Ak-Al Tekstil Sanayi A.Ş'ye ait üretimde kullanılan teçhizat ve gayrimenkulün kira sözleşmesi çerçevesinde…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı

KARAKELLE Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Hüseyin COŞGUN

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş.

Temsilcisi: Ali ILICAK –Bahadır BALKI

Maya Akar Center 100/10, 34394 Esentepe/İstanbul

D. TARAFLAR: - Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş.

Değirmenbahçe Cad. Merkez Mah. No:63

Yenibosna-Bahçelievler/İstanbul

- Ak-Al Tekstil Sanayi A.Ş

Ömer Avni Mah. İnönü Cad. Dersan Han No: 46

Beyoğlu/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Ak-Al Tekstil Sanayi A.Ş’ye ait üretimde kullanılan teçhizat ve gayrimenkulün kira sözleşmesi çerçevesinde Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş’ye devri işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.9.2010 tarih ve 6860 sayı ile giren ve en son 16.9.2010 tarih ve 7179 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 23.9.2010 tarih ve 2010-3-2010/Öİ-10-173.AİÇ sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 28.9.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/433 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-62 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;

- Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş’nin, kira sözleşmesi çerçevesinde Ak-Al Tekstil A.Ş’nin mülkiyetindeki üretim tesisi olarak kullanılan gayrimenkulü ve makine teçhizatı devralması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bildirime tabi bir işlem olduğu,

- Anılan işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin

bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin verilmesinin uygun olacağı,

sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Bildirimde bulunan taraf dışında Bahariye Mensucat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bahariye), İpekiş Mensucat T.A.Ş (İpekiş), Yünsa Yünlü Sanayi ve Ticaret A.Ş’den (Yünsa) 14.9.2010 tarih ve sırasıyla 4455, 4456 ve 4458 sayılı yazılarla bilgi talebinde bulunulmuştur.

H.1.Taraflar

H.1.1. Devralan:Altınyıldız Mensucat ve Konfeksiyon Fabrikaları A.Ş (Altınyıldız) Yünlü tekstil sektöründe faaliyetine 1952 yılında başlayan teşebbüs, Türkiye’nin yanı sıra Almanya, Amerika Birleşik Devletleri ve İtalya’daki iştirakleri vasıtasıyla 40’ı aşkın ülkeye ihracat yapmaktadır. Altınyıldız ayrıca, “Netwok”, “Fabrika” ve “Que” gibi markalarıyla hazır giyim alanında da yurt içi ve yurtdışında geniş bir satış ağına sahiptir.

Yönetim Kurulu üyeleri; Ali Osman Boyner, Hasan Cem Boyner, Lerzan Boyner, Nazlı Ümit Boyner, Nur Mehmet İnal, Tuncay Toros, Zeki Çaputlu, Vural Günal, Fethi Pekin’den oluşan teşebbüsün ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmektedir.

Tablo.1 Altınyıldız Ortaklık Yapısı

Hissedar Hisse Oranı (%)

Boyner Holding A.Ş 79,08

Kaynak : Bildirim Formu

80

Altınyıldız’ın gerçek kişi ortakları olan Ali Osman Boyner, Hasan Cem Boyner, Lerzan Boyner, Latife Boyner, Zahide Lernan Halulu, Neylan Dinler Boyner Holding A.Ş’nin de ortaklarıdır. Altınyıldız tarafından kontrol edilen şirketlere Tablo 2’de yer verilmektedir.

Tablo. 2 Altınyıldız Tarafından Kontrol Edilen Şirketler

Şirket Adı Faaliyet Alanı

Ay Marka Mağazacılık A.Ş Parakende Mağazacılık

BYN Gayrimenkul Geliştirme A.Ş Gayrimenkul

ALTICOM GmbH Tekstil Ürünleri Satış ve Pazarlama

Kaynak : Bildirim Formu

H.1.2. Devreden: Ak-Al Tekstil Sanayi A.Ş. (Ak-Al Tekstil)

90

Akkök Sanayi Yatırım ve Geliştirme A.Ş ekonomik bütünlüğü içinde yer alan Ak-Al Tekstil yünlü kumaş ve triko ipliği üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. Ak-Al Tekstil Zonguldak Alaplı’daki tesisinde iplik üretimi yaparken, devre konu Çerkezköy tesislerinde yünlü kumaş üretimi yapmaktadır.

Ak-Al Tekstil ürettiği kumaşların büyük bir bölümünü Aksu markasıyla başta Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve İspanya olmak üzere Fransa, Almanya, Hollanda, İtalya ve İran’a ihraç etmektedir.

Yönetim kurulu üyeleri; Raif Ali Dinçkök, Ayça Dinçkök, Izer Lodrik, Mustafa Yılmaz, Sabri Arca, Cengiz Taş’tan oluşan şirketin ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmektedir.

Tablo.3 Ak-Al Tekstil Ortaklık Yapısı

Hissedar Hisse Oranı (%)

Akkök Sanayi Yatırım ve Geliştirme A.Ş 52,36

Diğer* 47,64

TOPLAM 100.00

Kaynak: Bildirim Formu

*Sahip olduğu hisse oranı %10’un altında olan hissedarları ifade etmektedir.

Akkök Grubu’nun Ak-Al Tekstil dışındaki iki ayrı tekstil şirketinin yanı sıra elektrikten kimyaya, gayrimenkulden liman işletmeciliğine geniş bir alanda faaliyet gösteren birçok iştiraki bulunmaktadır.

Ak-Al Tekstil’in yünlü kumaş üretimi yapılan Çerkezköy tesislerinin bildirime konu sözleşme kapsamında 5 yıllığına Altınyıldız’a kiralanması ve sonraki 5 yıllık uzatma süresinin Altınyıldız’ın takdirine bırakılması, sözleşme dışında kalan makinelerini de satışa sunması, 1.11.2009 tarihinden bu yana faaliyetlerini “kısa çalışma uygulaması” kapsamında sürdürmesi teşebbüsün yünlü kumaş pazarından çıkma niyeti içinde olduğunu göstermektedir.

Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Ak–Al Tekstil’in faaliyetlerini rasyonalize etmeye başladığı anlaşılmaktadır. Teşebbüsün 2007 yılı faaliyet raporundaki ifadeler de, “Son yıllarda tekstil sektöründe dünyada yaşanan gelişmeleri yakından izleyen Ak-Al, 2005 yılı sonunda verdiği stratejik bir kararla küçülme sürecine girmiştir. Uzakdoğu mallarının piyasayı ele geçirmesiyle yaşanan pazar daralması, iç piyasadaki kayıt dışılığın ciddi boyutlara ulaşması ve ulusal paranın aşırı değer kazanarak ihracatı ve maliyetleri olumsuz yönde etkilemesi, küçülme yönünde alınan bu stratejik kararın ardındaki başlıca nedenlerdir. Böylece şirket, Yalova ve Bozüyük fabrikalarını devretmiş, 2006 yılı sonunda da Romanya'daki üretimini durdurarak varlık satışına gitmiş ve bu hızlı küçülme hamlesini başarıyla tamamlamıştır” şeklindedir.

130

H.1.3. Devredilen: Ak-Al Tekstil’e Ait Gayrimenkul ve Makine Teçhizat

1

Taraflar arasında 24.8.2010 tarihinde imzalanan kira sözleşmesiyle Ak-Al Tekstil’in 1

Bildirime konu Kira Sözleşmesi’ne Aksu İplik Dokuma ve Boya Apre Fabrikaları (Aksu) da taraf

Tekirdağ ili Çerkezköy ilçesinde bulunan üretim tesisinin yaklaşık 240,000 metrekare açık ve kapalı alanı ile anılan sözleşmenin 2 numaralı ekinde yer alan bu tesis içindeki bazı makine ve teçhizatın, Altınyıldız tarafından aynı süreyle yeniden uzatılabilir şekilde, 5 yıl süreyle kiralanması öngörülmektedir.

H.2. İlgili Pazar

140

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Genel olarak tekstil sektörünün önemli bir kolu olan kumaş üretimi ele alındığında ilk dikkat çeken unsur piyasada çok sayıda oyuncu bulunduğudur. Yaklaşık 8000 firmanın faaliyet gösterdiği ve piyasaya girişin görece kolay olduğu kumaş sektörünü temel olarak dokuma kumaş ve örme kumaş olarak iki ana bölüme ayırmak mümkündür. Dokuma kumaş giyim amaçlı üretimin hammadesini teşkil ederken, örme kumaş daha ziyade mefruşat için kullanılmaktadır. Dokuma kumaşı kendi içinde yünlü, pamuklu, keten, kendir, jüt, suni-sentetik, ipek dokuma gibi alt dallara ayırmak mümkünken; örme kumaş çözgülü ve çözgüsüz olarak iki kısma ayrılmaktadır.

Kumaş pazarının belli başlı oyuncuları arasında Altınyıldız, Yünsa, Bahariye ve İpekiş sayılabilir. Kumaş piyasası ile ilgili olarak üzerinde durulması gereken ikinci nokta ise ithalatın pazarda çok büyük etkisi olduğudur.

Devlet Planlama Teşkilatı’nın Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı Tekstil, Deri ve Giyim Sanayi Özel İhtisas Komisyon Raporu’nda “2001 krizi sonrasında yaşanan tekstil ve konfeksiyon ithalatının yüksek oranlarda artması, uzun süre sürdürülebilecek bir durum değildir. Önlenmezse, bu gidiş önce iç pazarın, sonra dış pazarın büyük ölçüde kaybı; önce tekstil sanayinin sonra, konfeksiyon sanayinin çökmesi ile sonuçlanır” şeklinde değerlendirmelere yer verilmektedir. Anılan raporda yıllar bazında yerli tekstil malzemesinin payında önemli ölçüde düşüş öngörülmekte, payın 2009’dan itibaren % 50’nin altında olacağı belirtilmektedir. Aşağıda yer verilen ve Dış Ticaret Müsteşarlığı verilerinden hareketle, ithalatın özellikle 2007-2008 yıllarında kayda değer oranda bir artış gösterdiği ve ele alınan fasıllarda, özellikle Ocak 2009-Temmuz 2010 verilerine bakıldığında, genel bir yükselişin söz konusu olduğu söylenebilir.

Tablo. 4 DTM Verilerine Göre İlgili Fasıllarda 2005-2009 İthalat Rakamları– (Bin ABD Doları)

Fasıl 2005 2006 2007 2008 2009 51 Yün, kıl, at kılı : Bunların iplik ve

dokumaları 410.379 420.055 472.748 456.322 308.114 52 Pamuk, pamuk ipliği, pamuklu

mensucat 2.079.291 2.090.189 2.829.539 2.331.906 2.098.707 53 Dokumaya elverişli bitkisel lifler,

kağıt ipeği ve dokumalar 181.002 192.825 188.511 181.819 146.301 54 Dokumaya elverişli suni sentetik

lifler 1.119.551 1.205.762 1.576.328 1.494.492 1.243.623

170

olarak görünmektedir. Yine Akkök Grubu içinde yer alan Aksu, Ak-Al Tekstil tarafından devralınmış, bu devir işleminin aynı ekonomik bütünlük içinde gerçekleştirilmiş olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığına, 4.2.2009 tarih ve 09-04/95-26 sayı ile karar verilmiştir. Daha sonra, bu infisahsız fesih işleminin yargıya taşınması nedeniyle devre konu taşınmazın yeniden Aksu’ya dönmesi hukuken mümkün olduğundan bildirime konu sözleşmeye Aksu da taraf olmuştur.

Tablo. 5 DTM Verilerine Göre İlgili Fasıllarda Ocak 2009-Temmuz 2010 İthalat Rakamları(Bin ABD Doları)

Fasıl 2009 OCAK 2010 TEMMUZ % DEĞİŞİM 51 Yün, kıl, at kılı : Bunların iplik ve dokumaları 175.384 217.772 24,2 52 Pamuk, pamuk ipliği, pamuklu mensucat 1.061.652 1.993.487 87,8 53 Dokumaya elverişli bitkisel lifler, kağıt ipeği ve

dokumalar 70.507 142.114 101,6 54 Dokumaya elverişli suni sentetik lifler 603.759 963.426 59,6 Altınyıldız yünlü kumaş ve hazır giyim pazarlarında faaliyet göstermektedir. Bunun yanı sıra, tamamen kendi ihtiyacına yönelik olarak iplik üretimi de yapmaktadır (Dosya mevcudundan Altınyıldız’ın ihtiyacının % 85’ini kendisinin karşılayabildiği anlaşılmaktadır). Ak-Al Tekstil ise Zonguldak Alaplı’daki tesisinde triko ipliği, devre konu Çerkezköy’deki tesisinde ise yünlü kumaş üretimi gerçekleştirmektedir. Altınyıldız’ın iplik üretimi triko ipliği olmadığından tarafların kesişen faaliyet alanının sadece yünlü kumaş pazarıdır.

Yünlü kumaş pazarını da kendi içinde örme ve dokuma olmak üzere iki alt pazara ayırmak mümkün olmakla birlikte, inceleme konusu işlem açısından pazar tanımı bağlamında bu ayrımın gerekli olmadığı kanaati oluşmuş ve ilgili ürün pazarı “yünlü kumaş pazarı” olarak belirlenmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

190

Pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartları bölgesel bir farklılık arz etmediğinden ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Devir İşlemi

Taraflar arasında imzalanan “Kira Sözleşmesi” ile Ak-Al Tekstil’in mülkiyetinde bulunan toplam 240.000 metre kare kapalı alanın ve sözleşmenin ekinde yer alan makine teçhizatın 5 yıl süre ile Altınyıldız tarafından kiralanması öngörülmektedir. Bu süre Altınyıldız’ın takdirine bağlı olarak 5 yıl daha uzatılabilecektir.

1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisini veren araçları devralması veya kontrol etmesi” devralma olarak nitelendirilmektedir.

Somut olayda taraflar arasında kurulan ilişki bir kira ilişkisidir. Dolayısıyla mülkiyetin nakli anlamında bir mal varlığı devri söz konusu değildir. Bununla birlikte, anılan maddenin 2. fıkrasının (b) bendinde yer verilen “kontrol etme” unsuru ile ilgili olarak “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün

organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir” hükmüne yer verilmektedir. Bu durumda, mülkiyetin nakli söz konusu olmasa da, bir teşebbüse başka bir teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde belirleyici etki yaratabilecek hak bahşeden sözleşmelerin de “devir sözleşmesi” olarak nitelenmesi isabetli olacaktır. İncelenmesi gereken diğer bir konu da kira sözleşmesinin böyle bir etki yaratıp yaratmadığıdır. Sözleşme’nin 7. maddesinde kira süresi 5 yıl olarak belirlenmiş ve Altınyıldız’a tek taraflı olarak sözleşmeyi 5 yıl daha uzatma takdir hakkı verilmiştir. Yani toplamda 10 yıla ulaşan bir kiralama söz konusu olabilecektir. Bu sürenin, ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsün somut olaya konu malvarlığının mülkiyetini devralması ile bu malvarlığını kiralayıp tamamen kendi inisiyatifi ile kullanarak ticari faaliyetini yürütmesi arasındaki fark tamamen ortadan kaldırabilir olduğundan, işlem Tebliğ anlamında devir niteliği taşımaktadır.

1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin 1. fıkrasında “ Bu Tebliğ’in 2 inci maddesinde belirtilen birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 Milyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir.

Dosya mevcudu bilgilere göre devralan Altınyıldız’ın 2009 yılı cirosu …. TL’dir. Altınyıldız’ın bu dönemde yurtiçi yünlü kumaş satışından elde ettiği ciro ise …. TL’dir. Devreden Ak-Al Tekstil’in 2009 yılı cirosu ise …. TL’dir. Ak-Al Tekstil’in yurt içi yünlü kumaş satışından elde ettiği ciro ise …. TL’dir. Tarafların toplam 2009 yılı cirosu … TL’ye, yurtiçi yünlü kumaş satışları ise …. TL’ye ulaşmaktadır.

Taraf vekilince tahmine dayalı olarak sağlanan pazara ilişkin verilere göre, yurtiçi satışlar esas alındığında Altınyıldız %....., Ak-Al Tekstil ise %.... pazar payına sahiptir. Değerlendirme toplam satış esas alınarak yapıldığında ise Altınyıldız %..., Ak-Al Tekstil %.... pazar payına sahip olmaktadır.

Bu noktada tartışılması gereken husus, faaliyetlerinin önemli bir bölümünü ihracat teşkil eden teşebbüslerin (Altınyıldız için %... Ak-Al Tekstil için %...) ciro ve paylarının tespitinde tüm ciro ve üretimlerinin ve buna dayalı pazar paylarının mı, yoksa, mevcut dosyada olduğu gibi ilgili coğrafi pazarın Türkiye belirlendiği hallerde, sadece Türkiye’den elde edilen ciro ve Türkiye satışlarıyla oluşan pazar payının mı esas alınması gerektiği hususudur. İhracata ilişkin piyasa gücünün Türkiye’deki ilgili pazardaki rekabeti etkilemesi durumunda, buna ilişkin değerlendirmelerin de dikkate alınması gerekecektir.

Teşebbüslerin toplam cirolarının ve ürün satış miktarlarının tarafların ekonomik güç ve etkileri hakkında daha sağlıklı bir değerlendirme yapılması için daha doğru olacağı görüşü tamamen göz ardı edilmemekle birlikte, özellikle pazarın oldukça önemli bir kısmının ithalat tarafından karşılandığı dikkate alındığında, Türkiye’den elde edilen ciro ve yurtiçine yapılan satış miktarlarından elde edilen pazar payı rakamlarının kullanılmasının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.

Buna göre, devir işlemi Tebliğ’de öngörülen pazar payı eşiğini aşmamasına rağmen

ciro eşiğini aştığı için izne tabidir.

H.3.2. Hukuki Değerlendirme

270

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumların daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azlatılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir kişinin malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmüne yer verilmektedir.

Dosya konusu işlem bu çerçevede değerlendirildiğinde, ilgili ürün pazarında çok sayıda oyuncunun bulunduğu, pazara giriş önünde hukuki veya fiili bir engel olmadığı, ithalatın hali hazırda pazarın önemli bir bölümünü oluşturduğu ve bu durumun devamlılık arz etmesinin muhtemel olduğu, devralma sonrasında Altınyıldız’ın ulaşacağı pazar payı ile, ithalatın baskın olması nedeniyle, işlem sonucunda bir hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

I. SONUÇ

290

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.