Fio Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tek kontrolünün Pietro Fiorentini S.p.A. tarafından devralınması işlemi.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN

B. RAPORTÖRLER: Hasan ADIYAMAN, Öykü SARIASLAN, Esma AKSU,

Alican ŞENTÜRK

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Fio Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Temsilcileri: Av. Murat YAZICI, Av. Yunus Emre BAKİLER

Piyade Sokak No: 18/10 Çankaya Ankara

(1) D. DOSYA KONUSU: Fio Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tek kontrolünün Pietro Fiorentini S.p.A. tarafından devralınması işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 27.01.2020 tarih ve 869 sayı ile giren ve en son 15.04.2020 tarih ve 3680 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 28.04.2020 tarih ve 2020-1-005/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Taraflar

G.1.1. Devralan: P ietro Fiorentini S.p.A. (FİORENTİNİ)

(4) 1938 yılında İtalya’da kurulan FİORENTİNİ, İtalya içinde ve uluslararası ölçekte, doğalgaz üretimi ve dağıtımı için gereken ürünlerin üretilmesi ve hizmetleri başta olmak üzere temel olarak petrol ve doğalgaz sektöründe arama, üretim, iletim gibi çalışmalar yapan şirketlere ekipman temini ve istasyon kurulması alanlarında “tam çözüm” hizmeti sunmaktadır.

(5) FİORENTİNİ, Türkiye’de regülatör ve 2019 yılının sonu itibarıyla istasyonlarda kullanılan sayaçları ihraç etmektedir. Bunlar, tamamı ile girdi niteliğinde olup alt yüklenicilerin istasyonları üretmeleri amacıyla kullanılmaktadır.

(6) FİORENTİNİ’nin Türkiye’deki kurumsal varlığı İstanbul’da kurulu bir anonim şirket olan Fio Gaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. (FİOGAZ) ile Gemsat Gaz Ekipmanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. [1] (GEMSAT) üzerindendir.

(7) FİOGAZ, FİORENTİNİ ürünlerini satmakla birlikte halihazırda FİORENTİNİ tarafından kontrol edilmemektedir. Ayrıca, FİORENTİNİ’nin Türkiye’ye yaptığı satışların büyük bir kısmı FİOGAZ’a yapılmaktadır. Bunun dışında FİORENTİNİ’nin ürünleri, Türkiye’de 1 FİORENTİNİ, 2018 yılı içerisinde, Rekabet Kurulunun (Kurul) 18.04.2018 tarih ve 18-11/197-93 sayılı kararı ile ilgili pazarda faaliyet gösteren GEMSAT’ın paylarının tamamını devralmıştır.

benzer faaliyetlerde bulunan kişiler tarafından satın alınmakta ve pazarlanmakta olup FİORENTİNİ’nin FİOGAZ ile bu anlamda herhangi bir distribütörlük anlaşması veya son kullanıcıya doğrudan satışı mevcut değildir.

G.1.2.Devreden: Haluk Naci TUĞCU, Ünper İhsan TUĞCU, Ayşe Ünseri DENİZER

(8) Devre konu FİOGAZ’ın hisselerinin %(…..)’i aynı ekonomik bütünlük içerisinde olan aile üyeleri Ünper İhsan TUĞCU, Haluk Naci TUĞCU, Ayşe Ünseli DENİZER (TUĞCU AİLESİ) arasında paylaşılmaktadır.

(9) Mevcut dosya kapsamında gerek kontrol ettikleri ve/veya yönetiminde bulundukları şirketlerin örtüşmesi gerekse de Bildirim Formunda yer alan beyanlar dikkate alındığında TUĞCU AİLESİ’nin birlikte tek teşebbüs gibi değerlendirilmesi gerekmektedir.

(10) Ünper İhsan TUĞCU, Han Gaz Ekipmanları Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (HAN GAZ) ortağıdır. Taşınmaz kiralamak dışında başka bir faaliyeti olamayan HAN GAZ’ın Türkiye’de kurulu herhangi bir teşebbüste de pay sahipliği yoktur [2].

(11) Haluk Naci TUĞCU ve Ünper İhsan TUĞCU ise Fio Tek Malzeme Alım Satım Ltd. Şti.’nin (FİO-TEK) ortağıdır. FİO-TEK hâlihazırda sahip olduğu gayrimenkuller üzerinde lisanssız güneş enerjisi elektrik üretim santralleri tesis etmekte olup, santrallerin geçici kabulü yapıldıktan sonra küllî olarak üçüncü bir kişiye satılacağının ifade edildiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, FİO-TEK daha önceden istisnai olarak etkilenen pazarlardaki ölçüm istasyonu girdilerinin alım satımını yapıyor olmasına karşın, hâlihazırda söz konusu teşebbüs güneş enerji santrali (GES) şirketi olarak devredilmeye hazırlandığından, teşebbüsün faaliyet konusu bununla sınırlıdır. Ayrıca, FİO-TEK’in Türkiye’de kurulu herhangi bir teşebbüste payı yoktur.

(12) Ayşe Ünseli DENİZER ise, İstanbul’da faaliyet gösteren, eşi tarafından kontrol edilen ve yönetilen ve turizm faaliyeti ile iştigal eden K.D. Turizm Seyahat ve Ticaret A.Ş.’nin paylarının %(…..)’ine sahiptir. Bunun dışında Türkiye’de kurulu herhangi bir teşebbüste pay sahipliği yoktur.

G.1.3. Devre Konu: Fio Gaz Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (FİOGAZ)

(13) 1991 yılında İstanbul’da bir limited şirket olarak kurulan FİOGAZ, ilk etapta FİORENTİNİ ürünlerinin Türkiye piyasasında pazarlanması ile iştigal etmektedir. Doğal gaz kokulandırma faaliyetinin TUĞCU AİLESİ ve FİORENTİNİ tarafından müşterek olarak yürütüldüğü Odogaz A.Ş. ile FİOGAZ 2013 yılında birleşmiş olup söz konusu birleşme ile FİORENTİNİ FİOGAZ’ın doğrudan ortağı olmuştur [3].

(14) FİOGAZ, müşterilerine yüksek basınçlı ana boru hatları için RMS-A yani A tipi; orta basınç düşürme için RMS-B yani B tipi; daha düşük basınç düşürme için RMS-C yani C tipi ve bölge istasyonları, vana, emniyet ve otomasyon, ölçüm sistemleri, basınçlı kaplar, düşük basınçlı domestik dağıtım hatlarına servis kutuları, endüstriyel gaz basınç regülatörlerinin tedariki ve teknik desteği alanlarında hizmet sunmaktadır.

(15) Bununla birlikte, FİOGAZ’ın bir diğer ortağı olan Esank Ltd., İngiltere’de kurulu ve tamamı FİOGAZ’ın Yönetim Kurulu Üyesi Carlo BERTELLİ tarafından kontrol edilen sınırlı sorumlu bir tüzel kişidir. Esank Ltd.’nin herhangi bir işlem tarafı ile hukukî veya 2 Kurulun 18.04.2018 tarih ve 18-11/197-93 sayılı kararına ilişkin devir işleminden önce, FİORENTİNİ, GEMSAT paylarını GEMSAT fabrikasının bulunduğu arazinin de değeri ile birlikte almak istemediği için kısmi bölünme yapılmış ve taşınmaz yeni kurulan HAN GAZ’a ayni sermaye şeklinde konularak GEMSAT’a kiralanmıştır.

3 Bildirim Formunda anılan tarihte nihai kontrol TUĞCU AİLESİ’nde kaldığından ve söz konusu işlem ciro eşiklerinin altında kaldığından Kuruldan işlem için izin alınmadığı ifade edilmiştir.

organik olarak başka bir bağı bulunmamaktadır.

(16) FİOGAZ’ın hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmiştir.

Tablo 1: FİOGAZ’ın Hissedarlık Yapısı

PAY SAHIBI PAY ORANI (%)

Haluk Naci TUĞCU (…..)

Ünper İhsan TUĞCU (…..)

Ayşe Ünseli DENİZER (…..)

FİORENTİNİ (%)

Esank Ltd.(%)

(…..)

- Entropia Stiftung vakfı ((…..))

Kaynak: Bildirim Formu

(17) FİOGAZ’ın (…..) üyeden oluşan yönetim kurulu, söz konusu teşebbüsün ortakları arasındaki mutabakat uyarınca, (…..) üye TUĞCU AİLESİ, (…..) üye FİORENTİNİ, (…..) üye ise Esank Ltd. tarafından seçilmektedir. Bununla birlikte, FİOGAZ ortakları arasındaki mutabakat uyarınca bazı kararların [4] alınması için en az dört üyenin olumlu oy kullanması gerekmektedir. Ayrıca, FİOGAZ ortakları arasındaki mutabakat uyarınca bazı kararların [5] Genel Kurul tarafından alınabilmesi için en az %66 oranda payı temsil eden ortakların katılması ve olumlu oy kullanması gerekmektedir. Dolayısıyla, hâlihazırda FİOGAZ her ne kadar olağan iş ve işlemlerde TUĞCU AİLESİ tarafından yönetilse de, yukarıdaki açıklamalardan da görüleceği üzere, belirli operasyonel kararlarda FİORENTİNİ’nin veya Esank Ltd.’nin olumlu oyları şart koşulmaktadır. Bu kapsamda, FİOGAZ’ın hâlihazırda TUĞCU AİLESİ, FİORENTİNİ ve Esank Ltd.’nin ortak kontrolünde olduğu anlaşılmıştır.

G.2. İlgili Pazar

(18) Bildirim konusu işlem, doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarının üretimi, satışı, montajı, kurulumu, üretim ve kurulum için gerekli girdilerin temini ve danışmanlık ve teknik destek hizmetlerine ilişkin faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gerçekleşmektedir. Bahse konu istasyonlar bina önüne konulacak kadar küçük kapasitedeki (6 sm [3] /h) [6] basınç servis kutularından şehir besleme enerji istasyonları gibi büyük kapasitelere (300.000 sm [3] /h) kadar yapılan imalatları kapsamaktadır. Dolayısıyla, bu istasyonların doğal gaz iletim ve dağıtım hatlarına kurulması teknik gerekliliklerden kaynaklanmaktadır. Bilgi talebine istinaden başvuru sahibi tarafından gönderilen cevabi yazıda ifade edildiğine göre, bu istasyonlar, yapım tekniği, kullanılan malzemeler veya nihai ürünün kendisi patent veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkı ile korunan bir ürün olmayıp üretici şirketin tecrübe, know-how ve kapasitesine dayanmaktadır. İlgili cevabi yazıda bir doğalgaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonunun, üretimi bittikten sonra, doğrudan kendi başına kullanılmasının mümkün olmadığı, istasyonun, çoğu zaman yerinde, elektrik tesisatı ve devrelerinin temin edilmesi, kokulandırma süreçlerinin eklenmesi, ilgili müşterinin şartnamesinde belirtilen teknik aksam ve detayların tamamlanması ve faaliyete geçirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bitmiş bir doğalgaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonu, ya üretici şirket tarafından, ya da üretici şirketten bitmiş istasyonu satın alan şirket tarafından, yine bir takım yan ürün 4 (…..).

5 (…..).

[6] Doğal gazda miktarla ilgili olarak genelde referanslarda standart metre küp ve saat birimleri kullanılmaktadır. Normal metre küp ile standart metre küpün esas farkı ilkinin sıfır santigrat derecede, ikincisinin ise 15 santigrat derecede referans alınmasıdır.

ve hizmetler alınmak sureti ile müşteriye teslim edilmekte ve kurulumu yapılmaktadır. Dolayısıyla müşteriler, istasyonu teslim aldıktan sonra hem kurulum, hem de yan hizmetlerini kendileri tamamlayabilecekleri gibi istasyonları “anahtar teslim” olarak da kendileri alabilmektedir. “Yan hizmet ve girdiler”in tahdidi olmamak kaydıyla istasyonların kritik değer girdilerinin istasyonların sahada kurulacakları yerin görüntüleme ve izleme merkezleri, elektronik aksamın endüstriyel süreç otomasyonu ve istasyonların boru hatları ile entegre olmasını sağlayacak regülatörler ve kokulandırma sıvısı olarak sayılabileceği ifade edilmiştir. Bahse konu istasyonların üretilmesi için gerekli parçalar olan vanalar, sayaçlar, filtreler, ısıtıcılar, regülatörler, transmitterler, göstergeler, borular ve tesisat, müşterilerce üçüncü kişilerden temin edilmektedir. Bu kapsamda istasyon girdilerini temin eden yabancı menşeli (Tartarini Türkiye, RM Gaz Tormene AG,) pek çok firma olup yerli olarak da, RM Gaz ve FRS Gaz’ın bu girdilerin üretimini gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır.

(19) Dosya konusu işlemde ilgili teşebbüsler, hem bu istasyonların ve istasyon ekipmanının üretimi hem de sahada kurulması, faaliyete geçirilmesi ve bakım onarımının yapılması aşamalarında faaldir. İlgili teşebbüslerin müşterileri, ağırlıklı olarak BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) ve dağıtıcılardır. Doğal gaz iletiminde doğal ve yasal bir tekel konumda olan BOTAŞ’ın, alt akış toptan satış piyasasında %(…..)’e yakın bir pazar payına sahip olduğu dosya içeriği bilgilerden anlaşılmaktadır. Bildirim tarihi itibarıyla Türk doğal gaz dağıtım faaliyeti 72 dağıtım bölgesine ayrılmıştır [7]. Her bir dağıtım şirketi, lisans sahibi olduğu bölgede yasal ve doğal tekel konumundadır. Dolayısıyla müşterilerin tek taraflı fiyat dikte edebilme ve şartname ile sözleşme hüküm ve koşullarını müzakere etme gücü, istasyon üreticilerine kıyasla, oldukça yüksektir. Güvenlik ve kalite de belirleyici unsurlar olmakla birlikte, istasyon üreticileri tarafından yapılan rekabet, büyük bir oranda saf fiyat rekabeti üzerinden gerçekleşmektedir.

(20) Dosya konusu doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonları alanında faal olan tüm teşebbüsler, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından 25.09.2002 tarihli ve 24887 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olan Doğal Gaz Piyasası Sertifika Yönetmeliği’ne (Sertifika Yönetmeliği) tabidir. Dosya konusu teşebbüslerin sertifikaları EPDK’nın sitesinden kontrol edildiği üzere günceldir. Doğal gaz alt yapısıyla ilgili tesislere ilişkin ayrıca yine EPDK tarafından 26 Ekim 2002 tarihli ve 24918 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olan Doğal Gaz Piyasası Tesisler Yönetmeliği geçerli olup, bu düzenlemenin “Standartlar” başlıklı 5. maddesi;

“Doğal gaz piyasa faaliyetlerinin gerçekleştirileceği tüm doğal gaz tesislerinin tasarımı, yapım ve montajı, test ve kontrolü, işletmeye alma ve işletilmesi, bakımı, onarımı ve tesislerde asgari emniyetin sağlanması ile ilgili olarak; TS, EN, ISO, IEC standartlarından herhangi birine, bu standartlarda yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara ve/veya dokümanlara uyulması zorunludur. Standartlarda değişiklik olması halinde, değişiklik getiren standart, uygulanan standardın iptal edilmesi veya yürürlükten kaldırılması halinde ise yeni standart geçerli olur. Tesislerde, hiçbir şekilde standart dışı malzeme ve ekipman kullanılamaz. Ancak standardı bulunmayan malzeme ve ekipman için kalite uygunluk belgesine sahip olma şartı aranır.” şeklindedir.

(21) Bu madde ile Sertifika Yönetmeliği’nde yer verilen “Yapım ve Hizmet Sertifikası” almak üzere BOTAŞ ve/veya dağıtım şirketlerinden yeterlik belgesi alma şartı ve istasyon alıcılarının ihale şartnameleri bir arada değerlendirildiğinde doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarının üretim ve satış piyasasının kamu güvenliği ve kalite standartları sebepleriyle birtakım yasal giriş engellerine tabi olduğu görülmektedir. BOTAŞ’ın istasyon alımları “BOTAŞ Ham Petrol ve Doğal Gaz Boru Hattı Tesislerinin Yapımı ve 7 https://www.gazbir.org.tr/dagitim-sirketleri-listesi

İşletilmesine Dair Teknik Emniyet ve Çevre Yönetmeliği” çerçevesinde ihale usulü ile gerçekleşmektedir.

(22) Gemsat Kararı’nda [8], A ve B tipi istasyonların “endüstriyel,” C tipi istasyonların ise “domestik” olarak sınıflandırıldığı belirtilmiştir. A tipi için basınç aralığı 12-80 BarG, B tipi için basınç aralığı 6-25, C tipi için ise 300 mbar-6 BarG olarak verilmiştir. Ancak tam basınç değerleri alıcılara göre bir başka deyişle BOTAŞ ve ilgili dağıtım şirketleri, santraller ve tesislerin ihtiyaçlarına göre nihai olarak şekillenmektedir. Söz konusu karardan anlaşıldığı üzere; A ve B tipi istasyonların kar marjı daha yüksek olup her üç istasyon da aynı sertifikalandırma sürecinden geçmektedir. Bu bağlamda, her üç istasyon arasında arz ikamesi mümkündür. Dolayısıyla cazip gelmesi halinde herhangi bir istasyonu üreten firmanın makul maliyetlere katlanarak diğer istasyonları da üretebileceği belirtilmiştir. Bunların yanında sertifikasız ve atölye tipi firmaların sertifikasız ve standartsız domestik istasyon üretimi yapabildiği belirtilmiştir.

(23) Cevabi yazıda; her ne kadar uygulamada istasyonların A, B ve C tipine göre tasnif edildiği görülse ve Gemsat Kararı’nda Kurul değerlendirmesi bu yönde olsa da, FİOGAZ tarafından bu tasnifin kendi başına doğrudan ve ayrıştırıcı bir anlam ifade etmiyor olabileceği dile getirilmiştir. Bu tasnif türü BOTAŞ şartnamelerinde de ortaya çıkmış, BOTAŞ şartnamelerini örnek alan dağıtım şirketlerince de kullanılmıştır. Sınıf farklılığının ilgili istasyonların kapasite ve özelliklerine göre gösterdikleri farklılıklar üzerinden yapıldığı ifade edilmiştir [9].

(24) Her bir istasyon şartname ve projeye özgü olduğu için bir üretim şirketinin envanterinde tedarik edilmeye hazır, bitmiş bir istasyon bulunmadığından bu istasyonların üretimi talep doğrultusunda yapılmaktadır. Yukarıda belirtilen basınç değerleri FİOGAZ tarafından üretilen basınç değerlerine işaret ediyor olup FİOGAZ’ın rakiplerinin farklı basınç aralıkları ile istasyon üretebildikleri görülebilmektedir. Yüksek basıncın ölçümlenebileceği bir istasyonda düşük basıncın da ölçümlenmesi mümkündür.

(25) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, bu istasyonların hem teknik özellikleri hem de değer bazında azalan şekilde üçe ayrıldığı belirlenmiştir: i) A tipi (RMS-A) ii) B tipi (RMS- B) iii) C tipi (RMS-C). Bunların hepsi basınç düşürme ve ölçüm yapmalarına rağmen düşürdükleri basınç değerleri, sofistikasyonları ve değerleri farklılaşmaktadır. RMS-A istasyonları, çok yüksek basınçlı iletim hattındaki doğal gazı daha düşük basınca düşüren ve ölçüm yapan istasyonlardır. Diğer taraftan B tipi istasyonlar orta derecedeki basınçlarda (mahallelerde); C tipi istasyonlar ise çok düşük basınçlarda (AVM ve sitelerde) kullanılmaktadır.

(26) Bununla birlikte gelen cevabi yazıda, piyasa oyuncularının, FİOGAZ’ın bilgisi doğrultusunda, A, B ve C tipi istasyonların tamamının üretim ve kurulumu ile iştigal ettiği, bunun başlıca sebebinin istasyon için yapılan yatırım sürecinin aynı olması ve üretim metodolojisinin pratikte farklılaşmaması olduğu ifade edilmektedir. Genelde A ve B tipi istasyonların müşterileri BOTAŞ, doğalgaz dağıtım şirketleri ve doğalgaz üretim şirketleri iken C tipi istasyonlarda ise doğal gaz bağlantı noktalarındaki şirket ve kurumlardır.

(27) İlgili piyasa oyuncularının uyması gereken yasal yükümlülüklerin çerçevesi, Doğalgaz Piyasası Sertifika Yönetmeliği (Sertifika Yönetmeliği) kapsamında verilen Yapım ve Hizmet Sertifikası (Sertifika) ile Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğü 8 Kurulun 18.04.2018 tarih ve 18-11/197-93 sayılı Gemsat Kararı.

9 A tipi istasyon için giriş basıncı aralığı 75-80 barg ve çıkış basıncı aralığı 50-12 barg, B tipi istasyon için giriş basıncı aralığı 25-6 barg (veya 19-6 barg) ve çıkış basıncı 4 barg, C tipi istasyonlar için ise giriş basıncı aralığı 6-4 barg, çıkış basıncı aralığı 300 mbar olarak sınıflandırılabilir.

Ham Petrol ve Doğal Gaz Boru Hattı Tesislerinin Yapımı ve İşletilmesine Dair Teknik Emniyet ve Çevre Yönetmeliği (BOTAŞ Tesis Yönetmeliği) tarafından çizilmektedir.

(28) Sertifika Yönetmeliği’nin 5. maddesinde “doğal gazla ilgili herhangi bir yapım veya hizmet faaliyeti, sertifika sahibi olmayan kişiler tarafından gerçekleştirilemez.” ifadesi yer almaktadır. Bu nedenle doğalgaz ile ilişkili herhangi bir faaliyet için Sertifika alınması zorunludur. Doğalgaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonu üretimi de Sertifika Yönetmeliği’ne tabi hizmetlerden biri olduğu için, ilgili pazarda faaliyet gösteren aktörlerin EPDK’dan bu sertifikayı almaları gerekmektedir. Sertifika alınmadan işlem yapılması halinde, Sertifika Yönetmeliği’nin 22. maddesinin referansı ile 4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 9. maddesi uygulanabilmekte ve hem üretici, hem de alıcıya idarî para cezası kesilebilmektedir. Bununla birlikte gelen cevabi yazıda doğalgaz piyasasının EPDK’nın LPG piyasası gibi aktif denetim yaptığı bir pazar olmadığı, sertifikasız şirketler ile işlem yapma riski taraflara ait olduğundan, FİOGAZ tarafından bunun ilgili pazarda özellikle C tipi istasyonlarda bir merdiven altı piyasasına yol açtığının değerlendirildiği ifade edilmektedir.

(29) Sertifika sahibi bir şirket, doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren piyasa aktörleri için yapım ve hizmet faaliyeti sunma imkânı kazanır. Sertifikasyon, hukukî niteliği ve amacı itibari ile bir EPDK (veya sair herhangi bir düzenleyici kurum) lisansından farklıdır. EPDK tarafından verilen lisanslar belirli bir proje için verilmektedir. Sertifika ise belirli bir projeye yönelik olarak değil, genel olarak doğal gaz piyasası aktörlerine yapım ve hizmet faaliyeti sunmak için alınır. Dolayısıyla, Sertifika sahibi bir şirket, Sertifikası mevcut bulunduğu müddetçe herhangi bir müşteriye hizmet sunabilir.

(30) BOTAŞ Tesis Yönetmeliği’nin 5. maddesi 2. fıkrasının;

(c) bendi uyarınca “Tesislerde hiçbir şekilde standart dışı malzeme ve ekipman

kullanılamaz. Ancak standardı bulunmayan malzeme ve ekipman için kalite uygunluk

belgesine sahip olma şartı aranır.”

(d) bendi uyarınca “Tüm faaliyetler...TS EN ISO 9001 bazında hazırlanan BOTAŞ

Kalite Yönetim Sistemi, TS EN ISO 14001 bazında hazırlanan BOTAŞ Çevre

Yönetim Sistemi ve TS 18001 temel alınarak hazırlanan BOTAŞ İş Sağlığı ve

Güvenliği Yönetim Sistemi adındaki prosedürlere uygun olarak gerçekleştirilir.”

(g) bendi uyarınca “doğal gaz boru hattı tesislerine ait yapım ve hizmet faaliyetleri,

sertifika sahibi yüklenici, alt yüklenici veya taşeron gibi gerçek veya tüzel kişilere

yaptırılır... BOTAŞ, bu faaliyetleri kendisi de gerçekleştirebileceği gibi söz konusu

faaliyetlerin ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülüp yürütülmediğine ilişkin test ve/veya

kontrolleri bu işe uygun başka bir sertifika sahibine de yaptırabilir.”

(31) BOTAŞ Tesis Yönetmeliği, Sertifika’yı “doğal gaz faaliyeti yapan tüzel kişilerin sistemde yer alacak tesislerinin tasarımı, yapımı, revizyonu, bakımı, onarımı, kontrolü, müşavirliği ve benzeri hizmetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yeterliliğini gösteren ve EPDK tarafından verilen izin” olarak tanımlamaktadır. Dolaysıyla BOTAŞ Tesis Yönetmeliği uyarınca aranan belge, yukarıda tanımlanan ve EPDK tarafından Sertifika Yönetmeliği kapsamında düzenlenen Sertifika’dır.

(32) Dolayısıyla endüstriyel istasyon piyasasında faaliyet göstermeyi hedefleyen bir teşebbüsün BOTAŞ ile iş ve işlem yapabilmesi için belirtilen kalite standardı belgelerine sahip olması beklenmektedir. BOTAŞ, kendisine BOTAŞ Tesis Yönetmeliği’nin 5. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendi uyarınca verilen denetim ve inceleme yetkisini aktif olarak kullanmakta ve bu yönü ile endüstriyel istasyon üreticilerini akredite etmektedir. Dolayısıyla piyasaya girmeyi, endüstriyel istasyon piyasasında faaliyet göstermeyi ve BOTAŞ ile iş yapmayı hedefleyen bir teşebbüsün, BOTAŞ Tesis Yönetmeliğinin

yukarıda anılan maddesi ile de belirtildiği üzere EPDK’dan alacağı Sertifika ile birlikte, kalite standardı belgelerine de sahip olması aranmaktadır.

(33) Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre işlem taraflarının faaliyet alanları ve bunlar arasındaki yatay-dikey ilişkilere aşağıda yer verilmiştir.

üreticisi, marka sahibi, İtalya ve

dünya

hizmetler - dik ey

(34) “Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmalar Hakkında Kılavuz”a (Kılavuz) göre dikey birleşmeler, tedarik zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gerçekleştirilen işlemleri ifade etmektedir. Bu tür işlemlerin değerlendirilmesinde birleşme tarafı olan teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri pazarlar genel olarak alt pazar ve üst pazar olarak ayrıma tabi tutulmaktadır. Üst pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin, alt pazarda faaliyet gösteren teşebbüslere girdi sağladıkları kabul edilmektedir. Ayrıca, dikey ticari ilişkiler bağlamında bir ürün veya hizmetin üretimi, dağıtımı ve perakende satışı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarında gerçekleşecek olan birleşmeler de dikey birleşmeler kapsamında değerlendirilecektir.

(35) Dosya konusu işlemde ana sağlayıcı olan FİORENTİNİ üst pazarda, FİOGAZ ise FİORENTİNİ’den girdi temin ettiğinden ve satın aldığı istasyonların kurulum ve montajını yaptığından onun alt pazarında faaliyet göstermektedir.

(36) Bu bilgi ve değerlendirmeler ışığında ilgili ürün pazarlarının aşağıdaki başlıklar altında değerlendirilmesi mümkündür:

-Doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonları girdilerinin üretim ve satışı

-A, B ve C tipi doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarının üretim ve satışı - A, B ve C tipi doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarının kurulumu ve ilgili teknik hizmetler.

(37) Mevcut dosya kapsamında, yapılacak rekabetçi değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden hareketle, istasyon tipleri bazında bir ayrıma gidilmesine gerek görülmemiştir. İlgili coğrafi pazar ise istasyonların ülkemiz doğal gaz altyapısına dâhil olduğu ve tüm ülkede kullanıldığı dikkate alındığında “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

G.3.1. İşlemin Niteliği ve Değerlendirme

(38) Bildirim konusu işlem, FİOGAZ’ın çoğunluk hisselerinin ve tek kontrolünün FİORENTİNİ tarafından devralınmasına ilişkindir. Bildirim konusu işlemin tamamlanması halinde devre konu FİOGAZ’ın tek kontrolü FİORENTİNİ’ye geçeceğinden kontrol yapısında kalıcı olarak değişiklik meydana gelecektir. Bu bağlamda bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. Dosya içeriğinden işlem taraflarının 2019 yılı cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin

birinci fıkrasında öngörülen ciro eşiklerini aştığı anlaşıldığından, bildirime konu işlem izne tabidir.

G.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirme

(39) FİORENTİNİ’nin %100 kontrolünde olan GEMSAT ile FİOGAZ’ın faaliyetleri, istasyon üretimi ve montajı pazarında dikey olarak örtüşmektedir. GEMSAT, A, B ve C tipi istasyonları üretecek endüstriyel alana ve teçhizata sahip olup, faaliyetlerini Bursa’dan yürütmektedir. İstasyon üretimi yapacak bir kapasitesi olamayan FİOGAZ, üretilen istasyonların sahada montajını ve devreye alınmasını üstlenmektedir. Her iki şirketin de sertifikası mevcuttur. FİOGAZ’ın ticarî faaliyetlerinin önemli bir kısmı, GEMSAT tarafından üretilen istasyonların, yan hizmet ve parçaları ile montajının yapılmasından ibarettir. Bu doğrultuda GEMSAT ve FİOGAZ arasında bir dikey örtüşme olduğu değerlendirilmekle birlikte, FİORENTİNİ’nin GEMSAT üzerinden olan faaliyeti dışında, istasyon üretimi faaliyeti bulunmamaktadır.

(40) Bu bilgilere ek olarak FİOGAZ, FİORENTİNİ’den regülatör ithalatı yapmaktadır. Bu regülatörler kısmen istasyon imalatında kullanılmakta kısmen iç pazara satılmaktadır. FİOGAZ ile FİORENTİNİ arasında regülatör ithalatı ve yeniden satışı dışında başka bir mal ve hizmet satışı bulunmamaktadır [10]. Bu bağlamda dosya konusu işlem, üst pazardaki bir teşebbüsün alt pazara entegrasyonu ile sonuçlanacağından dolayı tipik bir dikey yoğunlaşma işlemidir.

(41) Rekabet hukukunda dikey yoğunlaşmaların, işlem maliyetlerinin azaltılması, etkinlik kazanımları, ilişkili pazarlarda tekelci kâr marjının içselleştirilmesi suretiyle fiyatların düşmesi, piyasa faaliyetlerinin eşgüdümünü kolaylaştırması (tasarım, üretim, satış ve dağıtım süreçlerinin organizasyonun kolaylaşması), tüketiciye tek duraklı alışveriş sağlama gibi olumlu yanlarının ağır olduğu kabul görmektedir. Diğer taraftan, bazı durumlarda dikey yoğunlaşmalar pazar kapamaya (anticompetitive foreclosure) yol açabilmekte ve bu yolla etkin rekabeti engelleyebilmektedir.

(42) Pazar kapama, birleşme sonucu meydana gelen teşebbüsün, mevcut ve potansiyel rakiplerinin tedarik kaynaklarına ya da pazarlara (müşteri kanallarına) erişimini engelleme kabiliyeti ve güdüsüne (birlikte koşul) sahip olması halinde gerçekleşebilecek bir olgudur. Pazar kapama iki şekilde ortaya çıkabilmektedir: i) girdi kısıtlaması (input foreclosure) ii) müşteri kısıtlaması (customer foreclosure). Girdi kısıtlaması, birleşik teşebbüsün, alt pazardaki rakiplerinin ihtiyacı olan önemli girdilere erişimini kısıtlaması ve bu yolla rakiplerin maliyetlerini artırabilmesidir. Müşteri kısıtlaması, birleşik teşebbüsün üst pazardaki rakiplerinin ilgili pazarda sağlıklı rekabet edebilmeye (viable competition) yeterli müşteri tabanına erişimini kısıtlamasıdır.

(43) Girdi kısıtlaması değerlendirmesinde esas alınacak husus, artan girdi maliyetlerinin tüketicilere daha yüksek fiyat uygulamasına sebep olup olmayacağıdır. Girdi kısıtlaması değerlendirilirken öncelikle birleşik teşebbüsün bu imkâna sahip olup olmadığı irdelenmektedir. Şayet üst pazarda pazar gücü söz konusu ise bu imkanın var olduğu söylenebilecektir. Girdi kısıtlaması güdüsü ise kısıtlamanın ne ölçüde kârlı olacağına bağlı olarak değerlendirilen bir husustur. Girdi temininin hem üst hem de alt pazarda elde edilecek kârlar üzerindeki etkileri dikkate alınmaktadır. Müşteri kısıtlaması ise esasen üst pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsün alt pazarda önemli yer tutan (yüksek pazar payına sahip) bir teşebbüs ile birleşmesi halinde ortaya çıkmaktadır.

[10] Dosya içeriği bilgilerden, planlanan işleme onay verilmesini müteakip, FİOGAZ ile GEMSAT’ın birleştirilmesi düşünüldüğünden, FİORENTİNİ’den ithal edilebilecek girdilerin sayısının artırılması ve piyasaya sunulan ürünlerin çeşitlendirilmesi planlandığı anlaşılmaktadır.

(44) Son olarak dikey bütünleşmeler etkin rekabet üzerindeki toplam/genel etkiler açısından irdelenmektedir. Burada özellikle nihai tüketiciler üzerindeki etkiler incelenmektedir. Birleşme sonucu üst pazarda hâkim durum yaratılması/güçlendirilmesi yoluyla rekabetin önemli ölçüde azaldığının söylenebilmesi için üst pazardaki önemli miktardaki çıktı miktarının söz konusu birleşmeden etkilendiğinin ortaya konması gerekmektedir. Üst pazarda dikey birleşmeden etkilenmeyen rakiplerin varlığı halinde girdi fiyatları ve dolayısıyla alt pazardaki fiyatlar etkilenmeyebilecektir. Bunun yanında potansiyel rakiplerin alt ya da üst piyasada etkin şekilde rekabet edebilmesi için her iki pazara da girmesi gerekiyorsa potansiyel rekabet baskısı azalmış olacaktır. Bununla birlikte, alıcı gücü ve üst/alt pazarlara gerçekleşecek olan girişlerin etkin rekabeti sağlayabilme gibi dengeleyici ihtimaller de değerlendirmelerde dikkate alınmaktadır.

(45) FİORENTİNİ ve FİOGAZ’ın ilgili pazarlardaki payları ile rakip teşebbüslerin tahmini pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir.

Tablo 3: İşlem Taraflarının Türkiye’deki Pazar Payları (2019)

Pazar Payı (%)

İlgili pazar (Yatay/ Dikey)

FİORENTİNİ (GEMSAT) FİOGAZ

Doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm Dikey (…..) (Regülatör)

(…..)

istasyonlarının girdilerin temini (…..) (Sayaç)

Doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm Dikey

(…..)

istasyonlarının üretimi (…..)

Doğal gaz basınç düşürme ve ölçüm Dikey (…..)

(…..)

istasyonlarının kurulumu (montajı)

Kaynak: Dosya içeriği bilgiler

(2017,2018,2019)

Kaynak: Dosya içeriği bilgiler

11 FİOGAZ’ın doğalgaz basınç düşürme ve ölçüm istasyonlarının satışı pazarında oldukça düşük pazar payı (yaklaşık %(…..)) bulunmaktadır.

12 FRS Gaz İmalat San. ve Tic. Ltd. Şti.

13 FET-GAZ Doğalgaz Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.

14 I-Sistem Petrol ve Doğalgaz Mühendisikl A.Ş.

Tablo 5: Türkiye- A, B&C Tipi Doğal Gaz Basınç Düşürme ve Ölçüm İstasyonlar ı Pazarı Pazar Payları (2019)

Teşebbüs Pazar P ayı (%)

RM GAZ [15] (…..)

B&C tipi istasyon MEGA END [16]. (…..)

Kaynak: Dosya içeriği bilgiler

(46) Yukarıdaki tablolardan; FİORENTİNİ ve FİOGAZ ekonomik bütünlüğünün genel olarak istasyon pazarında (üretim, kurulum vs.) %(…..)’nin altında pazar payına sahip olacağı anlaşılmaktadır. Dosya içeriği bilgilere göre, ilgili pazarlarda teşebbüslerin payları istasyon tiplerine göre değişebilmektedir. Örneğin RM Gaz’ın A tipi istasyonlardaki payı %(…..); B&C tipinde %(…..)’dir. I-SYSTEMS’ın A tipi istasyonlar için pazar payı %(…..), B&C tipi istasyonlar için %(…..), FRS ise A tipi istasyonlarda %(…..) pazar payına sahipken B&C tipi istasyonlarda %(…..)’lik bir pazar payına sahiptir. Bu bilgilerden hareketle, işlem sonucunda meydana gelecek dikey bütünleşik şirketin özellikle A tipi istasyonlarda %(…..) civarında pazar payına, B&C tipi istasyonlarda ise %(…..)’lık bir paya sahip olacağı anlaşılmaktadır.

Tablo 6: : Türkiye- Doğal Gaz Basınç Düşürme ve Ölçüm İstasyonlarının Girdilerinin Üretim ve Satışı Pazarı Pazar Payları (2017,2018,2019)

Regülatör Pazar Payı (%) Sayaç Pazar Payı (%)

Teşebbüs

2017 2018 2019 2017 2018 2019

Kaynak: Dosya içeriği bilgiler

15 RM Gaz Kontrol Sistemleri İth. İhr. ve San. Ltd. Şti.

16 MEGA Endüstri Kontrol Sistemleri Tic. Ltd. Şti.

17 ALAKARA Gaz Armatür San. ve Tic. Ltd. Şti.

18 ALTAY Proje Dan. Müh. Mak. Tes. İnş. San. Ltd. Şti.

19 TEKGAZ Isı Sist. Pr. Yp. Sn Şti.

20 RMG Messtechnik GmbH

21 Emerson Automation Solutions Tic. Ltd. Şti. (Tartarini iş kolu)

22 APQ (Karl Dungs Satış ve Pazarlama Ltd. Şti.)

23 Eska Valve Ltd Şti.

24 ELSEL Gaz Armatürleri San. ve Tic. A.Ş.

25 Kalekalıp Makina ve Kalip San. A.S.

26 MANAS Enerji Yönetimi San.ve Tic. A.Ş.

(47) Girdi kısıtlaması ile pazar kapamadan söz edilebilmesi için hem imkân hem de güdü koşulları birlikte gerçekleşmelidir. Planlanan işlem sonucu oluşacak dikey bütünleşik şirketin pazar payının genel olarak istasyon pazarında (üretim, kurulum vs.) %(…..) civarında olacağı görülmektedir. Bununla beraber piyasada yabancı menşeli girdiler esas olup FİORENTİNİ’nin yanında Tartarini Türkiye, ESKA, FRS, RM Gaz Tormene AG, Elster, Kalekalıp gibi uluslararası firmalar da girdi sağlayıcı olarak aktiftir. Ayrıca, dosya konusu işlem aralarında hâlihazırda tedarik ilişkisi olan iki şirketin hukuki olarak birleşmesine ilişkindir. Bir başka deyişle FİOGAZ, önceden olduğu gibi FİORENTİNİ girdilerini temin etmeye devam edecektir. Dolayısıyla fiili olarak piyasada var olan mevcut durumun kısa dönemde değişmeyeceği beklenmektedir. Bununla birlikte, Bildirim Formunda da belirtildiği üzere, FİORENTİNİ, bildirim konusu işlemi tamamladıktan sonra FİOGAZ ile GEMSAT’ı FİOGAZ çatısı altında birleştirmeyi planlamaktadır. Böylece iki şirketin arasında hem kâr amaçlı tesis edilen, hem de transfer fiyatlandırması zorunluluğu nedeni ile doğan ilave masrafların ortadan kalkacağı ifade edilmektedir. Bu kapsamda, bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi neticesinde piyasaya sunulan istasyon üretim ve montajı hizmetlerinin masraflarının azalabileceği değerlendirilmektedir. Uzun dönemde ise yüksek pazar paylarına sahip uluslararası rakipler ve yılda %3-5 oranında büyüyen Türkiye piyasasının (doğal gaz ulaşan belde sayısının artırılması politikası) dinamik bir pazar olduğu dikkate alındığında girdi kapama stratejisi imkânı ya da güdüsünün söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir.

(48) Dosya konusu işleme müşteri kısıtlaması açısından bakıldığında, aynı şekilde birleşik teşebbüsün üst pazardaki rakiplerin yeterli müşteri tabanına erişimini kısıtlaması stratejisinin makul olmayacağı değerlendirilmektedir. Şöyle ki; hâlihazırda birçok firma ilgili pazarlarda aktiftir ve uluslararası bilinirliği olan firmalardan girdi sağlamaktadır. Planlanan işlem yukarıda değinildiği üzere ilgili pazarlarda fiili bir durumun hukuki bir duruma dönüşmesinden ibaret olup fiiliyatta bir yoğunlaşma söz konusu değildir. Dolayısıyla dikey bütünleşik teşebbüs, alt pazardaki istasyon üretim, kurulum ve yan hizmetlerle ilgili piyasalara erişimi kısıtlama imkânına ya da güdüsüne sahip değildir.

(49) İşlem toplam etkiler açısından değerlendirildiğinde, işlem öncesi ve sonrası durum arasında fiiliyatta fark olmayacağı görülmektedir. Ayrıca FİORENTİNİ gibi istasyonların esaslı girdilerini sağlayan uluslararası marka bilinirliği yüksek birçok teşebbüs mevcuttur. Yukarıda gerek BOTAŞ’ın gerekse de dağıtım şirketlerinin ihale ile ve fiyat rekabeti temelli alım yapıldığı ifade edilmiştir. Bu suretle, işlem sonrası FİOGAZ’ın ürün arzı maliyetinin düşeceği, bunun da fiyatlarına yansıyacağı tahmin edilmektedir. Piyasada rekabetin daha çok fiyat üzerinden olduğu dikkate alındığında, FİOGAZ gibi yerleşik bir firmanın daha ucuza hizmet verebiliyor olması halinde, rakiplerinin de maliyetlerini kısmak için çalışmalar yapacağı, böylelikle nihayetinde BOTAŞ ve doğal gaz dağıtım ve iletim şirketlerine daha düşük bir maliyet ile satış yapılabileceği değerlendirilmektedir. BOTAŞ ve doğal gaz dağıtım şirketlerinin de idari ve operasyonel masraflarının düşüklüğü, bilhassa özelleştirilen dağıtım şirketlerinde fiyat ve hizmet arzı politikalarının belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, bütüncül olarak bakıldığında planlanan işlemin ilgili pazarlardaki rekabeti önemli ölçüde azaltmasının söz konusu olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

(50) Son olarak, dosya konusu işlem sonucunda herhangi bir yatay etkilenen pazar bulunmamakla birlikte, işlem ile önemli bir rakip ortadan kalkmamakta, piyasa yoğunlaşma oranlarında bir değişim yaşanmamakta ve nihai alıcılar olan BOTAŞ ve dağıtım şirketlerinin tercihleri kısıtlanmamaktadır. Planlanan işlem pazar yapısında da işlem öncesine göre ciddi bir değişiklik meydana getirmemektedir. Piyasada hâlihazırda dosya konusu teşebbüsler dışında birçok teşebbüs faal olup bu sayı C tipi istasyonlarda

daha da artmaktadır. Bu yerel teşebbüslerin ana girdilerinden bazıları uluslararası şirketlerden sağlandığından bu durumun da koordinasyonu zorlaştırıcı nitelikte olduğu değerlendirilmektedir. Diğer yandan piyasada ihale ile alımlar yapılması nedeniyle piyasa yapısı koordinasyonu kolaylaştırıcı şekilde şeffaflık arz eden bir niteliği haiz değildir.

(51) Tüm tespit ve değerlendirmeler ışığında, bildirime konu işlem planlanan işlem açısından, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ

(52) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.