Isı değiştiricileri faaliyet alanındaki "Tranter İşi"nin Dover Diversified, Inc.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı

ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç

ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: Neşe Nur YAZGAN, Ahmet Ussal ŞAHBAZ

C. BİLDİRİMDE: Alfa Laval AB Temsilcisi: Av. Mehmet Gün,

BULUNAN Av. Neşe Taşdemir, Av. Sevi Bozoğlu,

Av. Merih Acar

Kore Şehitleri Cad. No: 32 80300 Zincirlikuyu

İstanbul

D. TARAFLAR: Dover Diversified Inc.

2607 North Grantview Boulevard Suite 105

Waukesha Wisconsin ABD

Alfa Laval US Holding Inc.

Box 73 SE-211 00 Lund İSVEÇ

E. DOSYA KONUSU: Isı değiştiricileri faaliyet alanındaki “Tranter İşi”nin Dover Diversified, Inc. ve/veya bağlı şirketleri tarafından Alfa Laval U.S. Holding Inc.’le ve bağlı şirketlerine devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.9.2005 tarih ve 6835 sayı ile intikal eden ve en son 10.11.2005 tarih ve 7924 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 11.11.2005 tarih ve 2005-3-112/Öİ-05-NNY sayılı Ön İnceleme Raporu 21.11.2005 tarih, REK.0.05.00.00-120/265 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-79 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; söz konusu devralmanın 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu; bu işlem sonucunda ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin ve

bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

30

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler

Devre taraf olan firmaların Türkiye pazarını etkileyen faaliyetleri, yurtdışında ürettikleri ısı değiştiricilerinin (ısı dönüştürücüsü ya da ısı eşanjörü de denmektedir) Türkiye pazarındaki satışlarından oluşmaktadır.

Isı değiştiricileri farklı ısıdaki maddeleri birbirine yaklaştırarak, iki madde arasında ısı transferi gerçekleştirmekte; böylece, sıcak maddenin soğuk maddeyi ısıtması, soğuk maddeninse sıcak maddeyi soğutması sağlanmaktadır. Isı değiştiricileri gıda sanayii, yakıt işlenmesi, enerji ve kağıt hamuru üretimi gibi alanlarda, ayrıca kombilerin ve kalorifer kazanlarının üretiminde kullanılmaktadır.

Isı değiştiricileri şu şekilde sınıflandırılabilir:

1. Hüzme borulu ısı değiştiricileri

2. Contalı plaka ısı değiştiricileri

3. Yarı kaynaklı plaka ısı değiştiricileri

4. Tam kaynaklı plaka ısı değiştiricileri

5. Sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri

6. Hava soğutmalı ısı değiştiricileri

7. Soğutma kuleleri

8. Isı geri kazanım sistemleri

Bu ısı değiştiricisi sınıflarından yukarıda 1 – 5. sırada yer verilen hüzme borulu, plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri “akışkan ısı değiştiricileri” olarak tanımlanmaktadır.

Akışkan ısı değiştiricilerinden hüzme borulu ısı değiştirici sınıfı en eski ısı değiştirici teknolojisi olup, anılan ürünler aynı zamanda en yaygın kullanım alanına sahip ısı değiştirici tipini oluşturmaktadır. Bununla beraber hüzme borulu ısı değiştiriciler çok yer işgal ettikleri ve verimsiz çalıştıkları için yavaş yavaş yerlerini daha az yer kaplayan ve daha verimli çalışan yeni teknolojili plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricilere bırakmaktadır.

Plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri yukarıda yer verilen sınıflamada 2 numaralı gruptan 5 numaralı gruba doğru gidildikçe basınca karşı daha dayanıklı özellik göstermektedirler. Bu bakımdan yüksek sıcaklıkta ve basınçta gerçekleştirilen işlemler, işlemin oluşturduğu basınç miktarına göre basınca daha dayanıklı bir plakalı ısı değiştiricisi tipinin veya sert lehimlenmiş ısı değiştiricilerin kullanımını zorunlu kılabilmektedir. Bazı işlemlerde oluşan basınç miktarı, bu işlemlerde plakalı ya da sert lehimlenmiş ısı değiştiricilerin kullanılmasına olanak tanımamakta; dolayısıyla bu işlemlerde hüzme borulu ısı değiştiriciler kullanılmaktadır.

Ayrıca, bazı uygulamaların kendine has nitelikleri bu uygulamalarda hüzme borulu ısı değiştiricilerinin plakalı / sert lehimlenmiş ısı değiştiricileriyle ikamesini olanaksız kılmaktadır. Temizliğin önem taşıdığı süt pastorizasyonu gibi bazı gıda uygulamalarında, temizlenmesinin mümkün olmaması nedeniyle hüzme borulu ısı değiştiricilerin kullanımı mümkün değildir. Ayrıca jöle benzeri akışkan olmayan maddelerin ısılarının değiştirilmesi gereken uygulamalarda, bu maddeler plakalı / sert lehimlenmiş ısı değiştiricilerin içinden geçemediği için ancak hüzme borulu ısı değiştiriciler kullanılabilmektedir.

Isı değiştiricileri sektörü rekabetçi bir yapıya sahiptir. Piyasada yurtdışında yerleşik olup Türkiye’ye doğrudan ya da Türkiye’deki bir dağıtıcı firma vasıtasıyla satış yapan firmaların yanı sıra, yerli üreticilerin de faaliyeti bulunmaktadır. Ancak, yerli üreticilerin faaliyetleri daha çok hüzme borulu ısı değiştirici üretiminde toplanmış olup, diğer sınıflarda üretim çok sınırlıdır. Yerli üreticiler ısı değiştiriciyi tamamen kendileri üretebildikleri gibi, çekirdek bölümü bilinen bir markadan alıp kalan parçaları kendileri toplayarak da ısı değiştiricisi üretimi gerçekleştirebilmektedirler.

90

Bununla beraber bazı uygulamalar açısından yerli üretim ısı değiştiricilerin kullanım imkanı sınırlıdır. Bazı fabrikalarda yapılan sofistike işlemleri gerçekleştirebilecek ısı değiştiricilerin yurtiçinde üretimi mümkün olmamaktadır. Ayrıca, sektörde ısı değiştiricilerin montajı sonrasında verilen hizmet de tüketici tercihi açısından önem taşımaktadır. Özellikle yabancı firmaların Türkiye’deki dağıtıcıları yeterli sayıda mühendis istihdam ederek satış sonrası servis konusunda da destek sağlamaktadırlar. Bu bakımdan, bazı uygulamalarda sofistike ısı değiştiriciler imal eden yabancı firmaların ürünleri kullanılabilmektedir. Türkiye’ye ısı değiştiricisi satışı olan Alfa Laval ve Tranter dışındaki bellibaşlı yabancı markalar arasında SWEP, APV, GEA, SONDEX, WILO, WESPER, THERMOWAVE, TEKNOPLATE, FUNKE, FISHER, VIEX, HISAKA, COMPACT ve SCHMIDT sayılabilir. Ayrıca, Türkiye’ye satış yapmamakla beraber, küresel piyasada faaliyet gösteren ve her zaman Türkiye pazarına da girme imkanı bulunan başka ısı değiştiricisi markaları da bulunmaktadır. Bu markalardan bazıları Dynamic Heat Transfer Systems (Kore), WCR (ABD), Arsopi (Portekiz), Vahterus (Finlandiya) ve Cipriani’dir (İtalya).

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde, birleşme ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır.

Devralma konusu olan ürünler devreden taraf olan Dover Inc.’e bağlı Tranter şirketlerinin faaliyet alanını oluşturan plakalı ısı değiştiricileridir. Tarafların Türkiye

pazarını etkileyen faaliyetlerinin bulunduğu ısı değiştirici sınıfları Tablo 1’de gösterilmiştir.

 Tam kaynaklı plaka ısı değiştiricileri değiştiricileri

 Sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri  Tam kaynaklı plaka ısı

 Hava soğutmalı ısı değiştiricileri değiştiricileri

 Soğutma kuleleri

 Isı geri kazanım sistemleri

Devralmaya taraf olan teşebbüslerin faaliyet alanları Türkiye pazarı bakımından sadece şu sınıflarda kesişmektedir:

 Contalı plaka ısı değiştiricileri

 Yarı kaynaklı plaka ısı değiştiricileri

 Tam kaynaklı plaka ısı değiştiricileri

Alfa Laval, bildirim formunda yukarıda sayılan üç tip plakalı ısı değiştiricinin hüzme borulu ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricilerle ikame edilebilir olduğunu ve tüm bu ürünlerin “akışkan ısı değiştiricileri” ilgili ürün pazarında değerlendirilebileceğini belirtmiştir.

Ancak Bölüm H.1’de yapılan açıklamalarda da değinildiği üzere, akışkan ısı değiştiricileri grubunde yer alan hüzme borulu ısı değiştiriciler ile plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiriciler her uygulamada birbirine ikame edilememektedirler. Ayrıca hüzme borulu ısı değiştiriciler giderek yerlerini plakalı ısı değiştiricilere bırakmaktadır.

Bu bakımdan, devralma işlemine ilişkin olarak yapılacak değerlendirmede esaslı bir değişiklik yaratmayacak olmakla birlikte, ortaya çıkan yoğunlaşmanın etkilerinin incelenebilmesi açısından, ilgili ürün pazarı değerlendirmesi alt pazarlar üzerinden yapılması uygun görülmüştür.

Bu bağlamda, incelemeye konu olan devralmanın rekabet üzerindeki etkilerinin tespiti açısından ilgili ürün pazarı akışkan ısı değiştiricileri pazarı içinde hüzme borulu ısı değiştiricileri dışarıda bırakan bir alt pazar olan “plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri pazarı” olarak belirlenmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

İlgili ürün pazarını oluşturan ürünler bakımından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık gözetmeyişi göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

H.3. Taraflar

H.3.1. Alfa Laval U.S. Holding Inc. (Alfa Laval)

Devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Alfa Laval U.S. ABD kanunlarına göre kurulmuş bir şirkettir. Söz konusu şirketin bağlı bulunduğu Alfa Laval Grubu ısı transferi, akışkan maddelerin ayrıştırılması ve sıvı işlemesine ilişkin ekipmanların üretimi ve satışı alanında dünya çapında faaliyette bulunmaktadır. Alfa Laval Türkiye’de genel olarak akışkan ısı değiştiricileri grubunda değerlendirilen plaka ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri ile hava soğutmalı ısı değiştiricileri, soğutma kuleleri ve ısı geri kazanım sistemleri alanında faaliyet göstermektedir.

Anılan şirket Türkiye’deki faaliyetini yan kuruluşu olan Alfa Laval Dış Ticaret Ltd. Şti. (Alfa Laval Ltd. Şti.) aracılığıyla ve doğrudan Türkiye’ye ihracat yoluyla gerçekleştirmektedir. Söz konusu şirketin hisselerinin %99’u Alfa Laval Grubu’na bağlı Alfa Laval Holding BV’ye, %1’i ise yine aynı gruba bağlı Alfa Laval NV’ye aittir. Anılan şirketin 2004 yılına ilişkin cirosu (………………..) YTL (……………………. TL) dir.

Söz konusu şirket dışında Alfa Laval Grubu Türkiye’de, ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren herhangi bir şirkette pay sahibi değildir.

H.3.2. Dover Diversified, Inc. (Dover Inc.)

Söz konusu devralma işleminde satıcı konumunda bulunan Dover Inc. ABD kanunlarına göre kurulmuş, faaliyet alanı endüstriyel, ticari ve savunmaya yönelik uygulamalar için ekipman ve parça üretimi olan bir şirkettir. Söz konusu şirket dünya çapında çeşitli ihtisaslaşmış endüstriyel ürünler ve sofistike üretim ekipmanları üretimi ve satışı faaliyetini yürüten Dover Corporation Inc. şirketine bağlıdır.

Devralma işlemine konu faaliyet olan ısı değiştiricileri işi, Dover Inc.’e bağlı Tranter PHE Inc. (Tranter US) ve ülke bazında örgütlenmiş diğer Tranter

1

şirketleri tarafından yürütülmektedir. Söz konusu Tranter şirketleri her türlü plaka, çerçeveli, kaynak yüzeyli ve tam kaynaklı plaka ısı değiştiricileri ve bunların parça, aksesuar ve ekipmanlarının üretimi, satışı ve onarımı işlemleri ile iştigal etmektedirler. Söz konusu ürünler ABD, İsveç, Hindistan ve İngiltere’de üretilmekte olup, bu ürünlerin satışının %60’ı Avrupa ve Asya’ya, %40’ı ise ABD’ye gerçekleştirilmektedir.

Dover Inc.’in Türkiye’ye Tranter ve SWEP adıyla farklı markalarda satışları bulunmaktadır. Tranter’in satışları münhasıran Termoline isimli dağıtıcı firma 1

Tranter Avusturalya, Tranter İsveç, Tranter Hindistan, Tranter Brezilya, Tranter İtalya, Tranter Fransa, Tranter İngiltere, Tranter Avusturya, Tranter Almanya, Tranter Macaristan.

aracılığıyla; SWEP’in satışlarıysa hem Termoline aracılığıyla, hem de doğrudan ihracat yoluyla gerçekleştirimektedir.

Dover Inc.’in devralmaya konu olan Tranter markalı ürünlerinin mevcut durumda Türkiye’ye satışını gerçekleştiren şirketi Tranter PHE AB’dir (Tranter İsveç). Tranter İsveç’in Alfa Laval’in bağlı şirketlerinden PHE Holding AB’ye satışı, Dover Corporation Inc. şirketlerinden SWEP Int. AB tarafından gerçekleştirilecektir. H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.4.1. İşlemin Niteliği

Bildirime konu olan devralma işlemi Dover Inc.’in Tranter US ve çeşitli ülkelerde yerleşik diğer Tranter şirketlerindeki tüm hisselerini ve dolayısıyla “Tranter İşi” olarak tanımlanan ısı değiştiricileriyle parça ve ekipmanlarının araştırma, geliştirme, tasarım, üretim, satış ve onarımı faaliyetini bağlı şirketleri aracılığıyla Alfa Laval US’e devretmesini kapsamaktadır. Söz konusu devir işleminin ayrıntıları 22.9.2005 tarihli “Ana Satış ve Satın Alım Sözleşmesi”nde düzenlenmiş ve işlemin kapanışı rekabet otoritelerinin de dahil olduğu ilgili kurumlardan gerekli izinlerin alınmasına bağlanmıştır.

220

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin devralma sayılabilmesi için, “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması ve kontrol etmesi” gerekmektedir.

Türkiye’ye yapılan satışları gerçekleştiren Tranter İsveç şirketinin tüm hisseleri devralma öncesi Dover Inc. kontrolündeki SWEP Int AB’ye aitken, devralma sonrasında hisselerin tamamı Alfa Laval kontrolündeki PHE Holding AB’ye geçmektedir. Alfa Laval US’in Dover Inc. kontrolünde bulunan Tranter US ve diğer Tranter Şirketleri’nin hisselerini devralmak suretiyle anılan şirketlerin kontrolünü elde etmesi 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralma işlemidir. 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birleşme veya devralma kabul edilen bir işlemin, Rekabet Kurulu’ndan izin almak üzere bildirilmesi zorunlu bir işlem olarak değerlendirilebilmesi için, aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesine göre, “...işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması...” gerekmektedir.

Bu çerçevede ilgili ürün pazarı olarak belirlenen “plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri pazarı” bakımından tarafların toplam ciro ve pazar paylarının incelenmesi gerekmektedir.

Dosyada mevcut bilgi ve belgeden, Alfa Laval’ın ilgili ürün pazarındaki Türkiye cirosunun (……….) Euro; Tranter’in toplam cirosunun, (………) Euro olduğu,

Türkiye’deki toplam plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri satışlarının ise, (……….) ABD Doları olduğu anlaşılmaktadır. Alfa Laval ve Tranter’in “plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri pazarı”ndaki 2004 yılı ciro ve pazar paylarına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tarafların “plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri pazarı”ndaki toplam pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen %25 pazar payı eşiğini aşması nedeniyle, dosya konusu devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir işlemdir.

H.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunmuş ve yasaklanmıştır. Bu çerçevede, başvuru konusu işlemin taraflarının pazardaki konumları ele alınarak, işlem sonucunda bir hakim durum yaratılmasının ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yukarıda değinildiği üzere devralma işlemi sonucunda yoğunlaşmanın ortaya çıktığı pazar akışkan ısı değiştiricileri pazarı içerisinde bir alt pazar olan plakalı ve sert lehimlenmiş ısı değiştiricileri faaliyet alanıdır. Tarafların bu pazardaki toplam pazar payları %30 seviyesinde bulunmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden ilgili pazarda faaliyette bulunan bir çok firmanın bulunduğu ve pazarın rekabetçi bir yapı sergilediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, devralma işlemi taraflarının toplam pazar payları göz önünde bulundurulduğunda, işlem neticesinde ilgili pazarda hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun daha da güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı ve bu bakımdan anılan işlemin ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.

H.4.3. Rekabet Yasağı

İnceleme konusu “Ana Satış ve Satın Alım Sözleşmesi”nin “Rekabet Etmeme Taahhüdü” başlıklı 5.7. maddesinin (a) bendinde, Dover Inc.’in Tranter İşi’yle iştigal etmesi Avrupa Birliği sınırları içinde 3 yıl, dünyanın kalanındaysa 5 yıl süreyle kısıtlanmaktadır.

290

Birleşme/devralma işlemlerinde yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet yasakları, yoğunlaşmayı meydana getiren sözleşmenin ana amacının yanında

sözleşmenin hukuki getirilerinden yararlanılmasına yönelik düzenlemeler olarak nitelendirilmektedir. Alıcılar tarafından satıcılara getirilen rekabet yasakları, uygulamada alıcıların devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak yararlanmalarının, dolayısıyla alıcı tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam olarak alınmasının bir aracı olarak değerlendirilmektedir.

Genel olarak birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.

H.4.3.1. Yoğunlaşma İle Doğrudan İlgili Ve Gerekli Olma

Doğrudan ilgili olma unsuru sınırlamanın, işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı olması ancak yoğunlaşmanın nihai amacıyla kıyaslandığında ikincil nitelik taşıması anlamına gelmektedir. Gereklilik unsuru ise işleme ilişkin sınırlamanın mevcut olmaması halinde işlemin hayata geçirilmesinin daha zor ya da maliyetli olması durumunu ifade eder. Bu iki unsur göz önünde bulundurulduğunda, devralma işlemlerinde alıcıların satıcılara getirdikleri rekabet yasaklarının, yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları kabul edilmektedir.

H.4.3.2. Sadece Taraflar Açısından Kısıtlayıcı Olma

Bu kriter, işlemle birlikte getirilen sınırlamanın sadece sözleşme taraflarının faaliyetlerini kısıtlaması, başka bir deyişle sınırlamanın üçüncü kişilerin davranışlarını etkileyecek ya da bu kişilerin zararına olacak herhangi bir unsur içermemesini ifade etmektedir.

Söz konusu devralma işleminde rekabet yasağına konu olan kişiler devralma işlemini düzenleyen sözleşmenin ilgili maddesinde belirtildiği üzere Dover Inc. ve bağlı şirketleridir.

H.4.3.3. Orantılılık

Devralma işlemine ilişkin rekabet yasağının yan sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için gerekli olan son şart orantılılıktır. Bu ilke bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesi için yalnızca kısıtlamanın niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının ve süresinin de işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla olup olmadığının değerlendirilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.

Devralma işlemlerinde, satıcıya getirilen rekabet yasaklarının kapsamının, devredilen faaliyete konu ürün ve hizmetlerle sınırlı olması gerekmektedir. Söz konusu sözleşmenin 5.7. maddesi ile getirilen rekabet yasağı, Dover Inc. ve bağlı şirketleri tarafından yürütülen ve sözleşmede “Ürünler” olarak tanımlanan plakalı ve çerçeveli ısı değiştiricilerinin, kaynaklı yüzey ısı değiştiricilerinin, tümü

2 kaynaklanmış plaka ısı değiştiricilerinin ve ilgili parça, aksesuar ile teçhizatın üretimi ve pazarlaması faaliyetini kapsamaktadır. Bu nedenle söz konusu yasak ,içerdiği ürünler bakımından orantılılık kriterini sağlamaktadır.

Rekabet yasağının orantılılık ilkesi gereği süre yönünden de değerlendirilmesi gerekmektedir. Devralma işlemlerinde rekabet yasakları ile alıcılara getirilen koruma, alıcının müşteri bağımlılığını kazanabilmesi ve özellikle know-how devrinin söz konusu olduğu durumlarda bu devirden tam olarak yararlanabilmesi için satıcının rekabetçi davranışlarından korunması ihtiyacından doğmaktadır. Bu ihtiyacı karşılamak üzere, Kurul kararlarında genelde ticari itibarın devrinin söz konusu olduğu işlemlerde iki yıl ticari itibarla birlikte know-how devrinin gerçekleştiği işlemlerde ise üç yıl rekabet etmeme süresi makul bulunmuştur. Bununla birlikte Kurul çeşitli kararlarda beş yıllık rekabet etmeme yükümlüğünü işlemin gerçekleştiği ilgili ürün pazarının yapısına bağlı olarak uygun bulmuştur. İnceleme konusu sözleşme ile, satıcı konumunda bulunan şirket olan Dover Inc. ve bağlı şirketlerine kapanış tarihinden itibaren beş yıl süreyle rekabet etmeme şartı getirildiği görülmektedir. Alfa Laval temsilcisi tarafından; somut olay incelendiğinde, ilgili pazarda rekabetin son derece yoğun olduğu, böyle bir pazarda devreden firmanın devrettiği firma yerine yeni bir firma ile aynı ürünleri üretmesi, söz konusu işlemden kar sağlama beklentisi olan devralan firmanın hedeflediği kazancı elde edememesine ve dolayısı ile de ticari beklentilerinin karşılanmaması sonucunu doğuracağı ve bu doğrultuda rekabet etmeme yasağı süresinin beş yıl olarak belirlenmesinin devredilen işin niteliği açısından gerekli olduğu ifade edilmiştir.

Ticari itibar ticari markalar, logolar, servis işaretleri, ticari isimler, müşteri listeleri ve dosyaları, müşterilerle yapılmış sözleşmeler gibi gayri maddi varlıklar olarak nitelendirilebilecek çeşitli unsurları içermektedir. Ticari itibar devri içeren sözleşmelerde alıcı tarafından satıcıya getirilen rekabet yasağı, alıcının satıcının rekabetinden korunarak müşteri bağımlılığı yaratabilmesi ve devralma işlemine ilişkin olarak yaptığı yatırımdan tam olarak yararlanabilmesi amacını taşımaktadır.

Sözleşmenin 5.4. maddesinden anlaşılacağı üzere, devralma işlemi ile birlikte satıcı konumunda bulunan şirketler, Tranter tarafından yürütlen ısı değiştiricileri işine ilişkin tüm marka ve isim haklarını Alfa Laval’e devretmektedirler. Buna ek olarak, sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı 12.15. maddesinde ‘Ticari Haklar’ın tanımlandığı bölümde devralmaya konu haklar arasında Tranter tarafından yürütülen faaliyete ilişkin her tür know-how da yer almaktadır.

380

2

Swep Carve-Out işini içeren tüm ürünler inceleme konusu sözleşmenin 5.7. maddesi ile Dover Inc.’e getirilen rekabet yasağının kapsamı dışında bırakılmıştır. Söz konusu faaliyet tekliflerde veya ihalelerde satılan, kaynaklı ısı değiştiricilerinin de dahil olduğu bölgesel ısı uygulamaları ürünleri ve ısı plakası değiştiricilerinden oluşan Minex 2 ürünleri (PHE 0.03m²/ plaka) için gerçekleştirilen araştırma ve geliştirme, tasarım, üretim, montaj, üretim, pazarlama, dağıtım, satış ve onarım işini ifade etmektedir.

Söz konusu işlem ile Dover Inc. ısı değiştiricisi üretimi ve satışı ile iştigal eden şirketlerinden olan Tranter US ve diğer Tranter şirketlerini devretmekte ancak SWEP Int. AB ile ilgili ürün pazarındaki faaliyetine devam etmektedir. Bu çerçevede Dover Inc.’in halihazırda ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren bir şirketinin bulunması ve bu şirketin faaliyetinin rekabet etmeme yükümlüğünün kapsamı dışında bırakılması nedeniyle Dover Inc.’e getirilen beş yıllık rekabet yasağının süre yönünden makul olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, satıcılara getirilen beş yıllık rekabet yasağının, yasağın getirilebileceği kişiler, kapsam ve süre yönünden gerekli olandan daha fazla bir kısıtlama içermediği, bu çerçevede söz konusu rekabet yasağına, devralma işleminin yan sınırlaması olarak, devralma işlemiyle birlikte izin verilmesi gerektiğine karar verilmiştir.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. 13.7.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5388 sayılı yasa nedeniyle 8 kurul

üyesinin katılımıyla toplantının yapılabileceğine OYÇOKLUĞU ile,

2. Bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması

Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi

olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Rekabetin Korunması

Hakkında Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum

yaratılmasının veya mevcut hakim durumu güçlendirilmesinin ve böylece

ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu

olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ

ile karar verilmiştir.

(24.11.2005 tarih, 05-79/1088-314 sayılı Kurul Kararı’na)

KARŞI OY GEREKÇESİ

13.07.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun”un 3. maddesi ile, 4054 sayılı Kanun’un 22. maddesi ;

“Rekabet Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam yedi üyeden teşekkül eder” şeklinde değiştirilmiştir.

Ayrıca, Rekabet Kurulu’nun mevcut üye sayısı bugün itibarıyla 8 olmasına rağmen, üye sayısı 7’ ye düşünceye kadar toplantıların 8 üyenin katılımı ile

yapılacağına dair geçici bir hükme de 5388 sayılı Kanun’da yer verilmemiştir.

Karar nisabı da aynı Kanun’un 5. maddesinde 7 üye için belirlenmiş olup, bu nisabın 8 üye içinde kıyasen uygulanacağına dair hüküm bulunmamaktadır.

Bu nedenle, 5388 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih olan 13.07.2005 tarihinden itibaren Kurul toplantılarının en fazla 7 üyenin katılımı ile yapılması gerektiği kanaatında olduğumuzdan, toplantının 8 üyenin katılımı ile yapılmasına dair çoğunluk görüşüne karşıyız.

Tuncay SONGÖR Süreyya ÇAKIN

İkinci Başkan Kurul Üyesi