İthal kömür pazarında rekabetin kısıtlanıp kısıtlanmadığının tespiti.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER, Prof. Dr.

Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI,

M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER: M.Ömür PAŞAOĞLU, Harun ULU

C. ŞİKAYET EDEN : - Re’sen

20

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:

- Yılyak Yakıt Pazarlama Ticaret A.Ş.

E-5 Yolu Muallim Köy Sapağı

Gebze-İzmit

- Atakaş Ticaret ve Nakliyecilik Ltd. Şti.

Organize San. Bölgesi

31900 Payas-Hatay

30

- Tayyib Madencilik A.Ş.

Barış Mah. Ankara Cad. No:176

Gebze-İzmit

- Torbapak Madencilik San. Tic. A.Ş.

Talatpaşa Mah. Emirgazi Cad. No:2

Okmeydanı-İstanbul

- Odak İç ve Dış Tic. A.Ş.

Bayar Cad. Şehit Mehmet Fatih Öngül Sok. No:5

Kozyatağı-İstanbul

- Söz konusu Şirketlerin Bağlı Şirketleri

E. DOSYA KONUSU: İthal kömür pazarında rekabetin kısıtlanıp kısıtlanmadığının tespiti.

F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu’nun 6.7.2004 tarih ve 04-45/585-M sayılı kararı ile piyasada faaliyet gösteren bazı ithalatçılar hakkında açılan önaraştırma doğrultusunda hazırlanan 30.7.2004 tarih, 2003-1-85/ÖA-04-

04-52/695-177

MÖP sayılı Önaraştırma Raporu, 2.8.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/135 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma kapsamındaki teşebbüslerin, kömür ihracatçısı teşebbüsler ile ya da diğer ithalatçılar ile rekabeti kısıtlayıcı bir işbirliğine gittiğine dair bulgulara rastlanmadığından, anılan teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

H.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Önaraştırmanın konusu bakımından iki ilgili ürün pazarı tanımlanmış olup, bunlar;

- ısınma amaçlı ithal parça kömür pazarı

70

- sanayi amaçlı ithal toz kömür pazarıdır.

Yerli parça ve toz kömürler kükürt ve uçucu oranının yüksek, kalori değerinin düşük olması nedeniyle ithal kömürlerden ayrılmaktadır. Fiyat açısından bakıldığında ise en kaliteli yerli kömürün ithal kömürün yarı fiyatına satıldığı görülmektedir.

Elektrik, fuel-oil ve doğalgaz ise ısınma amaçlı parça kömüre alternatif olabilecek diğer enerji çeşitleridir. Ancak, elektrik ve fuel-oilin birim kalori üzerinden hesaplanan maliyetinin yüksek olması ve bundan da öte kömür kullanıcısının kısa dönemde yakma sistemini doğalgaz dahil alternatif enerji kullanımına çevirememesi nedeniyle ithal kömür ayrı bir ürün pazarı olarak tanımlanmıştır.

Öte yandan, toz-parça kömür ayrımını da açıklamak gerekmektedir. Toz ve parça kömürü farklı ürün pazarları olarak tanımlanmasının iki ana nedeni vardır. İlk neden, üretim metotlarına ilişkindir. Toz kömür üretimi için buna uygun kırıcı makineler ve ince eleklerden oluşan bir üretim sistemi kurulmaktadır. Parça kömür üretimi için ise, kömürü fazla ufalamayan kırıcılar ile geniş elekler gerekmektedir. Başka bir ifade ile aynı kömürden hem toz hem de parça kömür üretmek mümkün olmasına rağmen, bunların üretim metotları birbirinden farklıdır. Kısa dönemde bir üretim sisteminden diğerine geçmek ise olanaklı değildir. Dünya pazarına bakıldığında üretici firmaların toz kömür üretimine ağırlık verdikleri, parça kömür üretimi yapanların azınlıkta kaldığı görülmektedir.

Toz ve parça kömürün farklı pazarlar olarak tanımlanmasının ikinci nedeni talep yönlüdür. Bu iki tür kömür farklı yakma sistemleri gerektirmektedir. Parça kömür ısınma amaçlı olarak konut ve işyerlerindeki sobalarda kullanılırken, toz

04-52/695-177

kömür sanayi amaçlı olarak demir-çelik, çimento fabrikaları ve termik santrallerde kullanılmaktadır.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya bakımından ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tanımlanmıştır.

H. 2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, önaraştırma kapsamındaki ithalatçıların, kömür ihracatçısı şirketlerden Krutrade AG, Mirtrade AG ve Glencore AG ile ya da kendi aralarında rekabeti kısıtlayıcı bir işbirliği içerisinde olduklarına dair herhangi bir bulguya rastlanmadığı anlaşılmıştır.

Mevcut belgeler çerçevesinde, bu teşebbüslerden Yılyak Yakıt Pazarlama Ticaret A.Ş. sahibi ve aynı zamanda genel müdürü olan kişinin, ABD’de mukim diğer şirketi Fiesta Investment Ltd. aracılığıyla Krutrade AG ile bir ortak girişim kurduğu, Krutrade AG kömürünün önemli bir bölümünün özellikle 2000-2002 yılları arasında Krufil Coal Trading Ltd. unvanlı bu ortak girişime ve Fiesta Investmen Ltd.’ye satıldığı, ancak şirket sahibi ile Krutrade AG arasında çeşitli konularda ortaya çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle ortaklığın fiilen 2003 yılı sonu itibarıyla bittiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Yılyak Yakıt Pazarlama Ticaret A.Ş.'nin diğer kömür ihracatçısı teşebbüslerle ya da piyasadaki ithalatçılarla rekabeti sınırlayıcı bir işbirliği içerisinde olduğuna dair herhangi bir bilgi elde edilememiştir.

İ. SONUÇ

Düzenlenen rapora göre; önaraştırma kapsamındaki teşebbüslerin, Türkiye'ye kömür ihraç eden ve haklarında 3.6.2004 tarih ve 04-40/454-M sayılı Kurul Kararı ile soruşturma açılan teşebbüsler ile ya da diğer ithalatçılar ile rekabeti kısıtlayıcı bir işbirliğine gittiğine dair bulgulara rastlanamadığından, söz konusu teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.