12-53/1483-512
ODA üyelerinin inşaat malzemeleri toptan ve perakende satışını yapan, küçük-orta ölçekli firmalardan oluştuğu; Marshal’ın marketlere farklı, küçük ölçekli firmalara farklı fiyat uyguladığı; özellikle Baumax gibi marketlere ODA üyelerine uyguladığı fiyatlardan daha ucuz fiyatlar verdiği, ODA üyelerine suni zamlarla yüksek fiyatlar uyguladığı; İzmir’de Marshall’ın pazar payının yüksek olduğu, bu nedenle üye firmaların Marshall boya satmak durumunda oldukları; ayrıca, (…..)’nun sahip olduğu ve Marshall toptancısı olan (…..), Marshall’ın direktifleri doğrultusunda ODA üyelerinden sene başında, senelik ciroları ve alım miktarlarına göre çek talep ettiği ve bu şekilde ODA üyelerini kendisine bağladığı hususları dile getirilmiştir.
(7) Ayrıca, ODA Başkanından ODA üyesi olup Marshall Boya ürünleri satan teşebbüslerin tam listesi istenmiş ve bunlardan dosya konusu iddiaları şikâyet dilekçesi ile dile getirenlerin belirtilmesi talep edilmiştir. Bu firmalar; (…..) şeklinde belirtilmiştir.
I.1.2. Değerlendirme
(8) Teşebbüslerin tek taraflı eylemleri teşebbüsün hakim durumda olması koşuluyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 6. maddesi kapsamında ele alınmaktadır. Bir eylemin 4054 sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilebilmesi için iki unsurun “bir arada” bulunması gerekmektedir. İhlal ancak, teşebbüsün hakim durumda bulunması ve eylemin kötüye kullanma niteliğinde olması halinde ihlal olarak değerlendirilebilir. Bu dosya kapsamında her iki unsur da ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
(9) Rekabet hukuku bağlamında hakim durumun tespitinde kullanılan öncelikli unsur teşebbüsün pazar payı olarak ortaya çıkmaktadır. Marshall Boya’dan boya-vernik pazarındaki güncel pazar payı, ODA üyesi teşebbüslere ve Baumax’a yapılan satışlar hakkında bilgi istenen yazıya istinaden gelen cevabi yazıda, Boya Sanayicileri Derneği (Bosad)’nin toplam pazar büyüklüğüne ilişkin olarak 2011 yılında yayınladığı tahmini veriler baz alınarak hesaplanan pazar paylarına yer verilmiştir. Marshall Boya’nın; 2011 yılı değer bazında pazar payı (…..), hacim bazında pazar payı (…..)’dir.
(10) Rekabet hukuku literatüründe, hakim duruma işaret edebilecek bir pazar gücünün varlığı için ilgili teşebbüsün %40 ve üzerinde pazar payına sahip olması gerektiği genel kabulü bulunmaktadır. Pazarda (…..) civarında pazar payına sahip Marshall Boya’nın sahip olduğu bu payın, teşebbüsün hakim durumda bulunduğuna emare teşkil etmeyeceği açıktır.
(11) Diğer yandan, kötüye kullanma hallerinden biri olan ayırımcılık uygulamaları ise, 4054 sayılı Kanunun 6. maddesinin "eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması" seklindeki (b) bendi ile yasaklanan haller arasında sayılmaktadır. Başvuruda ileri sürülen iddialar, özellikle Marshall Boya firmasının ayrımcı fiyatlama politikasını, ürünleri ODA üyesi küçük-orta ölçekli firmalar ile hipermarket ve yapı marketlerine farklı fiyatlardan temin edilmesini konu edinmektedir. Söz konusu ayrımcılık iddiası bakımından öncelikle belirlenmesi gereken belirtilen teşebbüslerin eşit konumda olup olmadıklarıdır. İki teşebbüsün eşit konumda olmamaları halinde 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ayrımcılık uygulamasından bahsedilemeyecektir.
(12) Başvuru sahibinden alınan bilgilere göre, ODA üyesi teşebbüsler genel olarak küçük-orta ölçekli firmalardan oluşmakta ve bu firmalar sadece İzmir’de faaliyetlerini sürdürmekte,
2
lehine ayrımcılık yapıldığı iddia edilen Baumax ise yaklaşık 15.000 m’lik ve Ankara, İzmir, İzmit Samsun, Bodrum, İstanbul’da bulunan mağazaları ile faaliyet göstermektedir.
(13) Marshall Boya tarafından gönderilen yazıda, 2012 ve 2012 yılının ilk sekiz ayına ilişkin ODA üyesi teşebbüsler ile Baumax’a yapılan satışların litre bazında miktarlarına yer