Rekabet Kurulunun 22.06.2023 tarihli ve 23-28/541-M sayılı kararı uyarınca Başkent Ankara Yayıncılık Eğitim…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,

Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN

B. RAPORTÖRLER: Aykut KARAGÖZ, Sebahat YILMAZ, Senanur ALTINTAŞ,

Ali Ozan ŞAHANER, Gülşah DAL, Metehan KAYA,

Muhammed Mustafa AÇIKEL

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. İLGİLİ TARAF: - Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ

Temsilcisi: Av. Ömer KURTAR

Mecidiyeköy Mah. Mecidiye Cad. No:14 D:6 Şişli/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 22.06.2023 tarihli ve 23-28/541-M sayılı kararı uyarınca Başkent Ankara Yayıncılık Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti, Bilfen Yayıncılık ve Tic. AŞ, Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağıtım Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti ve Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ’nin dağıtıcılarının yeniden satış fiyatlarına müdahale etmeleri, pasif satışlarını engellemeleri ve bayilerinin mal ve hizmetleri satacağı bölge ve müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirmeleri yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiasına yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında soruşturma taraflarından Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ tarafından gönderilen uzlaşma metni neticesinde, soruşturmanın Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ’ye yönelik yeniden satış fiyatının tespit edilmesine ilişkin iddialar bakımından sonlandırılması.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Aralarında Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ’nin (ZEKA KÜPÜ) de bulunduğu eğitim yayıncılığı pazarında faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin; dağıtıcılarının yeniden satış fiyatlarına müdahale etmeleri, internet satışlarını engellemeleri ve bayilerinin mal ve hizmetleri satacağı bölge ve müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirmeleri yolu ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettiği iddiası.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal eden 28.09.2022 tarih ve 31581 sayılı başvuruda yer alan iddialara yönelik olarak ZEKA KÜPÜ, Başkent Ankara Yayın. Eğitim Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. (BAŞKENT), Bilfen Yayın. ve Tic. AŞ (BİLFEN) ve Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağ. Eğitim ve Öğretim Hizm. Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti (UZMAN KARİYER) hakkında 27.03.2023 tarih ve 2023-5-001/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu hazırlanmıştır. Söz konusu rapor, Rekabet Kurulunun (Kurul) 30.03.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve BAŞKENT, BİLFEN, ZEKA KÜPÜ ve UZMAN KARİYER hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına 23-16/293-M sayı ile karar verilmiştir.

(4) Önaraştırma sürecinde 12.05.2023 tarihinde İstanbul’da BİLFEN ve ZEKA KÜPÜ’nde, Ankara’da ise UZMAN KARİYER ve BAŞKENT’te yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir.

(5) Yerinde inceleme ve bilgi isteme tutanakları ile birlikte teşebbüslerden bilgi ve belgeler talep edilmiş olup ZEKA KÜPÜ tarafından gönderilen cevabi yazı 01.06.2023 tarih ve 39233 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.

(6) Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 12.06.2023 tarih ve 2023-5-001/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 22.06.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23- 28/541-M sayı ile BAŞKENT, BİLFEN, UZMAN KARİYER ve ZEKA KÜPÜ hakkında, dağıtıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlemek, internet satışlarını sınırlamak ve sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacakları bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirmek yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin tespitine ilişkin olarak aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(7) Soruşturma taraflarına haklarında soruşturma açıldığına ve 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilk yazılı savunmalarının 30 gün içinde gönderilmesi gerektiğine dair bildirim yapılmıştır. Bu kapsamda 06.07.2023 tarih ve 67714 sayı ile ZEKA KÜPÜ’ne gönderilen Soruşturma Bildirimi 11.07.2023 tarihinde tebellüğ edilmiştir.

(8) Soruşturma süreci devam ederken ZEKA KÜPÜ tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 10.08.2023 tarih ve 41446 sayıyla intikal ettirilen yazı ile yeniden satış fiyatının belirlenmesi iddiasıyla ilgili olarak 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi ile Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik (Uzlaşma Yönetmeliği) kapsamında uzlaşma başvurusunda bulunulmuştur.

(9) Söz konusu başvuruya ilişkin olarak hazırlanan 15.08.2023 tarihli ve 2023-5-001/BN- 02 sayılı Bilgi Notu Kurulun 17.08.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-39/720- M sayılı kararıyla uzlaşma başvurusunun kabul edilerek uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. Bu çerçevede 27.10.2023 tarihinde ZEKA KÜPÜ’nün vekili ve temsilcileriyle uzlaşma görüşmeleri gerçekleştirilmiştir.

(10) Uzlaşma görüşmeleri neticesinde ZEKA KÜPÜ’nün uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanı doğrultusunda hazırlanan 2023-5-001/BN-08 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 15.02.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-08/136-MUA sayılı uzlaşma ara kararı verilmiştir.

(11) İlgili karar 16.02.2024 tarihinde 83739 sayı yazı ile ZEKA KÜPÜ’ne bildirilmiş olup uzlaşma ara kararına istinaden ZEKA KÜPÜ tarafından hazırlanan uzlaşma metni 28.02.2024 tarih ve 49183 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Söz konusu uzlaşma metninde ZEKA KÜPÜ ara kararda belirtilen hususları kabul ederek soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasını talep etmiştir.

(12) Yukarıda yer verilen süreç sonucunda hazırlanan 04.03.2024 tarih ve 2023-5-001/BN- 11 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; ZEKA KÜPÜ tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde, anılan teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma usulü ile sonlandırılabileceği ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Taraf Hakkında Bilgi (ZEKA KÜPÜ)

(14) 1999 yılında İstanbul’da faaliyetlerine başlayan ZEKA KÜPÜ, eğitim ve öğretim alanında yalnızca yardımcı ders kitapları konusunda faaliyet göstermektedir. ZEKA KÜPÜ “Zekâ Küpü”, “Pisagor” ve “Akıl Var Mantık Var” markaları ile üretimine devam etmektedir.

I.2. Sektöre İlişkin Bilgiler

(15) Çeşitli yazılı ürünlerin basılması ve dağıtılmasını ifade eden yayıncılık faaliyeti, içerisinde gazete, kitap, dergi gibi birçok türü barındırmakta olup tüketici tercihi ve yaş grubu gibi kriterlere göre farklı alt kırılımlar bulunmaktadır.

(16) Yayıncılık sektöründe, fikri ve sınai hakların koruma altına alınması önemli olup sektör oyuncuları açısından sorun teşkil eden korsanla mücadele çeşitli uluslararası sözleşmeler, Avrupa Birliği Direktifleri, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun ilgili hükümleri ve bandrol benzeri uygulamalarla sağlanmaktadır. Bandrol Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in (Bandrol Yönetmeliği) “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde bandrol; “Fikir ve sanat eserlerinin izinsiz çoğaltılmalarının ve taklit edilmelerinin önlenmesi amacıyla; fikir ve sanat eserlerinin çoğaltılmış nüshaları ile süreli olmayan yayınların üzerine yapıştırılan, sökülmesi halinde parçalanan ve yapıştırıldığı malzemenin özelliğini kaybettiren nitelikte güvenlik şeridi içeren holografik özellikli bir güvenlik etiketini veya dijital olarak üretilen güvenlik etiketini” ifade etmekte olup hem fikri hakların korunmasında hem de yayımlanan kitapların takibinde ciddi bir rol oynamaktadır.

(17) Ülkemizde yayınevlerinin, ürettikleri kitapların her biri için Yayımcı Meslek Birlikleri Federasyonu’ndan (YAYFED) bandrol alması, Bandrol Yönetmeliğinin 5. maddesi gereğince zorunludur. Yayıncılık sektöründeki meslek birliği kuruluşlarından biri olan ve Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği ile Yayıncılar Telif Hakları ve Lisanslama Meslek Birliğinin aldığı ortak kararla kurulan [1] YAYFED tarafından hazırlanan raporlarda [2] ve soruşturma taraflarından elde edilen bilgilerde, bandrollenen kitapların türlerine göre yetişkin kültür yayınları, yetişkin kurgu edebiyat yayınları, çocuk kitapları, gençlik kitapları, eğitim yayınları, akademik yayınlar, inanç yayınları ve ithal yayınlar olarak ayrıldığı ifade edilmektedir.

(18) Türkiye Yayıncılar Birliği (TÜRKYAYBİR) tarafından hazırlanan “2022 Yılı Kitap Pazarı Raporu”na göre 2022 yılında yayımlanan kitapların türlerine göre dağılımına aşağıda yer verilmektedir.

1 YAYFED’in kuruluşuna dair onay 14.02.2011 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilmiştir.

[2] YAYFED, Bandrol Raporu, 2019.

Grafik 1: 2022 Yılında Yayımlanan Kitapların Türlere Göre Dağılımı 3

(19) TÜRKYAYBİR tarafından hazırlanan rapora göre, 2022 yılında bir önceki yıla göre yayımlanan toplam kitap sayısında %13, eğitim alanındaki kitaplarda ise %22’lik bir düşüş yaşanmış; eğitim alanında yayımlanan kitapların oranı %47,9 ile ilk defa toplam basılan kitap sayısında %50’nin altına düşmüştür.

(20) YAYFED tarafından paylaşılan bandrol verilerine göre, 2023 yılında Nisan ayına kadar bandrollenen kitaplarda, eğitim yayımlarına yönelik kitaplar %35’lik bir paya sahip olup söz konusu oran 2022 yılının Ocak-Nisan ayları arasında %43 olarak gerçekleşmiş, 2023 yılı itibarıyla bandrollenen eğitim yayını kitaplarında hem sayı hem de toplamdaki oranda önceki yıllara göre azalma görülmüştür.

I.3. İlgili Pazar

I.3.1. İlgili Ürün Pazarı

(21) Bir önceki başlık altında verilen sektörel verilerden görülebileceği üzere, bandrol sayısı bazında eğitim yayıncılığı, kitap yayıncılığı pazarının yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Haklarında soruşturma yürütülen yayınevlerinin Kuruma göndermiş oldukları cevabi yazılarda faaliyet gösterilen pazarın, eğitim yayıncılığı pazarı olarak tanımlandığı görülmektedir.

(22) Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler kapsamında, eğitim yayıncılığının diğer yayıncılık türlerinden birçok yönden farklılaştığı anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, sözü geçen farklılıklara değinmek gerekirse, öncelikle eğitim yayıncılığını diğer yayıncılık türlerinden ayıran temel faktörün ürünlere yönelik talebin yapısı olduğu söylenebilecektir. Kültür yayıncılığı gibi yayıncılık türlerinde kitapların hedef kitlesi çok daha geniş olabilirken eğitim yayıncılığında hedef kitle genel olarak öğretmen ve öğrencilerden oluşmaktadır. Hakkında soruşturma yürütülen yayınevleri tarafından, eğitim yayıncılığının pazarlama yöntemleri bakımından da diğer yayıncılık türlerinden ayrıştığı, genel nitelikteki reklam ve tanıtıcı faaliyetler yerine eğitim kurumlarındaki öğretmen ve öğrencileri doğrudan hedef alan yüz yüze tanıtım faaliyetlerinin gerekli olduğu, bu hususun da eğitim yayıncıları için bayilik sistemi kurulmasını gerektirdiği

[3] TÜRKYAYBİR, 2022 Yılı Kitap Pazarı Raporu, Nisan 2023.

ifade edilmiştir.

(23) Eğitim yayıncılığının diğer yayıncılık türlerinden ayrıştıran bir başka unsur da, diğer yayıncılık türlerinde kitapların raf ömrü daha uzun olabilirken eğitim yayıncılığı alanındaki kitapların raf ömrünün Milli eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen ve değişebilen müfredata bağlı olarak daha kısa olabilmesidir. Anılan bilgiler doğrultusunda, mevcut dosya bakımından “eğitim yayıncılığı pazarı”nın ayrıştığı söylenebilecektir.

(24) Öte yandan, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında geçen "... inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyorsa ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir" ifadesi doğrultusunda, dosya kapsamında incelenen iddialar bakımından yapılacak değerlendirmeyi değiştirmeyeceğinden, kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır.

I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar

(25) Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden, hakkında soruşturma yürütülen yayınevlerinin faaliyetlerini ülke çapında gerçekleştirdiği ve bu faaliyetlerin rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin bir farklılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Yayınevleri tarafından üretimi ve satışı gerçekleştirilen ürünler bakımından ülkenin herhangi bir bölgesinde rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermesini gerektiren hususların mevcut olmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

I.4. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler 4,5,

(26) Bulgu-48: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 21.12.2018 tarihinde (.....) tarafından (.....) gönderilen, ZEKA KÜPÜ (.....) personeli (.....) bilgi kısmında yer aldığı “20'li branş Deneme Kolej Çalışması.” konulu e-posta yazışmasına aşağıda yer verilmektedir:

“5-) (.....) sahibi (.....) ile görüşüldü (.....) başka Yayınları bayilikleri mevcut daha önceden

(.....) birçok bayilik elinde mevcut olup o dönem (.....) TL ciro (.....) yapılmış fakat Anadolu

Yakası tekbir kişi (.....) verilmiş, herkesten bayilik alınıp (.....)ne satmak istediğini de belirtti

yayın markette olduğundan bilgisi var. (.....) itibariyle Merkezi bir noktada olup parakende

ise güçlü ve (.....) ve (.....) bölgede 2 kişi mevcut olduğunu söyledi nakit çalışmak istediğini

bayilik almak istediğini belirtti toplu alımlarda (.....) iskontonun üzerinde yüksek adetlerde

esneklik istediğini.belirtti. zeka küpü (.....) bölgesi için (.....) TL düşünüyorsan ben

Önümüzdeki yıl bunu (.....) tl yapmak istiyorum denildi. Bayi benim arkamda duracak ve

ortak bir çalışma yapacağız denildi. Bütün özel kolejlerin kendisinden alışveriş yaptığını

belirtti. (.....) temsili evrak alınacak nakit devam edebiliriz (…) parakende ve sahada da

yüksek iskontolar ile problemler yaratılmamak kaydıyla olduğu belirtildi.”

(27) Bulgu-49: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 15.03.2019 tarihinde (.....) tarafından (.....) gönderilen, bilgi kısmında (.....) olduğu “(.....) SÖZLEŞME“ konulu, ekinde “ZEKA KÜPÜ – (.....) TÜRKÇE KİTAP TİCARİ MAL SATINALMA

[4] E-posta ve Whatsapp yazışmalarındaki ifadeler, belgelerin aslına sadık kalmak amacıyla herhangi bir düzeltme yapılmaksızın aynı şekliyle alınmıştır.

5 Belgelerin numaralandırılmasında ilgili rapordaki belge numaraları korunmuştur.

SÖZLŞEMESİ.rtf” isimli Word dosyası bulunan e-postanın söz konusu ekine aşağıda

yer verilmektedir:

“(.....) PAZARLAMA A.Ş. TİCARİ MAL SATINALMA SÖZLEŞMESİ

(…)

(.....)”

(28) Bulgu-50: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 21.03.2019 tarihinde

(.....) tarafından (.....) gönderilen, bilgi kısmında (.....) olduğu “(.....) bayi ziyareti“ konulu

e-posta yazışmasına aşağıda yer verilmektedir:

(.....):

“(…..)

(.....) Bey ile görüşüldü rafları kontrol edildi (.....) gibi bayilikleri var zeka küpü ürünlerinden üçer dörder adet raflarında bulunmakta (…) söylenildiği üzere yüzde (.....) iskontonun üzerine çıkmadığını söyledi (…)”

(29) Bulgu-51: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 16.04.2019 tarihinde

ZEKA KÜPÜ (.....) personeli (.....) tarafından (.....) e-posta adreslerine gönderilen (.....)

bilgi kısmında yer aldığı, “İNTERNET SATIŞLARI İLE İLGİLİ ÖNEMLİ YAZI “ konulu

ve ekinde “BAYİ İHTAR YAZISI” isimli Word dosyası bulunan e-posta ve ekine aşağıda

yer verilmektedir:

(.....):

“SAYIN BAYİİLERİMİZ ;

Ekteki yazıyı lütfen inceleyelim (…)”

Ekte yer alan “BAYİ İHTAR YAZISI” isimli Word dosyasında aşağıdaki ifadeler geçmektedir:

“SAYIN BAYİLERİMİZ ,

Sizlerle yeni yaptığımız sözleşmelerde; internet satışı yapmak isteyen bayilerimizin, ilgili

maddenin (madde 3) amir hükmü gereği; üst liste fiyatından %(.....) iskonto ile satış

yapılacağını kararlaştırdık. Fakat sahadan gelen bilgiler neticesinde ve yaptığımız

araştırmalar sonucu bazı bayilerimizin kendi sitelerinde veya aracı olarak kullandıkları satış

sitelerinde, belirlenen iskonto sınırının üzerinde bir iskonto oranı uygulayarak satış

yaptıklarını tespit etmiş bulunmaktayız. Gerek sözleşmedeki madde hükmü gereği ve gerek

diğer bayilerimiz açısından oluşan haksız rekabet sebebiyle bu hususa dikkat edilerek bu

iskonto oranı uygulamasına derhal son verilmesini ve sözleşmeye sadık kalınmasını; yapılan

bu uyarıdan sonra da bu şekilde satışa devam edilmesi halinde hem firmamızın uğradığı ve

uğrayacağı zararların tazmini ve sözleşmenin tek taraflı olarak feshi olan yasal haklarımızı

kullanacağımızı ihtar ederiz.

Siz bayilerimizin bu konuda hassasiyet göstereceğine inanıyor ve iyi çalışmalar diliyoruz.

İHTAR EDEN

BATUKSAN EĞİTİM HİZM.VE YAYINCILIK A.Ş.”

(30) Bulgu-52: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 24.04.2019 tarihinde

ZEKA KÜPÜ (…..) tarafından (…..) ve (.....) gönderilen, ‘24.04.2019 (…..).xlsx’

dosyasını sizinle paylaşıyorum” konulu e-posta yazışmasının ekinde yer alan

“24.04.2019 (.....)” isimli excel dosyasındaki ifadelere aşağıda yer verilmektedir:

(…..):

“(.....) işyeri sahibi bayilik 11.30-13.30”

“Zeka Küpü Yayınları Günlük Çalışma Raporu, Satış Temsilcisi Raporu”

“(…), internet kısmında sadece sizi koruyucu madde var, peki siz internetteki yüksek iskontolu satışı engelleyemezseniz bizim mağduriyetimiz ne olacak dedi.yani bayiye yaptırım var ama siz de engelleyemezseniz bizim hakkımız ne olacak dedi. elemanlarını

çağırdı, internet iskontosunu %(.....) ye çekin dedi ve çektiler.yani internet konusunu ben demeden onlar büyük gündem yaptı.ayrıca internet satışı için bir çalışma yaptıklarını ve sadece bayilik bölgesi için fazla iskontu il dışı satışta ise %(.....) iskonto uygulaması yapmak istediklerini söylediler.bunun alt yapısı için uğraşıyoruz dediler. vesselam şu interneti çözelim artık.yani (.....) aramasıyla olacak iş değil. hukuksal bir şey yapamıyorsak kurumsal yapalım. gerekirse fazla iskontolu satanın ürünlerini %(.....) iskontolu gönderelim. %(.....) yi ne kadar aşmışsa biz de o kadar iskontosunu keselim.akıl veriyor falan demeyiniz lütfen. günde kaç tane bayi ya arıyor ya watsaptan fazla iskonto yapanları paylaşıyor.bayilerle ben uğraşıyorum, muhatap oluyorum. bak bize kaldırttın ama bunlar duruyor diye kinayeli paylaşımlar yapıyorlar haklı olaraktan. beğenmeyiz ama (.....) çözmüş mesela. nasıl çözmüş öğrendim. tespit ettiğine ürün vermemiş olmadı avukat göndermiş. (…)”

(31) Bulgu-53: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 02.09.2019 tarihinde

(.....) tarafından ZEKA KÜPÜ (.....) personeli (.....) gönderilen, (.....) bilgi kısmında yer

aldığı konusuz e-posta yazışmasında aşağıdaki ifade yer almaktadır:

(.....):

“(…..)

(.....) Bey ile görüşüldü 8. Sınıfın çok iyi olduğunu bazı hocaların beğendiğini söylediler. 7.sınıf ve diğer kaynakların gecikmesinden dolayı sitem ettiler. Kendilerine internet satışlarını aşağı çekmeleri konusunda uyarıldı. Çoğunu çektiğini ama bazılarını unuttuğunu söyledi onlarda hatırlatıldı. Onlarida çekeceğini söylediler ama ben çekiyorum digerleride ceksinler dediler.”

(32) Bulgu-54: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 12.09.2019 tarihinde

(.....) [6] tarafından (.....)’e gönderilen, (.....) tarafından da (.....) iletilen ve ZEKA KÜPÜ

(…..) bilgi kısmında yer aldığı, “FW: internet satışları“ konulu e-posta yazışmasında

aşağıdaki ifade yer almaktadır:

(.....):

“Merhabalar, Bugün yıllardır çalıştığımız bir okulda zekaküpü yayınlarının internet satışlarında ki %(.....) (ve ücretsiz kargo) iskonto uygulanmasından dolayı zekaküpü satışımız iptal oldu. Bu okulda kaybettiğimiz satış 5-6-7-8 sınıflara toplam (.....) kitap civarıdır. (.....) liralık (.....) fen kitabını okul öğrencilerine (.....) tl den satıp bu satıştan (.....) lirada okul payı vereceğimiz düşünülünce %(.....) internet satışı sadece bizim değil ürünü başka bir yayınla değiştirdiği için ZEKAKÜPÜ yayınlarının da zararına olmaktadır. Bu durumda (.....) kitaplık zarar hem sizin hemde bizim karımızın kaybolmasıdır. Hiçbir okul idarecisi ve öğretmeni internet satışı yüksek iskontolu KİTAPLARI velilere mahçup olmamak adına tercih etmiyor. Sezonun bu ilk günlerinde bu duruma acil bir çözüm bulunmaz ise diğer okulları da kesinlikle etkileyecektir. Bütün bayilere internet satışının %(.....) iskonto ile yapılması gerektiğini. İskontolu mal satan bayiler veya satanlara mal tedarik eden bayilerin ; bayiliğinin iptal edileceğini ve yasal tazminat hakkınızın olduğunu vurgulayan acil bir mesaj yollamanızı talep ediyorum. İyi çalışmalar.”

(33) Bulgu-58: (.....) tarafından kullanılan mobil cihazdan elde edilen ve 28.01.2020

tarihinde “(.....)” isimli WhatsApp grubunda gerçekleşen yazışmalara aşağıda yer

verilmektedir:

(…..) mobil cihazında “(…..)” olarak kayıtlı bulunan şahsın bayi yetkilisi olduğu düşünülmektedir.

(.....): 7

“Bayilere yazı atacaksak iskontosusu kesilecek bayilerin ismi de yazılmalı o yazıda.”

(.....):

“Kesilmeleri de yazarız”

(.....):

(BİLGİLENDİRME :

Değerli bayilerimiz , Bugün itibari ile internet satışlarını %(.....) üstünde urun satan bayilerin iskonto oranı %(.....) e düşürülecektir . Bir sonraki yaptırım ise bayilik fesh olacaktır . Bu konuda tavizimiz yoktur . (.....) TL cirosu olan bayimizde (.....) cirosu olan bayimizde ayni şartlar geçerlidir . İyi çalışmalar dilerim .)

“Ben destekliyorum böyle bir yazıyı.”

(.....):

“(.....) kimdir ?

Kimse güncellememis iskontoları”

((…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

(…..)

Hep aynı firmalar zaten)

“Bu yazdıklarım hala ayni”

(.....):

“İyi de bu yazı gitti mi bayilere.”

(.....):

“Ben sabahtan beri buraya yazıyorum bunlar kimin bayileri ise arayıp konuşmalıydı diye düşünüyorum”

(.....):

“Aramayla çözülmüyor maalesef.

Hatır gönül sabah kaldırıyor, akşam tekrar koyuyor.”

(.....):

“İskonto indirisen koyamaz o nokta bugün aradıysan eğer yarin yine koyuyorsa o senin sorumluluğunda bende daha tek kelime yazmam buraya”

(34) Bulgu-61: (.....) tarafından kullanılan mobil cihazdan elde edilen ve 10.07.2020

tarihinde “(.....)” isimli WhatsApp grubunda gerçekleşen yazışmada aşağıdaki ifade yer

almaktadır:

(.....):

“BAYİLERİMİZİN DİKKATİNE”

Değerli Bayilerimiz, bütün bayilerimiz okul çalışması yaptığı için internet satışının okul çalışmasını nasıl olumsuz etkilediğini çok iyi bilir. Okulda idareci ya da öğretmene ürün fiyatı verildiğinde öğretmen elindeki cep telefonu ile hemen kitabın internet fiyatına bakıyor ve oradaki en düşük fiyattan almak istiyor kitabı. Böyle olunca da bayimiz ya o okula ürün satmama ya da çok yüksek iskonto ile satmak zorunda kalıyor. Bu problemle karşılaşmamak için ürünlerimizin internet satışında iskonto oranı %(.....) ile

(…..) elde edilen WhatsApp yazışmalarında “(…..)” ve “(…..)” isimleriyle kayıtlı şahısların ZEKA KÜPÜ

personeli olduğu değerlendirilmektedir.

sınırlandırılmıştı. Pandemi sürecinde %(.....) bandında iskonto yapanlara da rastladık. (…) şuan itibariyle internet satışlarımız %(.....) iskonto ile sınırlıdır. Bugüne kadar bu konuda özellikle bazı bayilerimize birçok kez uyarıda bulunduk ve bazı bayilerimizin bayiliğini sonlandırdık. Uyardığımız bayimiz bazen başka bir örnek göstererek ‘Onlar satıyor, ben de satayım. Onlar satmasın ben de satmayayım’ gibi ifadeler kullanmaktadır. Bu durum, yüksek iskonto ile satmaya gerekçe gösterilemez. Bundan sonraki süreçte de Zeka Küpü ürünlerini internet ortamında %(.....) iskontonun üstünde satan bayimiz ya da bayimiz olmayan kitapçıyla ilgili gerekli hukuki işlemleri başlatacağımızı belirtmek isteriz.”

(35) Bulgu-62: (.....) tarafından kullanılan mobil cihazdan elde edilen ve 12.02.2021

tarihinde ZEKA KÜPÜ personeli olduğu düşünülen kişi ile gerçekleşen WhatsApp

yazışmasına aşağıda yer verilmektedir:

ZEKA KÜPÜ personeli:

“(…) Lakin pandemi sürecinde okulların kapalı olması dolayısıyla internet satışlarına %(.....) iskonto oranını geçmemek kaydı ile satış yapılabileceği bilgisi sizlerle paylaşılmıştı. Gelinen noktada bazı bayi ve onların kitap tedariğini yaptığı bazı satış noktalarının internet satışlarındaki iskonto oranlarının %(.....)’yi fazlasıyla aştığı görülmektedir. Dönem içerisinde bazı bayilerimizin internet iskontoları nedeniyle bayiliği sonlandırılmıştır. Öncelikle bundan sonraki süreçte Zeka Küpü Yayınları’nın ürünleri barkod ile çıkmaya başlayacağı için hem internet satışlarının kontrolü (…) daha rahat tespit edebilecektir. Mevcut durumda bayiliğini bitirdiğimiz ya da devam eden bütün bayilerimiz için geçerli olmak üzere internet satışlarında %(.....) iskonto oranını aşanlar için bazı yaptırımlar söz konusu olacaktır. İlk etapta sözleşmemize istinaden 15 Şubat 2021 itibariyle iskontosunu düşürmeyen bayiye daha önce gönderilen örnek kitaplar fatura edilecektir. Yeni dönemde sözleşmesi yenilenmeyecektir. Hiçbir suretle sene sonunda iade alınmayacaktır. Hukuki süreç başlatılacaktır. Bayiye gönderilen ihtarname noter ve avukat masrafları bayinin carisine fatura edilecektir. (…) Anlayışınız için teşekkür eder, iyi çalışmalar dileriz…

Bu yazıyı gönderelim mi bayilere”

(.....):

“Gönderelim”

(36) Bulgu-63: (.....) tarafından kullanılan mobil cihazdan elde edilen ve 01.04.2021

tarihinde (.....) [8] ile (.....) arasında gerçekleşen WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifade

yer almaktadır:

(.....):

“(…) Ancak bayi, sahip olduğu kendi internet sitesi üzerinden ürünlerin yayınevince belirlenen liste fiyatından iskonto yapmamak şartı ile satış yapabilir. Bu kuralın ihlali halinde bayiye sezon içinde gönderilen örnek kitaplar liste fiyatı üzerinden bayiye iskontosuz bir şekilde fatura edilir. Ayrıca bayi internet ortamında kural dışı sattığı her bir ürün için (.....)TL tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Satış yapıldığının tespiti bayilik sözleşmesinin fesih nedenidir.”

(37) Bulgu-64: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 03.07.2021 tarihinde

ZEKA KÜPÜ (…..) tarafından (.....), (.....), (.....) ve (.....)’a gönderilen “İnternet satışları“

konulu e-posta yazışmasına aşağıda yer verilmektedir:

(.....):

“ZEKA KÜPÜ YAYINLARI BİLGİLENDİRME VE UYARI

Değerli Bayimiz,

(.....) tarafından kullanılan mobil cihazda “(.....)” olarak kayıtlı bulunan kişinin ZEKA KÜPÜ çalışanı (.....)

olduğu düşünülmektedir.

Zeka Küpü Yayınları ürünlerinin internet ortamındaki satışları belirli şartlar dahilinde yapılmaktadır ve bu durum sizlerle yapılan sözleşme ile kayıt altına alınmıştır. Sözleşmedeki ilgili madde şu şekildedir:

(.....TİCARİ SIR…..)

Bu maddeye aykırı şekilde internette Zeka Küpü Yayınlarını satan bayilerimize 05 Temmuz 2021 itibariyle sözleşmedeki yukarıda belirtilen madde hükümlerince örnekler fatura edilecek ve her bir ürün için ‘‘(.....) TL sözleşme kurallarına aykırı davranmaktan dolayı’’ fatura kesilecektir. Ayrıca bayimizin ürün tedarik ettiği alt bayileri, kırtasiyeciler ya da ferdi satıcılar için yine bayiye ceza kesilecektir. Bu nedenle Zeka Küpü verdiğiniz kitapçı ya da kırtasiyecileri acilen uyarıp bilgilendirme yapınız. (…)

Bayimiz olarak bilmelisiniz ki internet satışlarındaki aşırı iskontolar dönüp yine sizin satışlarınızı olumsuz etkilemektedir. Yayınevi olarak da bizi olumsuz etkilemektedir.

Bu konuda size ayrıca bir uyarı yapılmayacak olup tarafınıza gönderilen bu mail ve sözleşme maddesi ceza için yeterli olacaktır.

Zeka Küpü Yayınları 2021-2022 yılı liste fiyatlarının internet satışlarınızda güncellemesini yapınız.

Bilginize sunulur…”

(38) Bulgu-66: (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen ve 01.02.2023 tarihinde

ZEKA KÜPÜ (.....) tarafından (.....) gönderilen, “2023-2024 ZEKA KÜPÜ YAYINLARI

BAYİLİK SÖZLEŞMESİ” konulu e-posta ve “2023-2024 ZEKA KÜPÜ YAYINLARI

BAYİLİK SÖZLEŞMESİ” isimli e-posta ekine aşağıda yer verilmektedir:

(…..):

“Yeni dönem bayilik sözleşmesi ektedir. Değişiklik yapılmamış olup tarihler vs. güncellenmiştir.

İyi Çalışmalar…”

E-posta eki:

2023-2024 BAYİ SÖZLEŞMESİ

(.....TİCARİ SIR…..)

”

I.5. Değerlendirme

I.5.1. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesine İlişkin Değerlendirme

I.5.1.1. Teorik Çerçeve

(39) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre “mal veya

hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her

türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan haller arasında

sayılmıştır. İlgili hükümde bahsi geçen “anlaşma” kavramı; Türk Borçlar Hukukunda

geçen “sözleşme” kavramından daha geniş anlam içermekte, bağlayıcılık yazılılık gibi şekil şartı aramamaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının ya da mutabakatın bulunması yeterlidir. Bu nedenle rekabeti kısıtlayıcı yeniden satış fiyatının tespiti uygulamaları, ilgili hüküm gereğince 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olarak ele alınabildiğinden mal ve hizmetlerin satım fiyatının tespitine yönelik rakipler arasında yapılan yatay anlaşmalara benzer şekilde mal veya hizmetlerin yeniden satış fiyatını belirlemeye yönelik dikey anlaşmalar da 4054 sayılı Kanun kapsamında yasaklanmıştır.

(40) Sağlayıcı tarafından alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesini içeren yeniden satış fiyatının tespiti anlaşmaları, Dikey Kılavuz’un 18. paragrafında ifade edildiği üzere doğrudan yapılabileceği gibi dolaylı olarak da yapılabilmektedir. Sağlayıcı teşebbüsler, akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirlemelerinin yanı sıra, aynı ihlali değişik uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilmektedirler. Alıcının kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesine örnek olarak verilebilir.

(41) Yeniden satış fiyatının doğrudan belirlenmesine yönelik ihlal tespiti için yalnızca sözleşmede açık hüküm aranmamakta, alıcının satış fiyatının belirsizliğe yol açmayacak şekilde belirlenmesine ilişkin uygulamaların yeniden satış fiyatının doğrudan belirlenmesi ihlalini oluşturduğu değerlendirilmektedir. Kurul kararlarında yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin; ürünlerin piyasadaki fiyatının takip edilmesinin ve yeniden satış fiyatı iletilmesinin, alıcıların bağımsız ticari kararları neticesinde belirlemeleri gereken perakende satış fiyatına doğrudan müdahale niteliği taşıdığı ve yeniden satış fiyatının serbest rekabet koşulları çerçevesinde belirlenmesini engellediği tespitlerine yer verilmiştir.

(42) Yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin Avrupa Birliği mevzuatına bakıldığında, 30.06.2022 tarihinde yayımlanan güncel Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Kılavuzu’nun (AB Kılavuzu) 185. paragrafında yeniden satış fiyatı tespitinin “… uyulması gereken sabit veya minimum bir satış fiyatı belirlenmesi de dâhil olmak üzere, doğrudan veya dolaylı olarak, alıcının satış fiyatını belirleme kabiliyetini kısıtlama amacı taşıyan anlaşmalar” olarak tanımlandığı ve ağır sınırlama olarak nitelendirildiği görülmektedir.

(43) Diğer yandan sağlayıcının, alıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi; sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla mümkündür. Bu koşulun sağlanması için, söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayımlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

(44) Dikey Kılavuz’un 19. paragrafına göre; yeniden satış fiyatının tespitine yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemler, alıcıların uyguladığı fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edilebildiği durumlarda daha etkili olmaktadır. Örneğin, standart fiyat listelerinden farklı fiyatlardan satış yapan alıcıları rapor etme konusunda tüm alıcılara getirilecek bir yükümlülük sağlayıcının pazarda uygulanan fiyatları kontrol

etmesini önemli ölçüde kolaylaştırmaktadır.

(45) Yakın tarihli Kurul kararları incelendiğinde, kararların büyük çoğunluğunda yeniden satış fiyatının belirlenmesinin amacı itibarıyla rekabeti kısıtlayıcı olduğu kabul edilmiştir. Örneğin, Skechers kararında [9]; soruşturma tarafı Olka Spor Malzemeleri Ticaret AŞ (OLKA) ve Marlin Spor Malzemeleri Ticaret AŞ’nin (MARLİN) bayileri ile iletişime geçerek ilgili bayilerin satış yaptıkları pazaryerlerinde, kendi internet sitesinde veya fiziki mağazalarında uyguladıkları indirimlerin kaldırılması ve fiyatların OLKA ve MARLİN tarafından belirtilen perakende satış fiyatları olarak düzeltilmesine yönelik uygulamalar, amaç bakımından ihlal olarak kabul edilmiştir. Yine DYO Boya [10] kararında DYO’nun bayilerinin satış fiyatlarının düzeltilmesi hususunda bayilerine uyarılarda bulunması ve bayilerinin satış yapabilecekleri bölgeleri ve müşterileri belirlemesi ve bölge dışına satış yapılması halinde ise prim kesintisi yaparak bayilerini disipline etmesi eylemlerinin 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca grup muafiyetinden ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinden yararlanamayacağı tespit edilmiştir.

(46) Sonuç olarak, Türk rekabet hukukunda, yeniden satış fiyatının tespiti davranışlarının rekabet hukuku bakımından amacı itibarıyla rekabeti kısıtlayıcı dikey anlaşmalardan biri olarak değerlendirilmekte, Kurul tarafından alınan birçok kararda da yeniden satış fiyatının tespitinin amaç yönünden rekabet ihlali olduğu ve bireysel muafiyetten de yararlanamayacağı belirtilmektedir.

I.5.1.2. Dosya Kapsamında Elde Edilen Bulgulara İlişkin Değerlendirme

(47) ZEKA KÜPÜ personeli tarafından bayilere yönelik yapılan saha çalışmalarının paylaşıldığı raporu içeren 21.12.2018 tarihli Bulgu-48’de, ZEKA KÜPÜ personelinin bayi olmak isteyen bir teşebbüse yetkili bayi olma şartını, “parakende ve sahada da yüksek iskontolar ile problemler yaratılmamak kaydıyla” ifadeleriyle satış fiyatlarında yüksek iskonto uygulamaması olarak açıkladığı anlaşılmaktadır. Söz konusu tespit ZEKA KÜPÜ’nün bayilerin yeniden satış fiyatına müdahale etme politikasını ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir.

(48) 15.03.2019 tarihli Bulgu-49’da yer alan ve yeniden satıcı olduğu anlaşılan (.....) ile yapılan satın alma sözleşmesinin 3.5. maddesindeki, “(.....)” hükmünden, ZEKA KÜPÜ’nden satın alınan ürünlerin yeniden satışında uygulanacak indirimin oranının, yine ZEKA KÜPÜ tarafından alıcıya bildirilen azami fiyatın üzerinden en üst sınırı %(.....) olarak olacak şekilde belirlendiği anlaşılmaktadır. İlgili bulgu doğrultusunda ZEKA KÜPÜ’nün, azami fiyat niteliğinde bildirilen bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi suretiyle yeniden satış fiyatını tespit ettiği değerlendirilmektedir.

(49) Benzer şekilde 21.03.2019 tarihli teşebbüs iç yazışmasının yer aldığı Bulgu-50’de ZEKA KÜPÜ yetkilisi tarafından görüşme yapılan bayinin internet satışlarında yine ZEKA KÜPÜ tarafından belirlenen %(.....) iskonto oranın üzerine çıkmadığı ZEKA KÜPÜ yetkililerine bildirilmektedir. Yine söz konusu bulgunun da ZEKA KÜPÜ tarafından alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi suretiyle yeniden satış fiyatını belirlendiği hususunu desteklediği görülmektedir.

(50) Bulgu-51’de yer alan ve bayilere gönderildiği anlaşılan 16.04.2019 tarihli e-postanın “BAYİ İHTAR YAZISI” isimli ekinde geçen “Sizlerle yeni yaptığımız sözleşmelerde; internet satışı yapmak isteyen bayilerimizin, ilgili maddenin (madde 3) amir hükmü gereği; üst liste fiyatından %(.....) iskonto ile satış yapılacağını kararlaştırdık. Fakat 9 Kurulun 30.06.2022 tarih ve 22-29/488-197 sayılı kararı.

10 Kurulun 15.04.2021 tarihli ve 21-22/267-117 sayılı kararı.

sahadan gelen bilgiler neticesinde ve yaptığımız araştırmalar sonucu bazı bayilerimizin kendi sitelerinde veya aracı olarak kullandıkları satış sitelerinde, belirlenen iskonto sınırının üzerinde bir iskonto oranı uygulayarak satış yaptıklarını tespit etmiş bulunmaktayız.” ifadelerinden, ZEKA KÜPÜ tarafından internet satışlarında liste fiyatı üzerinden uygulanabilecek indirimin en üst oranının %(.....) olarak belirlendiği ve yeniden satış sözleşmesine de derç edilen hususa ilişkin ihtar yazısının bayilere gönderildiği anlaşılmaktadır. İlgili ifadeler, ZEKA KÜPÜ tarafından bayilerin yeniden satış fiyatlarının belirlendiğini göstermektedir.

(51) Bunun yanında, söz konusu bulgunun devamında yer alan “yapılan bu uyarıdan sonra da bu şekilde satışa devam edilmesi halinde hem firmamızın uğradığı ve uğrayacağı zararların tazmini ve sözleşmenin tek taraflı olarak feshi olan yasal haklarımızı kullanacağımızı ihtar ederiz.” ifadelerinden, ZEKA KÜPÜ tarafından bayilerin uyguladığı iskonto oranlarının takip edildiği ve belirlenen iskonto oranına uyulmaması halinde bayilere, tazminat talebinden sözleşmenin tek taraflı feshine varan çeşitli yaptırımlar uygulanacağı yönünde ihtarda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda ZEKA KÜPÜ’nün yeniden satış fiyatının belirlenmesi eyleminin çeşitli yaptırım mekanizmaları ile de desteklediği değerlendirilmektedir.

(52) İç yazışma niteliğindeki 24.04.2019 tarihli Bulgu-52’de yetkili bayi ile yapılan görüşme sonucunda hazırlanan ve bir bayi yetkilisinin ifadelerine yer verilen raporlamada yer alan “peki siz internetteki yüksek iskontolu satışı engelleyemezseniz bizim mağduriyetimiz ne olacak dedi.yani bayiye yaptırım var ama siz de engelleyemezseniz bizim hakkımız ne olacak dedi” ifadelerinden, bayilerin internet satışlarında uyguladıkları indirim oranları bakımından müdahalenin söz konusu olduğu, ilgili bulgunun devamında yer alan açıklamalardan ise ZEKA KÜPÜ tarafından belirlenen indirim oranının üzerine çıkılması halinde ise bayilerin yaptırımlarla karşılaşabildikleri anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, aynı bulguda ZEKA KÜPÜ personeli tarafından “elemanlarını çağırdı, internet iskontosunu %(.....) ye çekin dedi ve çektiler” şeklinde yapılan açıklamadan, bayilerin internet satışlarında uyguladıkları indirimleri ZEKA KÜPÜ tarafından belirlenen orana uygun olacak şekilde düzelttikleri anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, söz konusu bulgu ZEKA KÜPÜ tarafından bayilerinin yeniden satış fiyatlarına müdahale edildiğini ve belirlenen fiyatlara uymayan bayilere birtakım yaptırımlar uygulandığını göstermektedir.

(53) Bir diğer içi yazışma niteliğini haiz 02.09.2019 tarihli Bulgu-53’te yer alan “Kendilerine internet satışlarını aşağı çekmeleri konusunda uyarıldı.” şeklindeki ifadeler de indirim oranlarının düzeltilmesine ilişkin ZEKA KÜPÜ tarafından bayilere uyarı yapıldığını göstermektedir. Bu doğrultuda ZEKA KÜPÜ tarafından bayilerin internet satışlarında uyguladıkları indirim oranlarının takip edildiği ve uyarılarda bulunmak suretiyle bayilere baskı uygulandığı anlaşılmaktadır.

(54) Bir bayi yetkilisi tarafından ZEKA KÜPÜ yetkililerine iletildiği anlaşılan 12.09.2019 tarihli belgeye ilişkin Bulgu-54’e bakıldığında, okullara yaptığı satışların, internet sitelerinde %(.....) iskonto oranı uygulayan teşebbüsler bulunması nedeniyle iptal olmasına yönelik şikâyetin yetkili bir bayi tarafından ZEKA KÜPÜ yetkililerine iletildiği, ayrıca bütün bayilere internet satışlarında iskontosuz bir şekilde satış yapmaları gerektiğini içeren bir mesaj gönderilmesinin talep edildiği görülmektedir. ZEKA KÜPÜ yetkilileri arasında gerçekleşen 28.01.2020 tarihli WhatsApp yazışmasını içeren Bulgu- 58’de ise internet satışlarında %(.....)’nin üzerinde indirim uygulayan bayilere ZEKA KÜPÜ tarafından kendilerine uygulanacak indirim oranını %(.....)’e düşürmek suretiyle ve sonraki aşamalarda bayiliğin sonlandırılmasına kadar varacak şekilde yaptırım

uygulanacağına dair uyarı yazısı yer almaktadır. Söz konusu bulguda yer alan ifadeler, bayilerin yeniden satış fiyatlarının ZEKA KÜPÜ tarafından belirlendiğini ve belirlenen fiyatlara uymayan teşebbüslere yaptırım uygulandığını açıkça göstermektedir.

(55) Bulgu-61’de 10.07.2020 tarihli yazışmada “şuan itibariyle internet satışlarımız %(.....) iskonto ile sınırlıdır. Bugüne kadar bu konuda özellikle bazı bayilerimize birçok kez uyarıda bulunduk ve bazı bayilerimizin bayiliğini sonlandırdık.” ve “internet ortamında %(.....) iskontonun üstünde satan bayimiz ya da bayimiz olmayan kitapçıyla ilgili gerekli hukuki işlemleri başlatacağımızı belirtmek isteriz.” şeklinde ifadeler yer almaktadır. Dolayısıyla internet satışlarında ZEKA KÜPÜ’nün belirlediği oranın üzerinde indirim uygulayan bayileri tespit ederek bayi sonlandırmaya kadar varan yaptırımlar uygulamak suretiyle bayilerinin yeniden satış fiyatını belirlediği değerlendirilmektedir.

(56) İç yazışma niteliğindeki 12.02.2021 tarihli Bulgu-62’de yer alan ve bayilere gönderileceği anlaşılan yazıda da Bulgu-61’e paralel şekilde, dönem içerisinde uygunalan iskontolar nedeniyle bazı bayilerin sözleşmelerinin sonlandırıldığının ve %(.....) iskonto oranını aşan bayiler için bazı yaptırımların söz konusu olacağının ifade edildiği görülmektedir. Bu kapsamda diğer ilgili yaptırımların ise, daha önce örnek olarak gönderilmiş olan kitapların bayiye fatura edilmesi, yeni dönemde bayilik sözleşmesinin yenilenmemesi, sene sonunda iade alınmaması ve hukuki süreç başlatılarak ilgili masrafların bayinin cari hesabına fatura edilmesi gibi uygulamalardan oluşacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, ZEKA KÜPÜ’nün bayilerine, internet satışlarında belirlenen iskonto oranına uymayan bayilerin barkod sistemi ile tespit edileceği bilgisini ilettiği görülmektedir. Anılan barkod sistemi sayesinde bayilerin satış fiyatları üzerinde bir kontrol mekanizması kurulduğu anlaşılmakta olup bu hususun da ZEKA KÜPÜ’nün yeniden satış fiyatının tespiti eylemini kolaylaştırdığı değerlendirilmektedir.

(57) Bulgu-63’te yer alan ve ZEKA KÜPÜ’nün 2021 yılının Nisan ayında bayileriyle imzaladığı sözleşmelerde düzenlenen “(.....)” hükmü çerçevesinde, ZEKA KÜPÜ’nün bayilerle yaptığı sözleşmelere eklediği hükümler ile liste fiyatları üzerinden iskonto yapılmasını yasaklayarak bayilerin kendi internet siteleri üzerinden yaptıkları satışlarda uygulayacakları yeniden satış fiyatını belirlediği tespiti yapılabilmektedir. İlgili bulguda ayrıca, söz konusu hususa uyulmaması halinde bayilere gönderilen örnek kitapların iskontosuz şekilde fatura edilmesi, tazminat ödemesi ve bayilik sözleşmesinin feshi gibi yaptırımların uygulanacağının bildirildiği görülmektedir. Bu bakımdan ilgili bulgu, ZEKA KÜPÜ’nün yeniden satış fiyatının tespiti eylemini gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır.

(58) Bulgu-64’te yer alan ve bayi ile imzalanan sözleşmede düzenlenen “(.....)” hükmü, bayinin internet kanalıyla yapacağı satışlarda uygulayabileceği üst indirim oranını belirlemek suretiyle yeniden satış fiyatlarının ZEKA KÜPÜ tarafından belirlendiğini ortaya koymaktadır. Bulgunun devamında yer alan ve belirlenen fiyata aykırı davranan bayinin ZEKA KÜPÜ’ne cezai şart/tazminat olarak anılan bir tutar ödemesi, bayiliğinin feshedilmesi yahut kural olarak bedelsiz olarak verildiği anlaşılan örnek kitapların bayiye fatura edilmesi gibi yaptırım mekanizmasına ilişkin çeşitli önlemlerin de uygulandığı görülmektedir. Bunun yanında, ilgili bulguda yeniden satış fiyatlarına uyum noktasında bayiler için getirilen yükümlülüklerin bayilerin alıcıları için de geçerli olacağı ve yükümlülüklere uyulmaması durumunda bayinin sorumlu tutulacağına dair ifadeler yer almaktadır. Bahsi geçen ifadelerden yeniden satış fiyatlarına uyumun bayilerin müşterileri için de söz konusu olduğu, fiyatlara uyum noktasında yaptırım mekanizması kurulduğu anlaşılmaktadır.

(59) 01.02.2023 tarihli Bulgu-66’da yer alan ve 2023 yılının Şubat ayına ait sözleşmenin 3.

maddesinde düzenlenen “(.....)” hükmü bayilerin fiziki kanaldaki satışlarında yeniden satış fiyatının belirlediğini göstermektedir. Böylece hem çevrim içi hem de fiziki kanalda bayilerin yeniden satış fiyatlarının ZEKA KÜPÜ tarafından belirlendiği anlaşılmaktadır.

(60) Yukarıda yer alan bulguların değerlendirilmesinden, ZEKA KÜPÜ tarafından bayilerinin gerek çevrim içi gerekse fiziksel kanaldaki yeniden satış fiyatlarında uygulayabilecekleri indirimin en yüksek oranını belirlemek suretiyle müdahalelerde bulunulduğu, belirlenen yeniden satış fiyatlarına uyumun takip edildiği ve belirlenen fiyatlara uymayan bayilere uyarı, ihtarname gönderilmesi, cezai şart/tazminat adlı ödeme talep edilmesi, ücretsiz örnek kitaplardan ücret talep edilmesi, iade kabul edilmemesi ve bayilik sözleşmesinin feshi gibi yaptırımların uygulandığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, ZEKA KÜPÜ’nün söz konusu davranışları ile alıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

(61) Yukarıda da bahsedildiği üzere, teşebbüsün söz konusu davranışları yeniden satış fiyatının tespiti niteliği taşımakta olup 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin (a) bendi uyarınca anlaşmaları grup muafiyeti kapsamından çıkaran ağır sınırlama niteliğinde olduğundan 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı değerlendirilmektedir.

(62) 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında ağır kısıtlama olarak nitelendirilen dosya konusu yeniden satış fiyatının tespitine yönelik uygulamaların rekabet hukuku literatürü ve Kurul içtihadı göz önüne alındığında 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen bireysel muafiyet koşullarını sağlamasının da mümkün olmadığı, bu gerekçeyle Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca teşebbüs hakkında idari para cezası uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

I.5.2. Uzlaşma Süreci ve İdari Para Cezasına İlişkin Değerlendirme

(63) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir." hükmünü amirdir.

(64) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir.

(65) Söz konusu Yönetmelik’in temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınacaktır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

(66) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasında “Soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya

teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.”, altıncı fıkrasında “Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin bir süre verir. Verilen süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. İhlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır.” ve yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir.” hükümleri yer almaktadır.

(67) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında ise “Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine davet edilmesine karar verebilir” düzenlemesi bulunmaktadır.

(68) Bu kapsamda soruşturma tarafı ZEKA KÜPÜ uzlaşma talebinde bulunmuştur. Söz konusu başvuru üzerine Kurul tarafından uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir.

(69) Söz konusu Kurul kararı ve Uzlaşma Yönetmeliği hükümleri uyarınca ZEKA KÜPÜ vekili ve temsilcileri ile yapılan uzlaşma görüşmesinde teşebbüse dosya konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, uzlaşma tarafı olan teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiştir.

(70) ZEKA KÜPÜ’nün uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanları doğrultusunda gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi neticesinde alınan 15.02.2024 tarihli ve 24-08/136- MUA sayılı uzlaşma ara kararında, soruşturma sürecinin uzlaşma ile neticelenmesi halinde;

1. “Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ’nin bayilerinin yeniden satış

fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.

maddesini ihlal ettiğine,

2. Bu nedenle, Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ’ye 4054 sayılı

Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu

Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para

Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci

fıkrası ve üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca 2022 yılı gayrisafi geliri üzerinden

%(.....) oranında olmak üzere 135.394,35-TL idari para cezası uygulanmasına 3. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı

Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına

Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4.

maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse

verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,

4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2022 yılı gayrisafi gelirleri

üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 101.545,76-TL tutarında idari para cezası

uygulanmasına,

5. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca,

uzlaşma metninin Kuruma gönderilebilmesi için ara kararın tebliğinden itibaren

teşebbüse 15 gün süre verilmesine,

6. Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde, Kurulun ara kararıyla bağlı

olmadığına”

karar verilmiştir.

(71) Bahse konu ara kararda ceza oranı belirlenirken yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak, yeniden satıcılarının satış fiyatının tespit edilmesine yönelik davranışlarda bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesi “diğer ihlaller” olarak değerlendirilmiş ve temel para cezası başlangıç oranı %(.....) olarak belirlenmiştir.

(72) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ihlalin süresinin temel para cezasının tespitinde dikkate alınacağı öngörülmektedir. Belirtilen hükme göre temel para cezasının miktarı; bir ila beş yıl arasında süren ihlallerde yarısı oranında, beş yıldan uzun süren ihlallerde ise bir katı oranında arttırılacaktır. İhlale ilişkin belgeler 21.12.2018-01.02.2023 dönemini kapsamakta olup ihlal bir yıldan uzun beş yıldan kısa sürmüştür. Bu çerçevede, temel para cezası başlangıç oranı yarısı oranında artırılmış, temel para cezası başlangıç oranı %(.....) olarak belirlenmiştir.

(73) Diğer taraftan, Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi çerçevesinde ağırlaştırıcı ve 7. maddesi kapsamında hafifletici unsurun bulunmadığı değerlendirilmiştir.

(74) ZEKA KÜPÜ tarafından bu karara istinaden hazırlanıp gönderilen uzlaşma metninde mezkûr kararda belirtilen hususlar kabul edilerek, teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması talep edilmiştir.

(75) Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında;

“1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde,

aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar:

a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı,

b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası

oranı ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını

kabul ettiği,

c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği

ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı,

ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca

dava konusu yapılamayacağı.”

hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda ZEKA KÜPÜ tarafından gönderilen uzlaşma metininin Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan unsurları içerdiği görülmüştür.

(76) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir…” hükmü yer almaktadır. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; “Uzlaşma metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından soruşturma sonlandırılır.” denilmektedir.

(77) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, ZEKA KÜPÜ tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde Ceza Yönetmeliği kapsamında hesaplanan idari para cezasının %25 oranında indirilmesi; teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 2022 yılı gayri safi gelirleri üzerinden %(.....) oranında idari para

cezası uygulanması ve teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma ile

sonlandırılması sonuçlarına varılmıştır.

J. SONUÇ

(78) Rekabet Kurulu’nun 22.06.2023 tarihli ve 23-28/541-M sayılı Kurul kararı ile açılan

soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 15.02.2024 tarih ve 24-08/136-MUA

sayılı uzlaşma ara kararına istinaden Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ

tarafından gönderilen nihai uzlaşma metni 28.02.2024 tarih ve 49183 sayı ile süresi

içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Uzlaşma metninde ihlalin varlığı ve

kapsamı ile uzlaşma ara kararında öngörülen azami idari para cezası oranı ve tutarı

teşebbüs tarafından açıkça kabul edilmiş olup

1. Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Ticaret AŞ’nin bayilerinin satış fiyatlarının tespitine yönelik uygulamalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,

2. Bu nedenle, Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Ticaret AŞ’ye 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ve üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca 2022 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 135.394,35-TL idari para cezası uygulanmasına,

3. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,

4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2022 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 101.545,76-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına,

5. Böylece Kurul’un 22.06.2023 tarihli ve 23-28/541-M sayılı kararı uyarınca 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Ticaret AŞ hakkında yürütülen soruşturmanın yeniden satış fiyatının tespit edilmesine ilişkin iddialar bakımından uzlaşma usulü ile sonlandırılmasına

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.