Satın aldığı yıllık doğal gaz miktarı bir milyon metreküpten daha fazla
olan tüketiciler ve kullanıcı birlikleri,
Elektrik enerjisi üretimi için gaz satın alan şirketler,
Elektrik ve ısı enerjisi üreten kojenerasyon tesisleri,
Üretim faaliyetinde kullanılmak üzere, Türkiye’de doğal gaz üreten üretim
şirketleri.
EPDK’nın 21.12.2006 tarih ve 1032 sayılı kararı uyarınca doğal gaz piyasasındaki serbest tüketicilere ilişkin esaslar ve 2007 yılında uygulanacak serbest tüketici olma sınırı belirlenmiştir. Buna göre 4646 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce alınmış bir hak, izin ve yetkilendirme uyarınca doğal gaz dağıtım faaliyetinde bulunan
3 dağıtım şirketlerinin sorumluluk alanları dahilinde serbest tüketici limiti 1 milyon m’tür. EPDK tarafından dağıtım ihalesi düzenlenen ve Kanun’un 8/b maddesi uyarınca şehir içi doğal gaz dağıtım lisansı alan tüzel kişilerin sorumluluk alanları dahilinde ise
3
serbest tüketici limiti 15 milyon m’tür.
Söz konusu EPDK kararı uyarınca aşağıdaki şartları sağlayan tüketicilerin serbest tüketici olduğu kabul edilmektedir;
Bir önceki takvim yılına ait toplam doğal gaz tüketimleri serbest tüketici
olma sınırını geçen tüketiciler ve kullanıcı birlikleri,
İçinde bulunulan yılda gerçekleşen toplam doğal gaz tüketimleri serbest
tüketici olma sınırını geçen tüketiciler ve kullanıcı birlikleri,
İçinde bulunulan yılda serbest tüketici olma sınırını geçeceğini ilgili
dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye taahhüt eden ve doğal gaz arzını
sağlayan tesis kapasitesi dikkate alınarak hesaplanan tüketim değeri
serbest tüketici olma sınırını geçen ve bu kapsamda tedarikçi ile yaptığı
doğal gaz sözleşmesinin miktara ilişkin bölümünü dağıtım şirketine ibraz
eden tüketiciler ve kullanıcı birlikleri,
Aynı dağıtım bölgesi içerisinde tek bir tüzel kişiliğin mülkiyetinde olan
farklı tesislerdeki tüketimleri veya tüketim tahminleri toplamı (a), (b) ve (c)
bentleri kapsamında serbest tüketici sınırını geçen tüketiciler.
Söz konusu hükümde geçen “kullanıcı birliği” 4646 sayılı Kanun’un 3. maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre kullanıcı birliği kavramı; “Mülkiyetindeki dağıtım şebekesiyle üyelerinin doğal gaz ihtiyacını karşılayan organize sanayi bölgelerini (OSB) ve kooperatiflerini” ifade etmektedir. Dolayısıyla 4646 sayılı Kanun ile organize sanayi bölgeleri tüketim miktarlarına bakılmaksızın serbest tüketici olarak kabul edilmişlerdir. EPDK bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar serbest tüketici olma limitini indirerek her yıl yeniden belirleyecektir.
Doğal gazın nihai tüketicilere satışına bakıldığında, tarifelerin serbest olan tüketiciler ve serbest olmayan tüketiciler için ayrı ayrı tanımlandığı, serbest olan tüketicilerin alt grupları için alınan miktar, sözleşme süresi gibi kriterlere dayanılarak herhangi bir tarife ayrıştırması yapılmadığı görülmektedir. Mevcut durumda, dağıtım şirketi, serbest olan tüketicilere yaptığı satışlarda BOTAŞ’ın doğal gaz satış fiyatı üzerine bir taşıma bedeli eklemekte; serbest olmayan tüketicilere yapılan satışlarda ise BOTAŞ’ın doğal gaz satış fiyatına birim hizmet ve amortisman bedelini eklemektedir. Tedarik pazarının rekabete açılması ve BOTAŞ’ın yanı sıra yeni tedarik şirketlerinin piyasada faaliyete başlamasının ardından, dağıtım şirketleri tarife hesaplarında BOTAŞ satış fiyatı yerine yeni teşebbüsün satış fiyatını kullanacaklardır. Dolayısıyla, dağıtım şirketinin nihai tüketicilere yapmış olduğu satışlarda serbest olan ve serbest olmayan tüketiciler için farklı rekabet koşulları ortaya çıkmaktadır.