Competition Board Decision
Marmara Bölgesi'nde çimento sektöründe faaliyet gösteren firmaların çimento fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası.
5 pages · 10.241 characters
The text below is extracted from the decision document published by the Turkish Competition Authority; page numbers, tables and figures keep their position in the original document. The summaries, classifications and explanations on this page are provided for information only and do not constitute legal opinion or advice; the binding text is the decision as published by the Authority.
View the official decision at the Competition AuthorityPage 1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
| Dosya Sayısı | : 2010-2-137 | (Önaraştırma) |
| Karar Sayısı | : 10-56/ 1095-416 | |
| Karar Tarihi | : 26.8.2010 |
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Hatice YAVUZ
C. BAŞVURUDA: - İhbar
BULUNAN
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
- Nuh Çimento Sanayi A.Ş.
Akyar Mevkii, Hereke/Kocaeli
- Aslan Çimento A.Ş.
Cami Mah. Kaplan Cad. No:149 41700 Darıca/Kocaeli
- Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi, Kaya Sultan Sk. No:97 Kat:5
34742 Kozyatağı/İstanbul
- Set Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Merkez Pakpen Plaza Halk Sokak No: 40-44 Sahrayıcedid
34734 Kadıköy/İstanbul
- Traçim Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Soyak Binası Büyükdere Cad. No:38 34387
Mecidiyeköy/İstanbul
- Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.
Hacıilyas Mah. Ulubatlı Hasan Bulvarı No:106 16250
Osmangazi/Bursa
E. DOSYA KONUSU: Marmara Bölgesi’nde çimento sektöründe faaliyet gösteren firmaların çimento fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
Üç yıldan beri yapı malzemesi imalatı yapan ve sektörde bilinen bir firmada
çalıştığı,
1.5.2010 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde Marmara Bölgesi’ndeki çimento
üreticilerinin sözleşmişçesine büyük oranda (yaklaşık %15-25 arasında) zam
yapacaklarının birkaç kaynaktan öğrenildiği,
Bu dönemde artışa neden olacak herhangi bir maliyet veya enerji fiyatlarında
artışın söz konusu olmadığı,
Page 2
Yapılan bu artış hamlesinin yeni yeni kıpırdanmaya başlayan inşaat sektöründen
haksız ve fahiş kazanç sağlamaya yönelik olduğu
iddia edilmiş ve 4054 sayılı Kanun kapsamında gerekli yaptırımların uygulanması talep edilmiştir.
Dosya kapsamında, başvuru konusu iddialara ilişkin başvuru sahibinden bilgi talep edilmiş ve başvuru sahibi tarafından gönderilen ikinci elektronik posta 5.5.2010 tarih ve 3621 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Söz konusu elektronik postada, fahiş fiyat artışı yaptığı iddia edilen firmaların Nuh Çimento Sanayi A.Ş., Aslan Çimento A.Ş. ve Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. olduğu, her ne kadar kömür ve petrokok fiyatlarındaki artışlar, çimento fiyatlarındaki artışın nedeni olarak gösterilse de bunun birim fiyatlara yansımasının uygun olmadığı iddia edilmiştir.
Detaş Beton Sanayi A.Ş. (Detaş Beton) firması tarafından yapılan bir şikayet üzerine Kurumumuz tarafından yürütülen önaraştırmanın sonunda söz konusu teşebbüs tarafından gönderilen başka bir elektronik postada da, başvuru konusu iddialara benzer nitelikte, Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren çimento firmalarının, fiyatları %40-50 oranında artırmak, satış kotası belirlemek, iç piyasada satılacak çimento miktarını azaltmak, hazır beton ve nakliye firmalarını zor durumu düşürmek amacıyla anlaştıkları ve kendi aralarında toplantılar düzenledikleri iddia edilmiştir. Bahse konu elektronik postada isim bilgileri yer almamakla beraber Detaş Beton ile yapılan şifahi görüşmede teşebbüs yetkilileri, ilgili yazının kendilerine başkaları tarafından gönderildiğini ifade etmiş ve yazıda yer alan iddiaların doğru olduğunu belirtmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.04.2010 tarih ve 3302 sayı ile intikal eden başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 01.06.2010 tarih ve 2010-2-137/İİ-10-411.HY sayılı İlk İnceleme Raporu, 10.06.2010 tarih ve 10-42 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 06.08.2010 tarih ve 2010-2- 137/ÖA-10-321.AA sayılı Önaraştırma Raporu 10.08.2010 tarih ve REK.0.06.00.00- 110/402 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren çimento firmalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığından anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
Önaraştırma konusu iddialar temel olarak, Marmara Bölgesi’nde çimento satışı yapan Set Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Set Çimento), Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Akçansa), Traçim Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Traçim), Aslan Çimento A.Ş. (Aslan Çimento), Bursa Çimento Fabrikası A.Ş. (Bursa Çimento) ve Nuh Çimento Sanayi A.Ş. (Nuh Çimento) firmalarının çimento fiyatlarına birlikte zam yaptıkları ve bazı firmalar için satış kotası belirlediklerine ilişkindir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarı “çimento pazarı” olarak belirlenmiştir.
Page 3
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu iddiaların Marmara Bölgesi’ne yönelik olması ve çimento ürününün özellikleri dikkate alınarak dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Marmara Bölgesi” olarak belirlenmiştir.
I.3. Değerlendirme
Dosya konusu iddialar temel olarak ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyatları birlikte belirledikleri, bazı çimento üreticileri için satış kotası belirlendiği, iç piyasada satılacak çimento miktarını azalttıkları ve hazır beton ile nakliye firmalarını zor durumu düşürdüklerine ilişkindir. İddiaların değerlendirilmesi bakımından yerinde incelemede elde edilen belgeler ve rakiplerden talep edilen bilgiler çerçevesinde dosya konusu iddialar değerlendirilecektir.
I.3.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
Dosya kapsamında Set Çimento, Akçansa, Traçim, Aslan Çimento, Bursa Çimento ve Nuh Çimento firmalarında raportörlerce yerinde inceleme yapılmıştır.
Yerinde incelemede elde edilen belgelerde genel olarak Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren teşebbüslerin, rakiplerinin çimento satış miktarları ve fiyatları konusunda bilgi sahibi oldukları görülmektedir. Buna karşın, teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde teşebbüslerin birlikte fiyat veya satış kotası belirledikleri, iç piyasada çimento arzını kısıtladıkları veya hazır beton ve nakliye firmalarını zor duruma düşürmeye çalıştıklarını gösteren net bir bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır. Ayrıca, teşebbüslerin pazarda rekabet içerisinde olduğunu da gösteren çok sayıda belgeye ulaşılmıştır.
I.3.2. Teşebbüslerden Talep Edilen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler
Pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından fiyatların birlikte belirlendiği ve hazır beton firmalarının zor duruma düşürüldüğüne ilişkin iddiaların değerlendirilmesi bakımından teşebbüslerden talep edilen bilgiler önem taşımaktadır. Bu bölümde dosya kapsamındaki iddialar teşebbüslerden gelen bilgiler çerçevesinde değerlendirilecektir.
I.3.2.1. Fiyatların Birlikte Belirlendiği İddiası
Fiyatların birlikte belirlendiği iddiasına ilişkin olarak, Marmara Bölgesi’nde üretim yapan firmaların tesislerinden 2010 yılının ilk altı ayında yapılan satışlar sonucunda oluşan ağırlıklı ortalama dökme çimento fiyatları incelenmiştir. Dolayısıyla, çimento fiyatlarındaki farklılıklar satış hacmi çerçevesinde ortalama fiyatın tespitinde dikkate alınmıştır. Yapılan analiz sonucunda ulaşılan sonuçlar aşağıda yer almaktadır:
| Ocak | Şubat | Mart | Nisan | Mayıs | Haziran | |
| Aslan | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Bursa | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Nuh | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Traçim | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Set (Trakya) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Set (Ambarlı) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Set (Balıkesir) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Akçansa (B.Çekmece) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Akçansa (Çanakkale) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
Page 4
| Akçansa (Ambarlı) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Akçansa (Yalova) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
| Akçansa (Yarımca) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) | (…..) |
Tabloda dikkati çeken ilk husus fiyatların büyük farklılıklar gösterdiğidir. Aynı teşebbüs çatısı altında bulunan tesislerin uyguladıkları fiyatlar arasında bile kayda değer farklılıklar gözlemlenmektedir. Örneğin, Set Çimento’nun üretim tesislerinde uygulanan fiyatlar arasındaki farklılık (…..) TL ile (…..) TL arasında değişmektedir. Akçansa açısından ise çok daha çarpıcı bir tablo ortaya çıkmaktadır: Akçansa Yarımca tesislerinden satılan çimento için uygulanan en düşük fiyat (…..) TL iken Akçansa’nın B.Çekmece, Ambarlı ve Çanakkale gibi çimento fabrikalarında uygulanan fiyatlar (…..)-(…..) TL bandında hareket etmektedir.
Ortaya çıkan veriler bakımından değinilmesi gereken bir diğer husus ise, bazı tesisler açısından fiyatların yaz aylarına doğru bir artış trendi içerisinde olduğudur. Çimento ürünün homojen niteliği ve yapı faaliyetlerinin yaz aylarının yaklaşmasıyla birlikte artmasıyla birlikte çimentoya olan talebin yükselmesi bu durumu anlaşılabilir kılmaktadır.
Ayrıca, tablonun fiyatların birlikte ya da paralel seyrettiğine dair bir işaret vermediği belirtilmelidir. Bununla birlikte, aylar itibarıyla çimento tesisleri arasında (…..)-(…..) TL gibi fiyat farkları ortaya çıkabilmektedir.
Son olarak, çimento tesislerinin uyguladığı en yüksek ve en düşük fiyatlar incelendiğinde, ortaya çıkan farklar teşebbüslerin ne kadar geniş bir aralıkta fiyatlama yaptığını ve bu fiyatlama stratejisinin piyasanın rekabet koşulları ile müşterilerin özelliklerini dikkate aldığını göstermektedir.
I.3.2.2. Hazır Beton Firmalarının Zor Duruma Düşürüldüğü İddiası
Teşebbüslerden gelen veriler incelendiğinde:
Boğaziçi Beton San. ve Tic. A.Ş., Atılım İnş. Tekstil ve Tic. A.Ş. firmalarının
2009 yılında Traçim, Set Çimento ve Akçansa’dan ve 2010 yılı ilk altı aylık
dönemde Traçim ve Akçansa’dan,
Ulubeton İnş. ve Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Cantürk Hazır Beton
firmalarının ise 2009 yılında Traçim ve Akçansa’dan, 2010 yılı ilk altı ayında
Traçim’den,
Dünya Beton San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının 2009 yılında Traçim, Akçansa ve
Nuh Çimento’dan ve 2010 yılında ise Akçansa ve Nuh Çimento’dan,
Anıl Beton ve Grup Beton firmalarının 2009 ve 2010 yıllarında hem Nuh
Çimento hem de Traçim’den,
Miltaş Beton ve İnş. Mad. San. Tic. A.Ş.’nin 2009 ve 2010 yıllarında Nuh
Çimento, Aslan Çimento ve Set Çimento’dan,
Kavanlar İnş. Beton Oto. Paz. Trz. San. Tic. Ltd. Şti. firmasının 2009 ve 2010
yıllarında hem Nuh Çimento hem de Aslan Çimento’dan,
Heka Beton’un 2009 yılında Bursa Çimento’dan, 2010 yılında ise Set Çimento
ve Bursa Çimento’dan
çimento satın aldığı şeklinde örnekler görülmektedir. Dolayısıyla hazır beton firmalarının birden fazla çimento şirketinden mal satın alma seçeneğine sahip
Page 5
olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Bu bağlamda, hazır beton firmalarının zor duruma düşürüldüğü sonucuna ulaşmak mümkün görünmemektedir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
180
Some values in the tables are redacted as (.....) by the Turkish Competition Authority on trade-secret grounds.
TEB Tüketici Finansmanı A.Ş. (TEB Tüketici Finansmanı)'nin %80 oranındaki hissesinin BNP Paribas Personal Finance S.A (BNP Paribas)'ya devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
Iberia, Lineas Aereas de Espana, S.A. (Iberia) ve British Airways Plc (British Airways)'nin birleşmesi işlemine izin verilmesi talebi.
DSG Service Sp. Z o.o. (DSG Service) ve Logwin-SGS Poland Sp. Z o.o. (Logwin-SGS)'nin %50 oranındaki hisselerinin Logwin Solutions Fashion GmbH + Co. KG (Logwin Solutions) tarafından DHL Exel Supply Chain A/S (DHL)'den devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
Daewoo International Corporation (DWI)'ın hisselerinin %...'inin Pohang Iron and Steel Company (POSCO) tarafından satın alınması işlemine izin verilmesi talebi.
Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş. (POPAŞ) tarafından sunulması planlanan "Peugeot Web Store" hizmetine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
Bartın ilinde faaliyet gösteren şehirlerarası otobüs firmalarının aralarında anlaşarak yolcu taşıma ücretlerini belirledikleri iddiası üzerine alınan 26.12.2006 tarih ve 06-94/1191-357 sayılı Kurul kararının Danıştay 13. Dairesi'nin 5.1.2010 tarih ve 2007/4442 E., 2010/10 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine dosya konusunun davacı yönüyle yeniden değerlendirilmesi.
Kolin İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş., Limak Yatırım Enerji Üretim Dağıtım İşletme Hizmetleri ve İnşaat A.Ş. ve Cengiz Holding A.Ş. tarafından kurulan Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. adlı şirketin Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin %100 hissesini Özelleştirme İdaresi Başkanlığından devralması işlemine izin verilmesi talebi.
Kolin İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş., Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve Cengiz Holding A.Ş. tarafından kurulan Uluğ Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. adlı şirketin Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin %100 hissesini Özelleştirme İdaresi Başkanlığından devralması işlemine izin verilmesi talebi.
Turkcell'in İşteKazan Programı kapsamındaki uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında değerlendirilmesi.
Beylikdüzü ilçesinde faaliyet gösteren bazı fırınların Belediye Zabıta Müdürü ile anlaşarak ilçeye dışarıdan ekmek getirilmesini engelledikleri iddiası.
Esaş Akaryakıt Dağıtım Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. arasında yapılan anlaşmanın 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu iddiası.
Siverek ilçesinde faaliyet gösteren maya firmalarının, il merkezlerindeki bayilerine daha düşük fiyatlar uygulamak suretiyle ilçelerdeki bayileri mağdur ettikleri iddiası.
Konya Sarayönü Ziraat Odası'nın düşük fiyata tarımsal danışmanlık hizmeti sunduğu iddiası.
Onur Air Taşımacılık A.Ş. (Onur Air) pilotlarının, yaptıkları anonslar ile yolcuları anlaşmalı oldukları araç kiralama şirketine yönlendirdikleri iddiası.
We provide end-to-end support on competition compliance, investigations and merger control.