak: TTNET tarafından gönderilen belgeler

- Toptan Hat Kiralama (THK) Erişim Maliyeti: TTNET’in ALO Paket telefon hizmeti de alan aboneler için Türk Telekom’a ödenen erişim hizmeti karşılığında ödenen aylık maliyettir. Aylık abone başına THK maliyeti (…..)TL olup paket bazında ve kampanya süresince değişmemiştir.

- Bitsream (MetroEthernet) Maliyeti: TTNET’in Türk Telekom altyapısından veri aktarımı gerçekleştiriyor olması nedeniyle Türk Telekom’a ödenen bedeli ifade etmektedir. Söz konusu maliyet kalemi aylık ve abone başına 2016 yılında (…..)TL, 2017 yılında (…..)TL ve 2018 yılında (…..)TL’dir. Kampanya süresince belirlenen söz konusu dönemlere göre ağırlıklı ortalaması alınarak hesaplamaya dâhil edilmiştir.

- Bağlantı Maliyeti: Yeni bir aboneye internet sağlanması halinde abonenin internet erişiminin başlatılması için TTNET tarafından Türk Telekom’a tek seferlik ödenen bir maliyet kalemidir. Toptan Bağlantı Kampanyası kapsamında, Türk Telekom’a yeni aboneliklerde bağlantı işlemi için her bir abone başına ve tek seferlik olarak (…..)TL tutarında ödeme yapılması gerekirken Türk Telekom tarafından söz konusu ücrete ilişkin tek seferlik olmak üzere (…..)TL tutarında indirim uygulanmıştır. Dolayısıyla kampanya kapsamında fiber paketler hariç olmak üzere TTNET ve diğer İSS’ler tarafından Türk Telekom’a herhangi bir bağlantı ücreti ödenmemektedir. Bu çerçevede, DSL ve hiper internet paketleri için bağlantı ücreti hesaplamaya dâhil edilmezken fiber paket için bağlantı ücreti ortalama abone ömrüne bölünerek hesaplamaya dâhil edilmiştir.

- Yalın Devre Hazırlama Maliyeti/ THK Aktivasyon Maliyeti: Yeni aboneler için Türk Telekom'dan alınan yalın devre hazırlama hizmeti veya telefon hizmetinin de verilmesi halinde THK aktivasyon hizmeti ücretidir. Yalın Devre Hazırlama/THK

aktivasyon maliyeti tek seferlik bir maliyet olup abone başına (…..)TL’dir. THK aktivasyon maliyeti alternatif operatörlere numara taşınması durumunda (…..)TL’ye düşmektedir. Söz konusu maliyetler abone ömrüne bölünerek hesaplamaya dâhil edilmiştir.

- Toptan Satış Kampanyası: Toptan seviyedeki maliyetlerin belirlenmesinde dikkate alınan bir diğer unsur, Toptan Satış Kampanyası kapsamında Türk Telekom’un İSS’lere yönelik vermiş olduğu satış desteğidir. Söz konusu destek daha önce Türk Telekom altyapısı üzerinden internet hizmeti almayan abonelerin kazanılması karşılığında abone başına tek seferlik bir ödemeyi öngörmektedir. Bu kapsamda yapılan destek, abonenin DSL internet paketine üye olması halinde (…..) TL, fiber veya hiper internet paketlerinden satın alması halinde ise (…..) TL’dir. İlgili paketler için söz konusu satış destekleri abone ömrüne bölünerek maliyetleri azaltıcı şekilde hesaba katılmıştır.

(103) Yukarıda hesaplama yöntemleri ve ilgili dönemleri açıklanan toptan maliyet

kalemlerinin tamamı evde internet seçeneği ve yalın internet seçeneği için aşağıdaki

tablolarda gösterilmektedir:

Tablo 14: Evde İnternet Maliyet Kalemleri (Abone Ömrü (…..)ay)

Paket Adı

24 Mbps- DSL 16 Hiper 24 EVDE İNTERNET MALİYET 8 Mbps- 50 24 Mbps- 35

35 GB Mbps- 50 Mbps- 50

KALEMLERİ (TL) GB DSL GB Hiper

Erişim Gideri

Kampanyası

Port

Port

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Paket Adı

Hiper 24

GB

(TL)

Toptan Aylık Ücret ( VAE) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Yalın İnternet Erişim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Maliyeti

Bitstream Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Yalın Devre Hazırlama (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (-)Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

Maliyeti

Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

Maliyeti

Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

PT Mayıs 2017 ve sonrası

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Paket Adı

Hiper 24

GB (TL)

Toptan Aylık Ücret ( VAE) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Yalın İnternet Erişim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Maliyeti

Bitstream Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Yalın Devre Hazırlama (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (-)Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

Maliyeti

Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

Maliyeti

Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

PT Mayıs 2017 ve sonrası

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Paket Adı

Hiper 24

GB

(TL)

Toptan Aylık Ücret ( VAE) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Yalın İnternet Erişim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Maliyeti

Bitstream Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Yalın Devre Hazırlama (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (-)Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

Maliyeti

Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

Maliyeti

Ücreti

Bağlantı Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toptan Bağlantı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

(-)Toptan Satış (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kampanyası

TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

PT Mayıs 2017 ve sonrası

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

I.4.5.2.2.2. Hepsi Dâhil Kampanyası’nın Kârlılık Analizine İlişkin Değerlendirmeler

(104) Bu bölümde, yukarıda tanımlarına yer verilen ve hesaplama yöntemleri açıklanan gelir ve maliyet kalemleri kullanılarak, TTNET’in şikâyet konusu Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamında sunulan ve kampanya dâhilinde TTNET toplam abone kazanımının yaklaşık %(…..) ’ünü oluşturan “50 GB/8Mbps NetLimitsiz”, “35GB/24Mbps Hipernet”, “35GB/24Mbps Fiber”, “DSL 16 Mbps 50 GB” ve “Hiper 24 Mbps 50 GB” internet paketlerine ilişkin kar/zarar analizi yapılmıştır. Daha önce de bahsedildiği üzere söz konusu internet paketi yalın internet/evde internet seçenekleri ile abonelere sunulmaktadır. Bu çerçevede, kârlılık analizi de yalın internet ve evde internet seçenekleri için ayrı ayrı sütunlarda gösterilmektedir. Hesaplamada kampanyanın başladığı Temmuz 2016 tarihi başlangıç alınarak abone ömrü boyunca ilgili internet paketinden elde edilen abone başına ortalama net gelir hesaplanmış, yine Temmuz 2016’dan başlayıp abone ömrü boyunca toptan ve perakende maliyetler hesaplanmış ve aylık ortalama net gelir ile aylık ortalama toplam maliyet arasındaki fark bulunarak faiz ve vergi öncesi kâra (FAVÖK) ulaşılmıştır. Kampanya dönemi içerisinde toptan maliyetlerde VAE yöntemi ile ücretlendirmeden Port/Transmisyon (P/T) yöntemi ile ücretlendirmeye geçildiğinden Temmuz 2016-Eylül 2016 dönemi için VAE yöntemi ile toptan maliyetler, Ekim 2016- Nisan 2017 dönemi için P/T toptan maliyetleri ve Mayıs 2017 sonrası için yeniden düzenlenen P/T toptan maliyetleri esas alınmıştır. Toptan maliyetlerin hesaplanmasında kampanyanın başladığı tarih olan Temmuz 2016’dan başlayarak abone ömrü olan (…..) ve (…..) ay boyunca ilgili aylarda geçerli toptan maliyetlerin ağırlıklı ortalaması alınmıştır. Yine aynı dönem içerisinde perakende maliyetlerin de ağırlıklı ortalaması hesaplanarak aylık ağırlıklı ortalama perakende maliyetlere ulaşılmıştır.

(105) Aşağıdaki tablolarda sırasıyla 50 GB/8Mbps NetLimitsiz”, “35GB/24Mbps Hipernet”, “35GB/24Mbps Fiber”, “DSL 16 Mbps 50 GB” ve “Hiper 24 Mbps 50 GB” internet paketlerine ilişkin hesaplanan aylık ortalama gelir ve maliyet verileri ile ilgili internet paketinden elde edilen FAVÖK ve faiz ve vergi öncesi kâr marjı (FAVÖK MARJ) bilgileri yalın internet ve evde internet (telefon dâhil) seçenekleri ile yer almaktadır. Hesaplamalara abone ömrü (…..) ay ve (…..) ay olmak üzere iki şekilde yer verilmektedir.

(106) Aşağıda yer alan tablolarda öncelikle abone ömrünün (…..) ay olduğu duruma göre hesaplamalar yapılmıştır:

Tablo 18: 50 GB/8 Mbps DSL Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

DSL 8 Mbps 50 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 19: 35 GB/24 Mbps Hiper Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay) Hiper 24 Mbps 35 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 20: 35 GB/24 Mbps Fiber Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay) Fiber 24 Mbps 35 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Yalın İnternet Devre Hazırlama Ücreti/Alo Paket Geçiş Ücreti (…..) (…..) Diğer Gelirler (TL)

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Ortalama Gelir-İnternet Paketi (…..) (…..) Ortalama Yalın İnternet Aylık Erişim ücreti/Ortalama Gelir (…..) (…..) Telefon

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 21: 50 GB/16 Mbps DSL Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay) DSL 16 Mbps 50 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK

(…..) (…..) Kampanyasız Ücret

Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 22: 50 GB/24 Mbps Hiper Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay) Hiper 24 Mbps 50 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

(107) Yukarıdaki tablolardan görüleceği üzere, (…..) ay abone ömrü baz alındığında TTNET

tarafından Hepsi Dahil Kampanyası kapsamında sunulan,

- 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs HiperNet yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs HiperNet evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs FiberNet yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs FiberNet evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/16 Mbps DSL yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/16 Mbps DSL evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/24 Mbps Hiper yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/24 Mbps Hiper evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

8 Mbps 50 GB Net Limitsiz (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

(108) Yukarıda yer alan tabloda paketlerin ortalama abone sayılarına ve kârlılık oranlarına

yer verilmiştir. İncelenen beş paketin ortalama kârlılık oranları abone sayılarıyla

oranlanmış THK’lı paketler için %(…..), yalın paketler için %(…..) kârlılık olduğu

hesaplanmıştır.

(109) Aşağıda yer alan tablolarda ise abone ömrünün (…..) ay olduğu duruma göre yapılan hesaplamalara yer verilmiştir:

Tablo 24: 50 GB/8 Mbps DSL Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..) ay) DSL 8 Mbps 50 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Yalın İnternet Devre Hazırlama Ücreti/Alo Paket Geçiş Ücreti (…..) (…..) Diğer Gelirler (TL)

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Ortalama Gelir-İnternet Paketi (…..) (…..) Ortalama Yalın İnternet Aylık Erişim ücreti/Ortalama Gelir (…..) (…..) Telefon

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 25: 35 GB/24 Mbps Hiper Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..) ay) Hiper 24 Mbps 35 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 26: 35 GB/24 Mbps Fiber Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..) ay) Fiber 24 Mbps 35 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 27: 50 GB/16 Mbps DSL Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..) ay) DSL 16 Mbps 50 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Ortalama Gelir-İnternet Paketi (…..) (…..) Ortalama Yalın İnternet Aylık Erişim ücreti/Ortalama Gelir (…..) (…..) Telefon

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 28: 50 GB/24 Mbps Hiper Yalın/ Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..) ay) Hiper 24 Mbps 50 GB

Paket Geliri (TL) YALIN THK Kampanyasız Ücret (…..) (…..) Bağlantı Ücreti (24 Ay Boyunca) (…..) (…..) Yalın İnternet Aylık Erişim Ücreti/ALO Paket Aylık Sabit Erişim (…..) (…..) Ücreti

Ücreti

Abone Ömrü Boyunca Aylık Ortalama Gelirler (TL)

Ortalama Gelir-İnternet Paketi (…..) (…..) Ortalama Yalın İnternet Aylık Erişim ücreti/Ortalama Gelir (…..) (…..) Telefon

Maliyetler (TL)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

(110) Yukarıdaki tablolardan görüleceği üzere, (…..) ay abone ömrü baz alındığında TTNET

tarafından Hepsi Dahil Kampanyası kapsamında sunulan,

- 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs HiperNet yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs HiperNet evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs FiberNet yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs FiberNet evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/16 Mbps DSL yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/16 Mbps DSL evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/24 Mbps Hiper yalın internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/24 Mbps Hiper evde internet paketinden abone başına (…..)TL kâr elde edilmiş olup söz konusu pakete ilişkin kâr marjı ise %(…..) seviyesinde gerçekleşmiştir.

Tablo 29: Hesaplanan 5 Paketin Ortalama Kârlılık Oranı (Abone Ömrü (…..) ay)

Ortalama Abone

Kârlılık Oranları

Paketler Sayısı

THK Yalın THK Yalın

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

(111) Yukarıda yer alan tabloda paketlerin ortalama abone sayılarına ve kârlılık oranlarına

yer verilmiştir. İncelenen beş paketin ortalama kârlılık oranları ağırlıklı olarak abone

sayılarıyla oranlanmış THK’lı paketler için %(…..), yalın paketler için %(…..) kârlılık

olduğu hesaplanmıştır.

(112) Dolayısıyla incelenen beş paket bakımından TTNET’in hem yalın internet hem de evde internet seçeneklerinde pozitif kârlılıkta olduğu yalnızca abone ömrünün (…..) ay olduğu durumda 35 GB/24 Mbps FiberNet yalın internet paketinde kâr marjının %(…..) olduğu söylenebilecektir. Bununla birlikte kârlılık oranlarının abone sayılarıyla oranlandığı ağırlıklı ortalama durumda paketlerin pozitif kârlılıkta olduğu görülmektedir. I.4.5.2.2.3. Net Bugünkü Değer Yaklaşımı

(113) İşletmelerin yatırım kararlarını alırken kullandığı finansal değerlendirme yöntemlerinden biri de net bugünkü değer (NBD) veya indirgenmiş nakit akışı olarak adlandırılan yöntemdir. Bu yöntem bir yatırımın ekonomik ömrü boyunca yaratacağı geliri bir iskonto oranına göre yatırım anındaki değerine indirgeyerek yatırımın kârlılığını hesaplamaktadır. Bu yöntemde ileride elde edilecek nakit akışları paranın zaman değerine göre değerlenmektedir. Modelde pozitif NBD’ye sahip bir yatırımın kârlı olduğu kabul edilmektedir.

(114) Mahkeme kararında dosya kapsamında incelenen tarifelerden bazılarının kârlılık oranının oldukça düşük olması karşısında net bugünkü değer yaklaşımıyla paket bazında kâr marjlarına bakıldığında, altı tarifenin dördü için hesaplanan kâr oranının negatif olması nedeniyle TTNET AŞ'nin maliyetlerinin ve Hepsi Dâhil Kampanyası kapsamındaki gelirlerinin daha iyi analiz edilebilmesi için Türk Telekom ve TTNET A.Ş. hakkında soruşturma açılması gerektiği ifade edilmiştir.

(115) İncelenen kampanya Temmuz 2016’da başlamıştır. Temmuz 2016’da kampanya kapsamında kazanılan bir aboneden 24 ay boyunca kampanyalı ücret alınmakta, taahhüt süresi bitiminden sonra eğer abone halen sistemde kalmaya devam ediyorsa kalan (…..),(…..) ay boyunca ise kampanyasız ücret alınmaktadır (abone ömrü toplam (…..) olarak kabul edildiği için). NBD yaklaşımında, abone başına ortalama aylık gelir hesaplaması yapmak yerine, aboneden her ay elde edilen net gelirin ve abone için her ay gerçekleşen giderlerin (yani net nakit akışlarının) NBD’sinin hesaplanarak tarifenin kârlı olup olmadığının tespit edilmesi benimsenmektedir.

(116) Bu çerçevede, her beş paket için yalın internet ve evde internet seçenekleri için ayrı ayrı NBD hesaplaması yapılmış ve kampanya kapsamında Temmuz 2016’da aboneliğe başlamış bir aboneden elde edilen net gelirler ve maliyetlerin Temmuz 2016’daki değeri hesaplanarak kârlılık analizi yapılmıştır.

(117) NBD hesaplamasında paranın zaman değeri hesaplanırken işletmenin yatırımdan beklediği getiri oranı göz önüne alınmaktadır. Avrupa Komisyonu’nun 2007 tarihli Telefonica [28] kararında NBD yaklaşımı kullanılmış ve iskonto oranı olarak “ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti” (weighted average cost of capital, WACC) dikkate alınmıştır. Soruşturma kapsamında iskonto oranı olarak Türk Telekom’un 2016, 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti kullanılmıştır. Ağırlık ortalama sermaye maliyetleri (AOSM) söz konusu yıllar için sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) olarak bildirilmiştir. Hesaplamada bu oranlar aylık olarak kullanılmıştır.

(118) Aşağıdaki tablolarda yapılan analiz [29] sonucunda her bir tarife için ulaşılan kâr marjları gösterilmektedir.

28 Comission Decision of 04.07.2007 Case COMP 38.784, Wanadoo Espana vs. Telefonica

29 Perakende maliyet 2016 yılı için 11,74, 2017 yılı için 12,55, 2018 yılı için 10,43 olarak hesaplamalara dâhil edilmiştir.

Tablo 30: 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz Yalın İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

DSL Aylık

Aylık Net Gelirler NBD Aylık Toptan Aylık Toplam NBD Aylık Net NBD Aylık Net Kâr

YALIN 8mpbs Perakende

(Vergiler Hariç) (₺) Gelirler(₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Kar(₺) Kazanç (₺) Marjı(%) 50 GB Maliyeler(₺)

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 31: 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 32: 35 GB / 24mpbs HiperNet Yalın İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 33: 35 GB / 24mpbs HiperNet Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

Hiper Aylık Net Gelirler Aylık Aylık NBD Aylık

NBD Aylık Toptan NBD Aylık Net Kâr

THK 24mpbs (Vergiler Perakende Toplam Net

Gelirler(₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Kazanç(₺) marjı(%) 35 GB Hariç)(₺) Maliyeler(₺) Maliyetler(₺) Kazanç(₺) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 34: 35 GB / 24mpbs FiberNet Yalın İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

Fiber Aylık NBD Aylık

Aylık Net Gelirler NBD Net Aylık Toptan Aylık Toplam NBD Toplam Aylık Net Kâr

YALIN 24mpbs Perakende Net

(Vergiler Hariç)(₺) Gelirler(₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Kazanç(₺) marjı(%) 35 GB Maliyeler(₺) Kazanç(₺) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 35: 35 GB / 24mpbs FiberNet Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 36: 50 GB/16 Mbps DSL Yalın İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 37: 50 GB/16 Mbps DSL Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

DSL 16 Aylık NBD NBD Aylık

Aylık Net Gelirler NBD Net Aylık Toptan Aylık Toplam Aylık Net Kâr

THK Mbps 50 Perakende Toplam Net

(Vergiler Hariç)(₺) Gelirler(₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Kazanç(₺) marjı(%) GB Maliyeler(₺) Maliyetler(₺) Kazanç(₺) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 38: 50 GB/24 Mbps Hiper Yalın İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 39: 50 GB/24 Mbps Hiper Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..)ay)

(…..) (…..) (…..) (…..)

Bitimi

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 40: Tarifelerin NBD Yaklaşımı Uyarınca Toptan Maliyetleri (Abone Ömrü (…..)ay)

Kampanyalar DSL 8mpbs 50 GB Hipernet 24mpbs 35 GB Fiber 24mpbs 35 GB DSL 16 Mbps 50 GB Hiper 24 Mbps 50 GB

Tarifeler THK YALIN THK YALIN THK YALIN THK YALIN THK YALIN

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 41: Tarifelerin NBD Yaklaşımı Uyarınca Paket Bazında Kâr Marjları (Abone Ömrü (…..)ay) (%)

DSL 8 Mbps 50 Hipernet 24 Mbps Fiber 24 Mbps 35 DSL 16 Mbps 50 GB Hiper 24 Mbps 50

GB 35 GB GB GB

Yalın

Evde Yalın Evde Yalın Evde Yalın Evde Yalın Evde

İntern

İnternet İnternet İnternet İnternet İnternet İnternet İnternet İnternet İnternet

et

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Raportörlerce yapılan hesaplamalar

(119) Tablodan da görüleceği üzere;

- 50 GB / 8 mpbs NetLimitsiz yalın internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz evde internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs HiperNet yalın internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs HiperNet evde internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs FiberNet yalın internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 35 GB / 24mpbs FiberNet evde internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/16 Mbps DSL yalın internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/16 Mbps DSL evde internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/24 Mbps Hiper yalın internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

- 50 GB/24 Mbps Hiper evde internet paketine ilişkin kâr marjı ise

%(…..)seviyesinde gerçekleşmiştir.

8 Mbps 50 GB Net Limitsiz (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

(120) Yukarıda yer alan tabloda paketlerin ortalama abone sayılarına ve kârlılık oranlarına

yer verilmiştir. İncelenen beş paketin ortalama kârlılık oranları abone sayılarıyla

oranlanmış THK’lı paketler için %(…..), yalın paketler için %(…..) kârlılık olduğu

hesaplanmıştır.

(121) Aşağıda yer alan tablolarda ise benzer analiz abone ömrünün (…..) ay olduğu

senaryoya göre yapılmıştır:

Tablo 43: 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz Yalın İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..) ay)

DSL Aylık NBD Aylık

Aylık Net Gelirler NBD Aylık Toptan Aylık Toplam NBD Aylık Net Kâr

YALIN 8mpbs 50 Perakende Net

(Vergiler Hariç)( ₺) Gelirler (₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Kar(₺) marjı(%) GB Maliyetler(₺) Kazanç(₺) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: TTNET verileri ve raportörlerce yapılan hesaplamalar

Tablo 44: 50 GB / 8mpbs NetLimitsiz Evde İnternet Paketi Kârlılık Analizi (Abone Ömrü (…..) ay)

DSL Aylık Aylık NBD Aylık

Aylık Net Gelirler NBD Aylık Toptan NBD Aylık Net Kâr

THK 8mpbs Perakende Toplam Net

(Vergiler Hariç)( ₺) Gelirler (₺) Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Kar(₺) Marjı(%) 50 GB Maliyetler(₺) Maliyetler(₺) Kazanç(₺) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(…..) (…..) (…..)