Çağdaş Dış Ticaret A.Ş. ve Zuhal Müzik Dış Ticaret A.Ş.’nin ithal ettikleri müzik enstrümanlarının yeniden…

Rekabet Kurumu Başkanlığından;

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA,

Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN

B. RAPORTÖRLER : Mücteba ALTUN, Can SARIÇİÇEK

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILANLAR: - Çağdaş Dış Ticaret A.Ş.

Susam Sokak Kadife Palas Apartmanı No:15/2 Cihangir 34430

Beyoğlu/İstanbul

- Zuhal Müzik Dış Ticaret A.Ş.

Galipdede Cad. No: 33 Tünel Beyoğlu/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Çağdaş Dış Ticaret A.Ş. ve Zuhal Müzik Dış Ticaret A.Ş.’nin ithal ettikleri müzik enstrümanlarının yeniden satış fiyatlarını tespit ettikleri iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Gizlilik talebi bulunan başvuruda; elektrogitar başta olmak üzere çeşitli müzik enstrümanları ithal eden Çağdaş Dış Ticaret A.Ş. (Çağdaş) ile bu müzik aletlerinin satışını yapan işyerleri arasında yapılan bayilik sözleşmeleri uyarınca bayilerin Çağdaş tarafından belirlenen fiyatın altında satış yapamadığı ve peşin satışlarda en fazla %5 iskonto uygulayabildiği iddia edilmektedir.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.8.2013 tarih, 5928 sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 3.9.2013 tarih ve 2013-5-35/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 5.9.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 13-50/723-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 8.10.2013 tarih ve 2013-5-35/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca Çağdaş ve Zuhal Müzik Dış Ticaret A.Ş. (Zuhal) hakkında soruşturma açılması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar: Çağdaş ve Zuhal

(5) Çağdaş, TUNE-L Musical Instruments markası altında faaliyet göstermekte olup, Zuhal bünyesinden çıkarak 2010 yılında kurulmuştur. Fender’in Türkiye distribütörü olan Çağdaş, Fender bünyesinde yer alan 28 markadan Fender, Jackson, Charvel, Squier ve EHV olmak üzere beş gitar markasının ithalatını ve satışını gerçekleştirmektedir. Markaların bazılarının ürün yelpazelerinde akustik ve/veya klasik gitar ile elektrogitar ve basgitar bir arada bulunmakta iken bazılarında yalnızca elektrogitar ve basgitar bulunmaktadır. Şirket sahibi Ali Sungurlu, aynı zamanda Zuhal’in Roland Marka Müdürü olup teşebbüsün (…..) oranında da hissedarıdır. Babası Adnan Sungurlu da Zuhal’in ortakları arasında yer almaktadır. Yerli ürün tedariki ve

satışı bulunmayan Çağdaş’ın 2012 yılı toplam müzik enstrümanı ithalatı (…..) ABD Doları, toplam gitar ithalatı ise (…..) ABD Doları’dır.

I.2. Yapılan İnceleme

(6) Dosya kapsamında Çağdaş’da yapılan yerinde incelemenin yanısıra Çağdaş’ın rakibi olan Do- Re Dış Ticaret Ltd. Şti. (Dore) ve hem Çağdaş’ın hem de rakiplerinin bayisi olarak faaliyet gösteren Kıvılcım Müzik Ens. Eğt. San. Tic. Ltd. Şti. (Kıvılcım), Major Music Center ve V Müzik Enstrüman yetkilileri ile görüşme yapılmıştır.

(7) Çağdaş’ın sahibi Ali Sungurlu ile yapılan görüşmede; (…..) belirledikleri fiyatlardan farklı fiyata ürün satan bayilere mal vermeme gibi hiçbir yaptırımlarının olmadığı, (…..) , internette aşırı indirimli satışlar olduğunda aralarında bayilik ilişkisi olmayan bu teşebbüslere karşı uyarı niteliğinde uygulamalarının olduğu ve sonuç olarak fiyatlandırmanın her firmanın kendi kararı olduğu ifade edilmiştir.

(8) Dore yetkilisi Serhat Koyuncu ile yapılan görüşmede; (…..) bayiler için tavsiye fiyat niteliğinde bir fiyat listesi belirlendiği, özellikle internet üzerinden yapılan satışlarda verilen düşük fiyatlara müdahale edilebildiği, kaldı ki fiyat karşılaştırmalarının sadece Türkiye içinde değil, ülkeler arasında da yapılması gerektiği, üretici firmaların da ithalatçılara tavsiye niteliğinde perakende satış fiyatları belirledikleri, bu ürünlerde tasarım ve fikri hakların bulunması nedeniyle belli bir değerin korunmasının gerekebildiği ifade edilmiştir.

(9) Kıvılcım yetkilisi Dorukhan Altunbey ile yapılan görüşmede; bu pazardaki her ürünün hitap ettiği kesimin farklı olduğu, bu nedenle hiçbir firmanın pazarı tek başına yönlendiremeyeceği, kendilerine bu fiyatın altına satma şeklinde baskı yapılmadığı ancak bu ürünlerin değerinin korunması bakımından belli bir fiyatın altına düşülmemesinin tavsiye edildiği, fiyatlar düştükçe yan sanayi ve kalitesiz ürünlere kayma olduğundan bu durumun ürünlerin değer kaybına neden olduğu, bunu engellemek amacıyla gitarda fiyatı düşürmek yerine müşteriye ek aksesuarlar hediye ederek satış yaptıkları ifade edilmiştir.

(10) Yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelere aşağıda yer verilmektedir:

Belge 1: Çağdaş çalışanı Faruk Kavi ile Çağdaş’ın bayilerinden birinin yetkilisi olduğu anlaşılan Gökay Gürgün arasında 31.8.2013 tarihinde yapılan yazışmalarda;

“Gökay merhaba nasılsın?

Maalesef elinde Mustang Mini olan bayilerimizden senin gittigidiyor fiyatın ile ilgili birkaç

şikayet geldi :( …

Liste fiyatımız olan (…..) Euro’ya düzeltmen mümkün mü?

Sevgiler”

“Merhabalar Faruk Abi,

Biz genel olarak mağazamızda ve internette indirimsiz liste fiyatında satıyoruz, uzun

zaman stokta olan bir ürün var ise %5’i geçmemek koşulu ile indirim yapıyoruz. Fakat

dolar/euro’nun abartı hızlı yükselişinden dolayı fiyatlar normalin biraz gerisinde kaldı.

Genel olarak bir güncelleme çalışmasına başladık zaten.”

Faruk Kavi tarafından cevaben yazılan e-postada;

“Şu tellere de şikayet gelmiş: … …”

Gökay Gürgün tarafından cevaben yazılan e-postada;

“Liste fiyatının üzerine olmasına rağmen yine daha adil rekabet olsun diye ufak artışlar

yapıyor tel fiyatlarımızda”

Belge 2: Bir gitar talebine ilişkin olarak Çağdaş çalışanı Örsan Çetin tarafından, talepte

bulunan müşteriye 28.8.2013 tarihinde gönderilen cevap yazısında;

“Merhabalar,

O gitardan elimizde bir adet bulunmaktadır. Perakende fiyatı (…..) Euro alışınız (…..) Euro olacaktır. Siparişinizden bir gün sonra aksilik ya da resmi tatil olmadığı takdirde ulaşır gitar.”

Belge 3: Bir gitar talebine ilişkin olarak Çağdaş çalışanı Faruk Kavi tarafından 28.8.2013

tarihinde talepte bulunan müşteriye gönderilen cevap yazısında;

“… Perakende fiyatı: (…..) Euro

Bayi Fiyatı (…..) Euro

Senin alış fiyatın: (…..) Euro… Nakit ödersen %5 inerim, (…..) Euro’ya alabilirsin. …”

Belge 4: Faruk Kavi tarafından gönderilen 19.12.2012 tarihli e-postada;

“Merhaba Sayın Bayimiz;

Daha önceden duyurduğumuz, adı geçen ürünlerdeki indirim bugünden itibaren geçerlidir; fiyatlar aşağıdaki gibi değişmiştir.

Lütfen kayıtlarınızı güncelleyiniz.

FSR Dişbudak gövdeli American Special gitarlarından sipariş veren bayilerimizin bu gitarlarda indirim yapmalarına gerek yok…”

Belge 5: Fender Musical Instruments Europe tarafından Çağdaş’a sağlanan ürünlere ilişkin

olarak perakende satış fiyatının tavsiye edildiği görülmektedir.

Belge 6: Zuhal’in satışını gerçekleştirdiği Roland markasına ait Ocak 2013 bayi fiyat listesinde

bayi, toptan ve perakende fiyatları ayrı ayrı belirtilmektedir. Çağdaş’ın satışını gerçekleştirdiği

Fender ürünlerinin fiyat listesi de benzer şekildedir.

Belge 7: Zuhal çalışanı Soner Ceyhan tarafından 6.3.2013 tarihinde gönderilen e-postada; “… Roland ürünlerinde (…..) ile çalıştığımız için tüm Zuhal Müzik şubeleri ve Roland ürünleri satış yapan noktalarımızda peşin ödemelerde sadece %(…..) oranında indirim yapılmaktadır. Sizin öğrencileriniz için Roland markasında Zuhal Müzik-İstanbul merkez mağazasında %15 oranında bir indirim uygulaması başlatacağız…”

Belge 8: Soner Ceyhan tarafından 11.7.2013 tarihinde bayilere gönderilen e-postada;

“Merhaba Değerli Bayilerimiz,

Bildiğiniz üzere sizlerle Roland –Boss markasının bayilik görüşmelerini ilk yaptığımızda, çoğunuzun da şikayetçi olduğu herkesin bir şekilde fiyat kırması, düşük fiyatlar vermesi konusunda hepinizle birçok defa konuştuk. Bizler sizlerin kar marjlarınızı koruyabilmek adına elini taşın altına sokan yatırımcıları koruyabilmek adına (yani siz bayilerimiz) bu fiyat konularının takipçisi olacağımızı ve sizlerin bizim bayilik sistemimizin başlangıcına kadar olan şikayetlerinizi (fiyatlar konusunda MyDükkan ve Zuhal Müzik) gidereceğimizin sözünü verdik. Şimdi lütfen sizlerle yaptığımız bütün bu konuşmaları tekrardan hatırlayın ve şu anda MyDükkan / Zuhal Müzik fiyatlarından şikayetçi olup olmadığınızı bir kendinizce sorgulayın… Bu iki firmanın internet sitelerinde bizim ürünlerimizle ilgili, bizim yaptığımız Resmi kampanyalar olmadan herhangi bir özel fiyatlar veriliyor mu? Ya da gerçek mağazalarında bizim belirlediğimiz indirim oranlarımızın haricinde indirimler yapılıyor mu?

Fakat görüyoruz ki sorun bu iki firmadan kaynaklanmıyormuş… Bugün internet ortamında biraz ürünlerimizin fiyatlarına baktığımızda sizlerin internet sitelerinizde ve diğer mecralarda birçok farklı fiyatlar görüyoruz. Özellikle Gitti Gidiyor / Sanal Pazar gibi satış ortamlarında mağazası olan bayilerimiz herkes birbirinin altında olsun diye 3-5 lira aşağı çekmelerden, en düşük dip fiyatları yazmalarda mevcut. Bu mecralarda peşindeki (…..) indirimleri düşüp, fiyat yazdığınızı da gözlemliyoruz. Bu durumlar gerçekten çok anlamsız. Şimdi (…..) indirim yapıyorsunuz diyelim, (…..) Ürün için kargo ödüyorsunuz. Bunlara ilave fatura kesiyorsunuz… Bu durumda size kalan kazancınız ne oluyor? Bu şekilde siz o siteler için çalışıyor oluyorsunuz, kusura bakmayın ama kimse bunun farkında değil… Bu konuda da devamlı şikayet için mailler de alıyoruz. Bu konuda sizlerle konuştuğumuzda, ya kur güncellemeyi unutuyorsunuz, ya o gün için düzeltiyor olsanız da 10 gün sonra fiyatlarınız aynı şekle geliyor. Özellikle bazı firmalar bu indirim ve fiyat kırmalar konusunda birçok defa uyarı yapmamıza rağmen ısrarla bu tutumlarını sürdürmektedir.

Şimdi sizlere soruyorum, bu durumda biz ne yapalım? Her şeyin en başına, o rahatsızlıklarınızın olduğu döneme geri mi dönelim? Tabi ki bu durumu bizde istemiyoruz ama son dönemde bu durumların artması üzerine sizlere son bir uyarı olması için bu maili gönderme kararı almış bulunmaktayız. Bu tutumlarına ısrarla devam eden mağazalara üzgünüz ki, o ucuz yazdıkları ürünlerin tedariklerini sağlamayacağız.”

Belge 9: Faruk Kavi tarafından 31.5.2013 tarihinde Özgür Aksu’ya gönderilen e-postada; “Merhaba Özgür, iyisindir umarım.

Alttaki ürünlerin fiyatlarını düzeltir misiniz?

Bayilerimizin liste fiyatı verdiklerinde ucuz kalıyorsunuz.

Bayilerimize verdiğimiz güvenceler sarsılıyor… biraz daha önem vermenizi rica ediyorum

bu konuya. … ”

Özgür AKSU tarafından cevaben yazılan e-postada;

“GEREKLİ DÜZELTMELERİ HEMEN YAPTIM EFENDİM BUNDAN SONRA DAHA

DİKKATLİ OLACAĞIZ FİYATLARIN DÜŞÜKLÜĞÜ KONUSUNDA BİZDE LİSTE FİYATI

İLE AYNI OLMASI KONUSUNDA DUYARLIYIZ… UYARINIZ İÇİN TEŞEKKÜRLER…” Belge 10: Faruk Kavi tarafından gönderilen 1.5.2013 tarihli e-postada, e-posta tarihinden itibaren yeni fiyat listelerinin geçerli olacağı belirtilmekte, 13.5.2013 tarihinde MyDükkan tarafından cevaben gönderilen e-postada fiyatların güncellendiği ifade edilmektedir.

Belge 11: 11.5.2013 tarihinde Özgür Aksu ile Çağdaş çalışanı Faruk Kavi arasında gerçekleşen yazışmada Özgür Aksu tarafından “gittigidiyor” web sitesi üzerinden yapılan bazı satış ilanlarına ilişkin üç adet link gönderilmiş ve (…..) TL olması gereken fiyatın (…..) olduğu hususunda ilgili web sitesi şikayet edilmiştir. Faruk Kavi tarafından cevaben yazılan e-postada ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Anladım Özgür, kur farkından çıkmıştır, ben bildiriyorum düzeltmesini şimdi.

Her zaman bildirebilirsin, biz de üzerlerine gideriz, hiç merak etme :) …”

Belge 12: Faruk Kavi’nin bilgisayarında bulunan bir notta;

“Yıl içinde belli zamanlarda bu zamanları belirleyelim bayilere kampanya yapalım. Yılda

2 kampanya iyi bence fazlası güven zedeler. Kampanyalardan biri tamamen bayiye

yönelik diğeri ise hem tüketici hem bayiye yönelik olsun…”

Belge 13: Faruk Kavi tarafından 5.4.2013 tarihinde Çağdaş’ın bir bayisinin yetkilisi olan Kurtuluş Uzunay’a gönderilen e-postada;

“Merhaba Kurtuluş Bey,

Gittigidiyor.com’daki ilanlarınıza baktım. Bayilik şartnamemizi ayaklar altında görüyorum.

Bugün içinde LİSTE FİYATIMIZIN ALTINDAKİ bu ilanların ya kaldırılmasını; ya da

fiyatların liste fiyatlarımıza çıkarılmasını rica ediyorum. …

Fiyatlarımızı ya liste fiyatlarımıza GG komisyonlarını ekleyerek yükseltin; ya da bazı diğer

Gittigidiyor satıcıları ile olduğu gibi sizinle de çalışıp çalışmamayı tekrar değerlendirelim.” Belge 14: Çağdaş tarafından hazırlanan bayilik sözleşmesi taslağının “Bayi’nin Hak ve Yükümlülükleri” başlıklı 3. maddesinin (n) bendinde bayinin belirleyeceği son kullanıcıya satış fiyatı üzerinden Çağdaş’ın tavsiye ettiği iskonto oranının %(…..) olduğu belirtilmektedir. Sözleşme taslağının 4. maddesinin stoklu bayiliğe ilişkin (a) bendinde Çağdaş’ın sözleşme süresince perakende fiyatını değiştirme hakkına sahip olacağı, stoksuz bayiliğe ilişkin (b) bendinde ise Çağdaş’ın sözleşme süresince malın perakende fiyatını ve iskonto oranını değiştirme hakkına sahip olacağı ifade edilmektedir.

Sözleşmenin süreye ilişkin 8. maddesinde, sözleşmenin bir yıl süreli olduğu ancak tarafların sözleşme süresinin bitiminden bir ay önce fesih ihbarında bulunmaması halinde sözleşmenin aynı şartlarla bir yıl süreyle yenileneceği düzenlenmiş, sözleşmenin yenilenmesi halinde sözleşme konusu ürünlere ilişkin olarak, Çağdaş’ın belirlediği fiyatların geçerli olacağı ayrıca belirtilmiştir. Sözleşmenin 9. maddesinin (f) bendi uyarınca, bayinin sözleşme hükümlerini gereği gibi ya da hiç yerine getirmemesi durumunda Çağdaş’ın sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme hakkı bulunmaktadır.

I.3. Değerlendirme

(11) Dosya konusu Çağdaş ve Zuhal’in ithal ettikleri müzik enstrümanlarının yeniden satış fiyatlarını

belirleyerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitidir. Yeniden satış

fiyatının tespiti dikey nitelikte bir sınırlamadır ve bu nitelikteki uygulamaların marka içi rekabeti

kısıtladığı kabul edilmektedir.

(12) Özellikle markalar arası rekabetin yoğun olduğu pazarlarda, dikey ilişkiler yoluyla marka içi

rekabetin kısıtlanması sonucunu doğuracak uygulamaların, kimi durumlarda etkinlik artışı

sağlayarak markalar arası rekabeti artırabilmesi nedeniyle muafiyet koruması içine alınarak

yasaklama kapsamı dışında bırakılabildiği görülmektedir. Bu tür dikey kısıtlamalara ilişkin

çerçeve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ) ile çizilmektedir.

Ancak bazı dikey kısıtlamalar “açık kısıtlamalar” olarak kabul edilmekte ve bu kısıtlamalar,

anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır. Tebliğde, inceleme konusu yeniden

satış fiyatının tespiti uygulaması, bu tür kısıtlamalar arasında sayılmaktadır.

(13) Aşağıdaki tablolarda gitar pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payları

gösterilmektedir:

(14) Tablo 1: Teşebbüslerin gitar pazarındaki ithalatlarına göre hesaplanan pazar payları (2012)

Teşebbüs İthalat Tutarı (TL) Pazar Payı (%) Çağdaş (…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden talep edilen bilgiler

(15) Tablo 2: Teşebbüslerin satışı yapılan gitar adedi temel alınarak hesaplanan pazar payları (2012)

Klasik Gitar Akustik Gitar Elektrogitar Basgitar

Teşebbüs Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı

Adet Adet Adet Adet

(%) (%) (%) (%)

Kaynak: Teşebbüslerden talep edilen bilgiler

(16) Tablo 3: Teşebbüslerin satışı yapılan gitarların ithalat tutarları temel alınarak hesaplanan pazar payları (2012)

Klasik Gitar Akustik Gitar Elektrogitar Basgitar

İthalat İthalat İthalat İthalat

Teşebbüs Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı

Kaynak: Teşebbüslerden talep edilen bilgiler

(17) Tablolarda yer verilen bilgilerden çerçevesinde pazarda markalar arası rekabetin yeterli düzeyde olduğu görülmektedir. Dosya kapsamında Çağdaş tarafından sunulan bayileri tarafından satışı yapılan bazı ürünlere ilişkin fatura örnekleri incelenmiş ve farklı oranlarda iskontolar yapıldığı anlaşılmıştır. Bayilerin uygulamada farklı fiyatlardan ürün satabilmesi, tavsiye edilen fiyattan sapmalara yaptırım uygulandığına yönelik bir belgeye rastlanmaması, görüşülen bayilerin de bu yönde bir beyanatı olmaması ve pazarda markalar arası rekabetin yeterli düzeyde olması hususları dikkate alındığında, Çağdaş ve Zuhal hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

(18) Bununla birlikte yukarıda yer verilen belgelerde yer alan yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin ifadeler nedeniyle ilgili teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu uygulamalardan kaçınılması gerektiği, aksi takdirde Kanun çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine karar verilmiştir.

J. SONUÇ

(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1- 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına;

2- Bununla birlikte, elde edilen bulgu ve emareler dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti bozucu uygulamalardan kaçınılması gerektiği, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağı yönünde Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili teşebbüslere görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.