1- Fiba Holding AŞ tarafından kontrol edilen Fiba Emeklilik ve Hayat AŞ’nin tek kontrolünün Talanx AG…

Rekabet Kurumu Başkanlığından;

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN

B. RAPORTÖRLER : Ebru ÖZAKTAŞ, Sabrican SARAK, Muammer BOZKURT,

Mehmet Emin GÜNER

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - HDI Sigorta AŞ

Temsilcileri: Neyzar ÜNÜBOL, Av. Ali TUNÇSAV

Sağlam Fikir Sokak, Kelebek Çıkmazı No.5, 34394

Esentepe /İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU:

1- Fiba Holding AŞ tarafından kontrol edilen Fiba Emeklilik

ve Hayat AŞ’nin tek kontrolünün Talanx AG tarafından

kontrol edilen HDI Sigorta AŞ tarafından devralınması

işlemi

2- HDI Sigorta AŞ ile Fibabanka AŞ arasında bir ortak

girişim kurulması işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 18.11.2022 tarih ve 33109 sayı ile intikal eden ve 09.12.2022 tarih ve 33670 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 16.12.2022 tarih ve 2022-4-052/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(4) Başvuruda; FİBA Holding AŞ (FİBA) tarafından kontrol edilen Fiba Emeklilik ve Hayat AŞ’nin (FİBA EMEKLİLİK) toplamda %(.....) hissesinin ve tek kontrolünün nihai olarak Talanx AG (TALANX) tarafından kontrol edilen HDI Sigorta AŞ (HDI) tarafından devralınması (birinci işlem), HDI ile Fibabanka AŞ (FİBABANKA) arasında %(…..)- %(…..) oranında (.....) paylara sahip olmak üzere bir ortak girişim kurulması (ikinci işlem) işlemlerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir.

G.1. Birinci İşlemin Değerlendirilmesi

(5) Birinci işlemin temelini, 16.10.2022 tarihli “Pay Alım ve Satım Sözleşmesi” (Sözleşme) oluşturmaktadır. Taraflar arasında imzalanan Sözleşme hükümleri doğrultusunda planlanan işleme izin verilmesi durumunda;

- FİBA ve gerçek kişilere ait FİBA EMEKLİLİK’in paylarının %(.....)’nın HDI’ya

devredileceği ve

- Devir işlemi sonrasında FİBA’ya ait olacak %(.....) payın, yine FİBA tarafından

kontrol edilen FİBABANKA’ya devredileceği

hususları ifade edilmiştir.

(6) Planlanan işlem için ekonomik gerekçe olarak (.....) hususları ifade edilmiştir.

(7) İşlem sonrasında FİBA EMEKLİLİK’in paylarının %(.....)’ı HDI’ya ait olacaktır. Sözleşme ekinde yer alan “Esas Sözleşme Tadil Metni” nin 10. maddesine göre işlem sonrasında (.....). Bu çerçevede FİBA EMEKLİLİK’in paylarının %(.....)’ının ve teşebbüsün tek kontrolünün HDI’ya geçmesi dolayısıyla kontrol yapısında kalıcı değişiklik meydana geleceğinden bildirim konusu birinci işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. İşlem taraflarının ciroları 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde öngörülen eşikleri aştığından, işlem izne tabidir.

(8) Sigortacılık pazarı genel olarak hayat sigortaları ve hayat dışı sigortalar şeklinde iki kategoride değerlendirilmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1487. maddesine göre hayat sigortası; sigortalının ölümü veya hayatta kalması hâlinde, sigorta bedelinin sigorta ettirene veya onun belirlediği bir kişiye ödenmesinin üstlenildiği sigorta türüdür. Hayat dışı sigorta ise; kaza, hastalık/sağlık, kara araçları, hava araçları, su araçları, nakliyat ve ulaşım, yangın ve doğal afetler, genel zararlar, trafik sigortası, hukuksal koruma, kara taşıma sorumluluk, hava araçları sorumluluk, genel sorumluluk, raylı araçlar, su araçları sorumluluk, kredi, emniyeti suiistimal, finansal zararlar ve destek gibi diğer tüm sigorta çeşitlerini kapsamaktadır.

(9) Dosya konusu birinci işlem bakımından HDI’nın tek kontrolüne geçecek olan FİBA EMEKLİLİK Türkiye’de hayat sigortası ve bireysel emeklilik alanlarında faaliyet göstermektedir. FİBA EMEKLİLİK satış faaliyetlerini doğrudan veya acenteler gibi aracılar vasıtasıyla dolaylı yollarla gerçekleştirmektedir. İşbu doysa açısından FİBA EMEKLİLİK’in faaliyet gösterdiği hayat sigortası ürünlerinde 2019, 2020 ve 2021 yıllarındaki pazar payı sırasıyla %(.....), %(.....) ve %(.....)’dir. FİBA EMEKLİLİK’in bireysel emeklilik alanında emeklilik şirketlerinin fon büyüklüğü bazlı 2019,2020 ve 2021 yıllarına göre pazar payı verileri sırasıyla %(.....),%(.....) ve %(.....)’dir [1].

(10) Devralan konumunda bulunan HDI ise FİBA EMEKLİLİK’e benzer olarak sigortacılık pazarında faaliyet göstermekte olup faaliyet alanı hayat dışı sigorta ürünleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Söz konusu ürünlerin satışı bölge müdürlükleri ve HDI acenteleri vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. HDI’nın faaliyet gösterdiği hayat dışı grubunda yer alan sigorta ürünlerindeki 2019, 2020 ve 2021 pazar payları sırasıyla %(.....), %(.....) ve (.....)’dur.

(11) FİBA EMEKLİLİK, faaliyetlerinde hayat grubunda yer alan sigorta ürünlerini, HDI ise hayat dışı grubunda yer alan sigorta ürünlerini satışa sunmaktadır. Her iki teşebbüsün faaliyet göstermekte oldukları alan her ne kadar sigortacılık alanı olsa da 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu) 5. maddesine göre sigorta şirketleri hayat ve hayat dışı sigorta gruplarından sadece birinde faaliyet gösterebilmektedirler [2]. FİBA EMEKLİLİK, bir emeklilik şirketi olmakla birlikte 4632

[1] Emeklilik Gözetim Merkezi AŞ internet sitesinden alınmıştır. https://www.egm.org.tr/bilgi- merkezi/istatistikler/, Erişim tarihi: 16.12.2022

[2] Sigortacılık Kanunu, m. 5/2: “Sigorta şirketleri hayat ve hayat dışı sigorta gruplarından sadece birinde faaliyet gösterebilir. Bu gruplarda yer alan sigorta branşları Bakan tarafından belirlenir.”

sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu [3] (4632 sayılı BES Kanunu) ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu gereği emeklilik şirketinin hayat ve ferdi kaza sigortaları branşında da faaliyet gösterebileceği ve emeklilik şirketinin bireysel emeklilik branşı dışında faaliyet göstermesi durumunda diğer branşlara ait hesapların ayrı tutulması gerektiği düzenlenmiştir. 2007/1 Sayılı Sigorta Branşlarına İlişkin Tebliğ’de ise sigortacılık alanına ilişkin olarak hayat ve/veya hayat dışı sigorta ürünleri grubunda yer alan branşlar düzenlemiş olup hastalık/sağlık ve kaza alt branşlarının hem hayat grubunda hem de hayat dışı sigorta ürünleri grubunda yer aldığı görülmektedir.

(12) Sigortacılığa ilişkin mevzuat kapsamında teşebbüsler hayat veya hayat dışı sigorta grubundan yalnızca birinde faaliyet gösterebilecektir. Bu kapsamda birinci işlem bakımından yatay veya dikey etkilenen pazar bulunmadığı söylenebilecektir. Bununla birlikte hastalık/sağlık sigortası branşı ile kaza sigortası branşlarının her iki grupta da yer aldığı bu nedenle bu iki branş bakımından yatay örtüşme bulunduğu değerlendirilmektedir. Teşebbüslerin faaliyet gösterdiği diğer pazarlar bakımından yatay ya da dikey örtüşme bulunmamaktadır.

(13) Hastalık/sağlık sigorta branşı ile kaza branşı bakımından HDI ve FİBA EMEKLİLİK’in 2019-2022 Ekim ayı dönemi pazar payları aşağıda yer almaktadır.

(2019-2022 Ekim, %)

/Teşebbüs Kaza Kaza Kaza Kaza

/Sağlık /Sağlık Sağlık Sağlık HDI 1,73 1,31 1,74 1,06 2,87 1,01 3,60 0,96 FİBA

Kaynak: TSB (https://tsb.org.tr)

(14) Görüldüğü üzere kaza branşında tarafların toplam pazar payı yalnızca 2022 yılında %6,6’ya ulaşmış diğer yıllarda ise oldukça düşük seviyede seyretmiştir. Hastalık/sağlık branşında ise işlem tarafı teşebbüslerin toplam pazar payı tüm yıllar için %2’nin altındadır. Bu nedenle söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında etkin rekabeti önemli ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı bu nedenle işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı değerlendirilmektedir.

G.2. İkinci İşlemin Değerlendirilmesi

(15) İkinci işlemin temelini ise 16.10.2022 tarihinde HDI ve FİBA ve nihai olarak FİBA’nın kontrol ettiği FİBABANKA arasından akdedilen “Pay Sahipleri Sözleşmesi” (Mutakabat) oluşturmaktadır. Taraflar arasında imzalanan Mutabakat hükümleri doğrultusunda planlanan işleme izin verilmesi durumunda HDI ve FİBABANKA tarafından bir ortak girişim (OG) kurulacağı ve işlem taraflarının ilgili teşebbüs üzerinde (.....) paya sahip olacağı hususları ifade edilmektedir.

(16) Bildirim formunda ikinci işlemin ekonomik gerekçesi (.....) şeklinde ifade edilmiştir.

(17) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bağımsız bir iktisadi varlığın

[3] 4632 sayılı Kanun’un “Emeklilik Şirketlerine İlişkin Düzenlemeler” başlığında yer alan 8. maddede; (…)Şirket, 21.12.1959 tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu hükümlerine göre hayat ve ferdi kaza sigortaları branşlarında da ruhsat alabilir.

Şirketin emeklilik branşı dışında başka bir branşta da faaliyet göstermesi halinde her bir branşa ait hesaplar ayrı tutulur.

(…)

tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.” hükmüne yer verilmiştir. Anılan hüküm uyarınca dosya konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması şeklinde iki unsurun birlikte sağlanması gerekmektedir.

(18) Mutabakat’ın 4.1. maddesi uyarınca, önemli kararlar hariç olmak üzere, genel kuruldaki tüm kararlar, OG sermayesinin (.....) temsil eden pay sahiplerinin olumlu oylarıyla alınacaktır. Tüm faaliyetleri yönetim kurulu tarafından sevk ve idare edilecek olan OG’nin yönetim kurulu (.....) üyeden oluşacaktır. HDI ve FİBABANKA'nın her biri, OG sermayesinin en az (.....)'sini temsil eden paylara sahip oldukları sürece, (.....) yönetim kurulu üyesi atama hakkına sahip olacaktır. Son yönetim kurulu üyesi ise (.....) tarafından atanacak olan (.....) olacaktır. Belirli kararlar hariç olmak üzere, yönetim kurulu her zaman (.....) üyenin toplantıda hazır bulunması koşulu ile toplanacak ve kararlar (.....) üyenin olumlu oyuyla alınacaktır. Genel kurul ve yönetim kurulunun alacağı söz konusu belirli kararlardan hiçbiri, ana şirketlerden herhangi birine OG üzerinde kontrol sağlayan bir veto hakkı (Örneğin, bütçe, iş planı, önemli yatırımlar, üst düzey yöneticilerin atanması vb. ile ilgili kararlar) sağlamamaktadır. Diğer taraftan, Mutabakat kapsamında HDI’ya genel kurul veya yönetim kurulu toplantılarında tek taraflı olarak alınabilecek ve "HDI Önemli Kararları" olarak adlandırılan bir önemli kararlar grubu tanımlanmaktadır. (.....) Buna ek olarak, (.....) düzenlenmiştir.(.....) Kontrol Kılavuzu kapsamında stratejik karar olarak değerlendirilebilecek olan (.....) hususlarını içermektedir. Ancak (.....) gibi Kontrol Kılavuzu’nda belirtilen diğer stratejik kararların birçoğunun alınması hem HDI hem de FİBABANKA'nın olumlu oylarını gerektirmektedir. Bu nedenle OG’nin HDI ve FİBABANKA'nın ortak kontrolü altında olacağı değerlendirilmektedir.

(19) OG’nin, Türkiye'de hayat dışı sigortacılık hizmetleri yürüteceği ve ticari faaliyetlerini bağımsız bir teşebbüs olarak yürütmek için finansman, yönetim ve personel açısından yeterli kaynaklara sahip olacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda OG ticari faaliyetlerini önceden belirlenmiş bir iş planı çerçevesinde yürütecek, önceden onaylanmış bütçesi ile finanse edilecek ve toplam (.....) sermaye ile faaliyet gösterecektir. Ek olarak ana şirketlerinin hayat dışı sigorta satış faaliyetleri daha çok acenteler ve bankalar gibi geleneksel dağıtım kanallarına odaklanmaktayken, OG’nin ürünlerinin çevrim içi kaynaklar aracılığıyla pazara sunulacağı ve ağırlıklı olarak dijital odaklı bir yaklaşım benimseneceği belirtilmiştir. Ayrıca ortak girişimin kendi ticari çıkarları doğrultusunda, ana şirketlerinden bağımsız olarak üçüncü kişilerle ticari ilişkilere gireceği ve bu tür ticari ilişkilerin dijital kanallar üzerinden kurulacağı ifade edilmektedir. Bu hususların ortak girişimin ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet göstermesine imkân tanıyacağı değerlendirilmektedir. Diğer taraftan Bildirim Formunda ortak girişim ile (.....) belirtilmiştir. Ancak ortak girişimin, ürünlerini FİBABANKA dışında başka kanallardan da dağıtması öngörülmektedir ve bu kanallardan yapılacak dağıtımın oranı toplam satışların belirli bir yüzdesi ile sınırlandırılmamaktadır. (.....) ifade edilmektedir. Nitekim Kurulun geçmiş tarihli kararlarında [4] ortak girişim ve ana şirketlerden biri arasındaki piyasa koşullarına uygun bu tür ilişkilerin, ortak girişimin tam işlevselliği üzerinde bir etkisi bulunmadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca OG kurulduktan sonra ağırlıklı olarak üçüncü şahıslara sigorta ürünleri satacak ve Mutabakat’ın 12.1. maddesi uyarınca sözleşmenin feshine kadar süresiz olarak kurulacaktır.

4 Kurulun 28.04.2022 tarih ve 22-20/313-137 sayılı ve 24.06.2021 tarih ve 21-32/416-208 sayılı kararları.

(20) Sonuç olarak, OG’nin faaliyetlerinin ana şirketlerin belirli bir işlevi kapsamında değerlendirilemeyeceği ve bu nedenle ana şirketlerden bağımsız olarak faaliyet göstereceği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, OG’nin bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirerek tam işlevsel bir ortak girişim niteliğinde olacağı, işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir. İşlem taraflarının ciroları 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aştığından, işlem izne tabidir.

(21) Hem işlem taraflarından HDI hem de OG hayat dışı sigorta hizmetleri pazarında faaliyet gösterdiğinden, OG’nin faaliyetleri HDI'nın faaliyetleri ile hayat dışı sigorta hizmetleri pazarı bakımından yatay anlamda örtüşmektedir. İşlem yatay örtüşme bakımından incelendiğinde, TALANX’ın HDI aracılığıyla elde ettiği hayat dışı sigorta hizmetleri pazarındaki 2021 yılı tahmini payı toplam prim üretimine göre (.....) aralığındadır. Yeni kurulacak olması sebebiyle ortak girişimin pazar payı bulunmamaktadır. Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz (Yatay Kılavuz)’un 18. paragrafında “Birleşik teşebbüslerin ilgili pazardaki paylarının toplamının %20’nin altında olması halinde, söz konusu birleşme işleminin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığı varsayılabilir.” ifadesi yer almaktadır. Bu kapsamda ilgili pazar paylarının Yatay Kılavuz’da belirtilen %20’lik pazar payının çok altında olduğu görülmektedir.

(22) Ayrıca OG’nin planlanan faaliyetleri, FİBABANKA'nın hayat dışı bankasürans hizmetleri pazarındaki faaliyetleriyle de dikey anlamda örtüşebilmektedir. Şöyle ki FİBABANKA'nın sigorta aracılık hizmetleri ile OG’nin planlanan hayat dışı sigortacılık hizmetleri birbirlerinin alt ve üst pazarları olarak değerlendirilebilecektir. Bu doğrultuda ikinci işlem bakımından, Türkiye'de hayat dışı bankasürans hizmetleri pazarında dikey örtüşme bulunmaktadır. İşlem dikey örtüşme bakımından incelendiğinde FİBABANKA’nın hayat dışı sigorta ürünlerine ilişkin olarak bankasürans dağıtım kanalı içerisinden aldığı payın (.....) şeklinde olduğu görülmektedir. Yeni kurulacak olması sebebiyle ortak girişimin pazar payı bulunmamaktadır. Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’un (Dikey Kılavuz) 27. paragrafında “(…) her bir pazardaki pazar payının %25’in altında olması halinde, yatay olmayan birleşmelerin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığı varsayılabilir.” ifadesi yer almaktadır. Bu kapsamda ilgili pazar paylarının Dikey Kılavuz’da belirtilen %25’lik pazar payının çok altında olduğu görülmektedir.

(23) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinde de belirtildiği üzere, teşebbüsler arasında rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olan ve bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddeleri çerçevesinde de değerlendirilmektedir. Bu kapsamda yapılan incelemede, işlem neticesinde rekabetçi davranışların koordinasyonu riski oluşup oluşmadığı değerlendirilmektedir. Söz konusu faaliyet alanları ve yukarıda bahsedilen pazarlar dikkate alındığında HDI'nin hayat dışı sigorta hizmetleri pazarındaki pazar payı ve FİBABANKA'nın hayat dışı bankasürans hizmetleri pazarındaki pazar payı oldukça düşüktür. Ayrıca ilgili pazarlarda faaliyet gösteren güçlü rakipler yer almaktadır. Aşağıdaki tabloda %5’in üzerinde paya sahip rakiplerin pazar paylarına yer verilmektedir.

Pazar Payı (%)

Türkiye Sigorta AŞ - 13,04 13,42

Pazarı

Bankasürans

Kaynak: TSB (https://tsb.org.tr) ve FİBA HOLDİNG tahminleri

(24) Tabloda yer verildiği üzere yatay ve dikey örtüşen pazarlarda %5’in üzerinde paya sahip birçok rakibin bulunduğu görülmektedir. Tarafların sahip olduğu pazar payları ve pazarın çok sayıda oyuncudan oluşan parçalı yapısı dikkate alındığında, ikinci işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir koordinasyona yol açmayacağı değerlendirilmektedir.

(25) Sonuç olarak, bildirim konusu işlemler sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.

H. SONUÇ

(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

5 Hayat dışı sigortacılık hizmetleri pazarında faaliyet gösteren ve %5'in üzerinde pazar payına sahip teşebbüslerin verileri alınırken Türkiye Sigorta Birliği’nin web sitesinde yayımlanan istatistiklerden yararlanılmıştır. https://tsb.org.tr/tr/istatistikler/, Erişim Tarihi: 13.12.2022.