Skip to content
All decisions

Competition Board Decision

Edremit ve çevre ilçelerde faaliyet gösteren bazı hazır beton üreticilerinin ürün fiyatlarını beraber…

Competition Infringement11-52/1316-467Decision date: 13.10.2011Publication date: 31.01.2012

Edremit ve çevre ilçelerde faaliyet gösteren bazı hazır beton üreticilerinin ürün fiyatlarını beraber belirledikleri iddiası.

Decision details

Case number
11-52/1316-467
Decision date
13.10.2011
Publication date
31.01.2012
Decision type
Competition Infringement (Rekabet İhlali)
Source
Turkish Competition Authority

Decision text

5 pages · 10.594 characters

The text below is extracted from the decision document published by the Turkish Competition Authority; page numbers, tables and figures keep their position in the original document. The summaries, classifications and explanations on this page are provided for information only and do not constitute legal opinion or advice; the binding text is the decision as published by the Authority.

View the official decision at the Competition Authority

Page 1

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı: 2011-2-226(Önaraştırma)
Karar Sayısı: 11-52/1316-467
Karar Tarihi: 13.10.2011

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet

İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER: Sinan ÇÖRÜŞ, Esma GÜNDOĞDU, Necla SÜMER

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILAN: - Betonsa Beton San. ve Tic. A.Ş.

Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi, Kaya Sultan Sok. No: 97

Kat:5 34742 Kozyatağı/İstanbul

- Bursa Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Hacı İyas Mh. Ulubatlı Hasan Bulvarı No:106 Bursa

- Uytunlar Motorlu Araç Day. Tük. Mal. Gıda İletişim İnş. Tur.

Nak. Hafriyat Maden. Orman Ürünleri Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Akçay Asfaltı Üzeri Zeytinli Yol Ayrımı Kuruçay Mevkii,

Edremit/Balıkesir

E. DOSYA KONUSU: Edremit ve çevre ilçelerde faaliyet gösteren bazı hazır beton üreticilerinin ürün fiyatlarını beraber belirledikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;

- Balıkesir ili Edremit ilçesindeki hazır beton santrallerinden Betonsa Beton San. ve Tic. A.Ş. (Betonsa), Bursa Beton Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bursa Beton) ve Uytunlar Motorlu Araç Day. Tük. Mal. Gıda İletişim İnş. Tur. Nak. Hafriyat Maden. Orman Ürünleri Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (Uytun Beton) aralarında anlaştığı,

- Adı geçen teşebbüslerin anlaşma uyarınca beton metreküp fiyatlarını 85 TL olarak sabitlemek suretiyle tekelleştikleri ve rekabeti önlemeye çalıştıkları

öne sürülmüştür.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.5.2011 tarih ve 3561 sayı ile intikal eden başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 01.06.2011 tarih ve 2011-2- 226/İİ-11-388.SÇ sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul’un 09.06.2011 tarihli toplantısında değerlendirilmiş ve konu hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 06.10.2011 tarih ve 2011-2-226/ÖA-11- 388.SÇ sayılı Önaraştırma Raporu, 11.10.2011 tarih ve REK.0.16.00.00-110.02.02/584 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği yönünde herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığından, aynı Kanunun 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.

Page 2

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler

Söz konusu iddialar Bursa ve Balıkesir illerinde hazır beton alanında faaliyet gösteren teşebbüsleri kapsamaktadır. İnceleme sürecinde ihbara konu edilen Edremit pazarının oldukça bölgesel bir nitelik gösterdiğinin anlaşılması üzerine, yürütülen inceleme bu bölge ile sınırlı tutulmuştur. Bu bölgede faaliyet gösteren teşebbüslere dair bilgilere aşağıda yer verilmiştir:

I.1.1. Betonsa/Akçansa

Betonsa, Akçansa Çimento San. ve Tic. A.Ş.’nin (Akçansa), hazır beton markasıdır. Akçansa, Sabancı Holding tarafından kontrol edilen Akçimento ile Alman menşeli Heidelberg Cement Group’un birleşmesiyle kurulmuştur. Betonsa/Akçansa’nın hazır beton faaliyetleri Marmara, Ege ve Karadeniz bölgelerine yayılmış toplam 35 hazır beton tesisi aracılığıyla yürütülmektedir.

I.1.2. Bursa Beton

Bursa Beton, Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’ye (Bursa Çimento) bağlı bir kuruluş olarak faaliyet göstermekte olup Bursa ile çevre il ve ilçelerde hazır beton üretimi gerçekleştirmektedir. 1986 yılında hazır beton üretimine başlamış olan Bursa Beton, faaliyetlerini Bursa, Yalova, Balıkesir ve Kütahya illerinde kurulu 14 tesis aracılığıyla sürdürmektedir.

I.1.3. Uytun Beton

Uytun Beton, otomobil, sigorta, turizm, inşaat, yayıncılık, yapı, döviz bürosu işletmeciliği gibi çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren Uytun Şirketler Grubu bünyesinde yer almakta ve Edremit-Balıkesir’de hizmet vermektedir.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Hazır beton, belirli oranlarda çimento, doğal veya yapay agrega, su ve belli katkı malzemelerinin mikserle karıştırılması yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton ürünleri, kullanım amaçları bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C25+ gibi alt kategorilere ayrılabilse de, alt ürün grupları arasında yüksek ikame bulunmaktadır.

Dosya bakımından ilgili ürün pazarı, başvuru konusu iddiaların yönelik olduğu “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Hazır beton belirli bir sürenin geçmesi halinde özelliğini yitirdiğinden, stoklanamayan yüksek taşıma maliyetleri olan ve uzun mesafelere taşınması hem teknik hem de ekonomik açıdan güç olan bir üründür. Ürünün bu nitelikleri ve yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle, hazır betonun, üretildiği santralden yaklaşık 50 km uzaklığa kadar taşınabildiği kabul edilmektedir. Bununla birlikte, bu mesafe, yol ve iklim koşullarına göre değişebilmektedir. Bu noktada, belirleyici olan unsur üretim sonrasında geçen süre olup; betonun tesiste transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat alanına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba yerleştirilmesi süreçlerinde geçen zamanın, hazır betondaki kıvam ve işlenebilirlik kayıplarının önlenebilmesinde kritik eşik olan iki saatin altında tutulması gerekmektedir. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın tespit edilmesi açısından da temel itibariyle ürünün bu özelliklerinin dikkate alınması gerekmiştir.

Mevcut dosya özelinde önaraştırma konusu iddialara konu bölgenin Balıkesir’in Edremit ilçesi olduğu görülmüştür. Bölgede yer alan tesislerin de faaliyetlerini Edremit üzerinde

Page 3

yoğunlaştırdığı dikkat çekmiştir. Bununla birlikte pazarın kesin sınırlarının dosya

kapsamında yapılan değerlendirmeler açısından belirleyici bir önemi olmayacağından

kesin bir coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.

I.3.Değerlendirme

Dosya mevcudu bilgi ve belgeler dikkate alınarak Edremit ve çevresinde hazır beton

üreticisi teşebbüslerin işbirliği içerisinde hareket ederek ürün fiyatlarını ortaklaşa

belirledikleri iddiası incelenmiştir. Bu iddia kapsamında esas olarak Edremit Bölgesinde

faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinin fiyatlandırma davranışlarına bakılmıştır. Tablo

1’de en sık kullanılan hazır beton kategorileri olan C25 ve C30’a ilişkin ağırlıklı ortalama

fiyatlar verilmiştir:

3

Tablo 1: Edremit Bölgesindeki Hazır Beton Ortalama Satış Fiyatları (2010 Ocak -2011 Eylül) (TL /m)

C 25 C 30

Kafkas Akç. Bursa Uytun Kafkas Akç. Bursa Uytun

Oca. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Şub. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Mar. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Nis. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
May. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Haz. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Tem. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Ağu. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Eyl. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Eki 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Kas. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Ara. 2010 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Oca 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Şub. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Mar. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Nis. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
May. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Haz. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Tem. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Ağu. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
Eyl. 2011 (…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)

Grafik 1 ve Grafik 2’de ise Tablo 1’de yer alan verilerin görsel bir özeti sunulmuştur:

Page 4

3 Grafik 1: Edremit İlçesi C25 Hazır Beton Aylık Ortalama Satış Fiyatları (2010 Ocak -2011 Eylül) (TL /m)

Kafkas Beton

Akçansa

Bursa Beton

Uytun Beton

Oca.10 Mar.10 May.10 Tem.10 Eyl.10 Kas.10 Oca.11 Mar.11 May.11 Tem.11 Eyl.11

3 Grafik 2: Edremit İlçesi C30 Hazır Beton Aylık Ortalama Satış Fiyatları (2010 Ocak -2011 Eylül) (TL/m)

Kafkas Beton

Akçansa

Bursa Beton

Uytun Beton

Eyl.10 Kas.10 Oca.11 Mar.11 May.11 Tem.11 Eyl.11

Bu fiyat hareketleri incelendiğinde, yaklaşık olarak 2010 yılı Haziran ayında başlayacak şekilde fiyatların bölgede hızlı bir düşüş içine girdiği, bu sürecin 2010 yılı son çeyreği ortalarına kadar devam ettiği, bu tarihten itibaren ise fiyatların yükselişe geçerek 2010 yılı başındaki seviyelere oturduğu görülmüştür. Fiyat serilerinin bu seyri teşebbüslerin fiyatlandırma eğilimlerinde Bursa Beton’un piyasaya giriş yaptığı dönem olan 2010 yılı Haziran ayının önemli bir etkide bulunmasının bir göstergesi olabileceği gibi tamamen sezon veya mevsimsel etki olarak da yorumlanabilir. Pazara yeni bir oyuncunun girmesi pazarın yapısal dinamiklerini değiştirdiği ve bu durum fiyatlarda ciddi dalgalanmalara yol açtığından, sadece mevcut fiyatlama davranışlarından yola çıkarak teşebbüslerin saiklerinin rekabetle mi yoksa örtülü ya da açık bir anlaşma ile mi daha uyumlu olduğunu net olarak anlamak mümkün olmamıştır.

Fiyatların değerlendirmesinden sonra bu iddia kapsamında ikinci olarak yerinde incelemede elde edilen ve açık anlaşmalara gösterge olabilecek belgelerin değerlendirilmesi yapılmıştır.

Page 5

Bu bağlamda, örneğin belgelerin birinde 1.7.2011 tarihinde oluşturulan bir listeden bahsedildiği görülmüştür. Fiyatların bu listenin uygulamaya konulmasına rağmen istenilen düzeye oturmadığı ifade edilmiş, Uytun Beton, Betonsa’nın ve Kafkas Beton’un liste fiyatının altında mal sağladığı belirtilmiştir. Daha sonra özellikle Betonsa’nın düşük fiyat verilen bir takım uygulamalarından bahsedilmiş ve bu uygulamaların piyasada olumsuz bir hava yarattığı öne sürülmüştür. Kullanılan ifadeler, taraflar arasındaki bir anlaşma sonucu hazırlanmış ortak bir fiyat listesinin olduğunu, bununla birlikte bu listeye Uytun Beton, Kafkas Beton ve Betonsa tarafından uyulmadığı izlenimini vermiştir. Benzer şekilde, kim tarafından kullanıldığı hususunda bir belirsizlik bulunsa da, (….. TİCARİ SIR…..) nezdinde Uytun Beton’un yaklaşımını yansıttığı anlaşılan diğer bir belgede yer alan ‘(….. TİCARİ SIR…..) yönündeki ifadesinin de bu yönde bir başka bulgu olarak değerlendirilebilmesi muhtemel görülmüştür.

Öte yandan, Bursa Beton’un 2010 yılı Haziran ayında Edremit hazır beton pazarına hızlı bir giriş yaptığı ve ilk üç aylık dönemde pazardaki payını hızlı bir şekilde arttırdığı görülmüştür. Nedeni ister rekabet artışı isterse mevsimsel etkiler olsun, fiyatların özellikle 2010 yılında bir düşme trendi gösterdiği görülmüştür. Gerek bu bulgudan gerekse rakiplerin faaliyetlerine ilişkin dosya mevcudu ifadelerden, pazarda yer alan teşebbüslerin 2011 yılında da birbirlerinin müşterilerini fiyat kırarak kazanma yoluna başvurabildikleri anlaşılmıştır. Dolayısıyla ortada fiyatları arttırmaya yönelik bir anlaşma var idiyse bile hayata geçirilemediği kanısına varılmıştır.

Ancak, rekabeti kısıtlama amacı taşıyan anlaşmaların bir etki doğurmamış olması teşebbüsleri, hukuki sorumluluktan kurtarmaz. Bazı teşebbüslerin rekabeti kısıtlama ‘amacıyla’ bir takım uygulamalar tasarlamaları, bu çabaların istenilen sonuçlara yol açmamalarından bağımsız olarak, rekabeti kısıtlayıcı olarak değerlendirilebilirse de işbu dosya kapsamındaki bulguların rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir anlaşmaya varıldığı sonucunu çıkarmak için yeterli açıklıkta olmadığı düşünülmüştür.

Mevcut bilgi ve belgeler ışığında Edremit’teki hazır beton üreticilerinin fiyatları bir arada belirledikleri yönündeki iddiaya ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

160

Some values in the tables are redacted as (.....) by the Turkish Competition Authority on trade-secret grounds.

Decisions taken at the same meeting

All decisions from this meeting

Decisions of the same type

View all decisions of this type

Let's discuss what this decision means for your business

We provide end-to-end support on competition compliance, investigations and merger control.

Get in touch