Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.
B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Ahmet YALÇIN, Hasan Yıldıray KARAYEL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN: - ORIX Corporation Europe N.V.
Temsilcileri: Umut KOLCUOĞLU, Neyzar ÜNÜBOL,
Ali TUNÇSAV
Sağlam Fikir Sok. Kelebek Çıkmazı, No:5 Kolcuoğlu Demirkan
Koçaklı Hukuk Bürosu, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Elawan Energy, S.L. ve iştiraklerinin tek kontrolünün ORIX Corporation Europe N.V. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 09.02.2021 tarih, 14986 sayı ile giren ve 01.03.2021 tarih ve 15548 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 12.03.2021 tarih ve 2021-2-007/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; Elawan Energy, S.L.’nin (ELAWAN) paylarının %(…..)’inin ve tek kontrolünün ORIX Corporation Europe (ORIX EUROPE) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) Japonya merkezli uluslararası entegre bir finansal hizmetler ve yatırım grubu olan ORIX, dünya çapında kurumsal ve bireysel müşterilerine inovatif ve katma değerli ürün ve hizmetler sağlamaktadır. ORIX, sera gazı emisyonlarının 2050 yılına kadar küresel çapta sıfıra indirilme hedefi adına gerçekleştirilen faaliyetlerin artarak devam etmesiyle, uluslararası bir yenilenebilir enerji işletmecisi olmayı ve ticari faaliyetleri aracılığıyla sürdürülebilir topluma katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda ORIX, ELAWAN’ın halihazırda işletilmekte ve inşaat halinde olan projeleri ve boru hatları dahil olmak üzere sermayesinin %(…..)’ini devralmayı planlamaktadır. Payları Tokyo Borsası ve New York Borsası’nda işlem gören halka açık bir şirket olan ORIX, herhangi bir teşebbüs veya gerçek kişi tarafından kontrol edilmemektedir. ORIX’ın payları, birçok farklı pay sahiplikleri ile oldukça geniş bir kesime yayılmıştır. ORIX'in paylarının bir kısmı, bu payları diğer kuruluşlar yararına elinde bulunduran emanet (tröst) hesaplarında veya buna benzer temsilci hesaplarında (nominee holding account) tutulmaktadır. Dolayısıyla ORIX, her zaman bu payların ardındaki gerçek pay sahiplerini doğrulayamamaktadır. ABD Menkul
Sayfa 2
Kıymetler ve Borsa Komisyonu ile Japon Kantoh Bürosu’na [1] sunulan finansal rapora göre, 30.09.2020 itibarıyla %(…..) oranına tekabül eden hisse adedi The Master Trus Bank of Japan, Ltd’nin emanet hesabında bulunmaktadır. Custody Bank of Japan’ın çeşitli emanet hesaplarında toplamda %(…..) hisse oranına tekabül eden hisse adedi bulunmaktadır. Nomura Asset Management Co., Ltd. ve Asset Management One Co., Ltd., sırasıyla %(…..) ve %(…..) oranına tekabül eden hisseye sahiptirler.
(6) ORIX EUROPE’un ELAWAN’ın paylarının %(…..)’ini devralması işlemi, bazı ön koşullara bağlı olarak, şu şekilde gerçekleştirilecektir: (i) ACEK tarafından sağlanan pay sahibi kredisinin ACEK ve CLEAR WIND (Satıcılar)’den devralınması; (ii) bu pay sahibi kredisinin işlemin tamamlandığı tarihte ORIX EUROPE tarafından sermayeye dönüştürülmesi ve (iii) işlemin tamamlandığı tarihte ELAWAN’ın bir miktar payının Satıcılardan devralınması. Devralınacak bu paylar, yukarıda (ii) numaralı maddede açıklanan sermayeye dönüştürme işlemi sonucunda ORIX EUROPE için çıkarılan ve taahhüt edilen paylarla birleştiğinde, ELAWAN’ın toplam sermayesinin %(…..)’ini temsil etmektedir. İşlem’in tamamlanmasının ardından ACEK ve CLEAR WIND, sırasıyla %(…..) ve %(…..)’lık pay sahipliği oranları ile ELAWAN’ın azınlık pay sahipleri olmaya devam edeceklerdir. ACEK ve CLEAR WIND’in hakları, finansal çıkarlarını korumak için normalde azınlık pay sahiplerine tanınan haklarla sınırlı olacaktır. Dolayısıyla ACEK ve CLEAR WIND, işlemin gerçekleşmesinin ardından ELAWAN üzerinde belirleyici etkiye sahip olmayacaktır. Bu doğrultuda ELAWAN’ın paylarının %(…..)’inin ve dolayısıyla tek kontrolünün nihai olarak ORIX tarafından kontrol edileceği görülmekte olup ilgili işlem, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi uyarınca kontrolde kalıcı bir değişiklik meydana getiren devralma niteliğindedir. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. Maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
(7) Aynı zamanda, hâlihazırda ELAWAN ve Beyçelik Holding/Çelik ailesi üyelerinin (BEYÇELIK HOLDING) ortak kontrolünde olan Beyçelik Gestamp Yenilenebilir Enerji Üretimi Anonim Şirketi (BEYÇELIK GESTAMP) ve Beyçelik Elawan Yenilenebilir Enerji Üretimi Anonim Şirketi (BEYÇELIK ELAWAN), işlemin tamamlanmasının ardından ORIX ve BEYÇELIK HOLDING tarafından ortak kontrol edilecektir. BEYÇELİK GESTAMP’ın ELAWAN %(…..), BEYÇELİK HOLDİNG %(…..), Faik Çelik %(…..), Baran Çelik %(…..) oranında hissesine sahiptir. BEYÇELİK ELAWAN’ın ELAWAN %(…..), BEYÇELİK HOLDİNG %(…..) oranında hissesine sahiptir. BEYÇELİK HOLDİNG ise sırasıyla %(…..), %(…..), %(…..) ve %(…..) hisse oranlarıyla Faik Çelik, Baran Çelik, Cihan Çelik ve Bahar Çelik GÜZELDAĞ’a aittir.
(8) BEYÇELİK GESTAMP, 2009 yılında bir anonim şirket olarak kurulmuştur. Şirket, rüzgar enerjisi santralleri (RES) işleterek elektrik üretimi ve satışı faaliyetleri yürütmektedir. BEYÇELİK GESTAMP, ELAWAN ve BEYÇELİK HOLDİNG tarafından ortak kontrol edilen ve bağımsız iktisadi teşebbüs niteliklerine sahip bir ortak girişimdir. BEYÇELİK GESTAMP, Türkiye’deki ticari faaliyetlerini iştirakleri (i) Sabaş Elektrik Üretim Anonim Şirketi , (ii) Bak Enerji Üretimi Anonim Şirketi ve (iii) YGT Elektrik Üretim Anonim Şirketi aracılığıyla yürütmektedir. Söz konusu iştiraklerin tamamı BEYÇELİK GESTAMP’ın tek kontrolü altındadır.
1 Japonya Maliye Bakanlığı’nın bir alt kuruluşu olan Japon Kantoh Bürosu finansal yatırım araçlarını işleten teşebbüslerin başvurularının idaresinden sorumludur. Japonya’da finansal yatırım araçlarını işletmek isteyen teşebbüslerin finansal yatırım araçları işletmecisi olarak ilgili yerel finans bürosuna kayıt edilmeleri gerekmektedir.
Sayfa 3
(9) BEYÇELİK ELAWAN ise, 2018’de bir anonim şirket olarak kurulmuştur. BEYÇELİK ELAWAN’ın ana ticari faaliyeti elektrik üretimi ve satışı için enerji santrali projelerinin geliştirilmesi ve inşa edilmesidir. (…..). Aynı zamanda BEYÇELİK ELAWAN hâlihazırda aşağıda yer verilen rüzgâr enerjisi proje portföyüne sahiptir:
- 45 MW kurulu kapasiteye sahip ve EPDK’dan alınmış bir üretim ön
lisansı olan bir enerji santralinin inşa edilmesi (“Yaris” RES) ve
- olası/yaklaşan ihalelere katılmak amacıyla öngörülen toplam kurulu
kapasitesi 900 MW olan 17 farklı RES projesinin geliştirilmesi.
(10) BEYÇELİK ELAWAN, Türkiye’deki ticari faaliyetlerini iştirakleri (i) Ber Enerji Üretim Anonim Şirketi , (ii) Elawan Rüzgar Enerjisi Limited Şirketi ve (iii) Zeybekler Enerji Üretim Anonim Şirketi aracılığıyla yürütmektedir. Söz konusu iştiraklerin tamamı BEYÇELİK ELAWAN’ın tek kontrolü altındadır.
(11) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bir ortak girişimin tam işlevsel olabilmesi için, kurucu (ana) teşebbüslerinin ortak kontrolü altında bağımsız bir ekonomik bütünlüğün tüm işlevlerini süresiz olarak yerine getirmesi gerekmektedir. Bu kapsamda Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz, bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul edilebilmesi için (i) ana şirketlerinden bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynaklara sahip olması, (ii) ana şirketlerinin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet göstermesi, (iii) satış ve satın alma işlemlerinde ana şirketlere bağımlı olmaması ve (iv) kalıcı olarak faaliyet göstermesi şartlarını aramaktadır.
(12) Başvuruda yer verilen bilgilere göre BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN’ın, kendi bünyeleri altında, günlük faaliyetlerini yürüten yönetim birimleri bulunmakta olup finansal, personel, lojistik, yönetim ve insan kaynakları anlamında yeterli kaynağı mevcuttur. BEYÇELİK GESTAMP sahip olduğu rüzgâr enerjisi santrallerini işletmekte, kendi kaynaklarından elektrik üretimi yapmakta ve kendi satış faaliyetlerini yürütmektedir. BEYÇELİK ELAWAN’ın ana ticari faaliyeti elektrik üretimi ve satışı için enerji santrali projelerinin geliştirilmesi ve inşa edilmesidir. Aynı zamanda, şirket sahip olduğu YARİS RES dolayısıyla elektrik üretimi ve satışı pazarında da kurulu güç sahibidir. BEYÇELİK ELAWAN, elektrik üretimi ve satışı faaliyetleri için işletilen enerji santrallerine yönelik projeler geliştirmek ve inşa faaliyetlerini yalnızca BETÇELİK GESTAMP’a sağlamaktadır. Her iki şirket de, ticari faaliyetlerini iştirakleri aracılığıyla ve ana şirketlerinden bağımsız olarak yürütmektedir. BEYÇELİK ELAWAN ve BEYÇELİK GESTAMP pazarda bağımsız ve kalıcı bir şekilde faaliyet gösteren iktisadi teşebbüsler olup, her iki şirket de ticari faaliyetlerini önceden belirlenmiş iş planları çerçevesinde bağımsız birer ekonomik birim olarak gerçekleştirmektedir. Bu nedenlerle BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN, ELAWAN ve BEYÇELİK HOLDİNG’in ortak kontrolünde bulunan tam işlevsel ortak girişimler olarak değerlendirilmektedir. Bildirim konusu işlem ile ELAWAN’ın tek kontrolü ve dolayısıyla BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN’ın ortak kontrolleri ORIX tarafından elde edilecektir.
(13) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kontrol Kılavuzu) 74. paragrafı 20 sayılı dipnotta , “Genel olarak bir ortak girişim senaryosunda, kontrol sahibi bir hissedarın ana teşebbüslerinden birinin kontrolünün devralınması yoluyla, dolaylı olarak değişmesi, Kurul tarafından ayrı bir yoğunlaşma olarak değerlendirilmeyecektir. Kurul, ortak girişimin ana teşebbüsüne ait kontrolün devralınmasının genel çerçevesi içinde, ortak girişimin rekabetçi yapısında meydana gelen her türlü değişikliği değerlendirecektir. Dolayısıyla, bu gibi hallerde, ana teşebbüsle ilgili yoğunlaşma ortak girişimde yer alan diğer kontrol sahibi hissedarları
Sayfa 4
ilgilendirmeyecektir.” ifadesi yer almaktadır. Söz konusu hüküm uyarınca, ilgili dosya kapsamında BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN’ın kontrol yapılarında meydana gelecek değişiklik, asıl işlem mahiyetinde olan ELAWAN’ın tek kontrolünün ORİX tarafından devralınması işleminin doğal bir sonucu olması itibarıyla yoğunlaşma olarak değerlendirilmeyecektir. Fakat ilgili işlem kapsamında anılan ortak girişimleri kontrol edecek ana teşebbüsler değiştiği için ortak girişimin rekabetçi yapısında meydana gelecek her türlü değişikliğin değerlendirilmesi gerekmektedir.
(14) ELAWAN’ın Türkiye’deki toplam elektrik üretimi ve kurulu kapasite bazında elde ettiği pazar payına ilişkin bilgiler aşağıda yer almaktadır.
Tablo 1: Toplam Elektrik Üretimi Bazında Pazar Payları (2018,2019,2020)
ELAWAN’IN Toplam Elektrik Yaklaşık Pazar Payı (%)
Üretimi (MW)
2020 2019 2018 2020 2019 2018
Tüm Enerji
Kaynaklarından
(…..) (…..) (…..)
Toplam Elektrik
(…..) (…..) (…..)
Üretimi
RES Elektrik Üretimi (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
Tablo 2: Kurulu Kapasite Bazında Pazar Payları (2018,2019,2020)
ELAWAN’ın Toplam Elektrik Yaklaşık Pazar Payı (%)
Üretimi (MW)
2020 2019 2018 2020 2019 2018
Tüm Enerji
Kaynaklarından
(…..) (…..) (…..)
Toplam Elektrik (…..) (…..) (…..)
Üretimi
RES Elektrik Üretimi (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(15) ELAWAN’ın 2018, 2019 ve 2020 yıllarında elektrik üretimi ve satışı pazarında ortak girişim BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN aracılığı ile elde etmiş olduğu pazar payları elektrik üretimi bazında her üç yıl için de %(…..) iken kurulu kapasite bazında sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..)’dir. ORIX’in Türkiye’de elektrik üretimi ve satışı pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Diğer taraftan pazarda faaliyet gösteren çok sayıda rakip teşebbüs bulunmaktadır. Nitekim elektrik üretimi ve satışı pazarında kurulu kapasite bazında 2020 yılı itibarıyla Elektrik Üretimi Anonim Şirketi %(…..); ENKA İnşaat ve Sanayi Anonim Şirketi %(…..); Enerjisa Enerji Anonim Şirketi %(…..); Eren Enerji Elektrik Üretim Anonim Şirketi %(…..); Çelikler Holding Anonim Şirketi %(…..) pazar payına sahiptir. Öte yandan rüzgâr enerjisi vasıtasıyla gerçekleştirilen elektrik üretimi özelinde kurulu kapasite bazında 2020 yılı itibarıyla Polat Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi %(…..); Mogan Enerji Yatırım Holding Anonim Şirketi %(…..); Demirer Enerji Üretim ve Sanayi Anonim Şirketi %(…..) ve Borusan EnBW Enerji Yatırımları ve Üretim Anonim Şirketi %(…..) pazar payına sahiptir.
(16) Öncelikle bildirime konu devralma işlemi bakımından, Tablo-1’de ifade edildiği üzere ORIX’in, paylarının tamamına sahip olduğu iştiraki ORIX Aviation Systems Limited’in
Sayfa 5
(OAS) satışları dışında, Türkiye’de herhangi bir ticari faaliyeti bulunmamaktadır. OAS, İrlanda’da yerleşik bir şirket olup, uçak kiralama faaliyeti ile iştigal etmektedir. ELAWAN ise Türkiye’de yenilenebilir enerji alanındaki faaliyetlerini ortak girişimler olan BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN aracılığı ile yürütmektedir. Bu çerçevede tarafların faaliyetlerinin elektrik üretimi ve satışı pazarında yatay ve dikey olarak örtüşmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca bu pazarlar dışında tarafların herhangi bir faaliyetinde yatay veya dikey örtüşme bulunmamaktadır.
(17) Devralma işlemi neticesinde kontrol yapılarında değişiklik meydana gelecek BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN ortak girişimleri ve bunların ana şirketleri bakımından etkilenen pazarların değerlendirilmesi gerekmektedir. Ortak girişim taraflarından BEYÇELİK HOLDİNG, Türkiye’de otomotiv, enerji [2], iklimlendirme, inşaat ve sigorta sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Ortak girişimin diğer tarafı ORIX’in ise, Türkiye’de uçak kiralama dışında faaliyeti bulunmamaktadır. BEYÇELİK GESTAMP ve BEYÇELİK ELAWAN ise elektrik üretimi ve ticareti alanında faaliyet göstermektedir. Bu kapsamda ortak girişimin ana teşebbüslerden ORIX ve ortak girişimin hâlihazırdaki ana teşebbüsü olan BEYÇELİK HOLDİNG’in faaliyetlerinin Türkiye’de yatay ve dikey bir örtüşmeye yol açmadığı görülmektedir.
(18) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında planlanan işleminin gerçekleşmesi halinde 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir hâkim durumun yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır.
[2] BEYÇELİK HOLDİNG, enerji sektöründeki faaliyetlerini Türkiye’deki iştirakleri; BEYÇELİK GESTAMP, BEYÇELİK ELAWAN ve Gesbey Enerji Türbini Kule Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vasıtasıyla yürütmektedir.
Sayfa 6
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.