Kangal Termik Santrali ile bu santral tarafından kullanılan/işletilen bazı taşınmazların ve maden sahalarının…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat

ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK, Fevzi ÖZKAN

B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Cemal Ökmen YUCEL, Tuğçe KOYUNCU,

Emine TOKGÖZ, Başak ARSLAN

C. BİLDİRİMDE BULUNAN: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

Ziya Gökalp Cad. No:80 06600 Kurtuluş/Ankara

(1) D. DOSYA KONUSU: Kangal Termik Santrali ile bu santral tarafından kullanılan/işletilen bazı taşınmazların ve maden sahalarının bir bütün halinde özelleştirilmesi kapsamında, bahse konu varlıkların devri işlemine izin verilmesi talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.01.2013 tarih ve 2 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 17.01.2013 tarihi itibarıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 17.01.2013 tarih ve 2013-1-1/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (1998/4 sayılı Tebliğ)” kapsamında izne tabi olduğu; teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Bildirim Konusu İşlem

(4) Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ)’ye ait 27 adedi hidroelektrik santrali (HES), 18 adedi termik santral olmak üzere kurulu güçleri toplamı 16.200 MW olan toplam 45 santralin özelleştirilmesine yönelik hazırlık çalışmaları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından sürdürülmektedir. Anılan 45 santralden öncelikli olan 6 adedi (Hamitabat, Soma, Seyitömer, Tunçbilek ve Kangal, Çatalağzı) ayrılmış ve geriye kalan santraller mevcut durumda 9 adet portföye ayrılmıştır.

(5) Öncelikli santraller arasında yer alan Kangal Termik Santrali (Kangal), Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK)’nun 22.10.2012 tarih ve 156 sayılı kararı ile özelleştirme programına alınmıştır. Bu çerçevede, Kangal Termik Santrali tarafından kullanılan taşınmazların, 53318 ve 72760 sayılı Ruhsatlar ile bu Ruhsatların kapsadığı maden sahalarının özelleştirme kapsam ve programına alınmasına; bunlardan kamu mülkiyetindeki taşınmazların Varlık Satışı yöntemi ile; Ruhsatlar ve Ruhsatların kapsadığı maden sahalarının ise İşletme Hakkının Verilmesi yöntemi ile bir bütün halinde özelleştirilmesine ve özelleştirme işleminin (.....) tarihine kadar tamamlanmasına karar verilmiştir.

(6) İlgili işleme ilişkin ihale şartnamesi incelendiğinde, Rekabet Kurulu değerlendirmesi sonucu devir işlemine ilişkin koşullar getirilebileceği ya da devir işlemine izin verilmeyebileceğine dair hükmün şartnamede yer aldığı görülmektedir.

(7) Bu çerçevede, Kangal Termik Santrali İhalesi için belirlenen teklif sahipleri olan,

- Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Siyahkalem Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret

Limited Şirketi Ortak Girişim Grubu (Konya Şeker-Siyahkalem OGG),

- Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (LİMAK),

- IC İçtaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. - Fernas İnşaat A.Ş. Ortak Girişim Grubu (IC İçtaş-

Fernas OGG)

unvanlı teşebbüslerin 1998/4 sayılı Tebliğ ile 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” (2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında değerlendirilmesi talep edilmiştir.

G.2. Devredilen: Kangal

(8) 1989 yılında Kangal, Kalburçayırı, Etyemez ve Hamal ovasında bulunan işletilebilir yaklaşık 170 milyon ton ve alt ısıl değeri 900-1500 kcal/kg olan linyitlerin değerlendirilebilmesi amacıyla Sivas ilinde kurulmuş olan Kangal; üç ünitede toplam 457 MW kurulu güce ve yaklaşık 2.925 GWh üretim kapasitesine sahiptir. Santralin 2011 yılındaki brüt üretim miktarı (.....) GWh olmuştur. Aşağıdaki tabloda Kangal ve Türkiye’nin kurulu güç, brüt üretim ve pazar payı bilgileri sunulmaktadır.

Tablo 1: Kangal’ın Kurulu Güç, Üretim ve Pazar Payı Bilgileri

Türkiye

Elektrik

Kurulu

Santral Adı Brüt Üretim Türkiye Kurulu Tüketimi Ciro (2011, TL)

Güç

2011 (MWh) Güç İçindeki İçindeki Pay

(MW)

Pay (%) (%)

Kangal 457 (.....) 0,86 (.....) (.....)

Türkiye [1] 52.911 229.395.100 100,00 -

(9) Santralde ana yakıt olarak kullanılan linyit, yakın mesafedeki açık kömür ocaklarından temin edilmektedir. Kangal’ın 2011 yılındaki linyit tüketim miktarı (.....) milyon ton olmuştur. Santralin ikincil (yedek) yakıtı ise fuel-oil ve motorin olup 2011 sonu itibarıyla santralde toplam (.....) ton fuel-oil ve (.....) ton LFO Motorin yakılmıştır.

G.3. Teklif Sahipleri

G.3.1. Konya Şeker-Siyahkalem OGG

(10) Konya Şeker-Siyahkalem OGG, İhale Şartnamesinde “İhale konusu varlıklar için açılan ihaleye müşterek olarak katılmak ve teklif vermek için kurulan, ihalenin üzerinde kalması halinde, [ÖİB] tarafından verilecek süre içinde üyelerinin sermayesinin en az %51’ine sahip olacağı bir anonim şirket kurmayı taahhüt eden ve işbu İhale Şartnamesi ve eklerinde düzenlenen hükümlere tabi bulunan topluluk” olarak tanımlanmıştır. Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Konya Şeker) ve Siyahkalem Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Siyahkalem) yukarıda yer verilen bu tanıma uygun şekilde Kangal ihalesine müştereken teklif vermişlerdir.

(11) Söz konusu OGG üyelerince ÖİB’ye sunulan Ortak Girişim Beyannamesine göre ortak girişimin temsilinde her iki üyenin temsilcisinin imzası gerekli kılınmıştır. Bu temsilciler Konya Şeker için Ramazan TÜZEN ve Siyahkalem için Cengiz ÖZDEMİR olarak belirlenmiştir. Aynı Beyanname uyarınca nihai devralma işleminin Konya Şeker’in %(.....); Siyahkalem’in ise %(.....) hisse oranına sahip bulunacağı bir şirket tarafından gerçekleştirileceği öngörülmektedir. Aşağıda OGG üyelerinin faaliyet alanları ve hissedarlık yapılarına ilişkin bilgiler yer almaktadır:

G.3.1.1. Konya Şeker

(12) Asıl iştigal alanı kristal şeker, küp şeker, kuru küspe, karma yem, biyoetanol, dondurulmuş parmak patates ve şekerli mamullerin üretimi ve satışı olan Konya Şeker’in 2011 yılı cirosu (.....) TL olarak gerçekleşmiştir. Konya Şeker’in sermaye yapısı ve yönetim kurulu-denetim kurulu bilgileri aşağıdaki şekildedir:

1 2011 yılı Türkiye elektrik tüketimi 230.306.311 MWh olarak gerçekleşmiştir.

Tablo 2: Konya Şeker’in Sermaye Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Anadolu Birlik Holding A.Ş. (.....)

(13) Konya Şeker’in kontrol ettiği ve elektrik üretim piyasasında faaliyet gösteren Çobanyıldızı

Elektrik Üretim A.Ş. (Çobanyıldızı) unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır. Çonayıldızı’nın

otoprodüktör lisansı mevcut olup ayrıca Konya Şeker’den kiralamış olduğu (.....) MW kurulu

güce sahip bir elektrik üretim santrali bulunmaktadır. Bu santral 30.01.2013 tarihinde faaliyete

başlamış olup bu zaman aralığında (.....) MWh satış gerçekleştirmiştir. Çobanyılıdızı’nın

hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmiştir:

Tablo 4: Çobanyılıdızı’nın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Anadolu Birlik Holding A.Ş. (.....)

G.3.1.2. Siyahkalem

(14) Siyahkalem’in iştigal alanları, Ana Sözleşmesinde şu şekilde sayılmıştır: İnşaat ve taahhüt işleri, bayındırlık, imar ve inşaat hizmetleri, hafriyat, montaj ve tesisat işlemleri, ilgili konularda danışmanlık hizmetleri, yapı ve inşaat sanayinde kullanılan malzemenin üretim ve satışı, elektrik ve kalorifer tesisatının üretim ve montajı, gayrimenkul tasarrufları, inşaat, tarım ve iş makinelerinin üretim ve satışı, enerji tesisatı, gübre imalatı ve satışı.

(15) Siyahkalem’in 2011 yılı sonu itibarıyla cirosu (.....) TL olarak gerçekleşmiş olup teşebbüs bu hâsılanın (.....) TL’sini Türkiye satışlarından elde etmiştir.

(16) Siyahkalem’i temsile yetkili olan şirket müdürleri Cengiz ÖZDEMİR, Ayşe ÖZDEMİR, Ahmet Selçuk ÖZDEMİR, Metin ÖZDEMİR, İbrahim Çetin ÖZDEMİR olup teşebbüsün ortaklık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 5: Siyahkalem’in Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Cengiz ÖZDEMİR (.....)

Ayşe ÖZDEMİR (.....)

TOPLAM 100

(17) Siyahkalem’in elektrik piyasasında aktif veya yatırım aşamasında olan bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bununla birlikte enerji sektöründe faaliyet gösterme amacıyla tek kontrolünde olacak şekilde kurulmuş olan Siyahkalem Elektrik Enerjisi İthalat ve İhracat A.Ş., Siyahkalem Elektrik Toptan Satış ve Ticaret A.Ş., Siyahkalem Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. unvanlı iştirakleri mevcuttur. Siyahkalem, petrol dağıtım piyasasında %(.....) hisse oranı ile tek başına kontrol ettiği Parkoil Petrol Ürünleri A.Ş. vasıtasıyla faaliyet göstermekte olup 2011 Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Petrol Piyasası Sektör Raporu’na göre bu teşebbüsün akaryakıt bayilerine teslim edilen akaryakıt bazında Türkiye piyasa payı %(.....)’dir.

(18) Siyahkalem’in doğal gaz piyasasında faaliyet göstermek üzere tek kontrolünde olacak şekilde kurulmuş iştirakleri mevcuttur. Bunlardan Siyahkalem Doğalgaz İletim A.Ş. henüz aktif değildir. Siyahkalem Doğalgaz İthalat İhracat ve Ticaret A.Ş.’nin ise EPDK nezdinde değerlendirmesi devam eden ithalat lisansı başvurusu bulunmaktadır. [2] Lisans başvurusunun olumlu sonuçlanması halinde gerçekleştirilecek ithalat miktarının ortalama yaklaşık (.....) bcm/yıl [3] olması planlanmaktadır.

G.3.2. LİMAK

(19) 1976 yılında LİMAK ile inşaat faaliyetlerine başlayan Limak Şirketler Grubu daha sonra faaliyetlerini turizm, enerji, çimento, teknoloji, havacılık ve gıda, baraj, sulama tesisleri, boru hatları, arıtma tesisleri, anahtar teslim fabrika ve yol/otoyol işlerini kapsayacak şekilde genişletmiştir.

(20) LİMAK’ın 2011 yılı cirosu (.....) TL olarak gerçekleşmiştir. LİMAK, nihai olarak Özdemir ve Bacaksız aileleri tarafından %(.....)-%(.....) pay oranı ile kontrol edilen Limak Holding A.Ş. bünyesinde yer almaktadır. LİMAK’ın hissedarlık yapısı ve yönetim kuruluna aşağıda yer verilmiştir.

Tablo 6: LİMAK’ın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Nihat ÖZDEMİR (.....)

Sezai BACAKSIZ (.....)

2 EPDK tarafından lisans başvurusuna olumlu görüş bildirilmiş ancak nihai izin henüz verilmemiştir.

3 “bcm” milyar metre küp’ün İngilizce karşılığının ilk harflerinden meydana gelen kısaltmadır.

Tablo 7: LİMAK’ın Yönetim Kurulu Üyeleri

Adı-Soyadı Görevi

Nihat ÖZDEMİR Yönetim Kurulu Başkanı

Sezai BACAKSIZ Yönetim Kurulu Üyesi

Ebru ÖZDEMİR Yönetim Kurulu Üyesi

(21) Aşağıdaki tablolarda LİMAK’ın aktif ve yatırım aşamasında bulunan elektrik üretim tesislerinin faaliyet durumu, yakıt tipleri, kurulu güçleri, üretim miktarları ve pazar payları sunulmaktadır:

(%)

(%)

Elektrik Üretim

A.Ş.

(22) LİMAK’ın ayrıca Limak Enerji Ticareti A.Ş. unvanlı toptan satış şirketi bulunmakta olup bu şirket 2011 yılında yaptığı satışlardan (.....) TL ciro elde etmiştir.

(23) LİMAK, Kolin Grubu ve Cengiz Grubu ile (Cengiz-Kolin-Limak OGG) ortak kontrolü altındaki Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. aracılığıyla elektrik dağıtım piyasasında aktiftir. Diğer taraftan Cengiz-Kolin-Limak OGG üyelerinden Cengiz, Alarko Grubu ile ortak kontrol ettiği Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. ile elektrik dağıtım faaliyetinde bulunmaktadır. Anılan bu üç dağıtım şirketinin 2011 yılında yaptıkları toplam elektrik satış miktarı (.....) milyon MWh olmuştur.

(24) Bunların yanında, Cengiz-Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. ile Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin 2012 yılının sonunda yapılan özelleştirme ihalesinde birinci sıradan teklif veren ortak girişim grubu olmuştur. Bu iki dağıtım şirketi özelleştirmesinde, anılan Ortak Girişim Grubuna yapılacak muhtemel devir işlemine Rekabet Kurulunun 10.01.2013 tarih ve 13-03/21-13 ve 13-03/22-14 sayılı kararları ile izin verilmiştir. Bahse konu dağıtım şirketlerinin Cengiz-Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu tarafından devralınması ile LİMAK’ın kontrolüne ortak olduğu dağıtım şirketlerinin 2011 yılı satışları toplamda (.....)MWh'e ulaşacaktır. Bu satışların Türkiye payı ise 2011 yılı sonu itibarı ile %(.....)’ye tekabül etmektedir. Şayet bu satış miktarı ve paya Cengiz Grubunun ortak kontrolündeki Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin verileri de eklenirse satış miktarı (.....) milyon MWh’e ve 2011 yılında Türkiye’deki dağıtım şirketlerinin yaptıkları satışlar itibarıyla pazar payı %(.....)’ye denk gelmektedir.

G.3.3. IC İçtaş - Fernas OGG

(25) IC İçtaş-Fernas OGG, İhale Şartnamesinde “İhale konusu varlıklar için açılan ihaleye müşterek olarak katılmak ve teklif vermek için kurulan, ihalenin üzerinde kalması halinde, [ÖİB] tarafından verilecek süre içinde üyelerinin sermayesinin en az %51’ine sahip olacağı bir anonim şirket kurmayı taahhüt eden ve işbu İhale Şartnamesi ve eklerinde düzenlenen hükümlere tabi bulunan topluluk” olarak tanımlanmıştır. IC İçtaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. ve Fernas İnşaat A.Ş. yukarıda yer verilen bu tanıma uygun şekilde Kangal ihalesine müştereken teklif vermişlerdir.

(26) OGG üyelerince ÖİB’ye sunulan Ortak Girişim Beyannamesine göre ortak girişimin temsilinde her iki üyenin temsilcisinin imzası gerekli kılınmıştır. Bu temsilciler IC İçtaş için Fırat ÇEÇEN ve Fernas için Yıldırım AKDEMİR olarak belirlenmiştir. Aynı Beyanname uyarınca nihai devralma işleminin OGG üyelerinin (.....)’şer pay oranına sahip bulunacağı bir şirket tarafından gerçekleştirileceği öngörülmektedir. Aşağıda OGG üyelerinin faaliyet alanları ve hissedarlık yapılarına ilişkin bilgiler yer almaktadır.

G.3.3.1. IC İçtaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (IC İçtaş)

(27) Eski unvanı AES-IC İçtaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. olan IC İçtaş’ın içinde bulunduğu IC İçtaş İnşaat ve Sanayi A.Ş. ekonomik bütünlüğünün 2011 yılı konsolide cirosu (.....) olarak gerçekleşmiştir. Teşebbüsün hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki tablolardaki şekildedir:

Tablo 10: IC İçtaş’ın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

IC İçtaş İnşaat ve Sanayi A.Ş. (.....)

TOPLAM ~100,0000

Tablo 11: IC İçtaş’ın Yönetim Kurulu Üyeleri

(28) IC İçtaş’ın elektrik üretim ve toptan satış piyasasında faaliyet gösteren ve tek kontrolü altındaki iştirakleri Niksar Enerji Üretim Ltd. Şti., IC İçtaş Elektrik Üretim A.Ş., IC İçtaş Elektrik Toptan Satış ve Ticaret A.Ş. ve IC İçtaş Elektrik Üretim A.Ş.’dir. Aşağıdaki tabloda IC İçtaş ve sayılan bu iştirakleri tarafından kontrol edilen santrallere ilişkin bilgilere yer verilmektedir: Tablo 12: IC İçtaş’ın Aktif Durumdaki Elektrik Üretim Faaliyetlerine İlişkin Veriler (2011)

Santral Yakıt Tipi Kurulu Güç Kurulu Güç Üretim Miktarı Üretim Pazar

(MW) Pazar Payı (MWh) Payı (%)

(%)

Yukarı Mercan (.....) (.....) (.....) (.....)

Hidrolik

HES

(Erzincan)

Girlevik II (.....) (.....) (.....) (.....)

Hidrolik

Mercan HES

(Erzincan)

Tablo 13: IC İçtaş’ın Yatırım Aşamasındaki Elektrik Üretim Faaliyetleri

Santral Yakıt Tipi Planlanan Kurulu Planlanan Faaliyete Geçme Yılı

Güç (MW)

TOPLAM - (.....) (.....)

(29) Tablolardan da görüldüğü üzere IC İçtaş’ın mevcut durumdaki elektrik üretim kapasitesi oldukça düşüktür. Yatırımlarının planlandığı gibi gerçekleşmesi halindeki toplam kurulu güç pazar payının 2018-19 dönemi itibarıyla aktif hale geleceği ve bu sürede piyasadaki diğer teşebbüslerin yatırımlarının da aktive olacak olması bir arada düşünüldüğünde IC İçtaş’ın pazar payının her halde bu koşullarda (TEİAŞ projeksiyonları çerçevesindeki elektrik talebi ve kurulu güç artışları koşulları hesaba katıldığında) en fazla %(.....) civarında olacağı görülmektedir.

(30) IC İçtaş Elektrik Toptan Satış ve Ticaret A.Ş., 2011 yılında satmış olduğu (.....) MWh elektrik enerjisinden (.....) TL ciro elde etmiştir.

(31) IC İçtaş İnşaat ve Sanayi A.Ş. ekonomik bütünlüğü içinde elektrik dağıtım piyasasında faaliyet gösteren Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. (TREDAŞ), 2011 yılında (.....) MWh elektrik enerjisi satışı gerçekleştirmiş ve bu satışlardan (.....) TL ciro elde etmiştir. TREDAŞ’ın 2011 yılında Türkiye’deki dağıtım şirketlerinin yaptıkları satışlar itibarıyla ise pazar payı %(.....)’e karşılık gelmektedir.

G.3.3.2. Fernas

(32) Asıl iştigal alanı inşaat olan Fernas’ın proje geliştirdiği alanlar; petrokimya, petrol ve gaz boru hattı, kompresör ve RMS istasyonları, ham petrol tesisleri ve depolama tankları, doğal gaz depolama yer altı depolama yüzey tesisleri, doğal gazın dağıtımı, HES ve RES (yenilenebilir enerji tesis projeleri), hidrolik su işleri, yol (karayolları, devlet yolları, köprüler ve tüneller), madencilik ve telekomünikasyondur. Fernas’ın 2011 yılındaki cirosu (.....) TL olarak gerçekleşmiştir.

(33) Fernas’ın ortaklık ve yönetim yapısına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:

Tablo 14: Fernas’ın Hissedarlık Yapısı

Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)

Ferhat NASIROĞLU (.....)

Ömer Faruk NASIROĞLU Yönetim Kurulu Üyesi

(34) Fernas’ın enerji sektöründe faaliyet gösteren iştirakleri tek kontrolündeki Diyarbakır Doğalgaz Dağıtım A.Ş., Fernas Enerji Elektrik Üretim A.Ş. ve Nas Enerji A.Ş.’dir. Aşağıdaki tabloda Fernas’ın elektrik üretim faaliyeti bilgileri sunulmaktadır:

Tablo 16: Fernas’ın Elektrik Üretim Faaliyetlerine İlişkin Veriler (2011)

Santral Yakıt Tipi Kurulu Güç Kurulu Güç Üretim Miktarı Üretim Pazar

(MW) Pazar Payı (MWh) Payı (%)

(%)

Uludere HES Hidrolik (.....) (.....) (.....) (.....)

TOPLAM - (.....) (.....) (.....) (.....)

(35) Fernas’ın inşaat-proje aşamasında olan HES yatırımları ve planlanan kurulu güçleri şu şekilde sayılabilir: Eruh (.....) MW, Karasu (.....) MW, Şirvan (.....) MW, Deveboynu (.....) MW ve Ankira (.....) MW. Tamamlanması halinde mevcut santraller ile birlikte toplam (.....) MW kurulu güce ulaşacak olan Fernas’ın bu durumda da Türkiye payı (.....)’in altında olacaktır. G.4. İlgili Pazar

(36) Dosya bilgiler çerçevesinde, Seyitömer Termik Santrali’nin özelleştirilmesi işlemine ilişkin Rekabet Kurulunun 24.01.2013 tarih ve 13-07/69-38 sayılı kararında yer alan gerekçenin mevcut dosyada da geçerli olduğu anlaşılmış olup, bu aşamada en dar ilgili pazar tanımlarının dahi rekabetçi analizin sonuçlarına etki etmeyecek olmasından yola çıkarak, bu dosya özelinde nihai bir pazar tanımının yapılmasına gerek görülmemiştir.

G.5. Değerlendirme

G.5.1. Eşikler Bakımından Değerlendirme

(37) Kangal’ın 2011 yılındaki cirosunun yaklaşık (.....) TL olduğu dikkate alındığında, alıcı taraf her kim olursa olsun işlem taraflarının toplam cirosu 1998/4 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiği aştığından işlemin Kurul iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.

G.5.2. Yatay Yoğunlaşmaya İlişkin Değerlendirme

(38) Birleşme ve devralmalar açısından rakip teşebbüsler arası işlemleri niteleyen yatay yoğunlaşma sonucunda oluşan yapının hâkim durum yaratması ya da mevcut bir hâkim durumu güçlendirmesi rekabetçi açıdan birtakım riskler doğurabilecektir. Nitekim bu durum 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yasaklanmıştır.

(39) Türkiye elektrik üretimine ilişkin olarak kurulu gücün kuruluşlara ve üretimin yakıt cinslerine göre dağılımına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:

Tablo 17: Türkiye Elektrik Kurulu Gücünün Üretici Kuruluşlara Göre Dağılımı

2011 Yılı Sonu

Kuruluşlar

Kurulu Güç Katkı Santral sayısı

MW %ADET

2011 Yılı Sonu

Yakıt Cinsleri

Fuel-Oil + Asfaltit + Nafta + Motorin 1.362,3 2,6 23

İthal kömür + Taş Kömürü + Linyit 12.355,7 23,4 24

(40) Türkiye Elektrik üretimine ilişkin kuruluşlara ve yakıt cinslerine göre pazar yapısına aşağıdaki

tablolarda yer verilmektedir:

Tablo 19: Türkiye Elektrik Üretiminin Üretici Kuruluşlara Göre

Toplam Üretim

Kuruluşlar (MWh) Pazar Payı (%)

EÜAŞ 73.524.104,32 31,92

Türkiye Tüketim Toplamı 230.306.311,52

Tablo 20: Türkiye Elektrik Üretiminin Yakıt Cinslerine Göre

Türkiye Toplamı

Kaynaklar Üretim (MWh) Pazar Payı (%)

Fuel-oil 900.446 0,39

(41) Bu pazar yapısı çerçevesinde devre konu Kangal ile devralan taraflar bakımından mevcut

elektrik üretim miktarları, pazar payı ve ciro bilgilerine aşağıda yer verilmektedir:

Tablo 21: Kangal İle Teklif Sahiplerinin 2011 Yılı Ciro ve Pazar Payları

Taraflar Kurulu Üretim Kurulu Üretim Ciro (TL)

Güç (MWh) Güç Pazar Payı

(MW) Pazar (%)

Payı

Şeker-Siyahkalem

OGG ve Kangal)

(IC İçtaş-Fernas ve

Kangal)

(42) Elektrik üretim ve toptan satış piyasasında hakim durum değerlendirmesinde ilgili pazarlarda oluşan pazar payı, hakim duruma ilişkin pazar gücünün bir göstergesi olarak ele alınmaktadır.

(43) Tablo 21’de Kangal’ın pazar payı verilerine muhtemel alıcı konumundaki Konya Şeker- Siyahkalem OGG, LİMAK ve IC İçtaş-Fernas OGG’nin kurulu güç ve üretim pazar payları eklendiğindeki toplam değerlerin %(.....)’ye dahi ulaşmadığı görülmektedir.

(44) Bununla birlikte elektriğin kendine özgü nitelikleri nedeniyle elektrik piyasasında yatay yoğunlaşma anlamında hâkim durum analizinde pazar paylarının yanı sıra bazı nitel ve nicel göstergelerin de dikkate alınması gerekebilmektedir. Bu çerçevede incelemeye konu hususların başında zamansal ya da coğrafi anlamda piyasada oluşan kısıtların rekabetçi yapıya etkisi gelmektedir. Elektrik talebinin zamansal anlamda dalgalanması sonucu oluşan yük seviyelerini karşılamak üzere santrallerin devreye girmesinde, bu santrallerin yakıt türleri ve buna bağlı olarak üretim teknolojileri sonucunda farklılaşan kapasite, esneklik ile üretim maliyetleri gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bu durumda her santral her yük seviyesinde çalışmadığından yük seviyelerine göre rekabetçi şartlar farklılaşabilmektedir. Coğrafi anlamda ise, iletim kısıtları nedeniyle bazı coğrafi bölgelerde elektrik sevkiyatı gerçekleştirilemediği zaman dilimlerinde o bölgenin, diğer bölgelerden farklı bir rekabetçi yapı sergilemesi sonucu ortaya çıkan yapı hakim durum değerlendirmelerinde dikkate alınabilmektedir.

(45) Elektrik piyasalarında gerek hakim durumun tespiti gerekse de hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin yapılan analizlerde öne çıkan önemli değerlendirmelerden biri de, teşebbüs ya da teşebbüslerin “kapasite tutma stratejisi” ile piyasa fiyatlarını etkileyebilme gücüne sahip olması durumudur. Bu strateji çerçevesinde üreticiler, ellerinde bulunan elektrik üretim kapasitesinin bir kısmı için piyasada teklif vermemekte ya da aşırı yüksek fiyat vererek üretim biriminin devre dışı kalmasını ve piyasa denge fiyatının rekabetçi seviyenin üzerinde oluşmasını sağlamaktadır. Bu stratejiyi sürdüren teşebbüs bakımından üretilmeyen elektriğin yarattığı “kayıp”, elde kalan elektriğin, piyasada oluşan yüksek fiyattan satılmasının yaratacağı “gelir”den küçük ise bu strateji üreticiler için kârlı hale gelmektedir. Kapasite tutma stratejisi sonucu piyasa fiyatlarını etkileme gücü bir anlamda hakim duruma işaret edebilmektedir. Bu stratejinin bir özelliği ise piyasa fiyatlarını etkilemek için çok yüksek pazar paylarına ihtiyaç bulunmamasıdır. Elektrik endüstrisindeki üretim ile iletimdeki kısıtlar nedeniyle zamansal ve coğrafi anlamda rekabetçi şartların farklılaşabilmesi de dikkate alındığında talebin fiyat esnekliğinin oldukça düşük olması, bahse konu stratejinin ciddi tekel kârı ve tüketici zararlarına neden olabileceğini göstermektedir. Kapasite tutma stratejisinin hakim duruma etkisine ilişkin olarak EdF/British Energy kararında Komisyon, iki elektrik üreticisi arasındaki devralmayı incelerken yatay anlamda bu teşebbüslerin kapasite tutarak elektrik piyasasındaki fiyatları yükseltme riskine dikkat çekmiş ve hakim durum

değerlendirmesinde bu duruma vurgu yapmıştır. 2007 yılında yayımlanan Avrupa Komisyonu Enerji Sektör Araştırması’nda da elektrik üretimindeki yoğunlaşmanın kapasite tutma stratejisini beraberinde getirebildiği ve üreticilerin portföyündeki santrallerin “vazgeçilmez” olması halinde yüksek fiyatların empoze edildiği durumları ortaya çıkardığı değerlendirmeleri yapılmıştır.

(46) Elektrik üretimine ilişkin hakim durum değerlendirmelerine ilişkin yapılacak analizde tarafların yukarıdaki unsurlara ek olarak pazardaki konumları, sahip oldukları üretim portföyünün çeşitliliği, piyasaların yapısı gibi hususlar da önem kazanabilmektedir. Özellikle üretim alanındaki büyük ölçekli yoğunlaşmalar bakımından yukarıda ortaya konan çerçevede ayrıntılı incelemeler gerekebilecek olmakla birlikte dosya özelinde muhtemel alıcıların ve özelleştirmeye konu teşebbüsün daha dar ilgili pazar tanımlarında dahi rekabetçi yapı bakımından sakınca oluşturacak bir pazar gücüne ulaşmadığı; bu nedenle bildirim konusu işlem ile yatay yoğunlaşma bakımından herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir.

G.5.3. Dikey Bütünleşmeye İlişkin Değerlendirme

(47) Elektrik endüstrisinin serbestleşme sürecindeki yeniden yapılandırılmasında üretim, iletim, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin hukuki olarak ayrıştırılması öngörülmekle birlikte, üretim ve perakende satış faaliyetlerinin bütünleşmesinin engellenmediği görülmektedir. Bu durumda ortaya çıkan dikey bütünleşme sağlıklı işleyen rekabetçi bir piyasa yapısı açısından hem olumlu hem de olumsuz sonuçlar doğurabilecektir.

(48) Üretim ve perakende satış bütünleşmesinin sağlanmasıyla elde edilen olumlu sonuçlardan birinin, tüm tüketicilerin serbest olmasıyla uzun dönemli ikili anlaşmaların azalması ve üretim yatırımlarının cazibesini kaybetmesi riskini azaltmaya yönelik olarak üretim yatırımlarının teşvik edilmesi olduğu söylenebilir. Bunun yanında, spot piyasada oluşacak değişken fiyat seviyelerine karşı da dağıtım/perakende satış firmalarının üretim ile bütünleşik bir yapıya sahip olmasının avantaj yaratacağı ileri sürülebilir. Tüm tüketicilerin seçme hakkını kazanmasıyla dikey bütünleşmenin bir risk olmaktan çıkacağı yönünde görüşler bulunsa da, serbest olmayan tüketicilerden oluşan münhasır bir müşteri portföyüyle özelleştirilen dağıtım firmaları açısından, dikey bütünleşmenin rekabetçi yapı açısından hiçbir risk taşımadığını söylemenin mümkün olmadığı görülmektedir.

(49) Dağıtım bölgelerinde perakende satış faaliyetlerinde rekabetin oluşturulması açısından, dağıtım şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içindeki üretim şirketleriyle ikili anlaşmalar yapmaları elektrik üretim ve toptan satış ya da nihai tüketicilere satış pazarlarında faaliyet göstermek isteyen ancak alt pazarda faaliyeti olmayan üretim şirketlerinin satış yapmak üzere yeterli alıcı bulamamalarına; yeterli üretimi olmayan alıcıların da elektrik tedarik etmek üzere yeterli satıcı bulamamalarına neden olabilecektir. Dikey bütünleşme sonucu likiditenin azalması anlamına gelecek bu durum toptan satış fiyatlarında yüksek dalgalanmalar yaratarak yeni yatırımlar için ciddi öneme sahip olan fiyat sinyalleri de olumsuz etkilenebilecektir.

(50) Tüm bunlara ek olarak, dikey bütünleşme sonucunda dağıtım şirketlerine yapılan satışlar bakımından yüksek fiyatla alınan elektriğin maliyetinin tüketicilere yansıtılması riski ortaya çıkabilecektir. Bu nedenle, iyi işleyen bir ikili anlaşmalar piyasası sağlanabilmesi açısından dağıtım ve üretim şirketlerinin özelleştirme işlemleri, dikey bütünleşme yönüyle de ayrıntılı olarak ele alınmalı ve hem yapısal hem de davranışsal olarak rekabetçi bir toptan satış piyasası oluşturulması sağlanmalıdır. Şüphesiz, üretim-perakende satış bütünleşmesi ile piyasada hakim durum yaratma riski, üretim ve/veya perakende satış seviyelerinde yoğunlaşmanın varlığı halinde ortaya çıkacaktır. Bahse konu dikey bütünleşme hususu elektrik dağıtım özelleştirmelerine ilişkin Kurulumuz kararlarında değerlendirilmiş ve dikey bütünleşme konusunun özellikle -bu dosyanın da konusunu oluşturan- üretim özelleştirmeleri sürecinde daha ayrıntılı olarak ele alınacağını belirtmiştir.

(51) Bu noktada, bir önceki bölümde üretim seviyesinin ele alınmış olmasından hareketle elektrik

dağıtım pazarındaki durum ele alınacaktır. Anılan kapsamda aşağıda kısaca Türkiye dağıtım

pazarında yer alan teşebbüslerin elektrik satış miktarları ve pazar paylarına yer verilmiştir:

Tablo 22: Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Sattıkları Enerji ve Payları (2011)

Pay

Kontrol Sahibi Şirket Adı Satılan Enerji (MWh)

(%)

Cengiz Kolin Limak* Akdeniz (.....) (.....)

* Mezkûr ortak girişim grubu, ilgili özelleştirme işlemlerinde birinci sıradaki teklif sahibi olup Rekabet Kurulu'nun

da izin verdiği bu devir işlemleri sürmektedir.

(52) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde teklif sahibi teşebbüsler bakımından dağıtım firmalarına

yapılan satışlar çerçevesindeki dikey bütünleşik yapıya ilişkin olarak aşağıdaki tabloda

sunulan görünüm ortaya çıkmaktadır:

Tablo 23: İşlem sonucunda ortaya çıkacak dikey bütünleşik yapı (2011)

Kurulu Güç Üretim Dağıtım

Kurulu Üretim Toplam Dağıtım

Kurulu Güç Pazar Tüketim Şirketleri

Teklif Sahibi Üretim

Güç Pazar Payı (%) (MWh) İçinde

Teşebbüsler (MWh)

(MW) Payı Pazar

(%) Payı (%)

IC İçtaş (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

Fernas OGG

*Faal olan Uludağ, Çamlıbel’e ek olarak; özelleştirme devir işlemleri devam eden Boğaziçi ve Akdeniz’in Cengiz Kolin Limak Ortak Girişim Grubu tarafından nihai olarak devralındığı varsayımı altında.

(53) Tablo 23’te de görüldüğü üzere teklif sahipleri arasında LİMAK’ın Kolin Grubu ve Cengiz Grubu ile kontrol ettiği elektrik dağıtım şirketlerinin toplam pazar payının %(.....) olduğu dikkat çekmektedir. Buna karşılık LİMAK’ın üst pazardaki payının kurulu güç ve üretim miktarı bakımından %(.....)’in altında olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, devre konu santralin LİMAK tarafından devralınmasının dikey bütünleşme anlamında önemli bir rekabet riskine neden olmayacağı kanaatine varılmıştır.

H. SONUÇ

(54) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

Kangal Termik Santrali ile bu santral tarafından kullanılan/işletilen bazı taşınmaz ve maden sahalarının bir bütün halinde özelleştirilmesi kapsamında;

1- Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Siyahkalem Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Ortak Girişim Grubu veya

- Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. veya

- IC İçtaş Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. - Fernas İnşaat A.Ş. Ortak Girişim Grubu

tarafından bahse konu varlıkların devralınması işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurulannda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi olduğuna;

2- Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.