Can Aslan Petrolcülük San. A.Ş.’nin dikey anlaşmalar ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’u ihlal ettiği iddiası.
Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.
(1) E. DOSYA KONUSU: Can Aslan Petrolcülük San. A.Ş.’nin dikey anlaşmalar ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’u ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.01.2013 tarih, 645 sayı ve 01.02.2013 tarih, 663 sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 26.03.2013 tarih ve 2013-1- 13/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 04.04.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.05.2013 tarih ve 2013-1-13/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Y apılan başvuruda özetle;
- Akdağlar Tarım ve Hayvancılık Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(AKDAĞLAR)’nin dosya konusu taşınmazın maliki olduğu,
- Taşınmazın daha önceki maliklerinden Bağlur Petrolcülük ve Uluslararası
Taş. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından taşınmaz üzerinde Can Aslan Petrolcülük
San. A.Ş. (CAN ASLAN) lehine 10 yıl süreli intifa tesis edildiği,
- Rekabet Kurulunun ilgili kararlarına göre intifanın süresinin 30.01.2011
tarihinde sona erdiği, buna rağmen CAN ASLAN’ın intifayı tapudan fek
etmediği
- Bu sebeple CAN ASLAN’a ihtar çekildiği, buna rağmen CAN ASLAN’ın
intifayı kaldırmadığı
iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
a) Söz konusu dikey anlaşmanın 20.01.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma imkanının bulunduğu, bu nedenle hâlihazırda grup
muafiyeti kapsamı dışında kaldığı,
Sayfa 2
13-30/405-182
b) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde söz konusu dikey anlaşmaya
bireysel muafiyet de tanınamayacağı,
c) Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
taraflara gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde aralarındaki
dikey anlaşmayı sonlandırmaları, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya konusu dikey ilişkiyle ilgili olarak CAN ASLAN’dan 03.05.2013 tarihinde edinilen bilgilerde özetle;
- CAN ASLAN ile bahsekonu taşınmazın 2006 yılındaki maliki arasında
20.01.2006 tarihinde bayi sözleşmesi imzalandığı, akabinde 30.01.2006
tarihinde CAN ASLAN lehine intifa tesis edildiği,
- Taşınmazın mülkiyetinin daha sonra iki kere el değiştirdiği yeni malikler ile de
sırasıyla 05.08.2009 ve 11.10.2011 tarihlerinde yeni bayilik sözleşmeleri
imzalandığı,
- 11.10.2016 tarihinde bitecek son bayilik ilişkisi devam ederken taşınmazın
AKDAĞLAR’a devredildiği ve 25.01.2013 tarihinde bayi tarafından CAN
ASLAN’a fesih ihbarı gönderilerek sözleşmenin sona erdirildiği
hususları belirtilerek, CAN ASLAN ile başvuru sahibi ve malik AKDAĞLAR arasında herhangi bir sözleşme ilişkisi bulunmaması sebebiyle başvurunun konusuz kaldığı iddia edilmiştir.
(6) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri, ilgili yargı ve Kurul kararları uyarınca bir dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/a maddesinde düzenlenen istisna hükmünden yararlanabilmesi için alıcı (bayi) anlaşmaya dayalı faaliyetini; ya doğrudan veya alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya (dağıtıcıya) ait tesis (akaryakıt istasyonu) üzerinde ya da bizzat sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden elde edilen bir ayni veya şahsi kullanım hakkına konu bir tesiste sürdürmelidir. Ayrıca ilgili dikey anlaşmanın en baştan itibaren istisna hükmüne uygun olarak kurulmuş olması gerekmektedir. Başvurusu konusu olay bu çerçevede ele alındığında, dosya konusu taşınmaz üzerinde CAN ASLAN lehine tesis edilmiş bulunan 10 yıl süreli intifa hakkının 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5/a maddesinde düzenlenen istisna hükmü kapsamında değerlendirilemeyeceği ve 20.01.2006 tarihinden itibaren beş yıl süreyle olmak üzere 20.01.2011 tarihine kadar anılan Tebliğ ile tanınan grup muafiyeti kapsamında bulunduğu kanaatine ulaşılmıştır.
(7) Bunun yanı sıra, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde Rekabet Kuruluna, bu maddede belirtilen koşulların tamamının varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının aynı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verme yetkisi tanınmıştır. Kurul tarafından ise akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara bireysel muafiyet verilebilmesinin şartları 25.02.2010 tarih ve 10-19/229-87 sayılı Delta Akaryakıt Ticaret A.Ş. ve 18.03.2010 tarih ve 10-24/338-122 sayılı Total Oil Türkiye A.Ş. kararlarıyla belirlenmiş; anılan ve izleyen kararlarda dikey anlaşmaların, daha önce üzerinde hiçbir gerçek ve/veya tüzel kişi tarafından akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arsalar/araziler üzerinde kurulmuş yeni akaryakıt istasyonlarına ilişkin olmaları ve akaryakıt istasyonlarına özgü yatırımların dağıtıcı tarafından üstleniliyor olması dikkate alınarak, bayilerin beşinci yılın sonunda, dağıtım firması tarafından üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın varsa kalan süreye tekabül
Sayfa 3
13-30/405-182
eden bedelini ödeyerek anlaşmaları sona erdirebilmeleri konusunda tarafların anlaşmaları koşuluyla, 10 yıla kadar muafiyet tanınmasına karar verilmiştir.
(8) Yukarıda yer verilen değerlendirmelerden anlaşılacağı üzere, dikey anlaşma bütününe beş yılın üzerinde bireysel muafiyet tanınabilmesi için istasyonun “üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmayan araziler üzerinde kurulacak yeni istasyona ilişkin olması” koşulunun yanı sıra “istasyona özgü yatırımların dağıtıcı tarafından üstlenilmiş olması” şartının da sağlanması gerekmektedir. Ancak önaraştırma kapsamında elde edilen bilgilerden, yeni olmadığı belirtilen istasyona CAN ASLAN tarafından bu nitelikte bir yatırımın yapılmadığı, dolayısıyla anılan dikey ilişkiye bireysel muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
(9) Bu çerçevede, önaraştırma konusu dikey anlaşmanın 20.01.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı, bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(10) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- a) Can Aslan Petrolcülük San. A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey anlaşmanın, 20.01.2011
tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığına,
ancak bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığına,
b) Söz konusu dikey ilişkiye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağına,
2- Bu nedenle, gerekçeli kararın kendilerine tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde