Turkcell'in İşteKazan Programı kapsamındaki uygulamalarının 4054 sayılı Kanun'un 6.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,

İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,

Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan ÇÖRÜŞ, Hatice YAVUZ

C. BAŞVURUDA: - Re’sen

BULUNAN

20

D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:

- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.

Meşrutiyet Cad. No:71 Tepebaşı/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Turkcell’in İşteKazan Programı kapsamındaki uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilmesi.

F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.4.2010 tarih ve 3273 sayı ile intikal eden ve Petrol Ofisi A.Ş.’nin, Turkcell ile imzaladığı “Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası” Sözleşmesi’ne muafiyet verilmesine yönelik başvurusu üzerine Turkcell’in İşteKazan Programı kapsamında benzer başka kampanyalar düzenlediği tespit edilmiştir. Turkcell’in söz konusu programı kapsamındaki uygulamalarının incelenmesi amacıyla konuyla ilgili olarak hazırlanan 17.9.2010 tarih ve 2010-2- 124/BN-10-372.ÜNÖ sayılı Bilgi Notu 4.11.2010 tarih ve 10-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25.10.2010 tarih ve 2010-2- 245/ÖA-10-372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu 28.10.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-110/523 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

1. Dosya konusu uygulamalara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi

uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,

2. Ancak 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Turkcell’e

bundan sonra yapılacak sözleşmelerde ve mevcut sözleşmelerin sürelerinin

uzatılmasına ilişkin imzalanacak ek protokollerde, fayda sağlayan

teşebbüslerin “aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya

avantaj” sağlanmayacağı şeklindeki hükümlere yer vermemesi gerektiği

yönünde bir görüş yazısı gönderilmesinin uygun olacağı

ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

H.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Bilindiği üzere Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell)’nin temel faaliyeti GSM

1

hizmetleri alanındadır. İnceleme konusu sözleşmenin bir parçası olduğu İşTcell Avantajlar Kulübü ise temel itibarıyla Turkcell kurumsal müşterilerine sunulan indirimler bütünüdür. Bu kapsamda gerek Sözleşme uyarınca düzenlenen kampanyadan gerek İşTcell Avantajlar Kulübü kapsamında düzenlenen diğer kampanyalardan Turkcell’in kurumsal müşterileri yararlanabilmektedir. Bu durum, dosya kapsamında ilgili ürün pazarının bir bütün olarak GSM hizmetleri pazarı olarak mı yoksa kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarı olarak mı tanımlaması gerektiği sorusunu gündeme getirmektedir.

Her ne kadar ilgili ürün pazarının GSM hizmetleri pazarı ya da kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarı olarak tanımlanmasının yapılacak değerlendirme üzerinde kayda değer bir etkisi olmayacak olsa da değerlendirmelere temel teşkil etmesi amacıyla ilgili ürün pazarının “GSM hizmetleri pazarı” olarak belirlenmesi uygun görülmüştür.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

H.2. Yapılan İnceleme

H.2.1. İşteKazan Programı ve Program Kapsamında İmzalanan Sözleşmeler Hakkında Genel Bilgiler

İşTcell, Turkcell’in kurumsal müşterilerine yönelik olarak uyguladığı ve kapsamında yer alan “Avantajlı Konuşma”, “Avantajlı Internet”, “Avantajlı İşTcell Kontratları, “Cihaz Kampanyaları” ile “İşteKazan” gibi programları bulunduran bir avantajlar bütünüdür. Dosya konusu sözleşmenin de içinde bulunduğu İşteKazan programı hakkında ise Turkcell’in internet sitesinde aşağıdaki bilgilere yer verilmektedir:

 İşteKazan şirketlere, ihtiyaca uygun tarifeler ve sektörel çözümler

sunmaktadır,

 Şirketler; gıda, akaryakıt, kargo, ofis malzemeleri, sigorta, finans, güvenlik,

ulaşım, yazılım, donanım, toplantı, otel, eğitim, reklam, internet, teknoloji

harcamalarında tasarruf sağlayabilmektedir,

 İşteKazan Programı’ndaki indirimlerden İşTcell’li şirketler kurumsal hatları ile

ücretsiz olarak faydalanabilmektedirler.

Turkcell tarafından gönderilen, Kurum kayıtlarına 5.10.2010 tarih ve 7686 sayı ile giren yazıda İşteKazan programı hakkında aşağıdaki bilgilere yer verilmektedir:

“İşteKazan programı, Şirketimiz kurumsal abonelerinin, Şirketimizin anılan

program kapsamında işbirliği yaptığı markaların ürün ve hizmetlerinden

indirimli yararlanmalarını konu edinen bir programdır. Program kapsamında, 1

Bkz. 09-60/1490-379 sayılı Rekabet Kurulu kararı.

Şirketimiz kurumsal abonelerinin ana gider kalemlerinin neler olduğu dikkate

alınmakta, kurumsal abonelerimizin bu kalemlerden indirim elde etmeleri

sağlanmak suretiyle memnuniyetlerinin artırılması hedeflenmektedir.”

İşteKazan programı kapsamında kullanıcıların hangi alanda ne türden indirimlerden

2

yararlanabileceği aşağıdaki tabloda görülebilecektir.

Tablo 1: İşteKazan Programı Kapsamında Turkcell Abonelerine İndirim Sunan Markalar

Marka Sektör İndirim Miktarı

Akbank Bankacılık Bedava konuşma, 100 TL chip

para

yayını

3

hizmetlerinde özel indirim

Söz konusu yazıda, program kapsamında işbirliği yapılacak abonelerin

belirlenmesinde Turkcell tarafından;

“… markaların kurumsal abonelerimizce ilgili sektörlerde tercih edilme oranı,

Türkiye genelinde hizmet vermekte olmaları, yeterli bayi ağlarının bulunması

gibi kriterler[in]…”

dikkate alındığı belirtilmektedir. Söz konusu yazıda, anlaşmaya varılan markalarla

imzalanan sözleşmelerin süresinin genellikle (…..) ila (…..) ay arasında değiştiği

2

http://www.turkcell.com.tr/kurumsal/kampanyalar/buyukmarkalardabuyukindirimler (18.10.2010)

3 Migros, 5M Migros ve Migros Sanal Market için ayrı kampanyalar bulunmaktadır.

ancak tarafların talep etmesi halinde teşebbüsler arasındaki işbirliğine devam edilebildiği ifade edilmektedir. Yine anılan yazıdan, program kapsamında aynı sektörde bulunan birden fazla markayla çalışılmaması yönünde bir uygulamanın bulunmadığı; buna karşın aynı sektörde bulunan firmaların programda aynı anda yer almayı istememesi nedeniyle, genelde aynı dönemde her sektörden tek bir markanın

4

programa dahil olduğu anlaşılmaktadır.

Turkcell ile İşteKazan kampanyası kapsamında işbirliği yapan teşebbüsler arasında “Turkcell … İşbirliği Kampanyası Sözleşmesi” imzalanmaktadır. Sözleşmelerde yer alan ve değerlendirme açısından önem taşıyabilecek maddeleri aşağıdaki gibidir:

“Madde 1: Tanımlar

İşTcell Avantajlar Kulübü:

“01.02.2010 tarihi itibariyle hayata geçecek olan, üzerine kayıtlı kurumsal

hatlarının %50’sinden fazlasını rakip operatöre geçirmemiş ve en az %50’sinin

ödenememiş borcu olmayan Kurumsal Abonelerin otomatik olarak üyesi

olacakları ve Turkcell’in işbu sözleşme konusu Fayda’dan üyelerine

yararlanma hakkı verdiği kulüptür. Bu şartları yerine getirmeyen Kurumsal

abone ve bu aboneye ait hatları kullanan Kullanıcılar, üyelikten Kurumsal

Abone şartları tekrar sağlayana kadar çıkarılır. İşbu kulüp TURKCELL

uygulamasıdır. KURULUŞ ile ilgisi bulunmamaktadır.”

Madde 3.4.

KURULUŞ işbu sözleşme konusu kampanyanın yürürlülükte olduğu Madde

2’de belirtilen dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında Müşterilere

sunulan Ek 2’de yer alan indirim koşullarıyla herhangi bir kitle iletişim

kampanyası düzenlemeyecektir.

Madde 3.8.

KURULUŞ kampanya konusu indirimi, sadece Müşteri ve Kullanıcılara

sağlayacaktır.”

Sözleşme’nin 3.4. numaralı maddesi Turkcell’in İşteKazan programı kapsamında

5

imzaladığı sözleşmelerin büyük çoğunluğunda “aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj” sağlanmayacağı şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca, (………TİCARİ SIR……) ile imzalanan sözleşmede “… her üç Faydayı da sağlayacak şekilde toplu olarak herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak bir kampanya uygulamayacaktır.” ifadesine yer verilirken, (………TİCARİ SIR……) ile imzalanan sözleşmede “… Müşterilerin bir kısmına ya da tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygulayacak olursa, işbu sözleşme konusu FAYDA’yı daha avantajlı hale getirmek için FAYDA kapsamında belirtilen oranlar ve teklifleri yukarıya çekeceğini kabul ve taahhüt eder.” ifadesi yer almaktadır.

4

Anılan yazıda, bu duruma örnek olarak Akbank ve Garanti Bankası ile Varan ve Ulusoy’un aynı anda İşteKazan programında yer almak istemedikleri örnek olarak sunulmuştur. Bu nedenle, program kapsamında Turkcell’in Akbank ve Garanti Bankası ile farklı zamanlarında işbirliği yaptığı ifade edilmiştir.

5

(………TİCARİ SIR……) firmaları ile birlikte çalışıldığını ancak, söz konusu firmalar ile sözleşmelerin henüz tamamlanmamış olduğunu ifade etmiştir. Bu nedenle, bahse konu sözleşmelerde ne tür hükümler yer aldığına dair herhangi bir bilgi mevcut değildir.

Konuya ilişkin BTK görüşüne yer verildikten sonra sözleşmede yer alan bu

maddelerin ve buna ilişkin uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 6 (a) maddesinde yer

verilen şekilde “Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya

dolaylı olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin

zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler” kapsamında olup olmadığı incelenecektir.

H.2.2. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü

BTK görüşünde, konuyla ilgili olarak 5.8.2010 tarih ve 2010/DH-10/465 sayılı Bilgi

Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararının alındığı ifade edilmiştir. Görüşün ekinde yer

alan “Turkcell’in Münhasırlık Sözleşmeleri Yapmasına İlişkin Değerlendirme Raporu”

başlıklı raporda da;

 Halihazırda Turkcell’in kurumsal müşterilerinden İşteKazan Kulübü üyesi olan ve üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş kurumsal müşterilerin İşteKazan Programı kapsamındaki indirimlerden yararlanabildiği,

 Turkcell’den elde edilen bilgiye göre, POAŞ’da dahil olmak üzere firmaların sözleşme gereği “…kampanyanın yürürlükte olduğu dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında müşteri ve kullanıcılara sunulacak indirimin dışında, kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygulamayacaktır.” şeklinde bir taahhüt altına girdiği (POAŞ tarafından yapılan muafiyet talebinde, bu koşulun “POAŞ kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat etmektedir” şeklinde yer aldığı),

 Aktif Turkcell hattı olan tüm abonelerin “Turkcell’liler Kazanır” marka tekliflerinden yararlanabildiği ve yine benzer şekilde bu kampanyaya firmaların da sözleşme gereği “…kampanyanın yürürlükte olduğu dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında müşteri ve kullanıcılara sunulacak indirimin dışında, kurumsal müşterilerinin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak herhangi bir kampanya uygulamayacaktır.” hükmüne muhatap olduğu,

 POAŞ ve Turkcell arasında imzalanan “Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası” dahil olmak üzere birçok anlaşmada Turkcell’in münhasırlık ilişkisini devam ettirmek istediğinin görüldüğü

hususlarına dikkat çekilmiştir.

Ayrıca, “Turkcell & Petrol Ofisi İşbirliği Kampanyası”ndan yararlanan abone sayısının

toplam (…..) olduğu ve bu rakamın aylık bazda dağılımın aşağıdaki şekilde olduğu

ifade edilmektedir:

BTK raporunda, Turkcell’in Mayıs ayı itibariyle abone sayısının (…..) olduğu dikkate

alındığında kampanyadan yararlanan abonelerin Turkcell’in toplam aboneleri içindeki

payının %(…..) gibi oldukça düşük bir düzeyde kaldığı ifade edilmektedir. Ancak,

raporda anılan işletmeci tarafından benzer kampanyaların yapıldığı, tek başına

bakıldığında bu oran küçük olsa da toplamda çeşitli yöntemlerle abonelerinin bağımlı

kılındığı ve bu kampanyalarda diğer işletmecilerin piyasaya girmesini engelleyen

münhasır hükümlerin olduğu düşünüldüğünde söz konusu uygulamanın önemli

olduğu belirtilmektedir.

Anılan raporda yer alan, Turkcell tarafından kampanyalara ilişkin yapılan

anlaşmalarda yer verilen münhasırlık şartının etkilerine ilişkin değerlendirmede;

 Sözleşmede yer alan “POAŞ kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememeyi vaat etmektedir.” ifadesinden Turkcell’in, POAŞ’ın rakip GSM operatörleriyle benzer bir kampanya düzenlemesini engellemeye çalıştığının anlaşıldığı ve abone sayısına göre mobil telekomünikasyon hizmeti piyasasındaki %(…..) oranında pazar payına sahip olan bir işletmecinin diğer işletmecileri dışlamayı hedef alan bir indirim uygulamasının mobil pazarlama hizmetlerinin sunumu için engel teşkil edebileceğinin düşünüldüğü,

 Bu tür kampanyalara katılan firmaların, kampanyanın yürürlükte olduğu dönem boyunca kurumsal müşterilerin tamamına yönelik aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlayacak bir kampanya uygulamayacak olmalarının, diğer işletmecilerin abonelerinin elde etmeleri olası bir faydadan mahrum kalmaları anlamına geldiği ve bu şekilde hem indirimden yararlanacak tüketici sayısını sınırladığı, hem de tüketicilerin daha yüksek oranda bir indirimden yararlanma fırsatlarının ellerinden alındığı,

 GSM işletmecilerinden herhangi birinin kendi abonelerini çeşitli ek imkanlardan yararlandırırken diğer işletmecilerinin abonelerinin yararlanmamalarını sağlamalarının perakende seviyedeki mobil telekomünikasyon hizmetleri piyasasındaki rekabetçi yapıyı etkilediği,

 Kampanyadan yararlanma koşulları arasında yer alan “Turkcell kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olmaları” koşulunun piyasadaki potansiyel rekabet ortamını bozabileceği,

 Herhangi bir işletmecinin (özellikle hakim durumda bulunan bir işletmecinin) düzenlediği kampanyalardan yararlanma şartını firmanın sadece kendisinden hizmet alma şartına bağlamasındaki veya firmanın kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olması şartını aramasındaki amacın, münhasırlık ilişkisini artırmak ve piyasada oluşabilecek rekabetçi ortamı engellemek olabileceği,

 Turkcell’in sadece POAŞ’a değil, İşteKazan Kulübü üyesi olan AVIVA Sigorta, Bilgi Üniversitesi, Danone, POAŞ, Superonline, Ulusoy, YurtiçiKargo ve Atlasjet Havacılık gibi şirketlere de münhasırlık şartını getirdiği ve bu firmalara da indirim uyguladığı,

 Kampanya döneminde aynı indirim koşullarında herhangi bir kitle iletişim kampanyası düzenlememesi şartı ile kampanyadan faydalanabilmek için Turkcell kurumsal abonelerinin üzerlerine kayıtlı hatlardan %50’sinden fazlasını rakip operatörlere geçirmemiş olması koşulunun, alternatif

işletmecilerin benzer kampanya düzenlemesini engelleyebileceği ve söz

konusu kampanyaların ve potansiyel rekabetin gelişmesinin güçleşebileceği,

 Ayrıca AB rekabet hukuku kapsamında “loyalty rebate” veya “fidelity rebate”

başlıkları altında incelenmekte olan sadakat indirimi uygulamasının Komisyon,

İlk Derece Mahkemesi (CFI) ve ATAD tarafından analiz edilmeksizin

yasaklandığı, bu kapsamda söz konusu uygulamalara Turkcell tarafından son

verilmesinin rekabetçi bir piyasanın oluşabilmesi açısından önemli olduğu ifade edilmiştir.

H.2.3. Hakim Durum Analizi

4054 sayılı Kanun’un üçüncü maddesinde hakim durum, “Belli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmıştır.

Tek başına yeterli olmasa da bir teşebbüsün hakim durumda bulunduğunun en önemli göstergesi, ilgili pazarda sahip olduğu pazar payıdır. GSM hizmetleri pazarındaki tablonun bütünü görmek açısından bu pazardaki pazar payları önem taşımaktadır. Söz konusu pazardaki abone sayısı ve ciro rakamlarına göre 2009 yılı pazar payları aşağıda verilmektedir:

Tablo 3: 2009 Yılı GSM Hizmetleri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Pazar Payı Bilgileri

Pazar Payı Pazar Payı

2009

Abone Sayısı (Aylık Ortalama) (%) Ciro (TL) (%)

Görüldüğü üzere, 2009 rakamlarıyla, Turkcell’in pazar payı (………TİCARİ SIR……) Ayrıca, Turkcell’in pazar payı en yakın rakibinin iki katından fazladır.

Tablo 4: 2009 Yılı Kurumsal Müşteri Abone Sayısı ve Cirosuna Göre Hesaplanmış Pazar Payı Bilgileri

Pazar Payı Pazar Payı

2009

Abone Sayısı (Aylık Ortalama) (%) Ciro (TL) (%)

GSM pazarındakine benzer bir durum kurumsal aboneler için sağlanan GSM hizmetleri pazarı için de geçerli görünmektedir. Kurumsal müşterilere yönelik GSM hizmetleri pazarında yine Turkcell’in pazar payı (………TİCARİ SIR……); bunun yanında Turkcell’in ciro dikkate alınarak hesaplanan pazar payı en yakın rakibinin (………TİCARİ SIR……) büyüktür.

Bunun yanında ilgili pazarda yasal düzenlemelerin yoğunluğu, yatırım gereksinimlerinin yüksekliği ve giriş engellerinin büyüklüğü de hakim durumun tespit edilmesinde dikkate alınması gereken hususlardır.

Yukarıda incelenen hususlar ve BTK görüşünde pazara ilişkin olarak sunulan bilgiler birlikte dikkate alındığında Turkcell’in kurumsal aboneler için sağlanan GSM hizmetleri pazarında hakim durumda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

H.2.4. Değerlendirme

Turkcell’in İşteKazan programı kapsamında imzaladığı sözleşmelerin ve gerçekleştirdiği eylemlerin “Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler” kapsamında olup olmadığı değerlendirilmiştir.

Sözleşmelerin birinci maddesinde kampanyalardan yararlanma koşulları arasında “üzerine kayıtlı kurumsal hatlarının %50’sinden fazlasını rakip operatöre geçirmemiş” olmak sayılmaktadır. Bu kapsamda, abonenin başka operatör şebekesinde kayıtlı bulunan hatların sayısına bakılmaksızın Turkcell şebekesinde kayıtlı bulunan hatları dikkate alınmaktadır. Söz konusu koşul, abonenin diğer şebekelerinde kayıtlı bulunan hatları Turkcell’e taşımasını gerektirmemektedir. Dolayısıyla, sözleşmede yer alan bu koşulun, mevcut uygulamasıyla, Turkcell’in rakiplerinin aleyhine kendi lehine olacak abone kaybına yol açmasına neden olmaktan ziyade mevcut abone tabanın makul ölçülerde korunması ve müşteri kaybının azaltılması amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

Değerlendirmede dikkate alınması gereken ikinci husus, İşteKazan türü programların kullanıcılarının gözündeki ve gerçekteki önemidir. Turkcell tarafından gönderilen, Kurum kayıtlarına 5.10.2010 tarih ve 7686 sayı ile giren yazıda, kurumsal abonelerin, abonelik kararı verirken esas olarak GSM işletmecilerinin sunmakta oldukları tarifeleri dikkate aldıkları; İşteKazan gibi kampanyalar kapsamında verilen faydaların, telekomünikasyon hizmetine ve tarifelere ilişkin faydalar olmadığı ve dolayısıyla bu kampanyaların abonelerin abonelik kararı vermelerinde ikincil öneme sahip olduğu ifade edilmektedir. Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. yetkilileri ile raportörlerce yapılan görüşmede ise,

“İşteKazan ve İş Ortağım gibi programlar genelde yeni kurumsal müşteri elde

etmek yerine müşteri sadakatini artırmak amacıyla kullanılmaktadır. Sadakat

programları yapısı itibarıyla mevcut aboneleri elde tutmak amacıyla

tasarlandığından, bu programların tek başına abonenin hattını taşıması ya da

operatörünü elde tutmak açısından belirleyici olması beklenemez.”

ifadelerine yer verilerek bu konuda Turkcell’in öne sürdüğü görüşler bir bakıma teyit edilmiş görünmektedir.

Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. yetkileri ile yapılan görüşmede ise İşteKazan programının muadili olarak değerlendirilebilecek Doya Doya Avantaj platformu gibi uygulamaların müşteri kazanma bakımından çok avantajlı olmadığı, ticari beklentilerinin düşük olması nedeniyle kampanyaların yoğun olarak duyurulmadığı ifade edilmektedir. Buna karşın, Avea yetkilileri tarafından kurumsal müşterilerin hem GSM faydasını hem de GSM dışı faydayı dikkate aldığı, dolayısıyla kurumsal müşteriler bakımından önemli olanın toplam fayda olduğu ifade edilmiştir.

Her üç operatör tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alındığında, kurumsal müşteriler için GSM operatörleri tarafından sağlanan toplam faydanın önemli olduğu, toplam faydanın önemli bir kısmının GSM faydasından kaynaklandığı dolayısıyla, mevcut dosyanın inceleme konusunu oluşturan İşteKazan gibi programların ancak ikincil düzeyde bir öneme sahip olduğu anlaşılmaktadır.

İşteKazan programının 4054 sayılı Kanun’un 6(a) maddesi kapsamında değerlendirilmesi çerçevesinde ele alınacak bir diğer husus da rakiplerin benzer kampanyalar düzenleyip düzenleyemedikleridir. İşteKazan programına rakip olarak

değerlendirilebilecek programlar hem Vodafone hem de Avea tarafından düzenlenmektedir. Yapılan incelemelerde Turkcell’in İşteKazan programı ile Vodafone’un İş Ortağım programının kapsamının Avea’nın Doya Doya Avantaj programından daha kapsamlı olduğu görülmektedir.

Vodafone tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 22.10.2010 tarih ve 8100 sayı ile giren yazıda İş Ortağım programı “Kurumsal ihtiyaçlara uygun pazarlarda faaliyet gösteren ve Vodafone Türkiye ile işbirliktelik yaparak Vodafone Kurumsal müşterilerine indirim ve/veya avantaj sunmayı kabul eden firmalar ile marka sadakati hedefleyen bir program” olarak tanımlanmıştır. Yine Vodafone yetkilileri ile yapılan görüşmede Vodafone’un 25 civarında şirket ile ortak indirim programının bulunduğu ve Vodafone tarafından Turkcell’in İşteKazan kapsamında yaptığı kampanyalara karşılık gelecek kampanyalar düzenlendiği ifade edilmiştir. Avea tarafından düzenlenen kampanyalar incelendiğinde, düzenlenen kampanyaların ve sağlanan avantajların Turkcell ve Vodafone ile aynı büyüklüğe sahip olmasa da benzer kurguya sahip olduğu görülmektedir. Nitekim her üç operatör tarafından gönderilen yazılarda da kampanya kurgularının GSM operatörleri ile işbirliği yapan firmaların GSM operatörlerinin kendilerine abonelerini yönlendirmesi karşılığında GSM abonelerine fayda sağlanması üzerine kurulduğu ifade edilmektedir. Dolayısıyla, GSM operatörleri abonelerine fayda sağlarken kampanya tanıtım maliyeti dışında herhangi bir maliyete katlanmamaktadır.

Aşağıdaki tabloda anılan programlar kapsamında her üç operatör tarafından bugüne kadar düzenlenmiş kampanyalara yer verilmektedir.

Dijital platform

Digitürk

üzerinden TV yayını

İstanbul Bilgi

Eğitim English Time, Netron Bilge Adam Krurumsal

Üniversitesi

Elektronik insan

Kariyer.net Yenibiriş.com

kaynakları

Elektronik sistemler LG-Nortel

Migros, Tansaş,

Kargo hizmetleri YurtiçiKargo Fedex, MNG Sürat Kargo

Kurye hizmetleri YurtiçiKurye

Sigorta Acıbadem Sigorta Allianz

Görüldüğü üzere özellikle Turkcell ile Vodafone tarafından düzenlenen kampanyaların birçok alanda rakip olabilecek özelliğe sahip olduğu görülmektedir. Avea tarafından düzenlenen kampanyaların da çok sayıda alanı kapsadığı gözden kaçırılmamalıdır.

Son olarak, söz konusu programlar kapsamında, Turkcell’in düzenlediği kampanyalardan Mart-Ağustos 2010 döneminde (…..) şirket, (…..) TL’lik alışveriş

6

üzerinden toplam (…..) TL’lik bir fayda elde ederken, Vodafone kampanyaları ile

7

abonelerine toplam (…..) TL fayda sağlamıştır. Bu bağlamda, kampanyaların kapsamı gibi, kampanyalarda sağlanan faydaların da karşılaştırılabilir olduğu anlaşılmaktadır.

4054 sayılı Kanun kapsamında yapılacak değerlendirmede dikkate alınacak son husus ise Turkcell ile işbirliği yapan teşebbüslerin diğer operatörlerle de işbirliği yapıp yapamadığıdır.

Bilindiği üzere sözleşmelerde

“Madde 3.4.

KURULUŞ işbu sözleşme konusu kampanyanın yürürlülükte olduğu Madde

2’de belirtilen dönem içerisinde ve bu kampanya kapsamında Müşterilere

sunulan Ek 2’de yer alan indirim koşullarıyla herhangi bir kitle iletişim

kampanyası düzenlemeyecektir.

Madde 3.8.

KURULUŞ kampanya konusu indirimi, sadece Müşteri ve Kullanıcılara

sağlayacaktır.”

maddeleri yer almaktadır. Yine, İşteKazan programı kapsamında imzalanan sözleşmelerin büyük çoğunluğunda “aynı ya da daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj” sağlanmayacağı şeklinde hükümlere yer verilmiştir. Öte yandan, Vodafone yetkilileri ile yapılan görüşmede de Turkcell’in fayda sağlayan şirketlerle münhasıran çalıştığı iddia edilmiştir. Konuya ilişkin olarak Turkcell tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 5.10.2010 tarih ve 7686 sayı ile giren yazıda;

“Program kapsamında Şirketimizle işbirliği gerçekleştiren markalara getirilen

herhangi bir münhasır çalışma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Markalarla

imzalanan sözleşmeler çerçevesinde, markaların yapacakları diğer

kampanyalara ilişkin getirilen tek yükümlülük; markaların kampanya süresince 6

Dosya mevcudu bilgilere göre, Migros’tan alınan indirimler, toplam indirimlere yansıtılamamıştır. 7 Avea ile söz konusu kampanyaları düzenleyen firmalar arasında, kampanyadan faydalanan abone sayısı bilgisinin derlendiği/raporlandığı bir iş kurgusu bulunmadığından, kampanyadan faydalanan abone sayısı bilgisini temin etmek mümkün olamamıştır.

Şirketimiz abonelerine sunulan menfaatlerin aynısını sağlayan kampanyalar

düzenlememeleri yönündeki yükümlülüktür. Zira aynı menfaatleri içeren

kampanyaların aynı dönemde yapılması, kampanyanın kendine özgü

niteliklerini yitirmesine ve kampanyadan beklenen faydaların ortadan

kalkmasına neden olacaktır. Öte yandan, markaların, sözleşmelerde yer alan

menfaatlerden farklı menfaatler sunmak kaydıyla kampanyalar düzenlemeleri

her zaman mümkündür.”

ifadelerine yer verilmiştir.

Yapılan incelemelerde Turkcell’in İşteKazan programı kapsamında fayda sunan firmalarla münhasır çalıştığına dair bir bilgi ya da belgeye ulaşılamamıştır. Öte yandan Avea tarafından gönderilen yazıda Google firmasının “Google Adwords” hediye çeki kampanyasını her üç operatörle de yürüttüğü ifade edilmiştir. Ayrıca, dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, Fiat firmasının Turkcell ve Vodafone ile, Divan Otelleri ve 444 Çiçek firmalarının da Vodafone ve Avea ile kampanya yürüttüğü anlaşılmaktadır. Buna karşın, Kurum kayıtlarına giren sözleşmelerin büyük çoğunluğunda Turkcell’in iddia ettiğinin aksine fayda sağlayan firmalara Turkcell abonelerine sağlanan içerikle aynı içeriğe sahip olan kampanya düzenlememe sınırlarını aşan hükümlerin getirildiği görülmektir. Söz konusu sözleşmelerde Turkcell abonelerine sağlanan indirimle aynı ya da söz konusu indirimden daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlanamayacağı yönünde de bir hüküm getirilmektedir. Böylelikle rakiplerin fayda sağlayan firmalarla yapacağı olası sözleşmelerle elde edilebilecek faydanın, Turkcell tarafından temin edilen faydadan daha düşük kalmasına neden olunması ihtimali ortaya çıkmaktadır. Böyle bir durumda, rakiplerin Turkcell ile anılan sözleşmeleri imzalayan firmalarla bir işbirliğine gitmesinin bir anlamı kalmayacak ve dolaylı olarak Turkcell ile münhasır çalışılması sonucu da doğurabilecektir.

İşteKazan, İş Ortağım ve Doya Doya Avantaj gibi uygulamalar pazarda yeni yeni kendine yer bulan uygulamalardır. Dolayısıyla, bu uygulamaların henüz gelişme aşamasında olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Yukarıda da belirtildiği gibi söz konusu uygulamalar GSM hizmetlerinden yararlanan kurumsal abonelerin operatör tercihleri bakımından ikincil düzeyde de olsa önem taşımaktadır. Turkcell’in pazardaki konumu dikkate alındığında Turkcell tarafından kampanya düzenleyen firmalara Turkcell abonelerine sağlanan indirimle aynı ya da Turkcell abonelerine sağlanan indirimden daha yüksek oranda herhangi bir indirim veya avantaj sağlanamayacağı yönünde hükümler getirilmesi, kampanya düzenleyen firmanın pazardaki konumu, tüketici nezdindeki algısı, verilen indirim miktarı, kampanya süresi gibi unsurlara bağlı olarak, rekabet sorunları yaratma potansiyeline sahip görünmektedir. Bu durum pazarda yeni yeni yer bulmaya başlayan uygulamalar açısından daha büyük bir önem arz etmektedir. Bu bağlamda, pazarda sağlıklı bir rekabet ortamının yaratılabilmesi bakımından, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Turkcell’e, münhasırlık yaratabilecek nitelikte düzenleme ve uygulamalardan kaçınılması gerektiği yönünde bir görüş yazısı gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1. Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi

uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,

2. Bununla birlikte, münhasırlık yaratabilecek nitelikte düzenleme ve

uygulamalardan kaçınılması gerektiği hususunda aynı Kanun’un 9.

maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’ye görüş

bildirilmesi hususunda Başkanlığın görevlendirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.