Obilet Bilişim Sistemleri AŞ hisselerinin tamamının Comuto SA tarafından devralınması işlemi.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK,

Rıdvan DURAN

B. RAPORTÖRLER : Muhammet Murat KARAKAYA, Belma Nilüfer KIRIMLI,

Muhammed Mustafa AÇIKEL

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Comuto SA

Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK,

Av. Ali Kağan UÇAR, Av. Uzay Görkem YILDIZ,

Av. Göksu KIRİBRAHİM, Av. Oğuz Buğra DEMİRBAĞ

Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 Beşiktaş İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Obilet Bilişim Sistemleri AŞ hisselerinin tamamının Comuto SA tarafından devralınması işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 28.06.2024 tarih ve 53339 sayı ile giren ve eksiklikleri 14.10.2024 tarihli yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 14.10.2024 tarih ve 2024-6-023/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(2) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(3) Yapılan başvuruda, Ali YILMAZ, Yiğit GÜROCAK, Digital East Fund (DEF) ve European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) tarafından ortak kontrol edilen Obilet Bilişim Sistemleri AŞ’nin (OBİLET) tek kontrolünün Comuto SA’ya (BlaBlaCar) devredilmesi işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.

G.1. TARAFLARA İLİŞKİN BİLGİLER

G.1.1. Devre Konu: OBİLET

(4) 2012 yılında Ali YILMAZ ve Yiğit GÜROCAK tarafından kurulan OBİLET, İstanbul merkezli çevrimiçi otobüs, uçak, feribot biletleri ve araç kiralama karşılaştırması ve satışı ile otel rezervasyonları için çevrim içi platform (B2C) hizmetleri sunan bir teşebbüstür. OBİLET, ilgili altyapısı bulunmayan otobüs işletmecilerine bir envanter yönetimi ve biletleme altyapısı yazılımı (IMS) sunmaktadır. Yine OBİLET, diğer B2C çevrimiçi biletleme platformları ve bazı çevrimdışı biletleme acentelerine, %(.....)’üne sahip olduğu iştiraki Biletal İç ve Dış Ticaret AŞ (BİLETAL) aracılığı ile otobüs ve uçak yolculuk envanterini dağıtarak B2B dağıtım faaliyetlerinde bulunmaktadır.

G.1.2. Devralan: BlaBlaCar

(5) BlaBlaCar, 21 ülkede yılda 26 milyon aktif üyenin yolculuklarını paylaşmasını sağlayan bir seyahat uygulamasıdır. BlaBlaCar’ın ana faaliyet kolu, (i) yolculuk paylaşımı

(carpooling) hizmeti olmakla birlikte, teşebbüsün (ii) otobüs hatlarının işletilmesi, (iii) otobüs biletlerinin çevrim içi platformda satılması, (iv) otobüs envanter yönetimi için ERP ve IMS yazılımı sunulması (B2B çözümleri lisanslama) ve (v) otobüs biletlerinin markasız “white label” [1] internet sitelerine sunulması hizmetlerinde de faaliyeti bulunmaktadır. BlaBlaCar, Türkiye’de yalnızca özel araçlarda yolculuk paylaşımlı seyahat (carpooling) hizmeti sunmakta olup Türkiye’de başka herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. BlaBlaCar, söz konusu faaliyetini yönetimi kendisine ait olan “blablacar.com.tr” adlı platform üzerinden gerçekleştirmekte ve BlaBlaCar’ın Türkiye’de herhangi bir iştiraki, bağlı kuruluşu ve/veya temsil ofisi bulunmamaktadır. G.2. İLGİLİ PAZAR

G.2.1. İlgili Ürün Pazarı

OBİLET’in Faaliyet Alanları:

(6) Devre konu OBİLET; otobüs, uçak, feribot biletleri ve araç kiralama karşılaştırması ve satışı ile otel rezervasyonları için çevrim içi platform (B2C) hizmetleri (seyahat sorgulama, karşılaştırma, canlı destek ve bilet satın alma hizmetleri) sunan bir teşebbüstür. Ek olarak OBİLET, ilgili altyapısı bulunmayan otobüs işletmecilerine bir envanter yönetimi ve biletleme altyapısı yazılımı (IMS) sunmaktadır. Aynı zamanda OBİLET grup şirketleri, diğer B2C çevrimiçi biletleme platformları ve bazı çevrimdışı biletleme acentelerine otobüs ve uçak yolculuk envanterini dağıtarak B2B dağıtım faaliyetlerinde bulunmaktadır. Dünya çapında OBİLET’in çevrimiçi kanalları olan “obilet.com” ve OBİLET mobil uygulamasından aktif olarak bilet sattığı ve ilgili müşteri destek hizmetleri verdiği Bulgaristan ve İspanya başta olmak üzere birçok ülke bulunmaktadır. OBİLET aynı zamanda nispeten sınırlı bir ölçüde Balkan ülkelerinde IMS hizmetleri sağlamaktadır. OBİLET’in sunmuş olduğu her bir faaliyete ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir:

Otobüs Taşımacılığı İçin Biletleme Yazılımı (IMS) Hizmeti:

(7) Biletleme yazılımları, otobüs firmalarına ait seferlerin ve koltuk envanterinin firmanın kullandığı tüm satış kanallarında (terminal yazıhanesi, terminal dışı yazıhane, firma çağrı merkezi, çevrim içi bilet satış platformları, çevrim dışı bilet satış acenteleri) anlık olarak görüntülenebilmesini, değişikliklerin (rezervasyon, satış, iptal, iade, açığa alma, sefer saati değişikliği, araç değişikliği, ara durak ekleme-çıkarmaları vb.) eş anlı olarak tüm satış kanallarında ve ekranlarda senkronize olmasını, hat açma kapama, durak ekleme-çıkarma, araç atama, fiyat değiştirme gibi işlemlerin gerçekleştirilebilmesini ve biletlemeye ilişkin işlemlerin farklı kullanıcılar için belirlenen farklı yetki düzeyleri dâhilinde yapılabilmesini sağlamaktadır. Otobüs firmaları, biletleme yazılımı pazarının talep tarafını oluşturmakta, yazılım sağlayıcıları ise arz tarafında yer almaktadır. Bu iki taraf (otobüs firması-yazılımcı) arasında biletleme yazılım hizmetinin satın alınması işlemine ilişkin ücretlendirme ise, yazılım firması tarafından yapılabilmektedir. Biletleme yazılımlarının çıktısı, otobüs firmalarının sefer verilerinin satış noktalarından çevrim içi olarak görülebilmesidir. Bu noktada IMS firmaları, ilgili yazılımları üzerinde bu yazılımı kullanan her bir otobüs firmasının sefer verisini bulundurmakta, bu da kendisinden hizmet alan otobüs firmalarına bağlı olarak IMS firmasının elinde bir sefer verisi portföyü oluşmasını sağlamaktadır. IMS firmaları bu noktada, firmalara ait olan söz konusu sefer verisi portföyünü satış noktalarına dağıtma işini de ticarileştirmiş olup bu

[1] White Labeling, bir işletmenin ürettiği veya sağladığı bir ürünü veya hizmeti başka bir işletmenin adı altında satılmasına izin veren bir iş modelidir.

anlamda en büyük ticaret bilet satış platformları ile gerçekleşmekte ve bu da aşağıda yer verilen otobüs sefer verilerinin dağıtımı pazarını ortaya çıkarmaktadır.

Otobüs Sefer Verilerinin Dağıtımı (B2B) Hizmeti:

(8) Biletleme yazılımlarının geliştirilip kullanılmaya başlanmasıyla tüm satış noktalarının otobüs firmasının sefer verisine eş anlı olarak erişmesinin önü açılmıştır. B2B hizmeti veren firmaların portföyünü neredeyse bütünüyle ilgili firmanın biletleme yazılımını kullanan otobüs firmalarının sefer verileri oluşturmaktadır. Bu doğrultuda Türkiye’de birçok biletleme yazılımı sağlayıcısı, biletleme hizmeti verdiği şehirlerarası otobüs firmalarının sefer verilerini bir portföy halinde (birden fazla otobüs firması, birden fazla sefer) geliştirdikleri “Uygulama Programlama Arabirimleri” (Application Programming Interface, API) aracılığıyla, bilet satış platformlarına aktarmaktadır. Bu kapsamda biletleme yazılımı sağlayıcılarının söz konusu dağıtım hizmeti sayesinde, sefer verilerini bir portföy halinde alan tüm platformlar, kendine ait biletleme yazılımı mevcut olsun veya olmasın, yolculara bilet satışı gerçekleştirebilmektedir.

Otobüs Biletlerinin Platformlar Üzerinden Satışı (B2C) Hizmeti:

(9) Bilet satış platformları, asıl olarak otobüs firmalarının seferlerinin listelendiği pazaryeri alanları olarak faaliyet göstermekte ve otobüs firmaları ile yolcular arasında ticari ilişki kurmaktadır. Platformların ana dağıtım kanalları, masaüstü ve mobil internet siteleri ile farklı uygulama pazarlarına göre kodlanmış mobil uygulamalarından oluşmaktadır. Bunun yanı sıra, çağrı merkezleri üzerinden satış öncesi ve sonrası bilet satış işlemine yardımcı olunmaktadır. Diğer yandan biletleme yazılımına sahip otobüs firmalarının biletlerini kendilerine ait satış kanallarından kendi pazarlama imkânları ölçüsünde satabilmesi mümkündür. Dolayısıyla otobüs firmaları kendilerine ait satış kanallarından bilet satabilmekte ve/veya bilet satış platformlarından bilet satış hizmeti de alabilmektedir.

Uçak Sefer Verilerinin Dağıtımı (B2B) Hizmeti:

(10) Ülkemizde yurt içi uçak biletlerine ait sefer verileri sadece hava yolu şirketlerinin doğrudan dağıtım kanalları üzerinden elde edilmektedir. Yurt dışı uçak biletlerine ait sefer verilerinin dağıtımında ise ülkemizde yaygın olarak tercih edilen yöntem diğer ülkelerde olduğu gibi global dağıtım sistemlerinin [2] (GDS) kullanımıdır. GDS’ler Türkiye’de iç hat veri ve içerik dağıtımı yapmamakta, yalnızca uluslararası uçak bileti rezervasyonu ve biletleme içeriğini dağıtmaktadır. Özellikle çevrim içi acenteler tek bir GDS üzerinden hemen hemen bütün hava yolu şirketlerinin uçak sefer bilgilerine erişip bilet satabilmektedir.

(11) Küçük ve orta ölçekli acenteler, GDS’ler ile direkt bağlantı sağlamak yerine B2B sağlayıcılar aracılığı ile uçak bileti satışı gerçekleştirebilmektedir. B2B dağıtım hizmeti pazarı, uçak sefer verilerinin satış kanallarına temin edilmesi işini yapan firmaların oluşturduğu bir sektördür. Bu hizmet, hava yolu şirketlerinin seferlerini ve bilet fiyatlarını üçüncü taraf acentelere ve şirketlere sunmaktadır. B2B pazarında, hava yolu şirketleri uçuş seferlerini, bilet fiyatlarını ve doluluk durumunu platformlara yüklemekte, B2B’ler de bu bilgileri acentelere ve şirketlere sunmaktadır. Seyahat acenteleri veya kurumsal şirketler, bu platformları kullanarak uçak bileti satın alabildikleri gibi, müşterilerine satış yapabilmektedir. Bu platformlar genellikle API veya internet tabanlı ara yüzler üzerinden entegrasyon sağlamaktadırlar. B2B hizmet sağlayıcıları sefer verilerine

[2] GDS (Global Distribution System) başta havayolları, oteller, araç kiralama şirketleri ve seyahat acenteleri olmak üzere seyahat endüstrisi hizmet sağlayıcıları arasında işlem yapılmasını sağlayan, bir şirketin sahip olduğu veya işlettiği bilgisayarlı bir ağ sistemidir.

GDS'lere, havayollarına ve diğer B2B’lere entegre olarak erişebilmekte ve bu sefer verilerini müşterilerine sunmaktadır. B2B acentelerin geliştirdiği yazılım çözümü ile müşterisi konumundaki diğer acenteler bu sistemlere üye olup satış yapabilmektedir. Acenteler her bir hava yolu şirketi veya dağıtım kanalları ile ayrı ayrı anlaşma yapıp her biri ile ayrı hesaplaşma yapmak yerine hemen hemen bütün hava yolu uçuşlarına tek bir ekran üzerinden erişebilmekte ve biletleme işlemlerini kolayca yapabildikleri B2B sistemlerini tercih edebilmektedir.

Uçak Biletlerinin Platformlar Üzerinden Satışı (B2C) Hizmeti:

(12) Uçak bileti satışı, hava yollarının kendi satış kanalları veya Türkiye Seyahat Acentaları Birliğine üye (TÜRSAB) seyahat acenteleri üzerinden yapılabilmektedir. Seyahat acenteleri kendi içlerinde ilk olarak çevrim içi seyahat acenteleri ve çevrim dışı seyahat acenteleri olarak iki genel başlıkta gruplandırılabilmektedir. Seyahat acentelerinden yapılan satışlar haricinde bir de hava yolu firmalarının çevrim içi ve çevrim dışı olarak kendi yaptıkları satışlar bulunmaktadır. Çevrim içi uçak bileti satışı yapan teşebbüsler, yurt içi ve yurt dışı uçuşlar için üçer grupta toplanmaktadır. Bu gruplar yurt dışı uçuşlar için;

 Hava yolu firmalarının kendi çevrim içi satış kanalları,

 GDS’lere doğrudan bağlı bir şekilde, IATA [3] üyeliği bulunan ve kendi adlarına

satış yapan çevrim içi karşılaştırma siteleri,

 GDS’lerden aldığı verileri toplulaştıran aracı veri sağlayıcılarından veri alarak

onlar adına satış yapan çevrim içi karşılaştırma siteleri iken,

yurt içi uçuşlar için;

 Hava yolu firmalarının kendi çevrim içi satış kanalları,

 Hava yolu firmalarından doğrudan veri çeken çevrim içi karşılaştırma siteleri,

 Hava yolu firmalarına doğrudan bağlantısı bulunan veri sağlayıcılarından veri

çeken çevrim içi karşılaştırma siteleri

olarak sıralanabilir. Çevrim içi karşılaştırma sitelerinin uçak bileti satabilmeleri için ya hava yolu taşımacılarına doğrudan veri bağlantılarının olması ya da aracı veri sağlayıcılara bağlantı kurmuş olmaları gerekmektedir.

Feribot Biletlerinin Platformlar Üzerinden Satışı (B2C) Hizmeti:

(13) Düzenli Sefer Yönetmeliği’nde feribot, asıl amacı kısa ve orta mesafeli hatlarda yolcu taşımak olan, ancak bunun yanında araba ve kuru yük taşıyacak şekilde inşa edilmiş veya uyarlanmış ve bu amaçla kullanılan ticaret gemisi olarak tanımlanmıştır. Feribot biletlerinin satışı günümüzde farklı şekillerde yapılabilmektedir. Bu kanallardan çevrim içi olanlar; sanal acenteler, internet sitesi ve mobil uygulamalar olarak sıralanırken geleneksel kanallar; acenteler, bilet gişeleri ve çağrı merkezlerinden oluşmaktadır. Bahsi geçen kanallardan bilet gişeleri, internet sitesi ve mobil uygulamalar doğrudan taşıyıcı kanalı olup acenteler, sanal acenteler ve çağrı merkezleri aracılığıyla gerçekleştirilen satışlar üçüncü taraflarca sağlanmaktadır.

Otel Rezervasyonlarının Platformlar Üzerinden Satışı (B2C) Hizmeti:

(14) Türkiye’de otel rezervasyonu sektörü oyuncuları arasında küresel ve yerel çevrim içi konaklama platformları, otel zincirleri, bağımsız oteller, tatil köyleri ve diğer konaklama birimleri (pansiyonlar, butik oteller vb.) yer almaktadır. Bunlara ek olarak sektör paydaşları olarak teknoloji sağlayıcıları, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve seyahat 3 IATA (International Air Transport Association - Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği) tüm dünyada tarifeli hava yolu taşıyıcılarının temsil edildiği kuruluştur.

acenteleri gibi çeşitli oyuncular da sayılabilmektedir. Mevcut dönemde tüketicilerin çoğunluğu çevrim içi rezervasyon platformları aracılığıyla konaklama rezervasyonları yapmayı tercih etmektedir. Dijital platformlar, geniş otel seçenekleri, kullanıcı değerlendirmeleri ve rekabetçi fiyatlandırma gibi avantajlar sunarak müşterilerin tercihini kazanmaktadır.

Araç Kiralama Hizmetlerinin Platformlar Üzerinden Satışı (B2C) Hizmeti:

(15) Araç kiralama faaliyetleri günümüzde çeşitli kanallar aracılığı ile gerçekleştirilmektedir. Bunlar arasında çevrim dışı kanallar olarak kabul edilebilecek fiziki ofisler (havaalanlarında, tren garlarında ve şehirlerin merkezi noktalarında bulunmaktadır) ile çevrim içi kanallar olarak kabul edilebilecek internet siteleri, platformlar ve mobil uygulamalar yer almaktadır. Özellikle kurumsal olarak faaliyet gösteren ve sektörün önde gelen oyuncularından oluşan teşebbüslerin kiralama faaliyetlerinin önemli bir kısmı havaalanlarında bulunan çevrim dışı kanalları aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Sektörde tüketicilerin satın alma tercihleri; sosyoekonomik durumları, markaya olan güvenleri ve internet kullanım alışkanlıkları gibi faktörlere göre şekillenmektedir.

Devralan Konumundaki Blablacar’ın Ana Faaliyet Alanları

(16) BlaBlaCar, (i) yolculuk paylaşımı hizmeti olmakla birlikte (ii) otobüs hatlarının işletilmesi, (iii) otobüs biletlerinin platformda satılması (B2C), (iv) otobüs envanter yönetimi için ERP ve IMS yazılımı sunulması ve (v) otobüs biletlerinin markasız “white label” internet sitelerine sunulması hizmetlerinde de faaliyeti bulunmaktadır. Bu noktada söz konusu her bir hizmetin niteliğinin ve kapsamının ne olduğuna değinmek gerekmektedir.

(17) Yolculuk paylaşımı hizmeti, esasen araç/yolculuk paylaşımı anlamına gelmekte olup birden fazla kişinin aynı arabada seyahat ederek araba yolculuklarını paylaşmasına ve böylelikle yolcular ile sürücülerin yolculuk maliyetlerini paylaşabilmesine olanak sağlamaktadır. BlaBlaCar’ın Türkiye’deki platformu olan “blablacar.com.tr” kullanıcılara, yolculuk maliyetinin ilgili kısmının karşılanması suretiyle yol arkadaşlarının şehirlerarası yolculuklar yapmak için birbirlerine katıldıkları ticari nitelikte olmayan yolculuk paylaşımlı seyahatlerini yayınlama ve bunları rezerve etme imkânı sağlamaktadır. BlaBlaCar bu platformdan herhangi bir gelir elde etmemekte yani kullanıcılar platformu kullanmak için herhangi bir ücret ödememektedir.

(18) Otobüs hattı işletmeciliği faaliyeti kapsamında BlaBlaCar, Batı Avrupa ülkeleri ile sınırlı olarak işletmeciliğini yaptığı otobüs hatlarının biletlerinin satışını gerçekleştirmektedir.

(19) Otobüs biletlerinin platformda satılması (B2C) hizmeti kapsamında herhangi bir otobüs hattı işletmeksizin üçüncü taraf olarak otobüs firmalarına ait bilet satışlarını gerçekleştiren bir çevrim içi pazaryerini yönetmektedir. Bildirim Formu’nda yer verildiği üzere anılan çevrim içi pazaryeri hizmetini Polonya, Brezilya, Ukrayna ve Rusya gibi sınırlı sayıda ülkelerde yürütmektedir.

(20) İşletmeden işletmeye (B2B) çözümleri lisanslama hizmeti ise firmalar arasındaki hizmet, mal ve bilgi alışverişinin internet ortamında gerçekleştirilmesi faaliyeti olup, hammadde tedarikçisinden nihai tüketiciye kadar uzanan katma değer zincirini bütünleştirmek için kullanılan bir sanal pazarlama organizasyonudur. Bu faaliyet kapsamında BlaBlaCar, otobüs terminallerinin envanter yönetimi için ERP (Enterprise Resource Planning) adlı yazılımı, otobüs firmasının envanter yönetimi için IMS (Information Management System) adlı yazılımı sunmaktadır. Bildirim Formu’nda yer alan açıklamalar çerçevesinde ERP, işletme kaynak planlaması anlamına gelmekte olup süreçleri yönetmeye veya otomasyon sağlamaya yardımcı olan herhangi bir

sistemi içerebilmektedir. Otobüs sektöründe bu genellikle otobüs terminallerinin otobüs envanterini (yani otobüs güzergâhları, bilet satışları, otobüs iptalleri vb.) yönetmesine imkân veren genişçe bir sistemdir. Basit bir ifadeyle; bütün otobüsler, bunların kalkış/varış saatleri, durakları, bu otobüslerdeki koltuk sayısı, koltuk fiyatları vb. hakkında bilgi içeren bir sistemdir. Bu sistemde her şeyin otomatik olması ve tek bir yerde saklanması sayesinde otobüs terminalleri, “çifte satış”, “fazladan satış” vb. riski taşımadan bilet satabilmektedir.

(21) Blablacar tarafından yürütülen faaliyetler kapsamında IMS “Bütünleşik Yönetim Sistemi” anlamına gelmektedir ve bu da şirketlerin süreçlerini yönetmek için kullandığı bir sistemdir. Otobüs taşımacılığı sektöründe bu, genellikle otobüs firmaları tarafından otobüs envanterlerini yönetmek ve IMS’ye bağlanan farklı üçüncü taraf kanallar aracılığıyla otobüs biletlerinin sorunsuz bir şekilde satışını sağlamak amacıyla kullanılan küçük/orta ölçekli bir sistemdir. Bu bakımdan her bir yazılım çözümünün hedef kullanıcı grubu farklı olmakta, ERP yalnızca çok sayıda otobüs taşımacısıyla çalışan otobüs terminallerini hedeflerken, IMS otobüs firmalarının kendi envanterlerini yönetmelerine olanak tanımaktadır. BlaBlaCar ERP yazılımını yalnızca Rusya’ya sunarken IMS yazılımını Rusya ve Ukrayna’da sunmaktadır.

(22) Son olarak “white label” faaliyeti kapsamında teşebbüs otobüs firmalarının otobüs bilet satışı gerçekleştirmesi için markasız internet sitelerini sunmaktadır. (…..). Bununla birlikte Türkiye’deki otobüs terminallerine bu hizmetin gerek teknoloji sağlayıcıları gerekse de B2C platformlar tarafından sunulmadığı ifade edilmiştir. Teşebbüs, (.....) ifade etmiştir.

(23)

(.....TİCARİ SIR…..)

(24) İlgili işlem kapsamında tarafların Türkiye’de hâlihazırda yatay veya dikey nitelikte örtüşen faaliyetleri bulunmamaktadır. Küresel ölçekte bakıldığında ise BlaBlaCar’ın otobüs IMS ve otobüs B2C pazarlarındaki faaliyetleri ile OBİLET’in otobüs IMS ve otobüs B2C pazarları arasındaki faaliyetleri arasında yatay bir örtüşme olduğu görülmektedir. Benzer şekilde, BlaBlaCar’ın otobüs hattı işletmeciliği ve otobüs IMS pazarlarındaki faaliyetleri ile OBİLET’in otobüs B2B ile otobüs B2C faaliyetleri arasında dikey bir örtüşme meydana gelebileceği anlaşılmaktadır. Ek olarak, OBİLET’in B2B faaliyeti ile BlaBlaCar’ın B2C faaliyeti arasında da dikey bir örtüşme meydana gelebileceği görülmektedir. Bununla birlikte İlgili Pazar Kılavuzu’nun 20. paragrafında yer alan “İnceleme konusu işlem gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesinden yola çıkılarak, değerlendirmede ulaşılan sonucu değiştirmeyeceği için herhangi bir ilgili ürün pazarı tanımlaması yapılmamıştır.

G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(25) İlgili Pazar Kılavuzu’nda coğrafi pazar; teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden kolayca ayrılabilen bölgeler olarak tanımlanmıştır.

(26) İlgili Pazar Kılavuzu’nun 20. paragrafı göz önünde bulundurularak, yapılan tespit ve değerlendirmelere herhangi bir etkisi olmayacağından hareketle, ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır. Bununla birlikte bildirime konu işleme ilişkin değerlendirmeler Türkiye coğrafi pazarı dikkate alınarak yapılmıştır.

G.3. DEĞERLENDİRME

G.3.1. İşlemin Niteliği ve Bildirim Yükümlülüğü

(27) Kurum kayıtlarına 28.06.2024 tarih ve 53339 sayılı belge ile intikal eden başvuruda OBİLET’in tek kontrolünün BlaBlaCar tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.

(28) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) birleşme ve devralma sayılan hallerin belirlendiği 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, “kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması” işlemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında devralma işlemi sayılacağı belirtilmiştir.

(29) OBİLET hâlihazırda, %(.....) hisse oranı ile DEF, %(.....) hisse oranı ile Yiğit GÜROCAK, %(.....) hisse oranı ile Ali YILMAZ ve %(.....) hisse oranı ile EBRD tarafından ortak kontrol edilmekte olup bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi amacıyla 14.06.2024 tarihinde akdedilen “Hisse Alım Sözleşmesi” uyarınca, BlaBlaCar, OBİLET’e ait hisselerin (.....) iktisap etmek suretiyle ilgili teşebbüsün tek kontrolünü devralacaktır. Ek olarak, Bildirim Formu’nda, (.....) dile getirilmiştir.

(30) Verilen bilgiler doğrultusunda, işlem neticesinde OBİLET, BlaBlaCar’ın tek kontrolüne geçeceğinden kontrol yapısında kalıcı bir değişiklik meydana gelecektir. Bu bağlamda bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi niteliğindedir.

(31) Öte yandan, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine göre bir birleşme veya devralmanın Kurul iznine tabi olabilmesi için “İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yedi yüz elli milyon TL’yi ve işlem taraflarından en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı iki yüz elli milyon TL’yi” veya “devralma işlemlerinde devre konu varlık ya da faaliyetin, birleşme işlemlerinde ise işlem taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun iki yüz elli milyon TL’yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin dünya cirosunun üç milyar TL’yi” aşması gerekmektedir.

(32) Tarafların ciro bilgileri dikkate alındığında, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin (b) bendi uyarınca belirlenen eşiklerin aşılmış olduğu ve bu sebeple bahse konu işlemin bildirime ve Kurulun iznine tabi bir işlem olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

G.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme

(33) Bildirime konu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurup doğurmadığının tespiti gerekmektedir. Bu çerçevede ilk olarak bildirime konu işlemden etkilenen pazarlar ortaya konulmalıdır.

(34) 2010/4 sayılı Tebliğ ekinde yer alan bildirim formunda etkilenen pazarlar, “Türkiye’de, a) Taraflardan ikisinin veya daha fazlasının aynı ürün pazarında ticari faaliyette bulunduğu (yatay ilişki), b) Taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ilgili pazarın alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu (dikey ilişki), tüm ilgili ürün pazarlarından ve ilgili coğrafi pazarlardan oluşmaktadır.” olarak tanımlanmıştır. Bildirime konu işlem nedeniyle etkilenen pazar bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla tarafların faaliyetleri arasında yatay veya dikey bir örtüşmenin olup olmadığının ele alınması gerekmektedir.

(35) BlaBlaCar, otobüs hatlarının işletilmesi ve bu otobüs hatları için bilet satışı hizmetini yalnızca Batı Avrupa ülkelerinde gerçekleştirmektedir. Hat işletmeksizin otobüs firmalarının biletlerinin otobüs pazaryerinde satışı hizmetini ise Polonya, Brezilya, Ukrayna ve Rusya gibi birkaç ülkeyle sınırlı kalacak şekilde sunmaktadır. BlaBlaCar ERP’yi sadece Rusya’da otobüs terminallerine lisanslarken, IMS yazılımını ise Rusya ve Ukrayna’da otobüs envanterlerini yönetebilmeleri için otobüs firmalarına lisanslanmaktadır. Bu kapsamda BlaBlaCar’ın Türkiye’deki tek faaliyeti “yolculuk paylaşımı” hizmeti olup bu hizmeti toplam 21 ülkede sunmaktadır. BlaBlaCar’dan yolculuk paylaşımı hizmeti pazarına ilişkin rakiplerinin ve kendisinin tahmini pazar payı bilgisi talep edilmiş olup teşebbüs tarafından bu pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin Jurnal Sharing, Trampen, Ortak Araba ve Tek Araçla Gidelim (TAG) olduğu, rakiplerin tahmini pazar paylarının %(.....) daha az iken BlaBlaCar’ın pazar payının %(.....) seviyelerinde olduğu bildirilmiştir. Bununla birlikte BlaBlaCar’ın Türkiye’de yaklaşık (.....) koltuğun seyahat etmesini sağladığı da ifade edilmiştir.

(36) Tarafların faaliyet alanları ile faaliyet gösterdikleri ülkelere ilişkin bilgilere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:

Tablo-1: BlaBlaCar ve OBİLET’in faaliyet alanları ve faaliyet gösterdikleri ülkeler

Bosna Hersek,

(B2B) + Otobüs Biletlerinin

Tarafların Faaliyetlerinin Örtüştüğü

HİZMET BLABLACAR OBİLET

Pazarlar

Makedonya, Platformlar Üzerinden Satışı (B2C)

Karadağ faaliyetleri ile BlaBlaCar’ın otobüs

IMS faaliyeti arasında potansiyel

dikey örtüşme

 Türkiye dışında yatay ve

dikey örtüşme

TÜRKİYE,

 Türkiye’de potansiyel yatay

Letonya,

Otobüs örtüşme

Venezuela,

Kolombiya,

OBİLET’in otobüs B2B ve otobüs

Azerbaycan

B2C faaliyetleri arasında potansiyel

dikey örtüşme

 Türkiye’de BlaBlaCar’ın

Otobüs Hattı İşletmeciliği + Otobüs Otobüs Sefer

Taşımacılığı İçin Biletleme Yazılımı Verilerinin Faaliyeti bulunmamaktadır. TÜRKİYE

(IMS) faaliyetleri ile OBİLET’in Dağıtımı (B2B)

otobüs B2B faaliyeti arasında

potansiyel dikey örtüşme

Uçak Sefer

Bu pazar için örtüşme Verilerinin Faaliyeti bulunmamaktadır. TÜRKİYE

bulunmamaktadır.

Dağıtımı (B2B)

Uçak

Biletlerinin

Bu pazar için örtüşme Platformlar Faaliyeti bulunmamaktadır. TÜRKİYE

bulunmamaktadır.

Üzerinden

Satışı (B2C)

Feribot

Biletlerinin

Bu pazar için örtüşme Platformlar Faaliyeti bulunmamaktadır. TÜRKİYE

bulunmamaktadır.

Üzerinden

Satışı (B2C)

Otel

Rezervasyonla

rının Bu pazar için örtüşme

Faaliyeti bulunmamaktadır. TÜRKİYE

Platformlar bulunmamaktadır.

Üzerinden

Satışı (B2C)

Araç Kiralama

Hizmetlerinin

Bu pazar için örtüşme Platformlar Faaliyeti bulunmamaktadır. TÜRKİYE

bulunmamaktadır.

Üzerinden

Satışı (B2C)

(37) Yukarıdaki tablodan, BlaBlaCar’ın otobüs IMS ve otobüs B2C pazarlarındaki faaliyetleri

ile OBİLET’in otobüs IMS ve otobüs B2C pazarları arasındaki faaliyetleri arasında

küresel ölçekte yatay bir örtüşme olduğu ve Türkiye’de de bir yatay örtüşme

gerçekleşeceği anlaşılmaktadır.

(38) BlaBlaCar’ın otobüs hattı işletmeciliği faaliyeti ile OBİLET’in otobüs IMS, otobüs B2B

ve otobüs B2C pazarlarındaki faaliyetleri arasında ise Türkiye’de bir dikey örtüşme

olacağı görülmektedir. Öte yandan, BlaBlaCar’ın otobüs hattı işletmeciliği ve IMS

faaliyetleri ile OBİLET’in Türkiye’deki otobüs B2B ve otobüs B2C faaliyetleri arasında;

BlaBlaCar’ın otobüs B2C faaliyeti ile OBİLET’in otobüs IMS ve otobüs B2B faaliyeti

arasında bir dikey örtüşme meydana gelebileceği anlaşılmaktadır.

(39) Her ne kadar BlaBlaCar tarafından Türkiye’de yalnızca yolculuk paylaşımı hizmetinin verilmeye devam edileceği, yatay ve dikey örtüşmeye yol açan alanlarda faaliyette bulunulmayacağı belirtilmiş olsa da, söz konusu faaliyetler bakımından iki teşebbüsün Türkiye’de potansiyel olarak rakip olabileceği ve bu bağlamda yatay ilişki doğabileceği ya da dikey örtüşen faaliyetler bakımından dikey ilişki içinde bulunabilecekleri öngörülmektedir. Bu çerçevede, anılan pazarlar bakımından devralma işleminin potansiyel rekabet üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

G.3.2.1. Potansiyel Rekabete İlişkin Değerlendirme

(40) İlk olarak, bildirime konu işlemin yatay örtüşmenin meydana gelebileceği otobüs IMS ve otobüs B2C pazarları üzerindeki etkilerine değinilmelidir. Bildirim Formu’ndan, BlaBlaCar’ın bu faaliyetleri Türkiye’de hâlihazırda yürütmediği anlaşılmaktadır. Ancak, Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’un (Yatay Kılavuz) 66. vd. paragraflarında ilgili pazarda hâlihazırda faaliyette bulunan bir teşebbüs ile potansiyel bir rakip arasında gerçekleşen bir birleşmenin, her ikisi de hâlihazırda faaliyette bulunan iki teşebbüs arasında gerçekleşen bir birleşme ile benzer rekabet karşıtı sonuçları olabileceği ifade edilmektedir. Potansiyel bir rakiple gerçekleşen bir birleşme, söz konusu potansiyel rakibin ilgili pazarda hâlihazırda faaliyette bulunan teşebbüsler üzerinde önemli rekabetçi baskılarının olması halinde; tek taraflı ya da koordinasyon doğurucu etkiler şeklinde yatay rekabet karşıtı etkilere yol açabilecektir.

(41) Yatay Kılavuz’un 66. vd. paragraflarında da belirtildiği üzere, potansiyel bir rakiple gerçekleşen bir birleşmenin hâkim durum yaratarak veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirerek etkin rekabeti önemli ölçüde azaltması için iki koşulun gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu koşullardan ilki, potansiyel rakibin pazardaki mevcut oyuncular üzerinde hâlihazırda kayda değer bir rekabetçi baskısının bulunması ya da söz konusu potansiyel rakibin etkin bir rekabetçi güç olacağına dair güçlü bir olasılığın bulunmasıdır. Potansiyel rakibin ilgili pazara, yakın bir gelecekte girme yönündeki tasarıları bu anlamda dikkate değer göstergelerdir. Koşullardan ikincisi ise, birleşme sonrasında da yeterince rekabetçi baskı oluşturabilecek kadar diğer potansiyel rakiplerin bulunmamasıdır. Potansiyel rekabet, pazardaki rekabetin fikri mülkiyet hakları ya da ağ etkilerinin mevcudiyeti gibi çeşitli nedenlerle kısıtlanmış olduğu pazarlarda daha fazla önem arz etmektedir. Bu sebeple ilaç, biyoteknoloji gibi inovasyonla gelişen ya da çok taraflı platformların faaliyet gösterdiği ve önemli ağ etkilerinin bulunduğu pazarlarda birleşmeler potansiyel rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olabilecektir.

(42) Dosya konusu işlem açıklanan hususlar çerçevesinde değerlendirildiğinde, ilk olarak potansiyel rakip konumundaki BlaBlaCar’ın, devraldığı OBİLET’in rakipleri üzerinde önemli bir rekabet baskısı oluşturmaya elverişli imkânlardan yoksun olduğu görülmektedir. BlaBlaCar, hâlihazırda ülkemizde yalnızca yolculuk paylaşımı hizmeti vermekte olup yatay örtüşen pazarlar olan otobüs IMS ve otobüs B2C pazarlarında faaliyeti bulunmamaktadır. Ayrıca teşebbüsün gelecekte bu faaliyetleri Türkiye’de yürütmeyi planlamadığı ifade edilmiştir. İşlem sonrasında OBİLET’in IMS hizmetleri bakımından Türkiye’ye odaklanmaya devam edeceği, ancak Romanya, Bulgaristan, Sırbistan ve diğer Balkan ülkelerine genişleme hedefinin sürdürüleceği, BlaBlaCar’a ait otobüs-tren bileti envanterini ise Ukrayna, Polonya ve İspanya’da kullanmayı planladığı ifade edilmiştir. Ek olarak BlaBlaCar, bildirime konu işlem sonrasında yakın gelecekte OBİLET’in platformlarında değişikliğe gitme veyahut OBİLET (ve aynı zamanda BİLETAL) markalarını içine alma veya değiştirme planı bulunmadığını, OBİLET’in yakın gelecekte, tek başına bir işletme olarak faaliyet göstermeye devam etmesinin

planlandığını belirtmiştir. BlaBlaCar ayrıca, (.....) amaçlamadığını, bu nedenle hâlihazırda OBİLET tarafından gerçekleştirilen söz konusu faaliyetlerin sadece OBİLET platformlarında kalmaya devam edeceğini ifade etmiştir. Yapılan açıklamalarda, OBİLET’in bahse konu faaliyetler bakımından sahip olduğu know-how ve müşteri çevresinin BlaBlaCar’ın yurtdışında yürüteceği faaliyetlerin geliştirilmesi için kullanılmasının planlandığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla BlaBlaCar’ın Türkiye’deki otobüs IMS ve otobüs B2C pazarlarına aktarabileceği önemli bir kaynağın bulunmadığı, ancak OBİLET’in sahip olduğu kaynağı Türkiye dışındaki ülkelerdeki faaliyetlerini genişletmekte kullanacağı, Türkiye’de yatay etkilenmesi muhtemel pazarlar bakımından BlaBlaCar’ın faaliyet göstermeyeceği değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, BlaBlaCar’ın rakipler üzerinde rekabetçi baskı uygulamaktan uzak olduğu anlaşılmaktadır.

(43) Devre konu OBİLET’in otobüs IMS ve otobüs B2C pazarlarındaki faaliyetlerindeki hâkim durumu 2021-6-018 sayılı nihai inceleme dosyasında ele alınmıştır. Bu dosyada OBİLET tarafından aynı pazarlarda faaliyet gösteren BİLETAL’ın devralınması işlemi incelenmiştir. Anılan dosya kapsamında, OBİLET’in otobüs IMS hizmeti pazarında son üç yılda yaklaşık payının (.....) civarında ve otobüs B2C pazarındaki payının ise yaklaşık (.....) olarak gerçekleştiği tespit edilerek OBİLET tarafından 09.08.2024 tarihli ve 55029 sayılı yazı ile sunulan taahhütler, devralma işleminden kaynaklanan rekabet endişelerini gidermekte yeterli bulunarak 14.08.2024 tarih ve 24-33/815-345 sayılı Kurul kararı ile işleme koşullu izin verilmiştir. Dolayısıyla, devralma işlemi kapsamında BlaBlaCar’ın Türkiye pazarındaki mevcut oyuncular üzerinde hâlihazırda kayda değer bir rekabet baskısının bulunmadığı ve gelecekte etkin bir rekabetçi güç olacağına dair güçlü bir olasılığın da olmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan hususlar ışığında, OBİLET ile BlaBlaCar arasındaki potansiyel rakiplik ilişkisinden kaynaklanan bir rekabet karşıtı etkinin tespiti için aranan ilk koşulun gerçekleşmediği değerlendirilmektedir.

(44) Devralmanın potansiyel rekabet üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde bakılacak ikinci koşul Yatay Kılavuz’da birleşme sonrasında da yeterince rekabetçi baskı oluşturabilecek kadar diğer potansiyel rakiplerin bulunmaması olarak ifade edilmiştir. Potansiyel rekabet analizinde öncelikle pazarın gelecekte nasıl şekilleneceği ve ölçek ekonomileri, ürün farklılaştırması, kıt kaynaklara erişim gibi hususlar dikkate alınarak pazara girişlerin kârlı ve dolayısıyla olası olup olmadığı değerlendirilmelidir. Birleşmeyle ortadan kalkması beklenen potansiyel rekabetin oluşturduğu baskının seviyesini değerlendirmek için potansiyel rakibin etkin bir rekabetçi güç olacağına ilişkin olasılığın, potansiyel rakibin büyüklüğünün ve ilgili pazara girmesi öngörülen zaman diliminin incelenmesi gerekmektedir. Bu aşamada tüketici anketleri, teşebbüslerin kendi iç değerlendirmeleri veya inovasyon programlarının gelişiminin seyri dikkate alınabilecektir. İşlem değerinin büyüklüğü de birleşmenin potansiyel rakip ile gerçekleşeceğini işaret edebilecek bir gösterge niteliğinde incelemeye dâhil edilebilecektir.

(45) Dosya konusu devralma işlemi bakımından otobüs IMS ve otobüs B2C pazarlarındaki rakiplere ve paylarına aşağıda yer verilmektedir:

Tablo-2: Otobüs Taşımacılığı İçin Biletleme Yazılımı (IMS) Hizmeti Pazarındaki Pazar Payları (%) 4

2021 2022 2023

OBİLET (.....) (.....) (.....) BİLETALL (.....) (.....) (.....) 4 Teşebbüslerin 2021 ve 2022 yıllarına ait bilet satış adedi verileri, 15.06.2023 tarih ve 23-27/521-177 sayılı karar ile sonuca bağlanan 2022-5-020 no’lu dosyası kapsamında elde edilen bilgilerden elde edilmiştir. 2023 verileri ise 07.06.2024 tarih ve 2021-6-018/Nİ sayılı rapordan alınmıştır.

Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler

Tablo-3: Otobüs Biletlerinin Platformlar Üzerinden Satışı (B2C) Hizmeti Pazarındaki Pazar Payları (%) 5

2021 2022 2023

OBİLET (.....) (.....) (.....)

Kaynak: 15.08.2024 tarihli, 24-33/815-345 sayılı Kurul kararı.

(46) Yukarıdaki tablolar incelendiğinde, otobüs IMS hizmetleri pazarında OBİLET dışında MYDATA, ECE YAZILIM ve ATLAS YAZILIM adlı üç rakibin bulunduğu görülmektedir. Bu üç rakibin dışında pazara potansiyel rakiplerin girişinin mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. 2021-6-018 sayılı nihai inceleme dosyasında, biletleme yazılımlarının diğer yazılımlardan farklılaşması, zor algoritmalar içermesi, yatırım maliyeti gereksinimi, düşük kar marjı sunması, her bir otobüs firmasının tek bir biletleme yazılımı kullanması, OBİLET’in dikey bütünleşik yapıya sahip olması, her üç pazarda da hâkim durumda bulunması ve özellikle B2C pazardaki gücü gibi hususların piyasadaki teşebbüslerin büyümesi veya piyasaya yeni teşebbüslerin girmesi önünde giriş/büyüme engeli oluşturduğu değerlendirilmiştir. Bu giriş/büyüme engellerinin birleşme işlemine taraf olan teşebbüsler üzerinde rekabetçi baskı oluşturabilecek nitelikte muhtemel, zamanında ve yeterli düzeyde giriş yapılması ihtimalini oldukça azalttığı ayrıca pazardaki mevcut teşebbüslerin büyümelerini engellediği tespit edilmiştir. Aynı dosya kapsamında, otobüs IMS pazarındaki rekabet endişesinin bertaraf edilmesi için OBİLET tarafından sunulan taahhütler kabul edilmiştir. IMS pazarına ilişkin olarak OBİLET;

(…..TİCARİ SIR…..)

yönünde taahhütte bulunmuştur.

(47) Sunulan taahhütlerin en önemlisi OBİLET tarafından IMS hizmetinin sağlanması için kullanılmakta olan (…..). Söz konusu taahhüt potansiyel rakiplerin pazara girişlerini kolaylaştıracak nitelik taşımakta olup Kurul tarafından da kabul edilmiştir. Dolayısıyla pazarın şekilleneceği yapıda potansiyel rakiplerin pazara giriş engellerinin kalkacağı değerlendirilmektedir.

5 HEYBİLET, HEPSİBURADA ve BİLETDÜKKANI, otobüs biletlerinin platform üzerinden satılması hizmetine ilişkin faaliyetlerine 2023 yılında başlamış olup teşebbüslerin otobüs biletine ilişkin geçmiş yıllara ait satış verisi bulunmamaktadır.

(48) Otobüs B2C pazarı bakımından potansiyel rakiplerin durumu değerlendirilecek olursa, OBİLET’in %(.....) oranındaki payıyla hâkim durumda olduğu bu pazarın rekabete açılması gerektiği hususu 2021-6-018 sayılı dosya kapsamında incelenmiş olup bilet satış platformu pazarında; OBİLET’in finansal gücünün, marka bilinirliğinin, dikey bütünleşik yapısının, rakiplerinden çok daha büyük ölçekte reklam harcaması yapabilmesinin ve pazarın çift taraflı özelliğinin getirmiş olduğu pozitif şebeke dışsallıklarının pazardaki teşebbüslerin büyümesi veya pazara yeni teşebbüslerin girmesi önünde giriş/büyüme engeli oluşturduğu, bu giriş/büyüme engellerinin birleşme işlemine taraf olan teşebbüsler üzerinde rekabetçi baskı oluşturabilecek nitelikte muhtemel, zamanında ve yeterli düzeyde giriş yapılması ihtimalini oldukça azalttığı ve ayrıca pazardaki mevcut teşebbüslerin büyümelerini engellediği tespit edilmiştir. Potansiyel rekabetin gelişimini zorlaştıran bu durumun olumsuz etkilerinin bertaraf edilebilmesi amacıyla OBİLET tarafından çeşitli taahhütler sunulmuştur. Bu taahhütler genel olarak, B2C faaliyeti yürütecek teşebbüslere otobüs taşıması yapan firmalarının envanter bilgilerinin aktarılmasının sağlanmasına ve B2C platformlarında OBİLET lehine reklam ve yönlendirme faaliyetinde bulunulmayacağına ve otobüs firmalarının envanter bilgilerinin diğer B2C hizmeti veren teşebbüslere verilmemesi yönünde münhasırlık uygulamalarından kaçınılacağına yönelik olup Kurulun 23-27/521-177 kararında söz konusu taahhütlerin B2C pazarındaki rekabet endişelerini bertaraf edeceğine hükmedilmiştir. Aynı zamanda OBİLET yukarıda sözü edilen nihai inceleme kapsamında da bu taahhütlerin benzerini sunarak ilgili taahhütlerini güçlendirmiştir. Bu taahhütler OBİLET’in;

(…..TİCARİ SIR…..)

yönelik olup 24-33/815-345 sayılı Kurul kararıyla kabul edilmiştir.

(49) Açıklanan hususlara ek olarak, BlaBlaCar söz konusu taahhütlerden hâlihazırda haberdar olduğunu ve bildirilen işleme izin verilmesi durumunda bu taahhütlere bağlı kalacağını bildirmiştir. Ek olarak bildirime konu işlem özelinde BlaBlaCar’ın teknolojik bilgi birikimi ve küresel ticari tecrübesi ile OBİLET’in kendi ürünlerini geliştirmesi olanaklarının yüksek olduğu, bu temel üzerinde devralma işleminin etkinlik yaratıcı boyutlarının mevcut olduğu, BlaBlaCar’ın finansal gücü ve uluslararası ağı, birleşme özelinde OBİLET ile bir araya gelse bile ilgili pazarda herhangi bir giriş veya büyüme engeli yaratmayacağı, OBİLET’in hâlihazırda Kurula sunmuş olduğu taahhüt listesine uyumun devam edeceği belirtilmiştir. Kaldı ki 15.08.2024 tarih ve 24-33/815-345 sayılı Kurul kararı sonucunda taahhütle neticelenen Nihai İnceleme kapsamında alınan taahhütlerin B2C ve IMS pazarlarında ortaya çıkan/çıkabilecek rekabeti kısıtlayıcı etkileri bertaraf edecek nitelikte olması, ilgili taahhütlerin üç yıl süre ile geçerli olacak olması, söz konusu karar kapsamında alınan taahhütlerin IMS hizmetleri pazarındaki rekabeti önemli ölçüde etkileyecek olması hususlarının da dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir.

(50) Ek olarak BlaBlaCar’ın devralma işlemi ile birlikte OBİLET’in sunmuş olduğu taahhütlerin yerine getirilmesinden sorumlu olacağı ve pazarın gelecekte söz konusu taahhütler çerçevesinde şekilleneceği öngörülmektedir. Bu nedenle bildirime konu işlemin yatay örtüşen pazarlardaki potansiyel rekabet üzerindeki olumsuz etkilerinin sınırlı olacağı değerlendirilmektedir.

(51) Yukarıda yer verildiği üzere bildirime konu işlem, BlaBlaCar’ın otobüs hattı işletmeciliği ve otobüs IMS faaliyetleri ile OBİLET’in otobüs IMS, otobüs B2B ve otobüs B2C pazarlarındaki faaliyetleri arasında Türkiye’de potansiyel bir dikey örtüşme olabileceği öngörülmektedir. Bu nedenle söz konusu örtüşmenin potansiyel dikey etkilenen pazarlardaki rekabet üzerindeki etkilerine de değinilmesi gerekmektedir. Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da da belirtildiği üzere dikey devralmaların pazarı kapama etkisi yaratması, birleşme nedeniyle mevcut ve potansiyel rakiplerin tedarik kaynaklarına ya da pazarlara erişiminin engellenmesi ve bu yolla söz konusu rakiplerin rekabet edebilme imkânı ya da güdüsünün azaltılmasını ifade etmektedir. Pazarı kapamanın iki ayrı türünden söz edilebilir. Birinci tür pazarı kapama, girdi kısıtlaması olarak adlandırılabilir. Girdi kısıtlaması; birleşme sonrasında birleşik teşebbüsün, alt pazardaki rakiplerin ihtiyacı olan önemli girdilere erişimini kısıtlaması ve bu yolla rakiplerin maliyetlerini artırması olarak ifade edilebilir. İkinci tür pazarı kapama ise müşteri kısıtlaması olarak adlandırılabilir. Müşteri kısıtlaması; birleşme sonrasında birleşik teşebbüsün, üst pazardaki rakiplerin yeterli müşteri tabanına erişimini kısıtlaması anlamına gelmektedir. Dikey devralmaların aynı zamanda koordinasyon doğurucu etkiler yoluyla rekabeti kısıtlaması mümkündür.

(52) Diğer yandan, yatay olmayan birleşmelerin genel olarak yatay birleşmelere kıyasla etkin rekabeti önemli ölçüde azaltma ihtimali daha düşüktür. Bildirime konu işlem bakımından BlaBlaCar’ın Türkiye’de muhtemel dikey örtüşen pazarlarda mevcut faaliyetinin olmaması ve gelecekte de bu pazarlarda faaliyet göstermeyi planlamaması bu ihtimalin oldukça düşük olduğuna ve dikey etkilenen pazarlardaki potansiyel rekabeti kısıtlayıcı etkisinin ihmal edilebilir seviyede olduğuna işaret etmektedir.

(53) Bildirim kapsamında işlem sonrasında, BlaBlaCar’ın otobüs hattı işletmeciliği ve B2B çözümleri lisanslama bakımından yakın gelecekte Türkiye’de doğrudan faaliyet göstermeyi planlamadığı ifade edilmiştir. Teşebbüs tarafından, işletilen otobüs faaliyetleri kapsamında pazarın oligopol özelliklerinin ağır basması sebebiyle BlaBlaCar’ın (…..), Türkiye’ye genişleme projeksiyonunun olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca BlaBlaCar’a ait otobüs bileti envanterini Ukrayna, Polonya ve İspanya’da kullanmayı planladığı ifade edilmiştir. Ek olarak BlaBlaCar, bildirime konu işlem sonrasında yakın gelecekte OBİLET’in platformlarında değişikliği gitme veyahut OBİLET (ve aynı zamanda BİLETAL) markalarını içine alma veya değiştirme planı bulunmadığını, OBİLET’in yakın gelecekte, tek başına bir işletme olarak faaliyet göstermeye devam etmesinin planlandığını belirtmektedir. BlaBlaCar ayrıca, (…..), bu nedenle hâlihazırda OBİLET tarafından gerçekleştirilen söz konusu faaliyetlerin sadece OBİLET platformlarında kalmaya devam edeceğini ifade etmektedir.

(54) Son olarak işlem sonucunda Türkiye’de yoğunlaşma seviyesinde herhangi bir artış olmayacağı düşünülmektedir. Zira BlaBlaCar ve OBİLET’in Türkiye’deki faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşme bulunmaması, BlaBlaCar’ın Türkiye’de çevrim içi otobüs bileti satışı (otobüs B2C) ve otobüs IMS hizmetleri alanında faaliyetinin bulunmuyor oluşu ve bu nedenle bu pazarlarda pazar payının olmaması nedeniyle, pazar yoğunlaşmasını ölçmede kullanılan Herfindahl Hirschman Endeksinde veya yoğunlaşma oranlarında (CR4, CR5 vb.) herhangi bir değişim meydana gelmemektedir.

(55) Yukarıdaki bilgiler ışığında BlaBlaCar’ın faaliyet alanları veya iştirakleri ile OBİLET’in faaliyetleri arasında Türkiye’de hâlihazırda herhangi bir yatay veya dikey ilişki bulunmadığı, dolayısıyla ilgili işlem sonucunda Türkiye bakımından yoğunlaşma seviyelerinde herhangi bir artış meydana gelmeyeceği kanaatine ulaşılmıştır. İşlemin

potansiyel rekabet üzerindeki etkilerine bakıldığında ise 24-33/815-345 sayılı Kurul

kararı ve 23-27/521-177 sayılı Kurul kararı ile alınan taahhütler göz önünde

bulundurulduğunda Türkiye’de yatay ve dikey etkilenmesi muhtemel pazarlar üzerinde

rekabeti kısıtlayıcı bir etki doğurmayacağı değerlendirilmektedir.

G.3.2.2. ENUYGUN Tarafından Yapılan Başvuruya İlişkin Değerlendirme

(56) Diğer taraftan ön inceleme süreci devam ederken ENUYGUN tarafından bir itiraz

dilekçesi sunulmuş olup söz konusu dilekçede özetle;

1. OBİLET’in hâlihazırda otobüs taşımacılığı için biletleme yazılımı hizmeti pazarı, otobüs sefer verilerinin platformlara dağıtımı (B2B) hizmeti pazarı ve otobüs biletlerinin platformlar üzerinden satışı (B2C) hizmeti pazarında hâkim durumda olduğu ve BlaBlaCar’ın OBİLET’i devralması ile bu hâkim durumun daha da güçleneceği ve pazarın yoğunlaşma seviyesinin artacağı,

2. OBİLET’in mevcut pazar gücü ile potansiyel rakip girişlerinin zaten zorlaştırdığı, BlaBlaCar’ın devralması ile BlaBlaCar’ın finansal gücü ve uluslararası ağı ile bu giriş engellerinin daha da artacağı, özellikle otobüs firmalarıyla olan mevcut sözleşmeler ve münhasırlık uygulamaları ile diğer platformların pazara girmesini veya büyümesini engelleyeceği,

3. İlgili işlem neticesinde hâkim durumun güçlenmesi ile OBİLET’in yenilikçi çözümler geliştirme ve hizmet kalitesini artırma motivasyonunu azaltabileceği,

4. İşlem sonucunda oluşacak pazar yapısı ile tüketicilerin seçeneklerinin sınırlanabileceği ve fiyatların yükselebileceği ayrıca otobüs firmalarına uygulanan komisyon oranlarının artırılması halinde bu oranların bilet fiyatlarına yansıtılarak tüketici refahını olumsuz etkileyebileceği,

5. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı sektörünün Türkiye için stratejik öneme sahip olduğu ve bu sektörde faaliyet gösteren en büyük çevrimiçi platformun yabancı bir şirketin kontrolüne geçmesinin ulusal çıkarlar açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiği, OBİLET’in sahip olduğu geniş müşteri veri tabanının yabancı bir şirketin kontrolüne geçmesinin veri güvenliği ve kişisel verilerin korunması açısından endişe yarattığı,

6. OBİLET’in daha önce sunduğu taahhütlerin pazardaki rekabet sorunlarını çözmede yetersiz kaldığı ve BlaBlaCar’ın devralması sonucu bu taahhütlerin etkinliğinin daha da azalacağı

ifade edilerek 2010/4 Sayılı Tebliğ çerçevesinde ilgili işleme izin verilmemesi talep

edilmiştir.

(57) ENUYGUN, çevrim içi platform üzerinden uçak biletlerinin satışı (uçak B2C), otel

rezervasyonu (otel B2C) ve otobüs biletlerinin satışı (otobüs B2C) hizmetleri veren bir

teşebbüstür. ENUYGUN’un yukarıda yer verilen itirazları sırasıyla ele alınacaktır.

1. ENUYGUN ilk olarak OBİLET’in otobüs B2B ve otobüs B2C pazarlarında hâkim

durumda olduğunu ve bildirime konu işlemin bu hâkim durumu güçlendireceğini

ifade etmiştir. İşlemin otobüs B2C pazarında potansiyel rekabet üzerindeki

etkileri yukarıda incelenmiş olduğundan bu kısımda tekrar yer verilmeyecektir.

Ancak işlemin otobüs B2B pazarı üzerindeki etkileri hakkındaki itirazın

değerlendirilmesi gerekmektedir. Açıklandığı üzere Türkiye pazarında

OBİLET’in otobüs B2B faaliyetleri ile BlaBlaCar’ın yolculuk paylaşımı faaliyeti

arasında herhangi bir örtüşme bulunmamaktadır. Bununla birlikte, potansiyel

olarak BlaBlaCar’ın otobüs hattı işletmeciliği ve otobüs IMS pazarlarındaki faaliyetleri ile OBİLET’in otobüs B2B faaliyeti arasında dikey bir örtüşme meydana gelebileceği değerlendirilmiştir. Buna göre, BlaBlaCar’ın yurt dışında gerçekleştirdiği otobüs hattı işletmeciliği ile otobüs IMS hizmetleri kapsamında elde ettiği verilerin OBİLET’in otobüs B2B faaliyeti için girdi niteliği taşıyabileceği anlaşılmaktadır. Ancak OBİLET’in B2B faaliyetlerinin %(.....)’ı aşkın bir oranda Türkiye’de gerçekleştiği belirtilmiştir. Dolayısıyla bildirime konu işlemin otobüs B2B pazarında OBİLET’in hâkim durumunu güçlendirmeye elverişli olmadığı değerlendirilmektedir.

2. ENUYGUN tarafından ikinci olarak, bildirime konu işlemle OBİLET’in münhasırlık uygulamalarının devam ettirileceği ve üçüncü platformların pazara girişinin engelleneceği iddia edilmiştir. 2022-5-020 sayılı soruşturma kapsamında OBİLET’in otobüs hattı işleten taşıyıcı firmalarla yaptığı münhasır anlaşmaların rekabet karşıtı etkileri ele alınmış ve bu tür uygulamaların sonlandırılması ve gelecekte de benzer nitelikteki uygulamalardan kaçınılması yönünde sunulan taahhüt Kurulun 23-27/521-177 sayılı kararıyla kabul edilmiştir. Söz konusu taahhütten BlaBlaCar sorumlu olmaya devam edecektir. Bu nedenle bildirime konu işlemin herhangi bir münhasırlık uygulamasına yol açmak suretiyle rekabeti kısıtlayacağı yönündeki itirazın dayanaktan yoksun olduğu değerlendirilmektedir.

3. ENUYGUN tarafından 3. ve 4. maddelerde sunulan itirazların bildirime konu işlemin tüketiciye yansıyacak fiyatlarda artışa neden olacağı, tüketici seçeneklerini kısıtlayacağı, hizmet kalitesini düşüreceği, inovasyon motivasyonunu azaltacağı hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmış olup iddia edilen bu etkiler ile bildirim konusu işlem arasındaki illiyet bağının kurulmamış olduğu görülmektedir. Bu nedenle anılan maddelerde yer alan iddiaların dayanaktan yoksun olduğu değerlendirilmektedir.

4. Takip eden maddede ENUYGUN tarafından, OBİLET’in sahip olduğu kişisel verilerin yabancı bir şirketin kontrolüne geçmesinin veri güvenliği ve kişisel verilerin korunması açısından sorun yaratacağı ifade edilmiştir. Konuya ilişkin usul ve esaslar 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili mevzuatta düzenlenmiş olup kural olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında incelenememektedir. Kişisel veriler ancak bir rekabet parametresi olarak teşebbüsler arası anlaşmalara yahut hâkim durumun kötüye kullanılmasına yol açtığı ölçüde rekabet hukuku bağlamında ele alınmaktadır. Somut olay özelinde BlaBlaCar’a bahse konu türde bir veri aktarımının gerçekleştiği ve bunun da rekabetin korunmasına dair mevzuata aykırı olduğu yönünde bir bulgu yer almamaktadır. Bu gerekçeyle ENUYGUN tarafından ileri sürülen söz konusu itirazın mevcut dosya kapsamında nazara alınamayacağı değerlendirilmektedir.

5. Son olarak ENUYGUN, OBİLET tarafından sunulmuş olan taahhütlerin yetersiz kaldığı, BlaBlaCar tarafından devralınmasıyla söz konusu taahhütlerin daha da etkinsizleşeceği iddia edilmiştir. 2021-6-018 sayılı dosya kapsamında sunulan ve önceki dosyalarda sunulmuş olan taahhütleri de kapsayacak şekilde genişletilmiş olan taahhütlerin etkinliği yine tarafça yapılacak periyodik raporlamalar vasıtası ile Kurul tarafından denetlenecektir. İlaveten, taahhütlerin yetersiz kalması durumunda pazarda yaşanabilecek rekabet aksaklıklarının giderilmesinde Kurulun harekete geçme, inceleme, idari tedbirlere karar verme ve gerektiğinde idari para cezası uygulama yetkileri bulunmaktadır. Bu nedenle

ENUYGUN’un itirazına konu olan hususun bu aşamada bildirime konu işlem

hakkında ulaşılan kanaati değiştirecek nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir.

(58) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı dolayısıyla işleme izin verilebileceği kanaatine varılmıştır.

(59) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.