Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin tüm hisselerinin blok satışı yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında, bahse…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,

Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK,

Fevzi ÖZKAN

B. RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, Cemal Ökmen YUCEL, Tuğçe KOYUNCU,

Emine TOKGÖZ, Başak ARSLAN

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

Ziya Gökalp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara

(1) D. DOSYA KONUSU: Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin tüm hisselerinin blok satışı yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında, bahse konu hisselerin devri işlemine izin verilmesi talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB)’nın Kurum kayıtlarına 22.01.2013 tarih ve 444 sayı ile giren yazısında, Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş (BAŞKENTGAZ)’nin %100 oranındaki hissesinin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla açılan ihaledeki teklif sahiplerine ilişkin bilgi verilmiş; ÖİB tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 30.01.2013 tarih ve 600 sayı ile giren yazıda ise, BAŞKENTGAZ’ın özelleştirilmesine ilişkin nihai pazarlık görüşmelerinin 25.01.2013 tarihinde yapıldığı ve söz konusu görüşmeler neticesinde teklif sahiplerinin Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK)’nun onayına sunulmak üzere belirlendiği ifade edilmiştir. ÖİB’nin ilgili yazısında BAŞKENTGAZ ihalesi için belirlenen teklif sahiplerinin:

- Torunlar Sanayi ve Ticaret A.Ş. (TORUNLAR)

- Akfen Holding A.Ş. – STFA Yatırım Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu (AKFEN-STFA) - Fernas İnşaat A.Ş. (FERNAS)

- Türkerler İnşaat Tur. Mad. Ener. Üretim Tic. ve San. A.Ş. – Gama Holding A.Ş. Ortak

Girişim Grubu (TÜRKERLER-GAMA)

olduğu belirtilerek konuya ilişkin değerlendirmelerin yapılması talep edilmiştir. Eksiklikleri en son 01.03.2013 tarihi itibarıyla tamamlanan söz konusu bildirim üzerine düzenlenen 01.03.2013 tarih ve 2013-1-10/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (1998/4 sayılı Tebliğ) kapsamında izne tabi olduğu; teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle ilgili işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Bildirim Konusu İşlem

(4) 4646 Sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu (4646 sayılı Kanun)’nun Geçici 3. maddesinin (e) bendi ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 15.06.2007 tarih ve 1603 sayılı kararı uyarınca 10.08.2007 tarihinde kurulan BAŞKENTGAZ, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin yine aynı tarihli ve 1604 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınmıştır. 5669 sayılı Kanun uyarınca EGO Ankara Elektrik ve Havagazı Müessesesi Genel Müdürlüğü’nden (EGO) BAŞKENTGAZ’a devredilmesi öngörülen unsurların devri 31.08.2007 tarihinde gerçekleştirilmiş olup, EPDK tarafından BAŞKENTGAZ’a 31.08.2007 tarihinden itibaren 30 yıllık dağıtım lisansı verilmiştir.Bununla birlikte Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi, kendisine tanınan iki yıllık süre içerisinde BAŞKENTGAZ’ın özelleştirmesini tamamlayamadığı için, söz konusu yetki 12.06.2009 tarihinde ÖİB’ye geçmiştir.

(5) Devam eden süreçte ihalesi iki kez iptal edilen BAŞKENTGAZ’ın son olarak ÖYK’nın 06.08.2012 tarih ve 2012/120 sayılı Kararı ile özelleştirme kapsam ve programında olmayan %20 oranındaki hissesi özelleştirme kapsam ve programına alınmış ve kararın alındığı tarih itibarıyla; söz konusu hisselerin başka bir işleme gerek olmadan ve bedel alınmaksızın İdare’ye devredilmesine, söz konusu hisselerin daha önceden özelleştirme kapsam ve programına alınmış %80 oranındaki hisse ile birlikte “blok satış” yöntemi uygulanmak suretiyle özelleştirilmesine karar verilmiştir. Bu doğrultuda, BAŞKENTGAZ sermayesinde bulunan %100 oranındaki kamu hissesinin “blok satış” yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla 14.09.2012 tarihinden itibaren verilen ilanlarla ihale açılmıştır. Son teklif verme tarihinin ardından yapılan nihai pazarlık görüşmelerinin sonucunda ÖYK onayına sunulmak üzere teklif sahibi şirketler belirlenmiştir.

G.2. Devredilen: BAŞKENTGAZ

(6) Daha önce EGO tarafından gerçekleştirilmekte olan Ankara ili doğal gaz dağıtımı faaliyetinde bulunmak üzere bir anonim şirket olarak kurulmuş olan ve merkezi Ankara’da bulunan BAŞKENTGAZ’ın ana faaliyet alanı doğal gaz alımı ve dağıtımı olup, EPDK tarafından teşebbüse, Ankara şehri mücavir alanı içerisinde yerleşim birimlerine doğal gaz dağıtımı ve satışı için 31.08.2007 tarihinden itibaren 30 yıl süreli dağıtım lisansı verilmiştir.

(7) BAŞKENTGAZ’ın 2011 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçeklemiştir. BAŞKENTGAZ’ın 2009, 2010 ve 2011 yılına ait faaliyet bilgileri aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Abone sayısı 1.182.214 1.251.765 1.339.176

Net satış değeri (TL) (…..) (…..) (…..)

(8) BAŞKENTGAZ’ın, 2011 yılında gerçekleştirdiği (…..) Sm³’lük doğal gaz satışı ile Türkiye’de dağıtım şirketleri tarafından gerçekleştirilen toplam doğal gaz satışları [1], dikkate alındığında pazar payı yaklaşık %(…..) oranındadır.

1 2011 yılında doğalgaz dağıtım firmalarınca gerçekleştirilen Türkiye toplam doğalgaz satışı; serbest tüketicilere (…..) Sm³, serbest olmayan tüketicilere (…..) Sm³ olmak üzere toplamda (…..) Sm³’dür.

Tablo 2: BAŞKENTGAZ’ın 2011 Yılı Müşteri Portföyü

Satış miktarı Satış

Müşteri tipi Adedi

(milyon Sm3) oranı (%)

Mesken 1.273.966 1.585,71 70,04

G.3. Teklif Sahipleri

G.3.1. TORUNLAR

(9) TORUNLAR’ın faaliyet alanı, gıda ve ihtiyaç maddeleri, tarım ürünleri, dayanıklı tüketim ürünleri, sınai ürünler, petrol ve ürünleri, alkol ve türevleri, bioetanol, biodizel ve benzerleri ile bunların üretim ve tüketiminde kullanılan asli ve tali ürünlerin çeşitli kimyasal ürünlerin imali, toptan ve perakende alım ve satımı, ithal ve ihracını yapmak, yurtiçi ve yurtdışında turizm işletmeciliği yapmak, yer altı ve yer üstü maden ve tabii kaynakların çıkartılması, işletilmesi gibi işleri yapmaktır. Teşebbüsün 2011 yılı konsolide cirosu (…..) TL’dir.

(10) TORUNLAR’ın hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 3: TORUNLAR’ın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Mehmet Torun (…..)

(11) Ayrıca, bildirim formunda TORUNLAR ile ortak mülkiyet veya kontrol altında bulunan;

- Yeni Gimat İşyerleri İşletmesi A.Ş.,

- Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.,

- Pakyağ Endüstriyel Ürünler Sanayi ve Ticaret A.Ş.,

- Nokta İnşaat Yatırım Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.,

- TTA Gayrimenkul Yatırım Geliştirme ve Yönetim A:Ş.,

- Baytom Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin

(12) doğal gaz sektöründe herhangi bir faaliyetinin olmadığı belirtilmiştir. TORUNLAR tarafından gönderilen bilgilerde şirket hissedarlarının kontrol yapısı içinde bulunduğu Kor Doğalgaz Toptan Satış Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin 22.03.2012 tarihinde EPDK’dan doğal gaz toptan satış lisansı aldığı, yine şirket hissedarlarının kontrol yapısı içinde bulunduğu Kor Elektrik Üretim A.Ş.’nin elektrik üretim faaliyetinde bulunmak amacıyla kurulduğu belirtilmiştir. Bildirim formunda ve cevabi yazılarda yer verilen bilgilere göre, Kor Doğalgaz Toptan Satış Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin ve Kor Elektrik Üretim A.Ş.’nin henüz faaliyetleri bulunmadığından pazar payları ve ciroları bulunmamaktadır.

G.3.2. AKFEN-STFA

(13) Bildirim Formu’nda yer verilen bilgilere göre AKFEN-STFA Ortak Girişimi, “Ortak Girişim Grubu Beyannamesi” uyarınca %50 oranında Akfen Holding A.Ş. (AKFEN) ve %50 oranında STFA Yatırım Holding A.Ş.’nin (STFA) pay sahibi olduğu bir Ortak Girişim olarak kurulmuştur. İhalenin kazanılması halinde BAŞKENTGAZ’ın, AKFEN-STFA Ortak Girişimi tarafından kurulacak ve AKFEN-STFA Ortak Girişimi'nin en az %51 hissedarı

olacağı yeni anonim şirket tarafından yönetilmesi planlanmaktadır. Bu çerçevede ortak kontrolün tarafları konumundaki teşebbüslere ilişkin bilgiye aşağıda yer verilmiştir.

G.3.2.1. AKFEN

(14) 1976 yılında kurulan AKFEN’in ana faaliyet konuları; havalimanı yapım ve işletimleri, demiryolu taşımacılığı, su ve atık su imtiyaz projeleri, inşaat, hidroelektrik ve termik santral yatırımları başta olmak üzere enerji yatırımları, liman yapım, yatırım ve işletmeciği altyapı yatırımları ve gayrimenkuldür. AKFEN’in 2011 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir. AKFEN’in hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 4: AKFEN’in Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Hamdi AKIN (…..)

(15) AKFEN, Şubat 2013 itibarıyla bağlı ortaklıkları vasıtasıyla toplam (…..) MW kurulu güce sahip 11 hidroelektrik santrali ile elektrik üretim faaliyetlerinde bulunmaktadır. Üretimde olan hidroelektrik santraller 2011 yılında toplam (…..) kWh, 2012 yılında ise toplam (…..) kWh elektrik enerjisi üretmiştir. Bu oran Türkiye elektrik tüketiminin [2] 2011 yılında yaklaşık %(…..)’una tekabül etmektedir. AKFEN, bağlı ortaklıkları vasıtasıyla toplam (…..) MW kurulu güce sahip 5 adet hidroelektrik santralinin inşaatına devam etmektedir. Yatırım aşamasında olan hidroelektrik santrali projelerine ilaveten Mersin ilinde kurulması amaçlanan bir doğal gaz kombine çevrim santraline ilişkin proje planlanma aşamasında olup yatırım planı ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.

G.3.2.2. STFA

(16) STFA, inşaat ve müteahhitlik, ağır iş makinelerinin dağıtımı, doğal gaz dağıtımı gibi sektörlerde faaliyet göstermektedir. STFA'nın 2011 yılı cirosu (…..) TL'dir. STFA’nın hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 5: STFA’nın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Tomris Taşkent (…..)

TOPLAM 100,0000000

(17) STFA, özelikle doğal gaz ve elektrik sektörlerinde olmak üzere enerji alanında faaliyet göstermek ve yatırımlar yapmak üzere kurulmuş olan Energaz Gaz Elektrik Su Dağıtım A.Ş. (ENERGAZ)’yi, Enerji Yatırım Holding A.Ş. (ENERJİ YATIRIM) ile kontrol etmektedir. ENERGAZ'ın hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 6: ENERGAZ’ın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Enerji Yatırım Holding A.Ş. (…..)

STFA Yatırım Holding A.Ş. (…..)

2 2011 yılı Türkiye elektrik tüketimi 230.306.311 MWh olarak gerçekleşmiştir.

Gültekin Çınar (…..)

İlker Keremoğlu (…..)

Toplam 100,000000

(18) ENERJİ YATIRIM'ın hissedarlık yapısı ise aşağıdaki gibidir:

Tablo 7: ENERJİ YATIRIM’ın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

STFA Yatırım Holding A.Ş. (…..)

Sezai Emin Taşkent (…..)

Alp Yalçın Taşkent (…..)

Toplam 100,000000

(19) ENERGAZ doğal gaz piyasasında hem dağıtım hem de toptan satış faaliyetlerini gerçekleştirmektedir. ENERGAZ’ın kontrol ettiği doğal gaz dağıtım ve toptan satış şirketlerine ve bu şirketlerin faaliyetlerine ilişkin bilgiye aşağıda yer verilmektedir:

Tablo 8: ENERGAZ’a ait Dağıtım Şirketleri 2011 yılı Doğal Gaz Satış Miktarı ve Ciro Bilgileri

Dağıtım şirketi Doğal gaz satış miktarı (bin sm3) Ciro (bin TL)

Aksaray (…..) (…..)

Tablo 9: ENERGAZ’a ait Toptan Satış Şirketi 2011 yılı Doğal Gaz Satış Miktarı ve Ciro Bilgileri Toptan Satış şirketi Doğal gaz satış miktarı (bin sm3) Ciro (bin TL)

Medgaz (…..) (…..)

(20) ENERGAZ’ın kontrol ettiği dağıtım şirketleri tarafından 2011 yılında gerçekleştirilen toplam doğal gaz satış miktarı (…..) Sm³, elde ettiği ciro (…..) TL’dir. ENERGAZ’ın satışlarının 2011 yılında doğalgaz dağıtım firmalarınca gerçekleştirilen Türkiye toplam doğal gaz satışları içindeki payı dikkate alındığında, ENERGAZ’ın gerçekleştirdiği satış miktarı ile yaklaşık %(…..)’lik pazar payı elde ettiği görülmektedir. MEDGAZ’ın 2011 yılında gerçekleştirdiği toptan satış miktarı (…..) Sm³; bu faaliyetten elde ettiği ciro (…..) TL’dir. MEDGAZ’ın Türkiye toptan satış piyasasındaki payı yaklaşık %(…..)’tür.

G.3.3. FERNAS

(21) 1982 yılında kurulan FERNAS, inşaat sektöründe özellikle petrol ve doğal gaz boru hatları ile petrol ve doğal gaz tesisi yapımında faaliyet göstermektedir. Ayrıca iştirakleri aracılığıyla, başta yapı sektörü ile mühendislik ve müşavirlik hizmeti alanlarında faaliyetleri bulunmakta olan FERNAS’ın enerji sektöründe faaliyet gösteren şirketleri ise Diyarbakır Doğalgaz Dağıtım A.Ş. (DİYARGAZ), Nas Enerji A.Ş. (NAS ENERJİ), Petgas Doğalgaz Servis Test. Müh. Müş. San. ve Tic. A.Ş. (PETGAS), Fernas Enerji Elektrik Üretim A.Ş.’dir (FERNAS ENERJİ). FERNAS’ın 2011 yılı cirosu (…..) TL [3] olarak gerçekleşmiştir. FERNAS’ın hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 10: FERNAS’ın Hissedarlık Yapısı

[3] Bildirim formunda (…..) ABD Doları olarak belirtilen FERNAS’a ait ciro TCMB 2011 yılı ortalama USD alış kuru olan 1,67 dikkate alınarak TL’ye çevrilmiştir.

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Ferhat NASIROĞLU (…..)

(22) Diyarbakır şehrinden oluşan dağıtım bölgesinde doğal gaz dağıtım faaliyetlerini yürütmek için 10.05.2007 tarihinden itibaren 30 yıl süre ile lisansı bulunan DİYARGAZ, (…..) Sm³ abonelerine, (…..) Sm³ serbest tüketicilere olmak üzere 2012 yılında toplam (…..) Sm³ doğal gaz satışı gerçekleştirmiştir. 2011 yılı satış miktarı ise (…..) Sm³‘tür. 2011 yılında doğalgaz dağıtım firmalarınca gerçekleştirilen Türkiye toplam doğal gaz satışları içindeki payı dikkate alındığında DİYARGAZ’ın gerçekleştirdiği satış miktarı ile yaklaşık %(…..)’lik pazar payı elde ettiği görülmektedir.

(23) NAS ENERJİ yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretmek üzere projeler geliştirmekte ve bu alanda yatırımlar yapmayı hedeflemektedir. NAS ENERJİ’nin elektrik satışı 2011 yılında (…..) kWh, 2012 yılında (…..) kWh olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu satış miktarları ile NAS ENERJİ’nin 2011 yılı Türkiye elektrik tüketiminin (…..)’ini karşılamıştır.

(24) Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak elektrik üretmek üzere projeler geliştirmekte ve bu alanda yatırımlar yapmakta olan FERNAS ENERJİ, Yap-İşlet modeli ile gerçekleştirilmek üzere 3 adet Baraj ve HES Projesi üstlenmiştir: Garzan barajı ve HES ((…..) MW), Şirvan Barajı ve HES ((…..) MW), Eruh Barajı ve HES ((…..) MW). Söz konusu projelerden Garzan Barajı ve HES’in yapımına başlanmış; diğer iki projenin ise çalışmaları devam etmektedir. Gönderilen cevabi yazıda FERNAS ENERJİ’nin 2011 yılında elektrik satışı bulunmadığı ifade edilmektedir.

G.3.4. TÜRKERLER-GAMA

(25) Ortak Girişim Grubu Beyannamesi’nde yer alan bilgilere göre, TÜRKERLER-GAMA, BAŞKENTGAZ’ın %100 oranındaki kamu hissesinin blok satış yöntemi ile özelleştirilmesi için müşterek teklif vermek üzere Türkerler İnşaat Tur. Mad. Ener. Üretim Tic. ve San. A.Ş. (TÜRKERLER) ile Gama Holding A.Ş. (GAMA) tarafından kurulmuştur. Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, dosya konusu ihalenin kazanılması halinde TÜRKERLER-GAMA, asgari %51’i bu ortak girişim şirketine ait olmak üzere eşit oranda hisse paylaşımında bulunarak şirketi sevk ve idare edecektir. TÜRKERLER-GAMA %50 oranında TÜRKERLER, %50 oranında GAMA’nın pay sahibi olduğu bir ortak girişim şeklinde kurulmuştur. Bu çerçevede ortak girişimin tarafları konumundaki teşebbüslere ilişkin bilgiye aşağıda yer verilmiştir.

G.3.4.1. TÜRKERLER

(26) TÜRKERLER, temel olarak inşaat ve enerji sektöründe faaliyet göstermekte; yenilenebilir enerji üretimi, doğal gaz ithalat ve dağıtımı, tekstil, bilişim ve petrol sektörlerinde iştirakleri bulunmaktadır. 2011 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiş olan TÜRKERLER’in hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Tablo 12: TÜRKERLER’in Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Kazım TÜRKER (…..)

Türkerler Holding A.Ş. (…..)

TOPLAM 100,00

(27) TÜRKERLER’in elektrik ve doğal gaz sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklık ve iştiraklerine ilişkin bilgiler şu şekildedir: TÜRKERLER Grubu’nun %34 oranında hissesine sahip olduğu İzmirgaz Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (İZMİRGAZ) aracılığıyla doğal gaz dağıtım alanında faaliyeti bulunmaktadır. 2011 yılında doğalgaz dağıtım firmalarınca gerçekleştirilen Türkiye toplam doğal gaz satışları içindeki payı dikkate alındığında İZMİRGAZ, (…..) Sm³ doğal gaz satışı ile yaklaşık %(…..) paya sahip olmuş ve (…..) TL ciro elde etmiştir. TÜRKERLER Grubu kontrolünde bulunan Angoragaz Doğalgaz Toptan Satış İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş. (ANGORAGAZ) 15.12.2009 tarihinden itibaren 10 yıl süre ile EPDK'dan spot LNG ithalat lisansı almıştır. Lisans kapsamında; spot LNG ithalatına ve ithal ettiği gazı dağıtım şirketlerine, ihracatçılara ve serbest tüketicilere satma hakkına sahip olmuştur. Kurum kayıtlarına 21.02.2013 tarih ve 1030 sayı ile giren yazıda yer alan bilgilere göre, ANGORAGAZ 2009-2012 yıllarında gelir getirici faaliyette bulunmamış; ANGORAGAZ'ın toptan LNG satış faaliyeti 01.01.2013 tarihi itibarıyla başlamıştır. Bununla birlikte TÜRKERLER Grubu’nun hepsi inşaat öncesi dönemde olan toplam (…..) MW kurulu güce sahip olacak rüzgar enerjisi projeleri ve henüz üretimi ve elektrik satışı olmayan (…..) MW’lık hidroelektrik enerji projesi bulunmaktadır. Grubun 2013 yılında devrettiği Erenköy Reg. ve HES santrali aracılığıyla 2011 yılında (…..) kWh, 2012 yılında (…..) kWh’lik elektrik üretimi faaliyeti olmuş ve 2011 yılında Türkiye elektrik tüketiminin %(…..)’ünü karşılamıştır.

(28) TÜRKERLER’in ayrıca Manisa-Alaşehir sınırlarında yer alan üç farklı jeotermal arama ruhsatı ile sondajlı arama faaliyeti bulunmakta olup, bu bölgelerde (…..) MW’lık kurulu güce erişilmesi için arama ve üretim sondajı faaliyetlerine devam edilmesi planlanmaktadır. Eskişehir ili, Merkez ilçesi Muttalip Köyü'nde ES-ES Elektrik Üretim A.Ş. tarafından kurulacak olan doğal gaza dayalı (…..) MW kurulu güce ve yılda yaklaşık (…..) kWh elektrik enerjisi üretim kapasitesine sahip olacak kombine çevrim santralinin lisans başvurusu değerlendirme aşamasındadır. Verilen bilgilere göre tesisin 2018 yılında ticari işletmeye açılması planlanmaktadır. Uzay Enerji A.Ş.’ye ait olan ve İstanbul’da (…..) MW kurulu güce sahip olacak santralin lisansı ise EPDK’da değerlendirilme aşamasındadır. Grubun Türkerler Elektrik Toptan Satış şirketi ise 06.02.2011 tarihinde EPDK'dan lisans almış ancak 2011-2012 yılları arasında herhangi bir faaliyeti olmamıştır.

G.3.4.2. GAMA

(29) Ortak girişimin diğer tarafı GAMA ise taahhüt, enerji yatırımı ve ticaret alanlarında faaliyeti bulunan bir holding şirketidir. Üzerinde hiçbirinin kontrol hakkının bulunmadığı 44 hissedarı bulunan GAMA’nın 2011 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.

(30) GAMA’nın elektrik ve doğal gaz sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklık ve iştiraklerine ilişkin bilgiler şu şekildedir: GAMA, ortaklığının bulunduğu ancak kontrolüne sahip olmadığı Gama Enerji A.Ş. (GAMA ENERJİ) aracılığıyla elektrik sektöründe faaliyet göstermektedir. GAMA ENERJİ, yurtiçi ve yurtdışında proje geliştirme, proje finansmanı temini, yapım ve varlık yönetimi ile elektrik ve su altyapı yatırımları ve ticareti faaliyetlerini sürdürmektedir. (…..) MW ile Türkiye toplam kurulu gücü içerisinde %(…..)’lük paya sahip olan GAMA ENERJİ ve iştiraklerinde GAMA’nın sahip olduğu hisselere karşılık gelen elektrik kurulu gücü (…..) MW’dir. Söz konusu şirketlerin 2011 yılı toplam elektrik üretim miktarı (…..) MWh olarak gerçekleşmiş ve Türkiye tüketiminin %(…..)’ünü karşılamıştır.

G.4. İlgili Pazarlar

(31) Bir piyasada yapılan rekabetçi değerlendirmede pazar gücünü belirlemek o pazardaki rekabetin seviyesinin öncül (ex ante) ya da ardıl (ex post) değerlendirilmesi sürecindeki esas noktalardan birisidir. Özellikle birleşme ve devralmalar ile hakim durumun kötüye kullanılıp kullanılmadığına yönelik hakim durum analizlerinde pazar gücünün, buna esas olarak da ilgili ürün pazarının ve ilgili coğrafi pazarın belirlenmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir.

(32) Doğal gaz piyasasına ilişkin faaliyetler, 4646 sayılı Kanun uyarınca ithalat, iletim, doğal gazın depolanması, toptan satış, doğal gazın şehir içi dağıtımı şeklinde ayrılmıştır. Bu doğrultuda ilgili pazarların tanımlanmasında, dikey yapının ayrıştırılarak incelenmesi önem arz etmektedir. Dosya konusu BAŞKENTGAZ’ın gerçekleştirdiği dağıtım ve perakende satış faaliyetine aşağıda detaylı olarak yer verilmektedir.

(33) Dağıtım faaliyeti doğal gazın nihai tüketicilere teslim edilmek üzere şehir içi şebeke ile nakli ve perakende satışını nitelemektedir. Dağıtım şirketleri, mülkiyetine sahip oldukları dağıtım hatları vasıtasıyla yapacakları dağıtım faaliyetlerinin yanı sıra, sahip oldukları dağıtım lisansında belirtilen bölge içinde perakende satış da gerçekleştirmektedirler. Dağıtım şirketleri kendi bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilere doğal gaz satış hizmeti vermekle yükümlüdürler. Kendi bölgelerinde yer alan serbest tüketici olmaya hak kazanan tüketicilere ise talep etmeleri durumunda doğal gaz tedarik etmektedirler.

(34) Doğal gaz dağıtım faaliyetini yürüten teşebbüsler olarak 2001 öncesi dönemde faaliyete geçen BAŞKENTGAZ ve İGDAŞ gibi dağıtım şirketlerinin yanı sıra bu yıldan sonra EPDK tarafından gerçekleştirilen ihaleler sonucunda çeşitli şehirlerde doğal gaz dağıtımına hak kazanan şirketler faaliyet göstermektedir. 4646 sayılı Kanun uyarınca, yeni dağıtım bölgeleri -bir ilin büyüklüğünü geçemeyecek şekilde- sahip oldukları teknik ve ekonomik parametrelere göre belirlenmiştir ve bunlardan birçoğunun ihaleleri EPDK tarafından tamamlanmıştır. Şehir içi doğal gaz dağıtım lisansı ihaleleri sonrasında mevcut durumda lisanslı dağıtım şirketi sayısı 62’ye, gaz arzı sağlanan dağıtım bölgesi sayısı ise 59’a ulaşmıştır [4].

(35) Dağıtım piyasasındaki ihaleler 4646 sayılı Kanun ve Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’ne uygun olarak yapılmaktadır. İhale koşulları (örneğin dağıtım bölgesi, lisansın süresi, serbest müşteri eşiği ve sabit bir süre için müşteri bağlantı bedeli, vb) EPDK tarafından belirlenmektedir. 4646 sayılı Kanun’da [5] doğal gazın nihai tüketicilere satışı bakımından, dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esaslarının EPDK tarafından belirleneceği hükmü yer almaktadır. Şehir içi dağıtım şirketlerinin abonelerine yaptıkları satışlarda uygulanmakta olan perakende satış fiyatları halihazırda birim gaz alım bedeli ve birim hizmet amortisman bedellerinden oluşmaktadır. Dolayısıyla dağıtım şirketleri doğal gaz alım fiyatlarını tüketicilere aynen yansıtma (pass through) yöntemiyle fiyatlandırma gerçekleştirmektedirler. Perakende satış fiyatını oluşturan faktörlerden "birim hizmet ve amortisman bedeli" 4646 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra dağıtım lisansı alan şirketler bakımından ihale sürecinde, lisansın ilk 8 yılı boyunca uygulanmak üzere belirlenmektedir. Perakende satış fiyatının diğer faktörü olan "birim gaz alım fiyatı" ise toptan satış şirketlerinin dağıtım şirketlerine uyguladıkları toptan satış fiyatıdır. 4646 sayılı Kanun [6] uyarınca toptan satış fiyatlarının EPDK’nın belirlediği esaslar dahilinde doğal gaz alım satımı yapan taraflarca serbestçe belirleneceği hükmü yer almaktadır. 4 EPDK 2011 Yılı Doğalgaz Piyasası Sektör Raporu.

5 Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendi.

6 Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi.

(36) BAŞKENTGAZ’ın faaliyet alanını “doğal gazın şehir içi dağıtımı ve perakende satışı” oluşturmaktadır. Ancak, doğal gazın nihai tüketiciye satışında iki farklı müşteri grubu bulunmaktadır: “serbest tüketici” ve “serbest olmayan tüketici (abone)”.

(37) 4646 sayılı Kanun'da;

“serbest tüketici: yurt içinde herhangi bir üretim şirketi, ithalat şirketi, dağıtım şirketi

veya toptan satış şirketi ile doğal gaz alım-satım sözleşmesi yapma serbestisine

sahip gerçek veya tüzel kişi,

serbest olmayan tüketici (abone): doğal gazı kendi kullanımı için dağıtım

şirketlerinden almak zorunda olan gerçek veya tüzel kişi”

tanımları yer almaktadır.

(38) 4646 sayılı Kanun’un 8/a maddesine göre serbest tüketici olabilecek teşebbüsler şu şekilde sıralanmıştır;

- Satın aldığı yıllık doğal gaz miktarı bir milyon metreküpten daha fazla olan

tüketiciler ve kullanıcı birlikleri,

- Elektrik enerjisi üretimi için gaz satın alan şirketler,

- Elektrik ve ısı enerjisi üreten kojenerasyon tesisleri,

- Üretim faaliyetinde kullanılmak üzere, Türkiye’de doğal gaz üreten üretim

şirketleri.

(39) Serbest tüketici olma sınırına ilişkin olarak alınan 13.12.2012 tarih ve 4618 sayılı EPDK kararında ise konut tüketicileri (evsel tüketiciler) hariç olmak üzere, tüm tüketicilerin serbest tüketici statüsünde oldukları ifade edilerek ve konut tüketicileri (evsel tüketiciler) için serbest tüketici olma sınırı 300.000 m [3] olarak belirlenmiştir.

(40) Bununla birlikte, 4646 sayılı Kanun’un serbest tüketicinin belirlenmesi ve sisteme girişte istisnai haller başlığını taşıyan 8. maddesinin (a) bendinin ikinci fıkrasında “Kurul, bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar her yıl serbest tüketici olma sınırını yeniden belirleyecekti r” hükmü vardır. EPDK bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar serbest tüketici olma limitini indirerek her yıl yeniden belirleyecektir.

(41) Doğal gazın nihai tüketicilere satışına bakıldığında, tarifelerin serbest olan tüketiciler ve serbest olmayan tüketiciler için ayrı ayrı tanımlandığı, serbest olan tüketicilerin alt grupları için alınan miktar, sözleşme süresi gibi kriterlere dayanılarak herhangi bir tarife ayrıştırması yapılmadığı görülmektedir. Mevcut durumda, dağıtım şirketleri aşağıdaki tüketicilere doğal gaz tedarik etmektedir:

- dağıtım şirketinin portföyündeki serbest olmayan tüketiciler,

- dağıtım şirketinden alım yapan serbest tüketiciler,

- farklı bir doğal gaz toptan satış şirketinin müşterisi olup dağıtım şirketinin

şebekesini kullanıp bu şirkete yalnızca taşıma bedeli ödeyen serbest tüketiciler.

(42) Serbest olmayan tüketicilere yapılan satışlarda tedarikçinin doğal gaz satış fiyatına birim hizmet ve amortisman bedelini eklenerek dağıtım şirketinin fiyatı belirlenmektedir. Serbest olan tüketicilere yapılan satışlarda uygulanacak satış fiyatı ise, Kurul tarafından onaylanan tavan fiyatları geçmemek kaydıyla ilgili taraflar arasında serbestçe belirlenmektedir. Diğer yandan farklı bir doğal gaz toptan satış şirketinin müşterisi olup dağıtım şirketinden yalnızca taşıma hizmeti alan serbest tüketicilerden yalnızca taşıma bedeli alınmaktadır. Söz konusu taşıma bedeli, Kurul tarafından onaylanan perakende satış fiyatının, birim doğal gaz alım fiyatı hariç kısmını geçmemek üzere, ilgili taraflar arasında serbestçe belirlenir. Tedarik pazarının rekabete açılması ve BOTAŞ’ın yanı sıra yeni tedarik şirketlerinin piyasada faaliyete başlamasının ardından, dağıtım şirketleri tarife hesaplarında BOTAŞ satış fiyatı yerine yeni teşebbüsün satış fiyatını

kullanacaktır. Dolayısıyla, dağıtım şirketinin nihai tüketicilere yapmış olduğu satışlarda serbest olan ve serbest olmayan tüketiciler için farklı rekabet koşulları ortaya çıkmaktadır.

(43) “Bu tanımlar çerçevesinde, Rekabet Kurulunun geçmiş tarihli kararları da dikkate alınarak ilgili ürün pazarlarının, "serbest tüketicilere yapılan doğal gaz satışları" ile "serbest olmayan tüketicilere (abonelere) yapılan doğal gaz satışları" pazarları olarak belirlenmesi mümkündür. Bununla birlikte, 4646 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, “[EPDK], bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar her yıl serbest tüketici olma sınırını yeniden belirleyecektir.” hükmüne yer verildiği görülmektedir. Bu kapsamda ilgili sınırın sıfıra indirilmesi sonucunda tüm serbest olmayan tüketicilerin, serbest tüketici olmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bu çerçevede gelecekte tüm tüketicilerin istediği yerden doğal gaz tedarik etme imkânına sahip olacağı değerlendirildiğinde, geleceğe yönelik dinamik analizler de göz önüne alınmak suretiyle “serbest tüketiciler”in talep yapıları, tüketim hacimleri ve buna bağlı olarak oluşan alım fiyatları, tedarikçiyle ilişkileri gibi özelliklerinin birbirinden farklılaşacağı düşünülerek daha detaylı pazar tanımı yapılabilmesi de mümkündür. Ancak “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. paragrafında, “… inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesine yer verilmiştir. Bu çerçevede dosya konusu işlemde teklif sahibi tarafların pazar paylarının düşük olması dikkate alındığında, raporda ulaşılacak sonucu etkilemeyeceğinden pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı değerlendirilmektedir.

G.5. Değerlendirme

G.5.1. Eşikler Bakımından Değerlendirme

(44) 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde “… ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yoluyla devralma işlemlerinde ve ön bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i veya cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

(45) BAŞKENTGAZ’ın (…..) TL tutarında ciroya sahip olduğu dikkate alındığında, tek başına bu durum sebebiyle dahi, bildirime konu devir işlem taraflarının toplam cirosu, alıcı taraf her kim olursa olsun, 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında 25 milyon TL’lik eşiği aştığından işlemin Rekabet Kurulu iznine tabi olduğu görülmektedir.

G.5.2. Yoğunlaşmaya İlişkin Değerlendirme

(46) Birleşme ve devralmalar açısından rakip teşebbüsler arası işlemleri niteleyen yatay yoğunlaşma sonucunda oluşan yapının hâkim durum yaratması ya da mevcut bir hâkim durumu güçlendirmesi rekabetçi açıdan birtakım riskler doğurabilecektir. Nitekim bu durum 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.

(47) Bu pazar yapısı çerçevesinde devre konu BAŞKENTGAZ ile devralan taraflar bakımından mevcut doğal gaz satış miktarları, pazar payı ve ciro bilgilerine aşağıda yer verilmektedir:

Tablo 13: BAŞKENTGAZ ve teklif sahiplerinin 2011 yılı ciro ve pazar payları

Türkiye’de dağıtım firmalarınca

Doğal gaz satış

Taraflar gerçekleştirilen toplam doğal gaz

miktarı (Sm³)

satışları içindeki payı (%) BAŞKENTGAZ (…..) (…..)

TORUNLAR (…..) (…..)

GAMA)

(48) Doğal gaz dağıtım piyasasında hakim durum değerlendirmesinde ilgili pazarlarda oluşan pazar payı, hakim duruma ilişkin pazar gücünün bir göstergesi olarak ele alınmaktadır. Başkentgaz ile birlikte Türkiye toplam doğalgaz satış miktarı bakımından muhtemel alıcıların sırasıyla toplam %(…..); %(…..); %(…..) ve %(…..) pazar payına ulaşacakları anlaşılmaktadır. Dolayısıyla muhtemel alıcıların ve özelleştirmeye konu teşebbüsün toplam pazar paylarının oldukça düşük olduğu görülmektedir. Bu kapsamda bildirime konu özelleştirme işleminin yatay yoğunlaşma bakımından Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir sakınca doğurmayacağı değerlendirilmektedir.

(49) Bildirim konusu işlem neticesinde BAŞKENTGAZ’ı devralacak teşebbüsün dikey bütünleşme yoluyla hâkim duruma gelip gelmeyeceği bahsi ile ilgili olarak tartışılması gereken temel husus, dağıtım şirketlerinin dikey bütünleşik bir yapı içinde aynı zamanda toptan satış ya da ithalat pazarlarında faaliyet göstermesinin serbest olmayan tüketiciler üzerindeki etkileri ve dağıtım şirketlerinin alım gücüdür. Daha önce ifade edildiği üzere serbest olmayan tüketicilere uygulanan perakende satış fiyatları regülasyona tabidir. Bu fiyat dağıtıcıların alım fiyatları üzerine (ihalede belirlenen) birim hizmet ve amortisman bedelinin eklenmesiyle elde edilmektedir. Dolayısıyla dikey bütünleşik yapı içinde faaliyet gösteren dağıtım şirketleri, aynı kişi/kişiler tarafından kontrol edilen toptan satış şirketlerinden, doğrudan serbest olmayan tüketicilere yansıtacakları yüksek fiyatlarla doğal gaz satın alma eğilimi gösterebileceklerdir. Bu şekilde rekabet hukuku bağlamında sömürücü fiyatlama davranışı ortaya çıkması olasılık dâhilindedir.

(50) 4646 sayılı Kanun’a göre toptan satış faaliyetini, doğal gaz ithalatçıları, herhangi bir toptan satış lisansına gerek olmaksızın; toptan satış şirketleri ve yine yerel üretim gerçekleştiren şirketler ise toptan satış lisansı almak kaydıyla gerçekleştirebilmektedirler. Söz konusu şirketlerin mevcut durumda Türkiye doğal gaz piyasasında faaliyet göstermek için EPDK’dan almış oldukları lisans sayıları 38’dir.

(51) 2011 yılı ülkemiz toptan satış piyasasında, toplam ulusal doğal gaz tüketiminin %87,5’lik kısmı, piyasanın ana tedarikçisi olan BOTAŞ tarafından karşılanmıştır. Sözleşme devri mekanizması sonucu piyasa tedarikçisi olan dört şirket ile ithalat (spot LNG) lisansı sahibi şirketlerin piyasadaki payları toplamı %10,8, toptan satış lisansı sahibi üretim şirketlerinin payları ise %1,7 olarak gerçekleşmiştir [7].

(52) Teklif sahiplerinden sadece AKFEN-STFA Ortak Girişimin taraflarından STFA’nın %1 oranında hisseye doğrudan, %99 oranındaki hisseye ise ENERJİ YATIRIM vasıtasıyla dolaylı olarak sahip olduğu ENERGAZ’ın faaliyette olan toptan satış şirketi bulunmaktadır. Ancak bu şirketin Türkiye toptan satış şirketlerince yapılan satışlar arasındaki payı %(…..)’tür. Dolayısıyla işlem sonrasında dikey eksende hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabeti ortadan kaldıracak bir etki ortaya çıkmayacaktır.

7 EPDK 2011 Yılı Doğalgaz Piyasası Sektör Raporu.

H. SONUÇ

(53) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin tüm hisselerinin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında;

1- - Torunlar Sanayi ve Ticaret A.Ş. veya

- Akfen Holding A.Ş. – STFA Yatırım Holding A.Ş. Ortak Girişim Grubu veya

- Fernas İnşaat A.Ş. veya

- Türkerler İnşaat Tur. Mad. Ener. Üretim Tic. ve San. A.Ş. – Gama Holding

A.Ş. Ortak Girişim Grubu

tarafından bahse konu hisselerin devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı"Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurulannda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi olduğuna;

2- Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.