Rekabet Kurulunun 05.01.2023 tarihli ve 23-01/17-M sayılı kararıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında…

Rekabet Kurumu Başkanlığından

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,

Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN

B. RAPORTÖRLER : Enes YASAN, Merve KIZILYAR TOY, Berat Hilal GÜLER,

Gülşen EREN PEKGÖZ, Enes PAYLAŞAN, Taner ÇAKIR,

Mehmet TUNÇDEMİR, Reyhan KARAKOÇ POLATTİMUR,

Osman KOÇAK

C. BAŞVURAN

TARAF: - Erkunt Traktör Sanayii A.Ş.

Temsilcisi: Av. Coşkun AÇIKGÖZ

OSB Batıhun Cad. No: 2 Sincan/ANKARA

D. ŞİKAYETÇİ: - Gizlilik Talebi Bulunmaktadır.

(1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 05.01.2023 tarihli ve 23-01/17-M sayılı kararıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca hakkında soruşturma açılan Erkunt Traktör Sanayii AŞ tarafından sunulan taahhütlerin değerlendirilmesi.

(2) F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 08.09.2022 tarihli ve 22-41/59-M sayılı kararı ile traktör üretim ve pazarlama sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslere çeşitli uygulamalar ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettikleri iddialarına yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(3) Yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen 21.12.2022 tarihli ve 2022-6-029/ÖA sayılı önaraştırma raporu 05.01.2023 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 23- 01/17-M sayı ile içlerinde Erkunt Traktör Sanayi A.Ş.nin (ERKUNT) de bulunduğu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(4) Yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ERKUNT tarafından sunulan ve Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 06.02.2023 tarih ve 35473 sayı ile intikal eden yazıda, soruşturma konusu iddialar ile bağlantılı endişeleri bertaraf etmek amacıyla taahhüt sunma talebinde bulunulmuştur. Söz konusu talep, Kurulun 23.02.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-10/174-M(2) sayı ile pasif satışların kısıtlanmasına yönelik iddialar bakımından taahhüt görüşmelerinin başlatılmasına; 23-10/174-M(3) sayı ile diğer ihlal iddialarına yönelik taahhüt sunma taleplerinin reddedilerek mevcut soruşturma sürecine devam edilmesine karar verilmiştir. Anılan Kurul kararı üzerine ERKUNT ile taahhüt görüşmelerine başlanmış olup taahhüt görüşmeleri neticesinde ERKUNT’un nihai taahhüt metni 19.09.2023 tarih ve 42632 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(5) Sunulan taahhüt metnine ilişkin olarak hazırlanan 20.10.2023 tarihli, 2022-6-029/BN- 16 sayılı Bilgi Notu Kurulun 26.10.2023 tarihli toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

(6) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda;

- Sunulan taahhütlerin tespit edilen rekabet sorunlarını giderme hususunda

elverişli, orantılı ve yeterli olduğu gerekçesiyle kabul edilebileceği ve kısa

kararın tebliğinden itibaren üç ay içerisinde Rekabet Kurumu kayıtlarına tevsik

edilmesinin uygun olduğu,

- Dolayısıyla nihai taahhüt metninin 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin üçüncü

fıkrası ile 2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar

ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve

Soruşturmalarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ’in 14. maddesinin birinci

fıkrası uyarınca bağlayıcı hale getirilerek taahhüde konu iddialar bakımından

soruşturma sürecinin sonlandırılması gerektiği,

- Taahhüde konu edilmeyen dosya konusu diğer iddialar bakımından ise mevcut

soruşturma sürecine devam edilmesi gerektiği

sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taahhüde Konu Rekabet Sorunları

(7) ERKUNT’un, ürünlerinin bayi kanalı aracılığıyla dağıtımını/satışını gerçekleştirmek üzere bayileriyle imzaladığı “Bayilik Sözleşmesi”nin 6(h) maddesinde,(.....) hükmü yer almaktadır. Sözleşme hükmü incelendiğinde, ERKUNT’un bayilerine münhasır bölge tahsis ettiği ve bölge dışına gerçekleştirilecek satışları kısıtladığı görülmektedir.

(8) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) 4. maddesine göre münhasırlık bulunması halinde alıcının gerçekleştireceği aktif satışlar sağlayıcı tarafından sınırlandırılabileceği gibi pasif satışlara ilişkin bir sınırlama getirilmesi anılan Tebliğ’de öngörülen grup muafiyetinin dışında kalmaktadır. Bu çerçevede ERKUNT’un bayilere yönelik pasif satış yasağı getirip getirmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

(9) Aşağıda, yerinde incelemede elde edilen bulgularda geçen ve bölge ve müşteri kısıtlaması niteliğinde olabilecek yazışmalara yer verilmektedir.

Tespit 1

(10) ERKUNT Yurt İçi Satış Müdürü (.....) tarafından (.....) [1] isimli e-posta hesabına gönderilen 25.04.2016 tarihli ve “Bölge İhlali Hk.” konulu e-postada şu ifadeler yer almaktadır:

“Sayı Yetkili Satıcılarımız,

Aşağıda bilgileri verilen traktörlerin bölge ihlali yapılarak satışının gerçekleştiği

fabrikamız tarafından tespit edilmiştir. Hatta bir satış hala sizin satışçınız üzerine

duruyor, fakat çiftçi traktörü kullanıyor.

1 Yazışma içeriğinden ilgili e-posta adresinin ERKUNT bayisine ait olduğu anlaşılmaktadır.

Konu ile ilgili varsa savunmanızı yazılı olarak bildirmenizi ve varsa Çiftçilerimizin Sahip CKS belgelerinin tarafımıza ulaştırmasını rica ederim.

Sistem

Çiftçi Şasi Traktör Adres Telefon İhlal Görüntüsü

Dutluk

Mh.

(.....) (.....) 70m4 Bozova (.....) (.....) (.....)

Özveren

Mh.

(.....) (.....) 65m4 Birecik (.....) (.....) (.....)

Özveren

Mh.

(.....) (.....) 65m4 Birecik (.....) (.....) (.....)

Saygılarımla.”

(11) Tespit 1’de yer alan yazışma incelendiğinde, ERKUNT bayisinin bölge dışına satış

gerçekleştirdiğinin tespit edilmesi üzerine ilgili bayiden konuya dair savunmalar ile

birlikte traktörleri satın alan çiftçilerin ÇKS belgelerinin talep edildiği görülmektedir.

ERKUNT tarafından, bayinin gerçekleştirdiği satışların aktif-pasif satış niteliği

sorgulanmaksızın çiftçilerin kayıtlı olduğu bölgeler üzerinden değerlendirme yapılması,

bayilerin pasif satışlarının kısıtlandığı yönünde şüphe uyandırmaktadır.

Tespit 2

(12) ERKUNT çalışanı (.....) tarafından, Yurt İçi Satış Müdürü (.....)’ya gönderilen

17.08.2017 tarihli ve “TÜM YS LER BÖLGE İHLALİ UYARI” konulu e-postada ve

ekinde şu ifadeler yer almaktadır:

“(.....) Bey,

Bölgemde yaşanan bölge ihlali, telefonda fiyat verme ve internet sitesi sıfır traktör yayınlanması gibi sebeplerden dolayı ekli dosyada yer alan uyarı yazısını tüm bayilerimle paylaşmak istiyorum.

Kontrol ettikten sonra uygun görürseniz bayilere fakslatacağım.

Saygılarımla,”

“Sözleşme maddeleri ile ilgili kurallara hassasiyet gösterilmesini, ayrıca telefon ile temasa geçilen durumlarda dahi liste fiyatımız dışında fiyat verilmemesi, pazarlığa girilmemesi, çiftçinin aradığı bölge netleştirildiğinde ilgili bölgeye yönlendirilmesi ayrıca 2. El internet sitelerinde yayınlanan fiyatların liste fiyatlarıyla paralel olması gibi konular hem sizin hem diğer yetkili satıcılarımızın hem de markamızın satış ve en önemlisi itibar kaybetmemesi açısından önem arz etmektedir. Gereken hassasiyeti göstermeye devam etmenizi ve bu tip davranışların hepimize zarar verdiğini unutmamanızı önemle rica ederiz.”

(13) Söz konusu yazışma, ERKUNT yetkilisinin, bölgesindeki bayilerin bölge ihlali yapması,

telefonla iletişime geçen müşterilere fiyat vermesi ve internet sitesinde sıfır traktör ilanı

yayınlaması nedeniyle duyduğu rahatsızlık üzerine bayilere göndermek üzere

hazırladığı uyarı yazısını içermektedir. Uyarı yazısının, bölge dışından arayan

müşterilere liste fiyatı verilerek ilgili bayiye yönlendirilmesi ve internet üzerinden verilen

ilanlarda liste fiyatının verilmesinden ibaret olduğu görülmektedir. Yazışma, ERKUNT

tarafından, internet satışları da dâhil olmak üzere bayilerinin pasif satışlarının

kısıtlandığı şüphesini doğurmaktadır.

Tespit 3

(14) “(.....)” isimli e-posta hesabından ERKUNT çalışanı (.....)’a gönderilen ve bilgi kısmında

Yurt İçi Satış Müdürü (.....)’nın yer aldığı 14.02.2020 tarihli, “Bilgi Alma - Yurtiçi

Satış 14.2.2020 17_12 (.....) CRM_0001572” konulu e-postada şu ifadeler yer

almaktadır:

“(.....) müşterisi ve Traktör->65_S_4WD_Meyveci traktörü

(.....) Bey Torbalı dışında bir bayiden traktör almak istediğini söyledi. Kendi bölgesi dışında traktör alamayacağı konusunda bilgi verildi...”

(15) Tespit 3’te yer alan yazışma incelendiğinde, kendi bölgesindeki yetkili bayi dışında

bulunan bir bayiden traktör almak isteyen müşterinin, bölge dışında traktör satın

alamayacağı konusunda bilgilendirildiği ve bu durumun teşebbüs içinde raporlandığı

görülmektedir. Yazışma, müşteri tarafından talep edilmesine rağmen bölge farklılığı

gerekçesiyle satış gerçekleştirilmemesi nedeniyle bayilerin pasif satışlarının

kısıtlandığı şüphesi uyandırmaktadır.

Tespit 4

(16) ERKUNT çalışanları arasında gerçekleştirilen, 05.02.2021 tarihli ve “(.....) Bölge ihlali

ihtar ve ceza yazısı hk.” konulu e-postada ve ekinde yer alan belgelerde şu ifadeler yer

almaktadır:

(.....):

“(.....) bey (.....) Kars bayimizin ilk ihlaline karşılık ihtar yazısı ve hemen ardından 2. İhlale karşılık ceza yazısını içeren yazılar ekteki gibidir.

Bilgilerinize sunarım.

Saygılarımla.”

“(.....) şasi numaları BEREKET 65E 4WD KABİNLİ traktörü ARDAHAN iline bağlı GÖLE ilçesinde ikamet eden (.....) isimli çiftçiye satılmış olduğu tespit edilmiş, tarafınızca da 75 plaka yapılarak satıldığı teyit edilmiştir. Bölgenize dahil ÇKS belgesinin tarafımıza 1 hafta içerisinde gönderilmemesi halinde bölge ihlali tekrarında tarafınıza perakende satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki bayi komisyonunun yarısı oranında bölge ihlali cezası fatura edileceği ihtaren bildiririz.

Sözleşme maddeleri ile ilgili kurallara hassasiyet gösterilmesini, ayrıca telefon ile temasa geçilen durumlarda dahi liste fiyatımız dışında fiyat verilmemesi, pazarlığa girilmemesi, çiftçinin aradığı bölge netleştirildiğinde ilgili bölgeye yönlendirilmesi gibi konular hem sizin hem diğer yetkili satıcılarımızın hem de markamızın satış ve en önemlisi itibar kaybetmemesi açısından önem arz etmektedir. Gereken hassasiyeti göstermeye devam etmenizi ve bu tip davranışların hepimize zarar verdiğini unutmamanızı önemle rica ederiz…”

(17) Tespit 4’te yer alan yazışma incelendiğinde, ERKUNT Kars bayisinin Ardahan ilinde

ikamet eden çiftçiye traktör satması nedeniyle ihtar edildiği, çiftçinin Kars kayıtlı ÇKS

belgesinin gönderilmemesi halinde, bayi komisyonunun yarısı oranında ceza

verileceğinin belirtildiği görülmektedir. Kars bayisinin farklı bölgeye gerçekleştirdiği

satışın aktif-pasif satış niteliği sorgulanmaksızın, ÇKS’de yer alan adresin Kars

olmaması halinde ceza uygulanacağı anlaşılmaktadır. İlaveten, müşterinin telefonla

araması halinde dahi liste fiyatı verilmesi ve ilgili bölgedeki bayiye yönlendirilmesinin

önem arz ettiği belirtilmektedir. Yazışma, ERKUNT tarafından bayilerin pasif

satışlarının kısıtlandığı şüphesi doğurmaktadır.

Tespit 5

(18) ERKUNT Yurt İçi Satış Müdürü (.....) ile ERKUNT Bölge Satış Müdürü (.....) arasında

gerçekleşen 25.11.2021 tarihli WhatsApp yazışmasında şu ifadeler yer almaktadır: (.....):

“(.....) bey (.....) snaırım

Antalya fuar diye Burdur’a 130 pazarlığı yapıyor ben almalarına izin vermiyorum aslında fakat Traktör alacak kişi çiftçi değil mermerci birde Antalya’da çalışan (.....)nin bacanağı

Normalde NH alacaklar burdurdan bacanağım diye bunu alalım dedik diyor

Buradan çıkınca ben gidip burdur Erkunt ile pazarlık yapmayacam sormayacam diyor Çiftçi ile bende konuştum

Ne yapmamı önerirsiniz”

(.....):

“şimdi almazsa Ocakta %20 zamlanacağını söyle”

(.....):

“Bir yandan da geçen hafta ıspartada da fuar diye başka bölgeye satmak yok diye traktör sattırmadım dışarı”

(.....):

“Kasım fiyatı ile verebilirsin”

(.....):

“Sıkıntı bölge dışı satış ya”

(.....):

“Sen ordasın yap satışını ver (.....) [2]”

(.....):

“Fiyat ta bir indirim istemiyor”

(.....):

“Bölge dışı satış yok

sen fabrika olarak ordasın zaten

yap pazarlığını gönder (.....)

2. el varsa (.....) sor

Açıklayıcı oldu mu acaba tam yazamadım.”

(19) Tespit 5’te yer alan yazışma incelendiğinde, bir tarım fuarında ERKUNT Antalya

bayisinin Burdur’da yaşayan müşteriyle traktör satışı için pazarlık yaptığı, ERKUNT

yetkilisi tarafından bölge farklılığı nedeniyle satışa izin verilmediği, ancak müşteri ile

Antalya bayisi arasında akrabalık ilişkisi olması ve müşterinin kaçırılmak istenmemesi

nedeniyle bir diğer ERKUNT yetkilisine danışıldığı anlaşılmaktadır. Yazışmanın

devamında aynı yetkili tarafından, Isparta’da gerçekleştirilen bir başka fuarda da bölge

dışı olması nedeniyle traktör satışına izin verilmediği dile getirilmektedir. Söz konusu

ifadeler, bir bölgede düzenlenen fuara başka bölgelerden müşteri gelmesi halinde dahi

traktör satışı gerçekleştirilmediği yönünde şüphe doğurmaktadır. İlaveten, kendisine

danışılan ERKUNT yetkilisi tarafından, müşteri ile pazarlık yapılarak müşterinin Burdur

bayisine yönlendirilmesi istenmektedir. Sonuç olarak, Antalya’ya traktör satın almak

için gelen müşteriye traktör satılmayarak başka bir bölgeye yönlendirme yapılması,

ERKUNT tarafından bayilerin pasif satışlarının kısıtlandığına dair şüphe

oluşturmaktadır.

ERKUNT Isparta ve Burdur bayisi (…..) yetkilisi (…..) olduğu değerlendirilmektedir.

Tespit 6

(20) ERKUNT Yurt İçi Satış Müdürü (.....) ile (.....) [3] arasında gerçekleşen 12.04.2022 tarihli

WhatsApp yazışmasında şu ifadeler yer almaktadır:

(.....):

“… müdürüm tescil adresi Birecik, Gaziantepe traktör verebilirmiyiz”

(.....):

“Çiftçnin 2 tarafta da arazisi mevcut mu sahip olarak

CKS belgesinde”

(.....):

“hayır”

(.....):

“Yok vermeyin o zamna”

(21) Tespit 6’da yer alan yazışma incelendiğinde, ERKUNT Şanlıurfa bayisi tarafından,

Gaziantep’teki müşteriye traktör satışı gerçekleştirmek için ERKUNT’tan onay

istendiği, müşterinin ÇKS’de her iki bölgede de arazisinin olmaması nedeniyle

ERKUNT tarafından satışa onay verilmediği anlaşılmaktadır. Yazışma, aktif-pasif satış

ayrımı gözetilmeksizin, yalnızca ÇKS’deki adresler dikkate alınmak suretiyle bölge

dışına satış gerçekleştirilmesinin önlendiğine yönelik şüphe oluşturmaktadır.

Tespit 7

(22) ERKUNT çalışanları arasında gerçekleştirilen, 06.10.2022 tarihli ve “(.....) Bölge İhlali

Ceza Faturası Yazısı” konulu e-postada ve ekinde yer alan belgede aşağıdaki ifadeler

yer almaktadır:

(.....):

“(.....) Bey,

Ekteki dosyada (.....)’in bölge ihlali ceza faturası için hazırlamış olduğum yazı bulunmaktadır.

Sizin içinde uygun ise yazıyı göndereceğim.

Saygılarımla”

(…..TİCARİ SIR…..)

Mersin ili Tarsus ilçesi Karakeçili Mahallesinde, bölgeniz dışındaki müşterilere '' (.....) SERVET 80.4 4WD Meyveci '' ve '' (.....) KISMET 58e 4WD Platformlu 12+12 '' Şasi numaralı traktörleri sattığınız tespit edilmiştir.

Yukarıda belirtilen ihlallerden dolayı tarafınıza perakende satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki bayi komisyonunun yarısı ( (.....)₺ KDV dahil ) oranında bölge ihlali cezası fatura edilecektir.

Sözleşme maddeleri ile ilgili kurallara hassasiyet gösterilmesini, ayrıca telefon ile temasa geçilen durumlarda dahi liste fiyatımız dışında fiyat verilmemesi, pazarlığa girilmemesi, çiftçinin aradığı bölge netleştirildiğinde ilgili bölgeye yönlendirilmesi gibi konular hem sizin hem diğer yetkili satıcılarımızın hem de markamızın satış ve en önemlisi itibar kaybetmemesi açısından önem arz etmektedir. Gereken hassasiyeti göstermeye devam etmenizi ve bu tip davranışların hepimize zarar verdiğini unutmamanızı önem ile rica ederiz…”

ERKUNT Şanlıurfa bayisi çalışanı olduğu değerlendirilmektedir.

(23) Tespit 7’de yer alan yazışma, ERKUNT tarafından, bölge ihlali gerçekleştirdiği değerlendirilen bayiye gönderilen yazıyı içermektedir. Yazıda, ERKUNT ile bayi arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin bazı hükümlerine yer verilmektedir. Sözleşmenin 6. maddesinin (h) bendinde, bayinin ERKUNT’tan yazılı onay almaksızın ürünlerin satışı için bölgesi dışında müşteri arayamayacağı, reklam yapamayacağı, satış bürosu, şube veya dağıtım deposu gibi yerler açamayacağı düzenlenmektedir. Söz konusu hükmün, yetkili dağıtıcıların kendilerine tahsis edilmiş olan bölgeler dışındaki aktif satış faaliyetlerini kısıtlamaya yönelik olduğu değerlendirilmektedir. Ancak ilgili hükmün devamında, (.....) ifadelerine yer verilmek suretiyle, pasif satışlar bakımından bayilerin ERKUNT TRAKTÖR’e mutlaka bilgi vermesinin gerektiği anlaşılmakta ve bu çerçevede pasif satışlar bakımından bayilerin serbest olmadığı izlenimi edinilmektedir. Sözleşmenin 12. maddesinin (a) bendinde ise, (…..) ifadeleriyle, bölge dışına gerçekleştirilecek tüm satışların engellendiği ve yaptırıma tabi tutulduğu görülmektedir. Nitekim yazışmanın devamında, ilgili sözleşme hükümlerine atıfta bulunulduktan sonra, farklı bir bölgeye traktör satışı gerçekleştiren bayiye yaptırım uygulandığı ve Tespit 4’te yer alan ve pasif satışların kısıtlandığını gösteren standart uyarı metninin iletildiği görülmektedir.

(24) Yukarıda yer alan tespitler bir bütün olarak incelendiğinde, ERKUNT tarafından bayilere yönelik uygulanan;

- Bölge dışından arayan müşterilere fiyat bilgisi verilmemesi veya yalnızca liste

fiyatı verilmesi,

- Müşterinin ilgili bölgedeki bayiye yönlendirilmesi,

- Bölge dışına satış gerçekleştiren bayilerin tespit edilmesi halinde bayi

komisyonunun yarısı oranında ceza verilmesi

eylemlerinin, ERKUNT tarafından bayilerin pasif satışlarının kısıtlanmasına yönelik olduğu ve bu yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil edebileceği değerlendirilmektedir.

(25) Soruşturma sürecinde ERKUNT ile yürütülen taahhüt görüşmeleri esnasında, teşebbüsün Bayilik Sözleşmesi’nde, rekabet etmeme yükümlülüğüne yönelik 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamı dışında kalarak rekabet ihlali oluşturabilecek hükümler yer aldığı tespit edilmiştir. Aşağıda sözleşmenin ilgili maddelerine yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(26) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğüne muafiyet sağlanmayacağı düzenlenmektedir. Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 40. paragrafında, beş yıllık süreyi aşacak şekilde zımnen yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülüklerinin grup muafiyeti kapsamında olmadığı, süresi beş yılı aşmayan veya beş yıldan sonraki uzatmanın her iki tarafın açık iradesi ile mümkün olduğu ve alıcının beş yıllık süre sonunda rekabet etmeme şartına son vermesini engelleyen herhangi bir durumun olmadığı hallerde rekabet etmeme yükümlülüğünün grup muafiyetinden yararlanacağı belirtilmektedir. Ayrıca, anlaşmanın her yıl yenilenebilmesi için tarafların açıkça iradelerini birbirlerine

bildirmeleri zorunlu ise anlaşmanın belirsiz süreli sayılmayacağı ifade edilmektedir. Yine 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (b) bendinde anlaşma sonrası döneme ilişkin getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün grup muafiyeti kapsamında olmadığı belirtilerek “i) yasaklamanın, anlaşma konusu mal ya da hizmetlerle rekabet halindeki mal ve hizmetlere ilişkin olması, ii) anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olması ve iii) sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know- how’ı korumak için zorunlu olması koşullarıyla, alıcıya, anlaşmanın sona ermesinden itibaren bir yılı aşmamak kaydıyla rekabet etmeme yükümlülüğü getirilebilir.” ifadelerine yer verilmektedir.

(27) Bu kapsamda, ERKUNT tarafından bayilerine getirilen rekabet etmeme yükümlüğünün, sözleşmenin süresi ile ve en fazla 5 yıl süreyle sınırlandırıldığı, ek olarak, sözleşmenin sona ermesinden sonraki 1 yıllık dönem için getirildiği görülmektedir. Sözleşme süresince ve en fazla 5 yıl süreyle sınırlandırılan rekabet etmeme yükümlülüğünün 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun olduğu, bununla beraber sözleşme sonrası döneme ilişkin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (b) bendinde yer verilen koşullar dikkate alınmaksızın getirilen 1 yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün Tebliğ’in 5. maddesine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

(28) Yerinde incelemede elde edilen ve yukarıda yer verilen belge ve bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, ERKUNT’un bayilerinin pasif satışlarını kısıtlamasına ve bayilere rekabet etmeme yükümlülüğü getirmesine ilişkin eylemleri, 2021/2 sayılı Tebliğ kapsamında rekabet sorunu olarak değerlendirilmektedir. Teşebbüsün söz konusu rekabet sorunlarını gidermeye yönelik taahhüt sunduğu dikkate alınarak, anılan eylemler hakkında ayrıca muafiyet değerlendirmesi yapılmasına gerek görülmemiştir. H.2. Taahhüt Başvurusu ve Değerlendirilmesi

H.2.1. ERKUNT Tarafından Sunulan Taahhüt Metni

(29) ERKUNT, nihai taahhüt metnini 19.09.2023 tarih ve 42632 sayı ile Kuruma sunmuştur. ERKUNT’un dosya kapsamındaki olası rekabet sorunlarını engellemeye yönelik olarak sunduğu taahhüt metni aşağıdaki gibidir:

“TAAHHÜT 1-9

Bayilik Sözleşmesinin Ek-1’de yer alan toplamda 9 maddesinde değişiklik yapılacaktır.

Mevcut 63 bayi ile varolan sözleşmeler, taahhütlerin Rekabet Kurulu tarafından

bağlayıcı hale getirildiğine ilişkin Rekabet Kurulu kısa kararının tarafımıza tebliğ

tarihinden itibaren 3 ay içerisinde bu değişiklikleri içerecek şekilde revize edilecektir.

Taahhüt kapsamında sözleşmelerde yapılan değişikleri içeren imzalı protokoller,

taahhütlerin Rekabet Kurulu tarafından bağlayıcı hale getirildiğine ilişkin Rekabet

Kurulu kısa kararının tarafımıza tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde Rekabet

Kurumu’na tevsik edilecektir.”

(30) Bu çerçevede, taahhüt metninin Ek-1’inde yer alan ERKUNT’un Bayilik Sözleşmesi’nde yapmayı taahhüt ettiği değişikliklere aşağıda yer verilmektedir:

(.....)

(.....)

(.....) (.....)

“TAAHHÜT 10

Yeni bayiliklerin tesis edilmesi durumunda, Rekabet Kurumu tarafından bağlayıcı hale

getirilen taahhütleri içeren Bayilik sözleşmeleri imzalanacaktır. Bayilik sözleşmesi ile

birlikte Ek-2’deki bilgilendirme metni de bayiye iletilecek, bilgilendirme metninin bayi

tarafından imzalanmış örneği sözleşme ile birlikte Erkunt Traktör tarafından muhafaza

edilecektir.

EK-2

BİLGİLENDİRME METNİ

Bayilik sözleşmelerimizde yapılan değişiklikler sonrasında her bir Bayi, başka bir Bayiye tahsis edilmiş olan bölgeye aktif satış gerçekleştiremeyecektir. Bunun gerçekleşmesi, sözleşme hükümlerinin ihlali olarak değerlendirilecektir. Ancak pasif satışlar serbest olup, Erkunt Traktör tarafından pasif satışlar herhangi bir şekilde kısıtlanmayacaktır. Başka bir Bayinin bölgesindeki müşterilerden gelen ve Bayinin aktif çabası neticesi ortaya çıkmayan talepler “pasif satış” anlamına gelmektedir. Aşağıda detaylı olarak aktif ve pasif satışlar örneklendirilmiştir:

Bayinin SERBEST olduğu Pasif Satış örnekleri:

- Bayinin bir girişimi olmadığı halde başka bir Bayinin bölgesinden gelen veya telefonla arayan

müşterilere yapılacak satışlar

- Medya aracılığı ile yapılan genel nitelikli reklamlar veya promosyonlar sonrasında başka bir

Bayinin bölgesinde olan müşterilerin satın alma talepleri,

- İnternet ve benzeri yollarla yapılan satışlar,

- Müşterilerin bayiye ait web sitesini ziyaret etmesi ve bayi ile iletişime geçmesi,

- Müşterilerin Bayi tarafından otomatik olarak bilgilendirilmeyi talep etmiş olması vesilesiyle

gerçekleşen satışlar.

Bayiye İZİN VERİLMEYEN Aktif Satış örnekleri:

- Diğer bir Bayiye tahsis edilmiş bölgede satış bürosu, şube veya dağıtım deposu kurmak,

- Müşterinin kendisinden böyle bir talep gelmediği sürece başka bir bayinin bölgesindeki

müşterilere elektronik posta, katalog, promosyon gönderilmesi,

- Arama motoruna veya internet reklam sağlayıcısına bedel ödeyerek belli bir bölgedeki

müşteri grubuna reklam verilmesinin sağlanması,

- Dijital platformlar/pazaryerleri üzerinden belli bir coğrafi bölgeye yönelik olarak yapılan

reklamlar.

Bayi; Pasif Satış Kapsamında,

- Bölge dışından gelen veya arayan müşterilere vereceği fiyat konusunda serbest olup, bölge

dışından gelen veya arayan müşteriler ile bayi arasındaki ticarete Erkunt Traktör tarafından

müdahale edilmeyecek,

- Bölge dışından gelen veya arayan müşterilere satış gerçekleştirmesi durumunda komisyon

kesintisi vb. herhangi bir yaptırım uygulanmayacak,

- Kendi bölgesinde düzenlenen fuara katıldığında, başka bölgelerden gelen fuar müşterilerine

traktör satışı gerçekleştirme konusunda serbest olacaktır.

Yukarıda yer verilen bilgilendirme metni tarafıma iletilmiş ve bu şekilde bilgi edinmem

sağlanmıştır.

Tarih/İmza

Bayi

TAAHHÜT 11

Taahhüt Süreci sonucunda Bayilik sözleşmesinde yapılmasına hükmedilen

düzenlemelere ilişkin hazırlanan Ek-2’deki bilgilendirme metni, Erkunt Traktör’ün tüm

bayilerine, Taahhüt 1-9’deki revizyonları içeren protokol ile birlikte gönderilecek ve bu

şekilde protokolün imzalanması aşamasında bayilerin taahhütlere ilişkin bilgi sahibi

olmaları temin edilecektir. Taahhütlerin bağlayıcı hale getirildiğine ilişkin Rekabet

Kurulu kısa kararının tarafımıza tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde tüm bayilerce

imzalanmış birer örneği Rekabet Kurumu’na tevsik edilecektir.

TAAHHÜT 12

Ek-2’deki bilgilendirme metni 5 yıl süreyle bayilere periyodik olarak iletilerek bilgi

edinmeleri sağlanacaktır. 2024 yılından başlamak üzere 5 yıl süreyle (2024-2025-2026-

2027-2028 yıllarında), yılda 1 kez, her yılın şubat ayı son gününe kadar bilgilendirme

metni tüm bayilere e-posta ile gönderilecektir. Gönderilen e-postaların dijital kopyaları

Erkunt Traktör tarafından muhafaza edilecektir.

TAAHHÜT 13

Taahhütlerin Rekabet Kurulu tarafından bağlayıcı hale getirildiğine ilişkin Rekabet

Kurulu kısa kararının tarafımıza tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde mevcut

bayilere ve teşebbüs çalışanlarına yönelik rekabet hukuku eğitimi verilecektir ve yine

bu süre zarfında eğitime katılanların isimleri ve eğitimin kapsamı hakkında bilgi

Rekabet Kurumu’na tevsik edilecektir.”

H.2.2. Taahhüt Metninin Değerlendirilmesi

(31) Taahhüt müessesesi 16.06.2020 tarihinde kabul edilen 7246 sayılı Rekabetin

Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4054 sayılı

Kanun’a dercedilerek Türk Rekabet Hukuku uygulamasında yer bulmuştur. 4054 sayılı

Kanun’un 43. maddesinin üçüncü fıkrası şu şekildedir:

“Yürütülmekte olan bir önaraştırma ya da soruşturma sürecinde 4 üncü veya 6 ncı madde kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birliklerince taahhüt sunulabilir. Kurul söz konusu taahhütler yoluyla rekabet sorunlarının giderilebileceğine kanaat getirirse bu taahhütleri ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birlikleri açısından bağlayıcı hale getirerek soruşturma açılmamasına veya açılmış bulunan soruşturmaya son verilmesine karar verebilir. Rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlallerle ilgili olarak taahhüt kabul edilmez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından çıkarılan tebliğ ile belirlenir.”

(32) Bu doğrultuda, 2021/2 sayılı Tebliğ, 16.03.2021 tarih ve 31425 sayılı Resmî Gazete’de

yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 2021/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesi

ise şu şekildedir:

“Bu Tebliğ; açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere, 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü veya 6 ncı maddesi kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak ilgili teşebbüslerce ya da teşebbüs birliklerince sunulan taahhütleri kapsamaktadır.”

(33) 2021/2 sayılı Tebliğ’in “Tanımlar” başlıklı 4. maddesi açık ve ağır ihlallere konu olan

hususları;

“Bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabeti doğrudan ya da dolaylı olarak engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan;

1) Rakip teşebbüsler arasında fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket, gelecekte uygulanması planlanan fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgilerin paylaşılması,

2) Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arası ilişkide alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi

konularında gerçekleşen anlaşma ve/veya uyumlu eylemler ile bu konulara ilişkin teşebbüs birliği karar ve eylemleri”

olarak düzenlemiştir.

(34) Dosya kapsamında yapılan incelemeler sonucunda ERKUNT’un gerçekleştirdiği

eylemlerin bayilerin pasif satışlarının kısıtlanması ve bayilere rekabet etmeme

yükümlülüğü getirilmesi niteliğinde olabileceği değerlendirilmiştir. Bu çerçevede dosya konusu iddiaların anılan Tebliğ’in 4. maddesinde sayılan açık ve ağır ihlal kapsamına girmediği, dolayısıyla ERKUNT’un taahhüt sunmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

(35) Diğer yandan, taahhüt müessesesinin işlerliği bakımından 2021/2 sayılı Tebliğ, taahhüt sunma taleplerinin Kuruma iletilebileceği süreyi sınırlamaktadır. 2021/2 sayılı Tebliğ’in “Taahhüt Sürecinin Başlatılması” başlıklı 5. maddesi;

“(1) Haklarında yürütülen bir incelemeye taahhütle son verilmesini isteyen taraflar,

önaraştırma veya soruşturma sürecinde taahhüt sunma talebinde bulunabilirler.

Soruşturma sürecindeki taahhüt sunma talepleri Kanunun 43 üncü maddesinin

ikinci fıkrası kapsamında yapılan soruşturma bildiriminin tebliğinden itibaren üç ay

içinde Kuruma iletilir. Bu süre geçtikten sonra Kuruma iletilen taahhüt sunma

talepleri dikkate alınmaz.

(2) Taraflar, taahhüt sunma taleplerini yazılı şekilde Kuruma ileterek taahhüt

sürecini başlatır.”

hükmünü içermektedir.

(36) Soruşturma Bildiriminin ERKUNT tarafından 18.01.2023 tarihinde tebellüğ edildiği, ERKUNT tarafından yapılan taahhüt başvurusunun ise 06.02.2023 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal ettiği görülmektedir. Bu kapsamda 2021/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesine istinaden, teşebbüsün taahhüt başvurusunu süresi içinde yaptığı değerlendirilmektedir.

(37) 2021/2 sayılı Tebliğ’in “Taahhüdün niteliği” başlıklı 9. maddesinin ikinci fıkrası sunulan taahhüdün değerlendirilmesi bakımından yol göstericidir:

“Taahhüt rekabet sorunlarıyla orantılı, bu sorunları gidermeye elverişli, kısa sürede

yerine getirilebilir ve etkili şekilde uygulanabilir olmalıdır …”

(38) Bu doğrultuda taahhüt metni ve maddelerine ilişkin olarak yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.

(39) ERKUNT tarafından sunulan taahhüt metninin “TAAHHÜT 1-9” başlığı, mevcut Bayilik Sözleşmesi’nde yapılacak değişikliklere yöneliktir. Bu kapsamda, değişiklikler vasıtasıyla mevcut Bayilik Sözleşmesi’nin 3. maddesinin (b) bendinde “bölge” ifadesinin tanımının yapılacağı ve ilgili diğer maddelerde de bayiye tanımlanan bölge içerisinde yapacağı aktif satışların sınırlarının çizileceği, bayi tarafından bölge dışında yapılacak pasif satışların sınırlandırılmayacağı ve bayinin pasif satışlar konusundaki hak ve yetkilerinin korunacağına dair hükümlere açıkça yer verileceği taahhüt edilmektedir. Ayrıca, Bayilik Sözleşmesi’ne bayiler için anlaşılabilir olması amacıyla aktif ve pasif satış kavramlarının tanımlanacağı bir maddenin ekleneceği taahhüt edilmektedir. Ek olarak, Bayilik Sözleşmesi’nde yapılacak değişiklikle 6. maddenin (l) bendinde yer alan sözleşme sonrası döneme ilişkin 1 yıllık rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükmün kapsamının, 2002/2 sayılı Tebliğ’de sayılan koşullarla sınırlandırılacağı taahhüt edilmektedir. Söz konusu değişiklikler ile Bayilik Sözleşmesi’nin 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun hale getirileceği, bu çerçevede sunulan taahhüdün uygun ve yeterli olduğu değerlendirilmektedir.

(40) Taahhüt metninin “TAAHHÜT 10”, “TAAHHÜT 11” ve “TAAHHÜT 12” başlıklı bölümlerinde, bayilere revize edilen bayilik sözleşmeleriyle birlikte bilgilendirme metni gönderileceği, bilgilendirme metninin imzalanmış örneklerinin ERKUNT tarafından muhafaza edileceği, bunun dağıtım sistemine sonradan dâhil olacak bayiler için de

aynı şekilde uygulanacağı taahhüt edilmektedir. Söz konusu bilgilendirme metninde, aktif ve pasif satışlara örnek hallerin sayıldığı, bayilerin bölge dışına aktif satış gerçekleştiremeyeceği fakat pasif satışlar konusunda serbest olduklarının belirtildiği, pasif satış yapılması halinde ERKUNT tarafından bayilere müdahalede bulunulmayacağının ve bu yönde herhangi bir yaptırım da uygulanmayacağının açıkça ifade edildiği görülmektedir. Ayrıca ERKUNT tarafından bilgilendirme metninin 5 yıl boyunca yılda bir defa şubat ayının son gününe kadar bayilere e-posta ile gönderilerek bayilerin periyodik olarak bilgi edinmelerinin sağlanacağı belirtilmektedir. Bilgilendirme metni ile uygulamadaki yanlış anlaşılmaların önüne geçileceği ve hukuki belirliliğin artacağı değerlendirilmekte olup söz konusu taahhüdün uygun ve yeterli olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

(41) Taahhüt metninin “TAAHHÜT 13” başlıklı bölümünde, ERKUNT’un hem mevcut bayilerine hem de ERKUNT çalışanlarına rekabet hukuku eğitimi vereceği taahhüt edilmektedir. Söz konusu eğitimin, ERKUNT’un dağıtım ağının tüm seviyelerinde rekabet hukuku bilincini ve hukuki belirliliği artıracağı, böylelikle bilgisizlik kaynaklı rekabeti kısıtlayıcı eylemlerin önüne geçilebileceği öngörülmekte olup söz konusu taahhüdün uygun ve yeterli olduğu değerlendirilmektedir.

(42) Taahhüt metninde yer alan tüm taahhütlerin, Kurulun taahhütleri kabul ettiğine ilişkin kısa kararın tebliğ alınmasından itibaren üç ay içinde yerine getirilmesi ve Kuruma tevsik edilmesi taahhüt edilmektedir.

(43) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, ERKUNT tarafından sunulan taahhütlerin, dosya kapsamında tespit edilen ilgili rekabet sorunlarını gidereceği, aynı zamanda taahhütlerin uygulamaya konulması için belirlenen sürenin de makul olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

I. SONUÇ

(44) Rekabet Kurulunun 05.01.2023 tarihli ve 23-01/17-M sayılı kararı uyarınca

yürütülmekte olan soruşturma kapsamında;

- Erkunt Traktör Sanayii AŞ tarafından sunulan ve Kurum kayıtlarına 19.09.2023 tarih ve 42632 sayı ile intikal eden nihai taahhüt metninin, dosya kapsamında tespit edilen rekabet sorunlarını giderebilecek olması nedeniyle kabulüne,

- Erkunt Traktör Sanayii AŞ’nin sunmuş olduğu taahhütlerin, kısa kararın Erkunt Traktör Sanayii AŞ’ye tebliğini takiben 3 (üç) ay içinde Kuruma tevsik edilmesine,

- Dolayısıyla nihai taahhüt metninin teşebbüs açısından bağlayıcı hale getirilerek; bayilerin pasif satışlarının kısıtlanması ve bayilere rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesi iddiaları bakımından soruşturma sürecinin sonlandırılmasına

- Taahhüde konu edilmeyen dosya konusu diğer iddialar bakımından ise mevcut soruşturma sürecine devam edilmesine

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı

yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.