Yeni binek otomobil satışı faaliyetinde bulunan teşebbüslerin, aynı konseptteki araçlara aynı fiyatı…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,

Prof. Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ, Canan KARAMANOĞLU, Zeynep ŞENGÖREN

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Murat EYÜBOĞLU

Cumhuriyet İlköğretim Okulu Gemlik/Bursa

- Tuncay ÖZKAN

Aynı adreste

D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:

- ALJ Otomotiv A. Ş.

Merkez Mah. Erenler Cad. No:64 34782 Çekmeköy/İstanbul

- Anadolu Araçlar Ticaret A.Ş.

Atatürk Mahallesi Anadolu Caddesi Yanyol Sok. No:5

Şekerpınar/Kocaeli

- Baylas Otomotiv A.Ş.

Bayraktar Holding Boyalı Köşk Sok. No:10

Bebek/İstanbul

- Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş.

Firuzköy Yolu No: 21 34850 Avcılar/İstanbul

- Doğuş Otomotiv Servis ve Tic. A.Ş.

Atatürk Mahallesi, Anadolu Caddesi, No:22, 41420

Şekerpınar/Çayırova/Kocaeli

- Ford Otomotiv San. A.Ş.

Akpınar Mh. Hasan Basri Cd. No:2 34885 Sancaktepe /İstanbul

- General Motors Türkiye Ltd. Şti.

Kemal Paşa Yolu Üzeri, Torbalı/İzmir

- Honda Türkiye A.Ş.

Atatürk Mah. Turgut Özal Cad. No:123 41480

Şekerpınar - Gebze/Kocaeli

- Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.

Şehit Mehmet Fatih Öngül Sk. No:2 34742 Kozyatağı/İstanbul

- MAİS Motorlu Araçlar İmal ve Satış A.Ş.

Casper Binası Çakmak Mah. Balkan Cad.No:49 Casper Plaza 34770 Ümraniye/İstanbul

- Mercedes Benz Türk A.Ş.

Tem Otoyolu Hadımköy Çıkışı 34900

Büyükçekmece/İstanbul

- Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil

İnşaat Gıda ve Paz. A.Ş.

Barbaros Bulvarı No: 155 34349 Beşiktaş/İstanbul

- Nissan Otomotiv A.Ş.

Kuşbakışı Cad. No: 11 Pk:46 34662 Altunizade/ İstanbul

- Peugeot Otomotiv Pazarlama A.Ş.

Kar Plaza (18. Kat) Kayışdağı Cad. Karaman Çiftlik Yolu E Blok

No:45 İçerenköy/İstanbul

- Temsa Global Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Sabancı Center Kule 2 Kat:13 34330

4.Levent/İstanbul

- TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.

Büyükdere Cad. No:145 Zincirlikuyu 34394 İstanbul

- Toyota Pazarlama ve Satış A.Ş.

Cumhuriyet Mah. E-5 Yan Yol No:11 Yakacık

34876 Kartal/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Yeni binek otomobil satışı faaliyetinde bulunan teşebbüslerin, aynı konseptteki araçlara aynı fiyatı uygulayarak rekabeti ortadan kaldırmak suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırı davrandıkları iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; otomotiv firmalarının benzer konseptteki araçlara aynı fiyatı uyguladıkları, 2011 yılının başından itibaren yaklaşık 3 defa zam yaptıkları ve dört ayda yaklaşık %20 oranında fiyat farkı oluşturdukları, ayrıca teşebbüslerin fiyat değiştirme tarihlerinin de aynı olduğu iddia edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 05.04.2011 tarih, 2592 sayı ve 27.04.2011 tarih, 3198 sayı ile intikal eden başvurular üzerine hazırlanan 26.05.2011 tarih ve 2011-4-103/İİ-11-371-M.G. sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun 02.06.2011 tarihli toplantısında görüşülerek aynı tarih ve 11-33/721-M sayılı karar ile 4054 sayılı Kanun’un 40/1 inci maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti amacıyla önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 12.08.2011 tarih ve 2011-4-103/ÖA-11-326.AFK sayılı Önaraştırma Raporu 12.08.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-110.02.02/387 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.

I. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Taraflar

Türkiye’de otomotiv sektöründe, 51 tane uluslararası markayı temsil eden 34 marka bulunmaktadır. Bu teşebbüslerden bazıları sadece ithal ettiği araçların pazarlamasını gerçekleştirirken, bazı teşebbüsler ise Türkiye’de de üretim gerçekleştirmekte ve hatta üretilen araçların bir kısmı ihraç edilmektedir. Yeni binek otomobil satışı faaliyetinde

1

bulunan firmalardan Tablo 1’de yer alan 17 tanesinden bilgi talep edilmiştir.

1 Söz konusu markaların Ocak-Temmuz 2011 dönemindeki yeni binek otomobil satışlarındaki pazar payları toplamı yaklaşık %87’dir.

Tablo-1: Türkiye’de Faaliyet Gösteren Otomotiv Şirketleri ve Temsil Ettikleri Markalar

Marka Şirket Marka Şirket

Baylas Otomotiv A.Ş.

Tofaş Türk Otomobil Citroën (Baylas)

Fabrikası A.Ş. (Tofaş) Ford Otomotiv San. A.Ş.

Fiat Ford (Ford)

Honda Türkiye A.Ş. (Honda)

Audi Honda

Doğuş Otomotiv Servis ve Hyundai Assan Otomotiv San. Seat Tic. A.Ş. (Doğuş Otomotiv) Hyundai ve Tic. A.Ş. (Hyundai)

Mercedes Benz Türk A.Ş.

Volkswagen Mercedes-Benz (Mercedes)

Temsa Global Sanayi ve General Motors Türkiye Ltd.

Mitsubishi Ticaret A.Ş. Opel Şti.

Mermerler Otomotiv Taş.

Peugeot Otomotiv Pazarlama

Turizm. Tekstil İnşaat Gıda

A.Ş. (Peugeot)

Chery ve Paz. A.Ş. Peugeot

Borusan Otomotiv İthalat ve Mais Motorlu Araçlar İmal ve

BMW Dağıtım A.Ş. (Borusan) Renault Satış A.Ş. (Renault)

Toyota Pazarlama ve Satış

ALJ Otomotiv A.Ş.

Daihatsu Toyota A.Ş. (Toyota)

Nissan Nissan Otomotiv A.Ş. Geely Anadolu Araçlar Ticaret A.Ş.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Yukarıda belirtildiği üzere incelemeye konu olan şikâyetler otomotiv sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin eylemlerine ilişkindir. Rekabet Kurulu’nun bu sektörde, Kanun’un 4.

2

maddesi kapsamında yatay bir ihlalin varlığının değerlendirdiği kararlarında ilgili ürün pazarı “yeni binek otomobiller ve hafif ticari araçlar pazarı” olarak tanımlanmıştır. Ayrıca

3

sektöre yönelik muafiyet kararlarında da ilgili ürün pazarı benzer şekilde belirlenmiştir. Bu nedenle, dosya kapsamında ilgili ürün pazarının Kurul’un daha önceki kararları ile de uyumlu olarak “yeni binek otomobiller ve hafif ticari araçlar pazarı” olarak belirlenmesinin uygun olacağı düşünülmüştür.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Yeni otomobil ve hafifi ticari araçların dağıtımı, pazarlaması, satışı ve fiyatlandırılması tüm Türkiye genelinde benzer nitelik arz ettiğinden ilgili coğrafi pazarın “Türkiye” olarak tanımlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

I.3. Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

Önaraştırma konusu iddialara ilişkin taraflardan gelen bilgiler doğrultusunda her bir

4

firmanın 1.3-1.4 ve 1.6 motor hacimli yeni binek araçlarından en çok satan modellerinde 2010 yılının Aralık ayından bu yana gerçekleştirilen fiyat artış oranları ve dönemleri incelenmiştir. Aşağıda yer verilen Tablo-2 ve Tablo-3’te fiyat artış oranı ve fiyat artışının 2

Rekabet Kurulu’nun 24.06.2009 tarih ve 09-30/637-15 sayılı; 9.9.2009 tarih ve 09-41/998-25 sayılı kararları. 3

Rekabet Kurulu’nun 15.04.2004 tarih ve 04-26/287-6 sayılı kararı.

4

ODD Genel Değerlendirme Raporu Aralık 2010 sayısına göre 1.6 altı ve 1.6 motor hacimli yeni binek otomobil satışları toplam otomobil satışlarının yaklaşık %98’ini oluşturmaktadır.

5

yapıldığı dönemler Tablo-4 ve Tablo-5’te ise 2010 Aralık ayı fiyatları ile son güncel fiyatların karşılaştırılması ve iki dönem arasındaki toplam artış oranı ortaya konmuştur. 5

İlgili tabloda dönem aralıkları her ayın 1-10.günleri ay ismi-1; 11-20. günleri ay ismi-2 ve 21.-30/31. günleri ay ismi-3 olarak değerlendirilecek şekilde adlandırılmıştır.

120

Tablo - 2: 1.3-1.4 Motor Hacimli Yeni Binek Otomobiller İçin 2011 Yılı Fiyat Artış Oranları ve Dönemleri

1.3-1.4 motor hacimli araçlar için fiyat artış oranları (%)

Ocak1 Ocak2 Ocak3 Şub.1 Şub.2 Şub.3 Mart1 Mart2 Mart3 Nis.1 Nis.2 Nis.3 May.1 May.2 May.3 Haz.1 Haz.2 Haz.3 Tem.1 Tem.2 Tem.3

Firma Adı Model Adı

ALJ Otomotiv Terios 1.3 4x4 MT - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Astra Classic HB Essentia

(Konfor paketli) 1.3 CDTi -

Opel Dizel (90 HP) 0,04 - - 3,24 - - - - - 2,93 - - - 3,05 - - - - 1,02 - -

Toyota Corolla Sedan 1.4. 1,

Toyota D-4D Comfort 2,7 - 3,3 - 1 - 1,1 - - 2,1 - - 1 - - - - - - - -

Peugeot hp 7,27 - - 1,86 - - 6,49 - - - - - - - - 1,74 - - 2,64 - - Honda Jazz 1.4. ES Fun i-shift 0,13 - - - - - - - - 1,52 - - - - - - - - - - -

araç modeli

Citroen C3 1.4. DHI Comfort 1,53 - 2,72 - - 1,47 - - 0,87 - - 2,01 - - 0,98 - - 1,42 - 8 Mitsubishi Colt 1.3. AMT Elegance 1,4 3,4 1,3 2,6 2,2

Fieasta Titanium 5K 1.4

Ford TDCİ 68 PS X Paketli 3,6 3,5 2 -2 1 1,8

Renault Symbol Expression 1.4 0,39 2,89 -0,94 3,02 1,83

Polo 1.4 85 PS 3,1 - 0,9 - VW Comfortline Man. 0,17 7 1,94 2,54 4,56 0,62 3 0,92 3,04

Audi A3 Sportback TFSI - - - -

Audi Attraction Stronic 0,42 0,31 -0,04 0,04 0,04 0,03 0,02 0,05 - Seat IBIZA 1.4 Reference

Smart Fortwo mhd

Mercedes Benz Passion - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Tablo - 3: 1.6 Motor Hacimli Yeni Binek Otomobiller İçin 2011 Yılı Fiyat Artış Oranları ve Dönemleri

1.6 motor hacimli araçlar için fiyat artış oranları (%)

Firma Adı Model Adı Ocak1 Ocak2 Ocak3 Şub.1 Şub.2 Şub.3 Mart1 Mart2 Mart3 Nis.1 Nis.2 Nis.3 May.1 May.2 May.3 Haz.1 Haz.2 Haz.3 Tem.1 Tem.2 Tem.3

Terios 1.5 Prime 4x2 AT

Astra Classic HB

Essentia (Konfor paketli) 3,5 - - -

Opel 1.6 i 16V (115 HP) 0,04 - - 2 - - - - 4,08 6,34 - - 4,66 - - - 2,36 - - - -

Toyota Corolla Sedan 1,

Toyota 1.6 Comfort Extra 4,3 - 3,4 - 1 - 1,2 - - 1,1 - - 2,3 - - - - - - - - Hyundai Accent 1.6 Team ABS -0,4 - - 1,9 - - 3,7 - - - - - - - - - - - 0,7 - - Mermerler - -

Otomotiv Chery Tiggo S 1,17 - - - - - - - - - 7,5 - - - - - - - - - -

5008 Premium Pack 1.6 3,0

Peugeot HDİ 112 hp Auto6R 4,06 - - -3,3 - - - - - - - - - - - 1,62 - - 3 2 -

Civic 1.6ES elegance

Honda Otm. Vites 0,1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - BMW 116i-5 Kapı (Premium) - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Qashqai 1.5 DCİ Tekna

Focus collection 4K 1.6

Audi A3 Sportback 1.6 - - 0,0 - - - 0,0 0,0 Audi TDİ Attraction S tronic 0,29 0,04 3 0,04 0,02 0,02 1 4

3,1 2,9

Seat Leon 1.6 CR style DSG 6 3,06 1,98 1

Mercedes Benz B 160 Sport - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

130

Tablo - 4: Aralık 2010- Ağustos 2011 Dönemi Fiyat Değişimi (1.3-1.4 motor hacimli araçlar)

Firma Adı Araç Modeli Ara.10 Ağu.11 Artış Oranı % ALJ Otomotiv Terios 1.3 4x4 MT 40.990 40.990 0,00 Anadolu Araçlar 6

Geekly CK ECHO 17.488 - - Tofaş Linea 1.3 Multijet 90 HP Active Plus 31.993 34.613 8,19

Astra Classic HB Essentia (Konfor paketli) 1.3 CDTi Dizel (90

6

Stokta aracı kalmadığı için bu modelin satışı yapılmamaktadır.

7

Bu motor hacminde aracı bulunmamaktadır.

8

Araçları Avro üzerinde satışa sunulmaktadır, ilgili dönemde fiyat değişikliği yapılmamıştır.

140

Tablo - 5: Aralık 2010- Ağustos 2011 Dönemi Fiyat Değişimi (1.6. motor hacimli araçlar )

Firma Adı Araç Modeli Ara.10 Ağu.11 Artış Oranı % ALJ Otomotiv Terios 1.5 Prime 4x2 AT AC 39.990 39.990 0,00

VW 10

9

Araçları Avro üzerinden satışa sunulmaktadır, ilgili dönemde fiyat değişikliği yapılmamıştır.

10

Araç modeli Ocak 2011 itibariyle piyasaya sunulmuştur.

11

Araçları Avro üzerinde satışa sunulmaktadır, ilgili dönemde fiyat değişikliği yapılmamıştır.

150

I.4. Değerlendirme

Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde hazırlanan tablolardan görüldüğü üzere, 2010 yılının Aralık ayından bu yana, 1.3-1.4. ve 1.6. motor hacimli araçlar içinden 3 markada hiç fiyat artışı yaşanmaz ve 1.6 motor hacmine sahip 3 markada fiyat düşüşleri yaşanırken, 1.3-1.4. motor hacimli araçlar için 15 ve 1.6. motor hacimli araçlar için 13 markanın fiyatlarında yükselme kaydedilmiştir. Öte yandan, fiyat artışları genellikle her ayın başında gerçekleştirilmiş olsa da istisnai örnekler Tablo 2 ve Tablo 3 üzerinden görülebilmektedir. Fiyat artışı dönemleri birbirine yakın olmakla birlikte, fiyat artış oranları arasında kayda değer benzerlikler bulunmamıştır. Fiyat değişimlerinin yoğun olarak gerçekleştiği Ocak ayı başındaki fiyat değişim oranları 1.3-1.4 motor hacimli araçlar için; % 0,04’den %7,27’ye, 1.6 motor hacimli araçlar için ise; %1,17’den %4,06’ya kadar değişmektedir. Diğer aylar da ise fiyat değişikliği yoğunluğu Ocak ayına göre daha az olmakla birlikte benzer şekilde her bir markanın fiyatlarındaki değişim oranlarının birbirinden farklılaştığı görülmektedir. Özetle söz konusu tablolarda yer alan veriler incelendiğinde, 2011 yılı içinde aynı dönemde rakip firmalar tarafından aynı oranda yapılan fiyat değişikliklerinden bahsetmek mümkün olmamıştır.

Bunun yanında, incelemede baz alınan Aralık 2010 dönemi başındaki fiyatlar ile güncel fiyatların karşılaştırılması yapılmıştır. Tablo4 ve Tablo 5’te gösterilen bu verilerden toplam fiyat artışının şikayette iddia edildiği gibi %20’lere ulaşmadığı, 0,06-22,73 arasında değiştiği gözlenmiştir. Bu dönem aralığında sadece bir araç modelinde %20’nin üzerinde bir fiyat artışı kaydedildiği, bunun dışında %10’nun üzerinde artış yapan üç modelin olduğu ve diğer modellerdeki artışların %10’nun altında kaldığı anlaşılmıştır. Ayrıca Tablo-4-5’teki verilerden şikayetteki iddiaların aksine, benzer nitelikteki araçların her iki dönemde de (Aralık 2010 ve Ağustos 2011) aynı fiyat üzerinden satışa sunulmadığı sonucuna da ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yeni binek otomobillerde yapılan fiyat artışlarının aynı dönemlerde aynı oranlarda yapıldığı ve Aralık 2010’dan bu yana %20’ye varan oranda gerçekleştiği ve fiyatlarının aynı seviyede olduğu gibi şikayette yer alan iddiaların ortaya konan verilerle tutarlılık taşımadığı anlaşılmış ve bu nedenle söz konusu iddialara ilişkin 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığı kanısına varılmıştır.

190

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; söz konusu iddialara yönelik

olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek

olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

200