Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin %28,2 oranındaki Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait iştirak hissesinin "Satış” yöntemi ile özelleştirilmesi.
Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.
B. RAPORTÖRLER: Emine TOKGÖZ, Zekeriya TURAN, Ahmet YALÇIN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş 06600 Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin %28,2 oranındaki Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait iştirak hissesinin"Satış” yöntemi ile özelleştirilmesi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 05. 1 0.2017 tarih ve 7 089 sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 31. 1 0.2017 tarih ve 201 5 - 1 - 5 2 /Ö N sayılı Özelleştirme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, söz konusu devralma işlemine izin veril mesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın başvusurunda; Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun (ÖYK) 21.02.2011 tarihli ve 2011/14 sayılı Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (Hidrojen Peroksit A.Ş.) %28,2 oranındaki ÖİB’ye ait iştirak hissesinin 4046 sayılı "Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun" hükümleri çerçevesinde"Satış" yöntemi ile"Pazarlık Usulü" uygulanarak özelleştirilmesini teminen 29.09.2017 tarihi itibariyle nihai tekliflerin alınarak ihalesinin gerçekleştirilmiş olduğu belirtilerek ÖYK’nın onayına sunulmak üzere belirlenen teklif sahibine ilişkin bildirim yapılmıştır.
(5) ÖYK’ya sunulan ve 2013/2 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Taki p Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” (2013/2 sayılı Tebliğ) ile 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında değerlendirilecek olan teklif sahibi ise Barış AKSÜS’tür.
G.1. Bildirim Konusu İşlem
(6) Bildirim konusu işlemin altyapısını Hidrojen Peroksit A.Ş.’nin %28,2 oranındaki ÖİB iştirak hissesinin özelleştirilmesine ilişkin 21.02.2011 tarih ve 2011/14 sayılı ÖYK Kararı oluşturmaktadır. Kurumumuza da yapılan bildirim sonucu Mesleki Daire Görüşü 09.02.2012 tarihinde ÖİB’ye bildirilmiş ancak ihale takip eden süreçte iptal edilmiştir.
Sayfa 2
(7) Kurulumuz tarafından verilen görüşün üzerinden üç yıllık sürenin geçmiş olması hasebiyle 15.07.2015 tarihinde yeni bir görüş talep edilmiştir. Durum, Kurulumuzun 09.09.2015 tarih ve 15-36/534-M sayılı kararı ile değerlendirilerek, işlemin ön bildirimine tabi olduğu ve teklif sahipleri belirlenmeden herhangi bir ön koşul konulmasına ya da başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı şeklinde oluşan Kurulumuz görüşünün bildirilmesine karar verilmiştir.
(8) Bu çerçevede; işbu bildirim Hidrojen Peroksit A.Ş.’nin ÖİB’ye ait %28,2 oranındaki hissesinin "Satış" yöntemi ile "Pazarlık Usulü" uygulanarak özelleştirilmesine ilişkindir. G.2. Devre Konu: Hidrojen Peroksit A.Ş.
(9) Peroks Sanayi ve Hidrojen A.Ş. adıyla 1994 yılında kurulmuş olan Hidrojen Peroksit A.Ş.’nin faaliyet alanı hidrojen peroksit ve türevlerinin üretimi, pazarlaması ve satışı olarak belirlenmiştir. Ocak 1997’de Eti Holding A.Ş.’nin %28,2 hisse oranı ile ortak olduğu teşebbüsün ilk hidrojen peroksit tesisi Şubat 2001’de üretime geçmiş, 2003- 2004 yılları arasında da ikinci tesis tamamlanarak devreye alınmıştır. 2011 yılına dek satışlarını Pusula İthalat ve İhracat Sanayi A.Ş. aracılığıyla gerçekleştiren teşebbüs bu ilişkiye 2011 yılında son vermiştir.
(10) Hidrojen Peroksit A.Ş.’nin kontrol yapısına bakıldığında, Ana Sözleşme’nin “Yönetim Kurulu (YK) ve Şirketin Yönetimi” başlıklı 9. maddesinde stratejik kararlar için şirket esas sermayesinin 3/5’inin onayının arandığı görülmüştür. Yedi üyeden oluşan YK’nın iki üyesi ÖİB tarafından, kalan beş üyesi ise kalan hissedarlar tarafından belirlenmektedir. YK toplantı nisabı beş, karar nisabı ise katılanların salt çoğunluğudur. YK yanında YK içinden veya dışarıdan atanacak genel müdür şirketin yönetiminden mesul olup genel müdür ile yardımcısı için ÖİB ile diğer hissedarlar aday göstermekte; YK bu adayları onaylamakta ve bu YK kararının da yine sermayenin 3/5’inin olumlu oyu ile alınması gerekmektedir.
(11) Şirketin borçlanma, bütçe, satış, alım ve ihale yapma gibi stratejik işleri için sermayenin 4/5’ine karşılık gelecek genel kurul kararı şart koşulmuştur. Tüm bu bilgilerden, teşebbüsün, Kurulumuzun 11-05/88-31 sayılı Kararında da tespit edildiği gibi GARİPOĞLU Grubu ile ÖİB’nin ortak kontrolünde olduğu görülmektedir. ÖİB hisselerinin; YK ve genel müdür atanma sürecindeki yetkileri ve stratejik kararlarda aranan sermayenin 4/5 olumlu oyu şartı dolayısıyla ortak kontrolü sağladığı görülmektedir.
G.3. Teklif Sahibi: Barış AKSÜS
(12) Barış AKSÜS’ün kontrol ettiği iki teşebbüs bulunmaktadır. Bunlardan birincisi Aksüs Yapı ve Entegre Atık İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. ve ikincisi Işık Menkul Değerler A.Ş.’dir. Bu teşebbüslerden ilkinin faaliyet alanı zemin ve arazi hazırlama, alanın temizlenmesi, kazı ve hafriyat işleridir. Teşebbüslerden ikincisi menkul değerlerin alım satımı ile iştigal etmektedir. Barış AKSÜS ya da AKSÜS Ailesi’nin hidrojen peroksitin üretim ya da satışı pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Sayfa 3
G.4. İlgili Pazar
(13) Özelleştirmeye konu teşebbüs esasen hidrojen peroksit kimyasalının bütün konsantrasyonlarında üretimini gerçekleştirmektedir. 1990’lı yılların sonuna kadar ülkemizde tamamı ithalat yoluyla karşılanan hidrojen peroksit, yurt içinde yalnızca Hidrojen Peroksit A.Ş. ve Akkim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AKKIM) tarafından üretilmektedir. Hidrojen peroksitin ana girdileri doğal gaz, kinon, solvent ve katalisttir. Ürünün kullanıldığı ba şlıca sektörler ise; tekstil, kağıt, dezenfektan, kozmetik, deterjan, maden, su kimyasalları dır.
(14) Bildirim Formunda ÖİB tanıtım dokümanına dayanılarak verilen bilgilere göre, hidrojen peroksit küresel bir pazar olup gerek ülkemizde ithalatın uzun yıllar tek kanal olması gerekse de Hidrojen Peroksit A.Ş.’nin de yurt dışı satışlarının bulunması bunu doğrular niteliktedir. Ayrıca Kurulumuzun yukarıda yer verilen 2011 yılındaki kararında ürün fiyatının oluşmasında ithalatın önemli payı olduğu değerlendirmesi yapılmıştır. Küresel çapta yedi uluslararası şirket, küresel pazarın %65’ini elinde bulundurmakta olup bu şirketler ve ülkeleri şöyledir: Solay (Belçika), Degussa (Almanya), FMC Foret (ABD), Atochem (Fransa), Kemira (Finlandiya), Arkema (Fransa) ve Mitsubishi (Japonya).
(15) Hidrojen peroksit ikamesi olmayan bir üründür. Yurt içinde bayiler kanalıyla dağıtımı yapılmaktadır. Bu bilgilerden hareketle ilgili ürün pazarı “hidrojen peroksitin üretim ve satışı pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.5. Değerlendirme
(16) Bildirim konusu özelleştirme işlemi ile Hidrojen Peroksit A.Ş. üzerinde kontrol sahibi olan ortak sayısı aynı kalmakta ve ortak kontrolün varlığı devam etmekte; ancak kontrol sahibi ortaklardan birinin kimliği (ÖİB yerine Barış AKSÜS) değişmektedir. Dolayısıyla, işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. Özelleştirmeye konu teşebbüsün 2016 yılı cirosunun 2013/2 sayılı Tebliğ’de 30 milyon TL olarak belirtilen eşiği aşması nedeniyle işlem Rekabet Kurulu iznine tabidir.
(17) Hidrojen Peroksit A.Ş.’nin hidrojen peroksit üretimindeki 2013 ila 2015 arasındaki pazar payı sırasıyla (…..) olarak gerçekleşmiştir. Pazarda Türk menşeli yalnızca AKKİM bulunmakta olup, hidrojen peroksit pazarı ithalatın yoğun olduğu bir pazardır. Yedi adet yabancı şirket küresel pazarın %65’ini kontrol etmektedir.
(18) Kurulumuzun 15-36/534-M sayılı kararına dayanak olan daire görüşünde özelleştirmeye konu teşebbüsün (…..) seviyelerine ulaştığı belirtilmiştir.
(19) Gerek yurt içi gerekse yurt dışı mevcut yoğunlaşma tabloları çerçevesinde yapılan değerlendirmeler, hidrojen peroksit üretim ve satış piyasasındaki rekabetin tam rekabetten uzak olduğu, pazarda giriş ve büyüme engellerinin bulunduğu yönündedir. Bununla beraber teklif sahibi hidrojen peroksit pazarında faal olmayıp dikey anlamda da hidrojen peroksitin üretim ve satışıyla ilişkili herhangi bir pazarda yer almamaktadır.
(20) Açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu işlem ile herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
Sayfa 4
H. SONUÇ
(21) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin %28,2 oranındaki Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ait iştirak hissesinin "Satış” yöntemi ile özelleştirilmesine ilişkin olarak, teklif sahibi Barış AKSÜS tarafından gerçekleştirilecek devralma işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2013/2 sayılı"Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurulannda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi olduğuna,
2. Adı geçen teklif sahibi tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda, aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.