Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün, TMSF tarafından yapılan satış ihalesinde en yüksek iki…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

E. DOSYA KONUSU: Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün, TMSF tarafından yapılan satış ihalesinde en yüksek iki teklifi veren Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş. ile Tracia Çimento San. ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından devralınmasına ilişkin izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.10.2005 tarih ve 7195 sayı ile giren ve en son 28.11.2005 tarih, 8413 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla

Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.12.2005, 2005-1-121/Öİ-05-HY sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 12.12.2005 tarih, REK.0.05.00.00-120/239 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-86 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

- Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde bulunan ve 5354 sayılı Kanun ile değişik 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 15. maddesinin 7 numaralı fıkrasının (a) bendi gereğince, Fon Kurulu’nun 6.7.2005 tarih, 271 sayılı kararı ile, Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün haczedilen tüm mal, hak ve varlıklarının satılması işleminin, 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,

- Ancak Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün, 10.10.2005 tarihinde yapılan ihalede en yüksek iki teklifi veren Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası A.Ş. ve Tracia Çimento Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi teşebbüslerinden herhangi birine devredilmesi halinde, işlemin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesine ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açmayacağı, dolayısıyla söz konusu işleme izin verilebileceği

ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

1

H.1.1. Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü

1976 yılında kurulan Edirne Lalapaşa Çimento Sanayi T.A.Ş. (Lalapaşa Çimento), 1992 yılı Mart ayında üretimine başlamış, 1996 yılında ise özelleştirme yoluyla Rumeli Grubu’na geçmiştir. Lalapaşa Çimento, yıllık (……….) ton klinker ve (………..) ton çimento üretim kapasitesine sahiptir. Dosya mevcudu bilgilerde yer alan Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği ve Rumeli Holding verilerine göre Lalapaşa Çimento, Marmara Bölgesi çimento kapasitesinde %(…)’lık bir paya sahiptir. Lalapaşa Çimento’nun son beş yıla ilişkin çimento ve klinker kapasitesi, üretim miktarları ile kapasite kullanım oranları aşağıdaki gibidir:

1

Bu bütünlük içinde; menkul, gayrımenkul, maden işletme ruhsatı ve markalar bulunmaktadır.

Tablo 1- Lalapaşa Çimento’nun Yıllar İtibariyle Kapasite, Üretim ve Kapasite Kullanım

Oranları

2000 2001 2002 2003 2004

Klinker Kapasite (……...) (……...) (……...) (……...) (……...)

Klinker Üretim (……...) (……...) (……...) (……...) (……...)

(……...) (……...) (……...) (……...) (……...)

KLİNKER Kapasite Kullanım Oranı (%)

Çimento Kapasite (……...) (……...) (……...) (……...) (……...)

O Çimento Üretim (……...) (……...) (……...) (……...) (……...)

ÇİMENT Kapasite Kullanım Oranı (%) (……...) (……...) (……...) (……...) (……...)

100

Tablo 2- Lalapaşa Çimento’nun Yıllar İtibariyle Çimento Satışları (Ton/yıl)

2000 2001 2002 2003 2004

Çimento (…….) (…….) (…….) (…….) (…….)

Dosya mevcudu bilgilere göre, Lalapaşa Çimento’nun satış yaptığı bölgeler şunlardır: İstanbul (……. ve ……), Edirne (………. ve ……..), Tekirdağ (……., …….,………), Kırklareli (…….,…….,………), Çanakkale (…….,……., ………).

Lalapaşa Çimento’nun Yönetim Kurulu üyeleri aşağıdaki gibidir:

Tablo 3- Lalapaşa Çimento Yönetim Kurulu

İsim Unvan

Mehmet Çalışkan Yönetim Kurulu Başkanı

Hidayet Nalçacı Yönetim Kurulu Başkan Vekili

Mustafa Turgut Yönetim Kurulu Üyesi

Lalapaşa Çimento Fabrikası’nın 2004 yılı cirosu (…………) YTL’dir. Lalapaşa Çimento’nun satışlarının hemen hemen tamamı yurtiçine yapılmaktadır. Ancak 2005 yılında (……….) ton, 2004 yılında ise (…………..)’a (………) ton çimento ihracatı yapılmıştır.

H.1.2. Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası A.Ş. (Çimentaş)

İzmir’de kurulu olan ve 31.500.000.000.000 TL ödenmiş sermayesi olan Çimentaş, klinker, çimento, gazbeton üretim ve satışı işi ile iştigal etmektedir. Çimentaş’ın Yönetim Kurulu aşağıdaki gibidir:

Tablo 4- Yönetim Kurulu:

Yönetim Kurulu Üyeleri Görevleri

Walter MONTEVECCHİ Yönetim Kurulu Başkanı ve Murahhas Aza Francesco CALTAGİRONE Yönetim Kurulu Başkan Vekili

Yönetim Kurulu Üyesi, Murahhas Aza ve Genel Nazmi AKDUMAN

Müdür

Çimentaş’ın sermaye yapısı ise aşağıdaki gibidir:

Tablo 5- Şirketin Mevcut Sermaye Dağılımı

Hissedar Pay Oranı (%) Pay Tutarı (Milyon TL)

Intercem S.A. 77,98 24.564.673 Cementir S.A. 19,00 5.985.000 Cementir Holding S.A. - - Diğer 3,02 950.327 TOPLAM 100,00 31.500.000 Şirketin İştirak ve Bağlı Ortaklıkları

Şirketin iştiraki yoktur. Buna karşılık, 7 adet bağlı ortaklığı bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Tablo 6- Çimentaş’ın İştirakleri

Sahip Olunan Pay

Teşebbüsün Adı

Oranı (%)

Çimbeton Hazır beton ve Prefabrik Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş.

84,68 (Çimbeton)

Dosyada yer alan bilgilerden, Çimentaş’ın 2004 yılı net cirosunun 127.125.500 YTL ve son beş yıla ait klinker ve çimento üretim miktarlarının ise aşağıdaki gibi olduğu görülmektedir:

140

Tablo 7- Çimentaş’ın Yıllar İtibariyle Klinker Kapasite, Üretim ve Kapasite Kullanım Oranları

KLİNKER(Mt)

2000 2001 2002 2003 2004 Kapasite 1.520.000 1.520.000 1.520.000 1.520.000 1.520.000 Üretim (………) (………) (………) (………) (………) Kapasite (………) (………) (………) (………) (………) Kullanım

Oranı (%)

Tablo 8- Çimentaş’ın Yıllar İtibariyle Çimento Kapasite, Üretim ve Kapasite Kullanım Oranları

ÇİMENTO(Mt)

Kullanım

Oranı(%)

Çimentaş ağırlıklı olarak İzmir, Manisa, Muğla, Aydın, Balıkesir ve Denizli illerine çimento satışı yapmaktadır.

150

H.1. 3. Tracia Çimento Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (Tracia Çimento) Lalapaşa Çimento için ikinci en yüksek teklifi veren Tracia Çimento’nun sermayesi 50.000 YTL’dir. Söz konusu teşebbüsün sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:

Tablo 9- Tracia Çimento’nun Sermaye Yapısı

Hissedar Hisse Adeti Hisse Tutarı Hisse Oranı (%) Cementerie Aldo Barbetti SpA 1.998 49.950 99,9

Tecnocal Srl 2 50 0,1

Tracia Çimento’nun kontrolünü elinde bulunduran Cementerie Aldo Barbetti SpA şirketi, hisselerinin yaklaşık % 65’ine sahip olan Barbetti Ailesi tarafından kontrol edilen ve İtalya’da çimento ve hazır beton pazarlarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Söz konusu şirketlerin Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük girdilerinden birisi durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır.

Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından ikame olması söz konusu değildir. Bu nedenle iki çimento türünün ayrı pazarlar olarak ele alınması gerekmektedir. Ayrıca, bildirilen işlemin tarafları sadece gri çimento üretimi konusunda faaliyette bulunmaktadır.

Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere pazarlama yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı maddesine göre de çeşitli ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır. Ancak, gri çimento üreten bir fabrikanın tüm bu ürünleri

üretebilmesi, yani söz konusu ürünlerin arz bakımından birbirine ikame olması nedeniyle, alt pazar tanımı yapılmasına gerek bulunmamış ve pazar, “gri çimento pazarı” olarak belirlenmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Nakliye maliyetleri ve bu maliyetlerin ürünün değerine oranın yüksekliği çimentonun ekonomik olarak pazarlanabileceği coğrafyanın belirlenmesinde önemli kıstaslardandır. Bu durumda, çimento fabrikaları kuruldukları pazar ve çevresinde yüksek pazar gücüne sahipken, bu pazarlardan uzaklaştıkça pazar gücünü kaybetmektedirler. Çimentonun kendi doğal piyasasından ne kadar uzağa satılabileceğini temel olarak ana pazar ve çevre pazarlardaki oyuncu sayısı, bu pazarlardaki üretim, talep ve fiyat seviyeleri ile oyuncuların maliyet yapısı belirlemektedir.

200

Dosya konusu bildirim çerçevesinde devredilecek olan Lalapaşa Çimento, ağırlıklı olarak İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Çanakkale illerine satış yapmaktadır. Lalapaşa’nın muhtemel alıcılarından biri olan ve ihalede en yüksek teklifi veren Çimentaş ise başta İzmir ve çevresi olmak üzere, Manisa, Muğla, Aydın, Balıkesir illerine satış yapmakta, dolayısıyla ağılıklı olarak Ege Bölgesi’nde faaliyet göstermektedir. İhaledeki diğer teklifin sahibi Tracia Çimento ise söz konusu ihaleye girmek için kurulmuş bir şirket olup, Türkiye çimento piyasasında faaliyeti bulunmamaktadır.

Teklif sahiplerinin satış bölgelerinin Lalapaşa Çimento’nun satış bölgeleri ile kesişmemesi nedeniyle, bildirilen işlemle ilgili olarak coğrafi pazar tanımı konusunda derinlemesine analiz yapılmasına gerek bulunmamıştır.

H.3. Değerlendirme

Bildirim konusu işlem, 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 15. maddesinin 7 numaralı fıkrasının (a) bendi gereğince Fon Kurulu’nun 6.7.2005 tarih, 271 sayılı kararı ile, Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün haczedilen tüm mal, hak ve varlıklarının, 10.10.2005 tarihinde 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılan ihale sonucunda, ihalede en yüksek teklif veren alıcılardan birisine devredilmesi işlemidir.

Bildirim konusu dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, Lalapaşa Çimento’nun ilgili ürün pazarındaki 2004 yılı cirosunun (…………………) TL ((…………….) YTL) olduğu, dolayısıyla işlemin 1998/4 sayılı Tebliğin 5. maddesinde belirtilen ciro eşiklerini aştığı ve izne tabi bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.

Bildirim konusu devralma ile ilgili olarak Rekabet Kurumu kayıtlarına 11.11.2005 tarih, 7972 ve 11.11.2005 tarih 7973 sayı ile iki adet şikayet başvurusu da intikal etmiştir.

Lalapaşa Çimento, Marmara Bölgesi’nde %(….)’lık bir kapasite payına sahiptir. Marmara Bölgesindeki lider çimento üreticisi Akçansa olup, bu bölgedeki kapasitenin %(….)’una ve üretimin %(….)’üne sahip bulunmaktadır.

Marmara Bölgesinde Heidelberg (Akçansa), Lafarge (Lafarge Aslan) ve Italcementi (Set) gibi uluslararası yabancı gruplar faaliyet göstermekte olup, bu teşebbüsler Lalapaşa Çimento’nun ciddi rakibi konumundadırlar.

Lalapaşa Çimento’nun muhtemel alıcılarından biri olan ve ihaledeki en yüksek teklifi veren Çimentaş, Ege Bölgesi’nde faaliyet gösteren 4 çimento üreticisi teşebbüsten biridir. Söz konusu bölgede en büyük üretici ve lider teşebbüs %(…) pazar payı ile Batı Grubu olup, Çimentaş Ege Bölgesindeki 3. büyük çimento üreticisidir.

Çimentaş İzmir, Manisa, Muğla, Aydın, Balıkesir, Uşak, Denizli illerine satış yapmaktadır. Çimentaş’ın satışlarının illere göre dağılımı şu şekildedir:

Tablo10 -Çimentaş’ın Satışlarının Yıllar İtibariyle İllere Göre Miktarsal Dağılımı (ton)

2

İzmir Manisa Muğla Aydın Balıkesir Uşak Denizli Diğer Toplam

250

Tablo11 -Çimentaş’ın Satışlarının Yıllar İtibariyle İllere Göre Oransal Dağılımı (%)

İzmir Manisa Muğla Aydın Balıkesir Uşak Denizli Diğer Toplam 2002 (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) 100 2003 (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) 100 2004 (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) (……) 100 Lalapaşa ise, İstanbul (…… ve ……), Edirne (…… ve ……), Tekirdağ (……., …………, ………..), Kırklareli (……., …………, …………), Çanakkale (………, ………, …………) bölgelerine satış yapmaktadır. Lalapaşa Çimento’nun son 5 yıllık satışlarının il bazında dağılımı ise aşağıdaki gibidir:

Tablo 12- Lalapaşa Çimento’nun İller Bazında Satış Oranları (%)

Tablolarda da yer verilen satış yapılan illere bakıldığında, Çimentaş ve Lalapaşa’nın satış bölgelerinde çakışma bulunmadığı görülmektedir. Her iki fabrikanın satış bölgelerinden Çanakkale ve Balıkesir birbirine komşu iller olmasına rağmen; Çimentaş’ın Balıkesir’e satışları sadece Edremit, Ayvalık ve 2

Diğer kalemi, 2002 yılında Antalya ve Isparta, 2003 yılında Antalya iline yapılan satışlardır.

Bandırma ilçeleri ile sınırlı olup, söz konusu satışların toplam satışları içinde oranı oldukça küçüktür. Lalapaşa Çimento ise Çanakkale’ye 2003 yılından önce hiç satış yapmamış; 2003 yılından itibaren toplam satışlarının ortalama %(…)’ü oranında satış gerçekleştirmiştir. Ayrıca, 2003 yılından itibaren Çanakkale’ye yaptığı satışların önemli bir kısmı Trakya’da bulunan (………ve …………) ilçelerine olup, Çanakkale’nin Anadolu yakasında bulunan Çanakkale-(………)’e oldukça az miktarda satışı bulunmaktadır. Lalapaşa’nın Çanakkale ilinin Trakya’da bulunan ilçelerine satış yaparken diğer ilçelerine ve merkezine satış yapmamasının, Çanakkale Boğazı’nı geçmek için kullanılan feribot ücreti (20-37 YTL/kamyon)’nin toplam nakliye maliyetlerine göre oldukça yüksek olmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki bilgilerden de anlaşılabileceği gibi, Lalapaşa Çimento ile Çimentaş’ın faaliyette bulundukları pazarlar coğrafi olarak farklılık göstermekte ve kesişmemektedir. Ayrıca Marmara Bölgesi çimento pazarı dikkate alındığında, Lalapaşa Çimento’nun kapasitesi bölgenin %(…)’sı gibi küçük bir oranını oluşturmakta, söz konusu pazarda güçlü yerli ve yabancı gruplar da bulunmaktadır. Bu nedenle Lalapaşa Çimento’nun, Çimentaş tarafından devralınması neticesinde, her iki teşebbüsün de farklı bölgelerdeki çimento pazarlarında faaliyette bulunmaları nedeniyle, herhangi bir hakim durumun yaratılması ya da mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı görülmektedir.

İhalede en yüksek ikinci teklifi veren Tracia Çimento ise Türkiye’de çimento pazarında faaliyet göstermeyen bir teşebbüstür. Bu nedenle Lalapaşa Çimento’nun Tracia Çimento tarafından devralınması sonucunda da alıcı teşebbüs Tracia’nın Türkiye’de ilgili ürün pazarında faaliyet göstermemesi nedeniyle bir hakim durumun yaratılması ya da güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı ve söz konusu devralma işlemine izin verilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmelerin neticesinde başvuru konusu devralma işleminin, Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bir işlem olmadığı kanaatine varılmıştır.

300

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre:

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde bulunan ve 5354 sayılı Kanun ile değişik 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 15. maddesinin 7. fıkrasının (a) bendi gereğince, Fon Kurulu’nun 6.7.2005 tarih, 271 sayılı kararı ile, Rumeli Çimento Grubu şirketlerinden Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün haczedilen tüm mal, hak ve varlıklarının satılması işleminin,

310

1.1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmalarının Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Önbildirimlerde ve İzin

Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna,

2. Lalapaşa Çimento Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün 10.10.2005 tarihinde yapılan ihalede; en yüksek iki teklifi veren Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş. ve Tracia Çimento San. ve Ticaret Ltd. Şti.’nden herhangi birine devredilmesi işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasına veya mevcut hakim hakim durumun güçlendirilmesine ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açamayacağı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesine,

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.