Plato Veri Dağıtım Hizmetleri Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün TMSF tarafından satışı ihalesinde DirectFN…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç Dr.

Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B RAPORTÖRLER : Sinan ÇÖRÜŞ, Esma GÜNDOĞDU

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu

D. TARAFLAR: - DirectFN Ltd.

P.O. Box: 26730 Dubai, BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ

- T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu

Büyükdere Cad. No:143 34394 Esentepe/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Plato Veri Dağıtım Hizmetleri Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün TMSF tarafından satışı ihalesinde DirectFN Ltd. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.1.2009 tarihinde 233 sayı ile intikal eden TMSF başvurusu üzerine hazırlanan Kurum mesleki daire görüşü 29.2.2009 tarihinde 755 sayılı yazı ile TMSF'ye gönderilmiş, TMSF'nin görüşü ise 11.3.2009 tarihinde 1837 sayılı yazı ile Kuruma ulaşmıştır. Anılan görüşler 13.4.2009 tarihli Kurul toplantısında ele alınarak, 09-14/299-M sayı ile Kurul görüşü oluşturulmuştur.

Kurum kayıtlarına 4.2.2011 tarih ve 987 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 21.3.2011 tarih ve 2101/2097 sayılı yazılar ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” ile 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ"in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 24.03.2011 tarih ve 2011-2-53/ÖN-11-388.SÇ sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 28.03.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-120.01.05/163 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında olduğu, ancak aynı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığı ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İşlemin Kapsamı

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından yapılan bildirimde; daha önce satışına ilişkin olarak ön bildirimde bulundukları Plato Veri Dağıtım Hizmetleri A.Ş.’nin mal, hak ve varlıklarından oluşturulan Plato Veri Dağıtım Hizmetleri Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün (Plato) DirectFN Ltd. (DirectFN)’ye ihale edildiği belirtilmekte, bu kapsamda anılan şirketin bildiriminin 1998/4 sayılı Tebliğ uyarınca değerlendirilmesi talep edilmektedir.

H.2. Taraflar

DirectFN Dubai merkezli finans ve yatırım alanlarına yönelik veri, veri işleme ve bilgi hizmetleri alanında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Bağlı olduğu National Technology Group (NTC) ise bilgi ve iletişim teknolojileri (Information and Communication Technology-ICT) alanında faaliyet göstermektedir. Devralan teşebbüs DirectFN’nin ve bağlı bulunduğu grubun devralma işlemi öncesinde Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Devre konu teşebbüs Plato özellikle sermaye piyasaları, varlık yönetimi ve aracılık alanları olmak üzere finans sektörüne yönelik veri dağıtım hizmetleri sunmaktadır.

H.3. Değerlendirme

1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde: “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet Kurumuna ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde ve ön bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i veya cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur” ifadeleri yer almaktadır.

2010 yılında DiretctFN Türkiye’de herhangi bir faaliyette bulunmamış, Plato’nun cirosu ise yaklaşık (……..) TL olarak gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, tarafların ciroları toplamının Tebliğ’de belirtilen 25 milyon TL eşiğini aşmadığı anlaşılmıştır.

Pazar payları açısından bakıldığında ise, dosya mevcudu belgelerde “finansal sektöre yönelik bilgi dağıtımı” pazarında Plato’nun pazar payının %13,50 olduğu ifade edilmektedir. Bununla birlikte Kurumumuza yapılan ön bildirim kapsamında hazırlanan Daire Görüşü ve Plato’nun faaliyet gösterdiği alanda, Reuters Group PLC’nin Thomson Corporation tarafından devralınması işlemi uyarınca alınmış olan 3.1.2008 tarih ve 08-01/3-2 sayılı kararda yer alan değerlendirmeler incelendiğinde pazarın karmaşık bir yapı sergilediği görülmektedir. Bu çerçevede, işlem konusu faaliyet alanında sunulan hizmetlere ve pazarın yapısına ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmıştır.

TMSF tarafından gönderilen 9.1.2009 tarih ve 233 sayılı yazıda, Plato’nun Türkiye ve dünya finans piyasalarında oluşan fiyatların, faizlerin ve her türlü ekonomik verinin kendi yazılımları aracılığıyla kullanıcılara ulaştırılması faaliyetiyle iştigal ettiği ifade edilmektedir. Teşebbüsün faaliyet konusunu, finansal veri kaynaklarından edinilen bilgilerin, elektronik ortamda şirketin merkezi sunucularında toplanıp işlenerek uydu, internet ve GSM yollarıyla son kullanıcılara ulaştırılması oluşturmaktadır.

Plato tarafından gönderilen 29.1.2009 tarih ve 767 sayılı yazıda, teşebbüsün başlıca müşterileri arasında bankalar, aracı kurumlar, döviz büroları, şirketler, holdingler ve

bireysel yatırımcıların yer aldığı ifade edilmiştir. Firma, İMKB ve VOB ile imzalanmış “data sağlayıcı lisansı” çerçevesinde faaliyet göstermektedir.

Plato’nun, kurumsal müşterilere dönük, internet üzerinden gerçekleştirilen finansal faaliyetlere ilişkin ve mobil mecralara yönelik olmak üzere çeşitli ürünleri bulunmaktadır. İMKB’den ve Plato’dan edinilen bilgilere göre, devre konu teşebbüs ile aynı alanda faaliyet gösteren başlıca diğer kuruluşları, Reuters, Foreks, Matriks, IBS ve Bloomberg olarak sıralamak mümkündür.

Devre konu teşebbüsün temel faaliyet alanı olan veri sağlama hizmetlerine yönelik olarak söz konusu finansal verinin zamana duyarlılığa, kaynağa, yayımlanma şekline, alıcının niteliğine ya da yayımlanma mecrasının niteliğine göre sınıflandırılabileceği anlaşılmıştır.

Tablo 1 – Finansal Bilgi Temin ve Tedariki Alanında Kullanılan Verinin Sınıflandırılması

 Gerçek  Yurtiçi  Yüzeysel  Bankalara  Kullanıcının

zamanlı kaynaklı veri veri yönelik veri bilgisayarı

olmayan veri  Yurtdışı  Derinlikli  Aracı üzerinden

 Gerçek kaynaklı veri veri kurumlara yayımlanacak veri

zamanlı veri yönelik veri  İnternet üzerinden

 Bireysel yayımlanacak veri

kullanıma  Mobil mecralar

yönelik veri üzerinden

yayımlanacak veri Yukarıda yer verilen sınıflandırmalardan, verinin yayımlanacağı mecranın ve alıcının niteliğine yönelik ayrıştırmaların hâlihazırda Türkiye için çok geçerli olmadığı bu yüzden pazar tanımlamaları bakımından ihmal edilebilir olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle, değerlendirme aşamasında bu unsurlar finansal bilgilerin temin ve tedariki alanında yapılacak bir pazar tanımlamasında belirleyici olarak kabul edilmeyecektir. Benzer bir şekilde Plato’nun, yurtdışı kaynaklı veri alanında faaliyetlerine yakın zamanda başladığı görülmektedir.

İMKB kaynaklı veri ancak lisans anlaşmasına sahip veri temin ve tedarik işi ile iştigal eden teşebbüsler tarafından yayımlanabilmektedir. Söz konusu veri yayımlanış şekline göre yüzeysel ve derinlikli olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Yüzeysel yayım, başta televizyon kanalları olmak üzere bazı kuruluşların, finansal veriyi bir işleme sürecinden geçirmeden kamuoyuna duyurmak suretiyle yayımlamasıdır. Öte yandan, verinin kullanıcıların alım satım sürecinde verecekleri kararları kolaylaştırmak amacıyla daha detaylı bir şekilde ve işlenerek temin edilmesi ise ‘derinlikli yayım’ olarak adlandırılır. Finansal bilgilerin temin ve tedariki alanında faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından borsalara hem yüzeysel hem de derinlikli veri yayım türleri için, kendilerine sağladıkları veri karşılığında ayrı ayrı ücret ödenmektedir.

Pazar tanımı açısından önem teşkil edeceğine inanılan bir başka ölçüt ise bilgilerin zamana duyarlılığıdır. Rekabet Kurulu’nun 3.1.2008 tarih ve 08-01/3-2 sayılı kararında, ilgili ürün pazarı devralmaya konu tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak

1

Zaman duyarlılığı, finansal bilginin niteliğine bağlıdır. Bazı finansal araçlara ilişkin bilginin değeri tüketicinin gözünde bilgiye anlık olarak ulaşılabilmesi halinde değer taşımaktadır. Finansal araçlara ilişkin fiyat ve miktar gibi bilgilerin zamana daha duyarlı, öte yandan bireysel bankacılık veya yatırım bankacılığı kapsamında kullanılan bilgilerin zamana daha az duyarlı olduğu kabul edilmektedir.

 Gerçek zamanlı olmayan (zamana duyarlılığı düşük) finansal bilgilerin

2

 Menkul kıymet satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgilerin

temin ve tedariki olmak üzere iki ana gruba ayrılmıştır. Kararda, bu gruplardan ikincisi olan “menkul kıymet satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgi pazarının” daha alt pazarlara bölünmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir. Kararda, söz konusu alt pazarlar

 Sabit gelirli menkul kıymetlerin satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgi ürünleri pazarı,

 Döviz ve para piyasasında satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgi ürünleri pazarı,

 Kurumsal hisse senetlerinin satış ve ticaret işlemlerine ilişkin finansal bilgi ürünleri pazarı

olarak belirlenmiş, bunlara ek olarak “yurtdışı kaynaklı veri temin pazarı”nın da ayrı bir pazar olarak kabul edilmesinin yerinde olacağı ifade edilmiştir.

İnceleme sürecinde, raportörlerce Plato’dan yukarıda yer verilen Kurul kararına göre belirlenen pazarlara yönelik olarak istenilen bilgi çerçevesinde gönderilen yazıda;  Döviz ve para piyasalarında bir faaliyetlerinin bulunmadığı, bu alanda Türkiye’de

sadece Bloomberg ve Reuters’in faal olduğu,

 Enerji piyasasında bir faaliyetlerinin bulunmadığı, bu alanda Türkiye’de sadece

Reuters’in faal olduğu,

 Yurtdışı kaynaklı veri piyasasına Matriks ve Foreks ile beraber yeni girdikleri,

ancak bu alanda esas olarak Reuters ile Bloomberg’in faaliyet gösterdiği ve

Reuters’in lider konumda olduğu,

 Gerçek zamanlı projelere ilişkin faaliyetlerinin yaklaşık 2 milyon YTL büyüklükte

3

bir pazarda 50.000 YTL gibi bir pay ile sınırlı olduğu,

 Esas olarak, ‘sabit gelirli menkul kıymetlerin satış ve ticareti’ ile ‘kurumsal hisse

senetlerinin satış ve ticareti’ alanlarında faaliyet gösterildiği

ifade edilmiştir.

Bu nedenle, 3.1.2008 tarih ve 08-01/3-2 sayılı Kurul Kararı ve işlem konusu tarafın faaliyet alanı göz önüne alınarak, dosya kapsamında en riskli durumun ele alınabilmesini teminen, değerlendirme “sabit gelirli menkul kıymetlerin satış ve ticaret işlemlerine yönelik finansal bilgi ürünleri” ve “kurumsal hisse senetlerinin satış ve ticaret işlemlerine ilişkin finansal bilgi ürünleri” pazarları dikkate alınarak yapılmıştır. Söz konusu pazarlara ilişkin tahmini pazar payları aşağıdaki gibidir:

Tablo 2 – Sabit Gelirli Menkul Kıymetler Satış ve Ticaret İşlemlerine İlişkin Finansal Bilgi Pazarı

2

Zamana duyarlılığı yüksek finansal bilgiler

3

İşlem konusu teşebbüsün bu alanda faaliyetleri ihmal edilebilecek düzeyde olduğundan bu pazar ilgili ürün pazarı kapsamına sokulmamıştır.

Tablo 2’de görüldüğü üzere, sabit gelirli menkul kıymetler satış ve ticaret işlemlerine ilişkin finansal bilgi pazarında Plato’nun payı Tebliğ’de belirtilen %25’lik sınırın altında kalmaktadır.

4 Tablo 3 – Kurumsal Hisse Senetlerinin Satış ve Ticaret İşlemlerine İlişkin Finansal Bilgi Pazarı

Benzer şekilde Plato’nun kurumsal hisse senetlerinin satış ve ticaret işlemlerine ilişkin finansal bilgi alanında da pazar payının % 25’lik pazar payı eşiğinin altında kaldığı görülmektedir.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Plato Veri Dağıtım Hizmetleri Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün TMSF tarafından satışı ihalesinde DirectFN Ltd. tarafından devralınması işleminin,

- 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı"Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" kapsamında olduğuna,

- Ancak aynı Tebliğ'in 5. maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

4

Diğer firmaların verileri tahmini olup, bazı durumlarda belirli aralıklar kullanılarak bildirilmiştir. Pazar payını hesaplamada, bu kalemler için aralık teşkil eden sınır değerlerinin aritmetik ortalaması dikkate alınmıştır.