SFC Entegre Orman Ürünleri San. Tic. A.Ş.'nin hisselerinin tamamının Kronospan Chemicals Ltd.'nin sahibi olan…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı

KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit

GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Neyzar MENTEŞOĞLU

E. DOSYA KONUSU: SFC Entegre Orman Ürünleri San. Tic. A.Ş.’nin hisselerinin tamamının Kronospan Chemicals Ltd.‘nin sahibi olan …………. yeni kurulacak bir iştirakine devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.7.2010 tarih ve 5169 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile

1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 19.7.2010 tarih ve 2010-3-150/Ö.İ.-10-125-Ş.YA sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 22.7.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/314 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-51 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; bildirim konusu işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte anılan işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve bu nedenle başvuru konusu işleme izin verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1.Taraflar

H.1.1. Kronospan Chemicals Ltd. (Kronospan)

Devralan taraf olan Kronospan, ahşap esaslı levhalar ve bununla bağlantılı ürünlerin üretimi ve özellikle işlenmemiş yonga levha, kaplanmış yonga levha, dekoratif laminatlar ve kenarları yüzey kaplaması ile dönülerek kaplanmış ahşap malzemeler ve ayrıca reçine ile özel kaplama kağıdı gibi ilişkili ürünlerin üretimi ile ilgili olarak dünya çapında faaliyet gösteren Kronospan grup şirketleri içinde yer alan bir şirkettir. Tablo 1’de çeşitli Kronospan grup şirketlerinin holding şirketlerine yer verilmiştir:

Almanya, İspanya, ABD, Lüksemburg Kronospan Holdings S.A.R.L.- Lüksemburg

Yukarıda belirtilen ahşap esaslı levha üreticisi tüzel kişilerin yanı sıra, Kıbrıs’ta bulunan Kronospan Chemicals Holding Ltd. unvanlı şirket, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Romanya ve Slovakya’da yerleşik, formaldehit ve reçine dahil ahşap bazlı levha üretiminde kullanılan kimyasalları üreten şirketleri kontrol etmektedir.

80

Yukarıda belirtilen gruplar ayrı üretim ve satış organizasyonlarına sahip olup, hukuken ve mali olarak birbirlerinden bağımsız tüzel kişilerdir. ………..Ticari sır

………..Ticari sır

………..Ticari sır

………..Ticari sır

………..Ticari sır.

………..Ticari sır

90

Kronospan grubunun Türkiye’de üretim sahası bulunmamakta, faaliyeti yutdışından ithal edilen Kronospan ürünlerinin Türkiye’de satışından oluşmaktadır. Kronospan’ın Türkiye’de aktif olduğu ürünler:

1. Ahşap esaslı levha, 2. Ahşap esaslı levhaların kaplamaları/yüzeyleri (yüzeyi kaplanmış ahşap esaslı levhalar) ve 3. Laminat parkelerdir.

Yönetim kurulu üyeleri; Nick Matveief ve Clive Stanford’dan oluşan Kronospan’ın Türkiye’deki satışlarından doğan ve 1 Ekim 2008’de başlayıp 30 Eylül 2009’da sona eren mali yıl cirosu ……………..’dir.

100

H.1.2. SFC Entegre Orman Ürünleri San. Tic. A.Ş. (SFC)

Devralınan SFC 1997 yılında kurulmuş yonga levha ve sıkıştırılmış liflerden yapılmış lif levha (MDF) imalatı konusunda faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Mevcut ortaklık yapısı Tablo 2’de sunulan, üretim faaliyetini Kastamonu’da gerçekleştiren SFC’nin, İstanbul’da bir temsilciliği ve Ankara’da deposu bulunmaktadır.

Tablo 2: SFC’nin Ortaklık Yapısı

Hissedar Hisse Adedi Hissedarlık Oranı

Kerem Hasan CERİTOĞLU 110

Ahmet CERİTOĞLU

Murat CERİTOĞLU

Mehmet Ziya CERİTOĞLU

Makbule Zeynep CERİTOĞLU

Ahmet Hasan DİKİCİ

Hakan Ali GÜNDEM

Ömer GÜLAMOĞLU

Kaynak: Bildirim formu

Yönetim kurulu üyeleri; Ahmet Ceritoğlu (Başkan), K. Hasan Ceritoğlu, A. Hakan Dikici, H. Ali Gündem ve Ömer Gülamoğlu’ndan oluşan SFC’nin 2009 yılında elde ettiği ciro ………………… TL’dir.

SFC’nin üre formaldehit reçinesi ve melamin formaldehit reçinesi üretimi alanında faaliyet gösteren Baks Batı Kimya A.Ş. unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır. Hisselerinin %99,97’sine SFC’nin sahip olduğu Baks Batı Kimya A.Ş.’nin (Baks) ürettiği ürünler, yalnızca SFC’nin MDF ve yonga levha üretiminde kullanılmaktadır. SFC’nin devralınması ile birlikte Baks’ın kontrolü de Kronospan’a geçecektir.

SFC’nin diğer bir iştiraki olan Dortek Kapı Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile SFC’nin hissedarı olan gerçek kişilerin ortak olduğu Inta Ağaç Mamulleri San. ve Tic. A.Ş. unvanlı şirketler devir kapsamında değildir.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler

Sunta (suni tahta) olarak da bilinen yonga levha, genellikle lignoselülozik (selüloz içeren odunumsu) hammaddeden elde edilen yonga veya küçük parçacıkların sentetik bir reçine ya da uygun bir yapıştırıcı yardımı ile ısı ve basınç altında geniş yüzeyli levhalar haline getirilmesi ile elde edilen ve gerek mobilya yapımında gerekse başka amaçlarla kullanılabilen bir malzemedir. Her ne kadar kereste ve kontrplak üretimi için, kalın çaplı, düzgün gövdeli, uzun ve fazla miktarda odun kusurları içermeyen tomrukların kullanılması gerekse de yonga levha üretimi için kullanılacak hammaddede bu tür özellikler aranmamakta hatta bitki artıkları bile değerlendirilebilmektedir. Yonga levhalar; düzgün yüzeyli olması, istenen kalınlıkta üretilebilmesi homojen bir yapıya sahip olması, çivi, vida, tutkal ve diğer malzemelerle birleştirilebilmesi, büyük ebatlarda üretilmiş olması nedeniyle işçilikten tasarruf sağlaması, üst yüzey işlemlerine uygulanabilir olması, koruyucu veya yanmayı geciktiren maddelerle işlenmesi sonucu çeşitli özellikler kazandırılabilir olması, işlenmesinin kolay olması, masif ağaç malzemede görülen budak, çürüklük ve lif kıvrıklığı gibi kusurların bulunmaması ve diğer ürünlere göre ucuz olması gibi pek çok özellik taşımaktadır.

MDF ise kelime anlamı ile orta yoğunlukta lif levha olup, ağaç liflerinin sıcakta sertleşen sentetik reçine ile birbirine kaynaştırılması suretiyle levhalar halinde üretilen ahşap esaslı bir malzemedir. Yonga levhada odun, yonga (kıymık) haline getirilirken, MDF’de daha da ileriye gidilerek odun, en küçük fiziksel özelliği olan liflerine kadar ayrıştırılmaktadır.

160

Lif levhalar Türk standartlarına göre üç çeşittir. Bunlar; yumuşak, orta ve sert lif levhalardır. Orta sert lif levhalar (MDF) son 25 yıl içinde mobilya endüstrisinde gittikçe artan bir oranda kullanılmaya başlanmıştır. MDF'nin her noktasında liflerin eşit dağılması ve çok yoğun bulunuşu levhaların her iki yüzünün olduğu kadar, kenarlarının da makine ile herhangi bir kırılma olmaksızın ya da malzeme parçacıkları arasında boşluklar ortaya çıkmaksızın işlenmesine imkan sağlamaktadır.

Bu sayede MDF, masa tablaları, kapı panelleri, kenarları zırhlı ve profil yüzeyli çekmece alınları gibi parçaların üretilmesinde başarı ile kullanılmaktadır. Son derece düzgün ve homojen bir yüzeye sahip olan MDF, gerek boyama, gerekse dekoratif folyo veya ahşap kaplamada çok iyi bir taban oluşturmaktadır. Bu özellikleri, MDF’nin pek çok uygulamada masif ahşaba alternatif olarak kullanılmasına olanak sağlamaktadır.

Levha endüstrileri içinde kontrplak endüstrisi ve kaplama endüstrisi yüksek kaliteli ve değerli odun işlemektedir. Kaliteli odunların azalması ile birlikte bu ürünlerin fiyatı da artmaktadır. Buna karşılık MDF'nin kontrplak ve hatta yonga levhadan daha düşük

kalitedeki odunlardan üretilebilmesi, masif ağaca aynı kolaylıkla işlenebilen fakat daha ekonomik bir alternatif oluşturmasına ve bunun sonucu olarak da pek çok kullanım yerinde masif ahşabın yerini almasına yol açmıştır.

MDF aslında sert lif levha ile yonga levhanın üstün özelliklerinin kombine edildiği bir levha ürünüdür. Zira MDF üretiminde sert lif levhada olduğu gibi lifler, yonga levhada olduğu gibi de tutkal kullanılmaktadır. Liflerin kullanılması yüzeylerin sert lif levha gibi düzgün ve yeknesak olmasını, tutkal kullanılması ise levhaların dayanımının yüksek olmasını sağlamaktadır. Yonga levha ve MDF'nin laminat adı verilen ince bir melamin levha ile kaplanmıs halleri suntalam ve MDFlam olarak bilinmektedir.

H.2.2. İlgili Ürün Pazarı

İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da atıf yapılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilmeleri gerekmektedir.

İncelemeye konu işlemde devralan taraf ile devralınan tarafın faaliyetinin örtüştüğü ürünler ahşap esaslı levha ve yüzeyi kaplanmış ahşap esaslı levhalar olarak adlandırılan yonga levha ve MDF levha ürünleridir. Devredilen şirketin iştiraki olan Baks ise, üre formaldehit reçinesi ve melamin formaldehit reçinesi üretimi yapmakta ancak ürünleri piyasaya sunulmayıp yalnızca SFC’nin üretiminde kullanılmaktadır. Kronospan grubunun Türkiye dışında reçine üretim faaliyeti bulunmakta, ancak Türkiye’de bu pazarda faaliyet göstermemektedir. Dolayısıyla ilgili ürün pazarlarından biri geniş tanımıyla “reçine pazarı” olmakla birlikte, bu pazarın

1 işlemden etkilenmesi beklenmemektedir. Sektöre ilişkin geçmiş Kurul kararlarında, MDF ve yonga levhanın bazı yerlerde birbiri yerine kullanılabilecek niteliği olsa da fiyat ve ürün kalitesi bakımından ikame imkânının sınırlı kaldığı tespitinin yapıldığı ve ilgili ürün pazarlarının “MDF Pazarı” ve “yonga levha pazarı” olarak belirlendiği görülmektedir.

Mevcut dosya bakımından da, geçmiş Kurul kararlarındaki yaklaşım benimsenerek, ilgili ürün pazarları “MDF pazarı” ve “yonga levha pazarı” olarak belirlenmiştir.

H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar

Coğrafi pazar belirlenirken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır.

[1]. 6.9.2002 tarihli ve 02-53/685-278 sayılı, 25.2.2003 tarih ve 03-12/135-63 sayılı, 5.4.2007 tarih ve 07-30/294- 111 sayılı, 20.5.2008 tarih ve 08-34/449-157 sayılı Rekabet Kurulu kararları.

Yonga ve lif levha firmalarının üretim tesislerinin Marmara, Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerinde yoğunlaştığı görülse de üretilen levhalar bayiler ve toptancılar vasıtasıyla tüm Türkiye'de bu ürünleri kullanan imalatçılara ulaştırılmaktadır. İnceleme konusu ilgili ürün pazarlarında yer alan ürünler dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

230

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Devralma İşleminin Niteliği

İncelemeye konu işlem Ahmet Ceritoğlu, Mehmet Ceritoğlu, M. Zeynep Ceritoğlu ve Kerem Ceritoğlu’nun SFC’de sahip olduğu toplam %100 oranında hisselerinin Kronospan'a devrine ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan Haziran 2010 tarihli “Hisse Alım Sözleşmesi” uyarınca, bu işlemle birlikte SFC’nin iştiraki olan Baks şirketi de Kronospan’ın kontrolüne geçecektir. İşlemin gerçekleştirilmesi amacıyla Kronospan’ı ………………………………………………………. doğrudan ya da dolaylı olarak sahibi olacağı bir Türk şirketi kurulacak ve SFC hisselerinin nihai alıcısı bu şirket olacaktır. Kronospan’ın SFC hisselerini doğrudan satın almamasının gerekçesi olarak, grubun ekonomik ve ülkesel riskleri ayırma politikası olduğu bildirim formunda belirtilmiştir.

1998/2, 1998/6 ve 2000/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi uyarınca söz konusu işlem, devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir.

250

İşlemi gerçekleştiren teşebbüslerin ciroları incelendiğinde 2009 mali yıl cirolarının toplamının ……………. TL olduğu görülmektedir. Tarafların 2009 yılında ilgili ürün pazarlarında elde ettikleri cirolara ise Tablo 3’te yer verilmiştir.

Tablo 3 : Kronospan ve SFC ‘nin ilgili ürün pazarlarındaki 2009 yılı cirosu

MDF Yonga Levha

Kronospan

SFC

Toplam

Kaynak: Bildirim formu

Teşebbüslerin ciroları bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiği her iki ilgili ürün pazarı için de aşılmaktadır. Bu bakımdan, incelemeye konu devralma işlemi izne tabidir.

H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi, teşebbüslerin hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak herhangi bir mal veya hizmet

piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşme veya devralma işlemi gerçekleştirmelerini yasaklamaktadır. Bu çerçevede, hakim pazar gücünün tek bir teşebbüs tarafından kontrol edilmesine ya da güçlendirilmesine yol açacak nitelikteki yoğunlaşma işlemleri anılan yasaklama kapsamına girecektir.

Teşebbüslerin hakim durumda olup olmadığı ya da işlemle birlikte hakim durumun ortaya çıkıp çıkmayacağı analizi için öncelikle teşebbüslerin pazar paylarının incelenmesi gerekir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, devralan taraf olan Kronospan’ın Türkiye pazarındaki payının MDF için %0-5 ve yonga levha için %0-5 olarak gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Devralınacak olan SFC’nin pazar payına ise pazardaki diğer bazı önemli oyuncularla birlikte Tablo 4’te yer verilmiştir.

Tablo 4: MDF ve Yonga levha pazarlarındaki başlıca teşebbüsler ve pazar payları

Firma Unvanı MDF Pazar Payı (%)

1 Yıldız Entegre A.Ş. 20-25

Kronospan+SFC 5-10

Firma Unvanı Yonga Levha Pazar Payı (%)

1 Kastamonu Entegre A.Ş. 30-35

Kronospan+SFC 0-5

Kaynak: Bildirim formu

SFC pazar payı bakımından MDF ürününde altıncı, yonga levhada ise onaltıncı sırada yer almaktadır. İşlemle birlikte, taraflarının toplam pazar payları ise MDF ürününde % 5-10, yonga levha ürününde ise %0-5’e ulaşacaktır.

Pazar payları ile birlikte, MDF ve Yonga levha pazarlarlarının çok sayıda oyuncunun yer aldığı, yoğunlaşmanın düşük düzeyde olduğu ve önemli bir giriş engelinin

2

bulunmadığı pazarlar olduğu dikkate alındığında, Kronospan’ın SFC’yi devralması işleminin hakim durum yaratılması ya da mevcut hakim durumun güçlendirilmesi sonucuna yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.

290

İşlem ile birlikte, reçine üreticisi olan ve ürünleri sadece SFC’nin kendi üretiminde kullanılan Baks’ın kontrolü de Kronospan’a geçecektir. Kronospan grubunun uluslar arası faaliyeti içinde reçine üretimi de bulunmakla beraber Türkiye’de bu alanda herhangi bir faaliyet göstermemektedir. Devralan tarafın Türkiye’de reçine üretimi 2 20.5.2008 tarih ve 08-34/449-157 sayılı Rekabet Kurulu kararı

konusunda bir kapasitesi veya pazar payı bulunmadığından, işlem söz konusu pazarda bir yoğunlaşma yaratmamaktadır.

H.3.3. Yan Sınırlamaların Değerlendirilmesi

Hisse Alım Sözleşmesi’nin “Rekabet Etmeme” başlıklı 8. maddesinde yer alan düzenlemeler ile devreden tarafa çeşitli yükümlülükler yüklenmektedir. Buna göre, işlemin gerçekleşmesinin ardından üç yıl süre ile devreden taraf:

- kendi hesabına veya bir başkasının hesabına doğudan veya dolaylı olarak devrettiği şirketlerin ürettiği ve sattığı ürünler ve hizmetleri veya benzerlerini, işlemin gerçekleşmesinden önceki bir yıl içinde devredilen şirketin müşterisi olan bir şahsa tedarik etmeyecek,

- son iki yıl içinde müşterisi olan veya kendisiyle iş yapma alışkanlığı olan bir şahısla iş yapmayacak veya bu şahsı devredilen şirketten tedariki kesmeye ikna etmeye çalışmayacak,

- işlemden önceki bir yıl içinde devredilen şirkette icra veya yönetim konumunda çalışan veya yılda 10.000 Euro’nun üzerinde bir maaşla istihdam edilmiş bir şahısı istihdam etmeyecek,

- ve herhangi bir Avrupa ülkesinde veya Türkiye’ye komşu bir ülkede devredilen şirketin işi ile veya benzer bir iş ile iştigal etmeyecek ya da başka bir şahsın yönetim kurulu üyesi, müdürü, danışmanı, vekili veya personeli sıfatıyla çalışmayacaktır. Ayrıca devreden taraf, işlemin gerçekleşmesinin ardından süresiz olarak devredilen şirket tarafından ticari amaçla kullanılan veya benzer bir isimle ticari faaliyet yürütmemeyi de taahhüt etmektedir.

320

Devralmalarda alıcıların satıcılara getirdiği rekabet yasakları ve bu yasakların tamamlayıcısı olarak değerlendirilen satıcının devredilen işletmenin çalışanlarını istihdam etmemesine ve sağlayıcılarıyla çalışmamasına yönelik yükümlülükler, alıcıların yaptıkları yatırımın karşılığını tam olarak almasının bir aracı olarak görülmektedir. Bu yönüyle devralma işleminde satıcılara getirilen rekabet yasakları ve diğer söz konusu yükümlülükler, yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları takdirde yan sınırlamalar kapsamında değerlendirilmektedir. Söz konusu yan sınırlamaların ayrıca, orantılı ve sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olması gerekmektedir.

330

Yukarıda kısaca yer verilen hükümlerin bu üç kıstası sağladığı anlaşıldığından, yan sınırlama olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

340

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.