Indorama Netherlands B.V.’nin Guadarranque Polyester S.L.U.’nun hisselerini CEPSA Quimica S.A.’dan devralması…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Ömer TORLAK

Üyeler: Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,

Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK

B. RAPORTÖRLER : Burak SAĞLAM, İbrahim KUŞÇU

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Indorama Netherlands B.V.

Temsilcisi: Av. H. Emre ÖNAL

River Plaza 17. Kat Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Indorama Netherlands B.V.’nin Guadarranque Polyester S.L.U.’nun hisselerini CEPSA Quimica S.A.’dan devralması işlemine izin verilmesi talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 01.02.2016 tarihinde giren yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 02.02.2016 tarih ve 2015-1-91/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Taraflar

G.1.1. Devralan: Indorama Netherlands B.V. (INDORAMA)

(4) INDORAMA’nın tüm hisseleri, grubun ana şirketi olan Indorama Ventures Public Company Ltd.’ye (IVL), IVL’nin nihai kontrolü ise Canopus International Ltd.’ye aittir. Holding şirketi olan INDORAMA’nın Türkiye’de ve dünyada doğrudan herhangi bir ticari faaliyeti bulunmamaktadır. Ancak IVL Grubu, global düzeyde gerçekleştirdiği şirket satın almalarını çoğunlukla INDORAMA üzerinden gerçekleştirmekte ve Türkiye’deki Indorama Ventures Pet Sanayi A.Ş. ile Indorama Ventures Çorlu Pet Sanayi A.Ş.’nin hisseleri de INDORAMA’ya ait bulunmaktadır.

(5) IVL Grubu 19 ülkede, saf tereftalik asit (PTA), polietilen tereftalat (PET) resin, polyester tekstil cipsleri, kesikli elyaflar, filament iplikler, taranmış yün ve yüksek katma değerli özel polyester ve elyafların üretimi ve tedariki alanında faaliyet göstermektedir.

(6) IVL Grubu’nun Türkiye’de, PET-resin üretimi ve satışı dışında ithalat yoluyla PTA, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik, polyester cips, eğirilmiş yün iplik, rejenere (geri dönüşümlü) elyaf, %100 polipropilen mono elyaf ve Nylon-66 endüstriyel elyaf satışı alanlarında faaliyeti bulunmaktadır. Dosyada, IVL Grubu’nun devir işlemi ile ilgili olarak Türkiye’de faaliyet gösterdiği alanların PTA ve PET-resin pazarları olduğu ve Grubun Türkiye’de PET-resin üretimi ve tedariki alanında faaliyet gösteren Artenius Türkpet Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş.’yi [1] (Indorama Ventures PET Sanayi A.Ş.) 2014 yılında; Çorlu serbest ticaret bölgesinde faaliyet göstermekte olan Polplex Resins Sanayi ve Ticaret A.Ş.‘yi [2] (Indorama Ventures Çorlu PET Sanayi A.Ş.) ise 2015 yılında devraldığı ifade edilmektedir. Ayrıca dosyada, IVL Grubu’nun Artenius Türkpet Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş.’nin devralınması öncesinde Türkiye’ye yönelik PET-resin satışlarının tamamını ithalat yoluyla gerçekleştirdiği, devralma işlemi sonrasında ise Türkiye’de bu alandaki tüm faaliyetlerini yerel üretim kanalıyla sürdürdüğü; PTA pazarında Türkiye’ye yönelik tüm satışlarını Tayland’da mukim Indorama Petrochem Limited iştiraki üzerinden ithalat yoluyla gerçekleştirdiği de belirtilmektedir.

G.1.2. Devre Konu: Guadarranque Polyester S.L.U. (GUADARRANQUE)

(7) GUADARRANQUE’nin nihai holding şirketi Compania Espanola de Petroleos S.A.U. (CEPSA) olup, CEPSA’nın nihai kontrolü ise International Petroleum Investment Company’e (IPIC) aittir.

(8) Dosyada, GUADARRANQUE’nin Cepsa Quimica S.A. tarafından bildirim konusu işleme yönelik olarak kısa bir süre önce kurulduğu, Cepsa Quimica S.A.’nın İspanya’da yer alan üretim tesisi vasıtasıyla yürüttüğü polyester üretiminde kullanılan ara ürünler olan PTA, PET-resin ve saf izoflatik asit (PIA) üretimi ve satışına ilişkin faaliyetlerini bu teşebbüse devrederek işlemin gerçekleştirileceği ifade edilmektedir [3].

(9) CEPSA Grubu’nu nihai olarak kontrol eden IPIC, Abu Dabi Hükümeti tarafından enerji sektöründe yatırımlar yapmak üzere kurulmuş, 10 ülkede 15’ten fazla şirkette pay sahipliği bulunan bir teşebbüstür. CEPSA Grubu’nun aktiviteleri; Petrol ve Doğal Gaz Aranması ve Üretilmesi, Rafinaj, Ham Petrol Türevleri Taşımacılığı ve Satışı, Petrokimyasallar ile Gaz ve Elektrik olmak üzere beş ana alanı kapsamaktadır.

(10) Dosyaya göre CEPSA Grubu’nun Türkiye’de, CEPSA Quimica S.A. aracılığıyla ve ithalat yoluyla faaliyet gösterdiği PTA ve PIA ürünleri dışında yine ithalat yoluyla LAB, solvent, fenol/aseton, asfalt ve endüstriyel yağ satışı alanlarında da faaliyeti bulunmaktadır.

G.2. İlgili Pazar

G.2.1. İlgili Ürün Pazarı ve Etkilenen Pazar

(11) GUADARRANQUE, Cepsa Quimica S.A.’nın İspanya’daki tesisinde gerçekleştirdiği PTA, PIA ve PET-resin üretimi ve satışı faaliyetlerini devretmek üzere işleme yönelik olarak kurulmuştur. GUADARRANQUE (Cepsa Quimica S.A aracılığıyla) anılan ürünlerden PTA ve PIA’nın Türkiye’ye ithalat yoluyla satışını gerçekleştirmektedir. Devralan IVL Grubu ise Türkiye’de ithalat yoluyla PTA, PET-resin, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik, polyester cips, eğirilmiş yün iplik, rejenere (geri dönüşümlü) elyaf, %100 polipropilen mono elyaf ve Nylon-66 endüstriyel elyaf satışı alanlarında faaliyet göstermektedir.

1 12.03.2014 tarih ve 14-10/188-79 sayılı Rekabet Kurulu kararı.

2 Bildirim formunda, Polypex Resin Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin, 2014 yılında Türkiye’de henüz ciro elde etmemiş yeni bir yatırım olması sebebiyle, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulundan izin alınmadığı belirtilmiştir.

3 GUADARRANQUE’a ilişkin analizler bu faaliyet devri işleminin gerçekleştiği kabul edilerek yapılmıştır.

(12) PTA, PIA ve PET-resin polyester üretiminde kullanılan ara ürünlerdir. Polyesterin üretiminde kullanılan ana kimyasal, hammaddesi nafta olan paraksilendir (PX). Oksidasyona tabi tutulan PX, PTA ya da dimetil teraftala (DMT) dönüştürülmektedir. Daha sonra PTA veya DMT’nin, mono etilen glikol (MEG) ile tepkimeye sokulmasıyla, polyester paketleme resinleri, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik, polyester film, özel mühendislik polimerleri ve endüstriyel iplikler gibi polyester ürünlerin üretiminde kullanılan amorf polyester polimerleri (polyester polimer eriyiği) oluşturulmaktadır. Bu eriyiğe, farklı kimyasal katkıların eklenmesi suretiyle polyester cips, polyester film veya polyester resin gibi polyester ürünlerin üretiminde kullanılan ara ürünler elde edilebilmektedir. Başka bir ifadeyle PTA, polyester üretiminin ilk aşamalarında kullanılan ve polyester cips, polyester filament iplik ve polyester kesikli elyaf gibi birçok ara ürünün ana hammaddelerinden biridir.

(13) PIA ise niteliğinin iyileştirilmesi amacıyla PET üretiminde kullanılan ve metaksilinin oksidasyonu ve hidrojenasyon yoluyla saflaştırılması sonucu üretilen bir kopolimer olup, toz boyalarda, tekneler ve depolama tankları gibi çeşitli ünitelerin yapımında kullanılan doymamış polyester resinlerin üretiminde kullanılmaktadır.

(14) PET-resin, karbonatlı alkolsüz içeceklerin, suyun, enerji içeceklerinin, buzlu çayların, meyve sularının ve başka içecek ve sıvıların paketleme malzemelerinin üretiminde kullanılmakta; polyester tekstil cipsleri ve film polimerler ile birlikte polyester resinler başlığı altında yer almaktadır. Bununla birlikte, yüksek yapısal viskoziteye sahip berrak ve parlak bir ürün olan PET-resini, bu özellikleri ve kullanım alanları ile diğer polyester resinlerden ayrılmaktadır.

(15) Polyester cipsler, saf PTA ve MEG’in polikondensasyon yoluyla tepkimesiyle oluşan polyesterin belli kimyasal katkıların katılarak granülleşmesi sonucunda üretilen bir ara üründür. Bu granüller eritilerek ve ince deliklerden geçirilerek işlenebilir hale gelmektedir. Şekli ve görünümü sebebiyle aynı zamanda polyester polimer taneleri olarak da adlandırılmaktadır. Üretim süreci ve viskozite değerlerine bağlı olarak, parlak veya süper parlak cips olarak da bilinen amorf (transparan) bir formda olabileceği gibi, yarı mat cips olarak bilinen yarı kristalize bir formda da meydana gelebilmektedir. Parlak cipsler daha çok endüstriyel (fotoğraf, ilaç vs.) film üretiminde kullanılmakta iken, mat cipsler tekstil üretiminde tercih edilmektedir.

(16) Polyester cipsler ayrıca düşük viskoziteli (78ml/g’den düşük viskozitesi olan) ve yüksek viskoziteli (78ml/g veya daha fazla viskozitesi olan) olmak üzere ikiye de ayrılmaktadır. Yüksek vizkoziteli cipsler, PET şişeler gibi ambalaj materyallerinin üretiminde, dolayısıyla ambalaj endüstrisinde; düşük viskoziteli cipsler ise genellikle, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik ve PET film üretiminde, dolayısıyla tekstil ve film üretimi alanlarında kullanılmaktadır. Bu iki türün üretim süreçleri belli bir noktaya kadar aynı olup, ürünleri birbirinden ayıran nokta, iki ürününün de üretiminde ortak bir safha olan devamlı polimerizasyonun ilk aşamasında kullanılan katkı maddelerinin farklı olması ve viskozitesi yüksek olan ürünün diğerinden farklı olarak ilave bir safhada katı fazda işlem görmesidir. Ayrıca, viskozitesi düşük polyester cips üretiminde hammadde olarak PTA veya DMT kullanılırken, viskozitesi yüksek polyester cips üretiminde yalnızca PTA’nın kullanılması söz konusudur. Son olarak, viskozitesi yüksek olan polyester cipsin fiyatı, düşük olana oranla %5-10 arasında yüksek değerdedir. Dolayısıyla, anılan iki polyester cips türü arasında arz ve talep bakımından ikame edilebilirlik bulunmamaktadır.

(17) Polyester cipsler, kesikli elyaf ve filament iplik gibi polyester ürünlerinin haricinde, dokusuz kumaş (nonwoven) ve BoPET filmler gibi farklı sektörlere yönelik ürünlerin üretiminde de kullanılmaktadır. Bu ürünler tekstil uygulamaları (giyim, her türlü döşemelik ürün, ev mefruşatı vb.), endüstriyel amaçlı son kullanımlar (PVC yüzey kaplaması, otomobil endüstrisi vb.), teknik tekstil (non-wowen, ıslak mendiller vb.) ve film (fotoğraf filmleri, ilaç filmleri vb.) ya da ambalajlama (yiyeceklerin ya da gazlı içeceklerin korunması vb.) amaçları için kullanılabilmektedir.

(18) 08.01.2015 tarih ve 15-02/24-10 sayılı Rekabet Kurulu kararında polyester üretiminde farklı entegrasyon düzeyine sahip üreticilerden bazılarının polyester cipsleri, üretenlerden satın alıp eritme işlemine tabi tutmak yerine en baştan PTA gibi petrokimyasal hammaddeleri alarak kendi polyester cipslerini veya doğrudan polyester kesikli elyaf ya da filament iplik üretebildikleri, bu anlamda doğrudan PTA kullanılarak üretim yapılabiliyor olması nedeniyle PTA’nın polyester cipsin hammadde olarak kullanımına alternatif niteliğinde olduğu belirtilmektedir.

(19) Bir ara ürün olan polyester kesikli elyaf, geri dönüşüm yoluyla yeniden üretilenler haricinde, ilgili üretim tesisinin makine parkuruna göre iki farklı şekilde üretilebilmektedir. Birinci yöntemde, öncelikle DMT ya da PTA hammaddeleri, sürekli bir polimerizasyon sürecinden geçirilmekte ve bunun neticesinde eriyikten çekilmiş elyaf elde edilmektedir. Akabinde bu eriyik döndürülmekte ve çekme iplik adı verilen kesintisiz filament demetleri elde edilmektedir. Bu çekme ipliği daha sonra germe, kıvırma ve döndürme işlemine tabi tutulmakta ve sonrasında pamuk iplikleriyle aynı uzunlukta elyaflar elde etmek için sabit uzunluklarda kesilmektedir. İşte bu kesilmiş elyaflar polyester kesikli elyaf olarak bilinmektedir. Bu süreç gittikçe artan bir oranda geri dönüşen pet şişeler ve diğer atıklarla da sağlanmakta olup, bu şekilde üretilen elyafa ise rejenere polyester kesikli elyaf denilmektedir. İkinci yöntemde ise bir ara ürün olan (viskozitesi düşük) polyester cipsler kullanılmaktadır. Söz konusu polyester cipsler 280 derece sıcaklıkta eritilmekte, bu eriyikten paketler halinde sarılmış ya da çekme ipliği olarak kutularda toplanmış sürekli filamentler oluşturulmaktadır. Akabinde bu filamentler önce gerdirmeye tabi tutulup sonra kıvrılarak en sonunda kesikli elyaf elde edilecek şekilde kesilmektedir.

(20) Polyester kesikli elyaflar paslanmaya, genel yüzey hasarına ve çoğu kimyasallara karşı dirençlidir. Bu materyal ayrıca, önceden kurutulduğu sürece kumaşlarda kırışıklığa ve kıvrılmaya dayanıklıdır. Dolayısıyla söz konusu ürünler bluz, elbise veya pantolon gibi her türlü kıyafetin üretiminde kullanılmaktadır. Ayrıca bu ürünler halı, döşemelik eşya, perde ve çarşaf/yorgan gibi her türlü ev mefruşatında ve yastık veya mobilya minderlerinde doldurma materyali olarak da kullanılmaktadır. Hortumlar, halatlar, ağlar ve ince iplikler gibi nihai ürünler de polyester elyafın diğer materyallerle bir araya getirilmesi sonucu oluşmaktadır.

(21) Polyester elyaf, belli oranlarda farklı liflerden üretilen elyaflarla karıştırılıp iplik haline getirilerek tekstilde kullanılabildiğinden, diğer liflerden üretilen elyaflarla rekabet halindedir. Buna göre polyester elyafın fiyat seviyelerine göre kullanıcılar doğal elyaflara (pamuk, yün) ve diğer sentetik elyaflara (akrilik, viskon, selüloz, naylon, olefin vb.) geçiş yapabilmektedir.

(22) Polyester filament iplik ise polyester kesikli elyaf ile aynı materyalden yapılmakta olup üretim süreçleri de temel olarak aynıdır. Ancak polyester filament iplikler kısa uzunluklarda kesilen elyaf demetlerinden oluşmamakta, aksine kesintisiz elyaf tellerinden meydana gelmektedir. Polyester filament ipliğin avantajları; sağlamlığı, kırışıklığa dayanıklılığı, her türlü dokuma süreçlerindeki başarılı termoplastik özelliği, yumuşak dokusu ve ayrıca hayvansal ve bitkisel kesikli elyaflarla iyi derecede harmanlanabilmesidir. Polyester filament iplik, giyeceklerde veya perdeler, yatak örtüleri, yatak nevresimi ve diğer nevresimler gibi ev mefruşatında kullanılan polyester kumaşlarının örme ve dokuma işlemlerinde kullanılmaktadır. Ayrıca otomobil sektöründe koltuklar, kapı panelleri ve çatı kaplamalarında kullanılan tekstil ürünlerinin çoğu polyester filament iplikten yapılmaktadır.

(23) Yukarıda yer verilen bilgilerden görüldüğü üzere, PTA ve PIA ile PET-resin ürünleri arasında, ayrıca PTA ile polyester cips, polyester filament iplik ve polyester kesikli elyaf arasında dikey bir ilişki bulunmaktadır.

(24) Rekabet Kurulunun önceki kararlarında, PTA, PIA ve PET-resin ürünlerine ilişkin pazarların ayrı pazarlar olarak tanımlandığı görülmektedir. Kurul önceki kararlarında; işbu dosyada PTA ile aralarındaki dikey ilişki nedeniyle değerlendirmede göz önünde bulundurulan polyester cips, polyester filament iplik, polyester kesikli elyaf pazarlarını da, aynı hammaddeden imal edilmekle beraber nitelikleri, kullanım alanları, üretim süreçleri ve kimi noktalarda kalitelerinin farklılaşması nedeniyle ayrı pazarlar olarak belirlemiştir. Bu dosyada da aynı yaklaşım izlenmekle beraber, devre konu şirketin PTA üreticisi olmasından ve polyester cips, polyester filament iplik, polyester kesikli elyaf pazarları ile PTA arasındaki dikey ilişkiden dolayı ilgili ürün pazarları; “PTA pazarı”, “PIA pazarı”, “PET-resin pazarı”, “PTA kullanılarak üretilen düşük viskoziteli polyester cips pazarı [4]”, “PTA kullanılarak üretilen polyester filament iplik pazarı” ve “PTA kullanılarak üretilen polyester kesikli elyaf pazarı” olarak tanımlanmıştır. Ayrıca, yukarıda da açıklandığı üzere polyester üretiminde ana hammadde olarak PTA yerine DMT kullanılabilmektedir. Bildirim konusu işlem kapsamında devre konu şirket PTA üreticisi olduğundan DMT kullanılarak üretilen ara ürünler ilgili ürün pazarlarının dışında kabul edilmiştir. Buna ilaveten, PTA’nın düşük maliyetli üretime elvermesi nedeniyle dünyada daha çok tercih edildiği, DMT’nin ise geri dönüşümünün ve arıtmasının kolay olduğu bilgileri de göz önünde bulundurulduğunda bir alt pazarda anılan ürünleri hammadde olarak kullanan üreticilerin bu iki farklı hammaddeye olan talebinde de farklılaşma görülebilecektir. Aynı şekilde geri dönüşen pet şişeler ve diğer atıklarla üretilen rejenere kesikli elyaf da hammaddesi PTA olmadığından ilgili ürün pazarı kapsamında değerlendirilmemiştir.

(25) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları oluşturmaktadır.

4 Devralan taraf Türkiye’ye sadece düşük viskoziteli polyester cips ithalatı gerçekleştirdiğinden, bu pazar dikkate alınmıştır.

(26) Bu bağlamda, devre konu teşebbüs ile devralan grubun faaliyetleri yatay eksende PTA ve PET-resin pazarında (GUADARRANQUE Türkiye’de PET-resin pazarında faaliyet göstermemekle birlikte, dünyada faaliyet göstermektedir) örtüşmekte; diğer yandan üst pazarlar olan PTA ve PIA pazarları ile alt pazar olan PET-resin arasındaki ve PTA ile polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik ve polyester cips arasındaki dikey ilişki nedeniyle tarafların faaliyetleri arasında dikey ilişki de bulunmaktadır. Dolayısıyla dosya kapsamında etkilenen pazarlar; PTA pazarı, PIA pazarı, PET-resin pazarı, PTA kullanılarak üretilen düşük viskoziteli polyester cips pazarı, PTA kullanılarak üretilen polyester filament iplik pazarı ve PTA kullanılarak üretilen polyester kesikli elyaf pazarı olarak belirlenmiştir.

G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(27) Dosyada, PTA ve PIA’nın esasen global düzeyde üretildiği ve tedarik edildiği, hammaddelerinin ham petrol olması nedeniyle fiyatların ülkeden ülkeye kayda değer düzeyde değişmediği belirtilmektedir. Ayrıca, işlem taraflarının üretim ve satış faaliyetlerini global düzeyde yürüttüğü ve bildirim konusunu oluşturan pazarlarda ithalatın yüksek düzeyde olduğu da görülmektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiş olmakla birlikte, PIA pazarı için yapılan analiz bakımından dünya pazarı da göz önünde bulundurulmuştur.

G.3. Değerlendirme

G.3.1. İşlemin Niteliği

(28) Bildirime konu işlem sonucunda GUADARRANQUE’nin kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana geleceğinden, anılan işlem 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralmadır. Öte yandan, işlem taraflarının cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında yer alan eşikleri aşması nedeniyle anılan işlem Rekabet Kurulunun iznine tabi bir devralmadır.

(29) Yukarıda belirlenen her bir etkilenen pazar dahilinde bildirim konusu işleme ilişkin hakim durum analizine aşağıda yer verilmiştir.

G.3.2. PTA Pazarı

(30) Tarafların faaliyetlerinin kesiştiği PTA pazarında tarafların ve rakiplerinin hacim (ton) ve parasal değer bazında pazar paylarına ve ithalatın pazardaki payına aşağıda yer verilmektedir:

Tablo 1: Tarafların ve Rakiplerin Türkiye PTA Pazarı Pazar Payları ve İthalatın Toplam Payı (%)

2012 2013 2014

Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar

Payı Payı Payı Payı Payı Payı

(Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer)

IVL GRUBU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(31) Tablo 1’den görüldüğü üzere, 2014 yılında taraflardan IVL Grubu’nun PTA pazarında Türkiye’deki pazar payı %(…..); CEPSA Grubu’nun pazar payı %(…..) olarak gerçekleşmiştir [5]. Diğer yandan 2014 yılında anılan pazarda satış hacmi bazında BP %(…..); PKN %(…..), Artlant %(…..), Petkim %(…..) pazar payına sahiptir. Tabloda dikkat çeken diğer bir husus ise ithalat yoluyla satışların 2014 yılında pazarın %95’ini oluşturması ve Kore’li üreticiler Hyosung, Samsung, Samnam, vb. üreticilerden yapılan PTA ithalatlarının üç sene içerisinde pazarın %(…..)’ünden %(…..)’ine ulaşmasıdır. Dolayısıyla, anılan pazarda teşebbüslerin pazar paylarının kolayca değişebildiği, pazarın dinamik bir yapıda olduğu ve ithalat yoluyla pazara girişlerin kolayca gerçekleşebildiği anlaşılmaktadır [6]. Tarafların işlem sonunda ulaşacakları pazar payı ise %(…..) ile sınırlı kalacaktır. Bu düzeyde bir pazar payının; pazarda hali hazırda daha yüksek pazar payına sahip rakiplerin bulunduğu, ithalat yoluyla satışların pazarın %95’ini oluşturduğu ve pazar paylarının kolayca değişebildiği bu pazar yapısında, hakim durum alt sınırının da genelde %40 olarak kabul edildiği hususu dikkate alındığında, gerek yatay gerekse dikey eksende rekabetçi bir endişe yaratmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir deyişle, anılan düşük pazar payının yatay eksende rekabetçi endişe yaratacak düzeyde olmamasının yanı sıra, PET-resin, polyester cips, polyester kesikli elyaf ve polyester filament iplik pazarları bakımından da girdi kısıtlaması yaratabilecek düzeyde olmadığı ve pazarda yeterli düzeyde alternatif PTA tedarik imkanı bulunduğu kanaatine varılmıştır.

G.3.3. PIA Pazarı

(32) Diğer bir etkilenen pazar olan PIA pazarında tarafların ve rakiplerinin pazar paylarına ve ithalatın pazardaki payına aşağıda yer verilmektedir:

Tablo 2: Tarafların ve Rakiplerin Türkiye PIA Pazarı Pazar Payları ve İthalatın Toplam Payı (%)

2012 2013 2014

Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı Pazar Payı

(Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer)

IVL GRUBU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(33) Tablo 2’den görüldüğü üzere, taraflardan sadece CEPSA Grubu PIA üretimi ve tedariki pazarında faaliyet göstermektedir. Devralan IVL Grubu’nun PIA pazarında Türkiye’de ve dünyada faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla, her ne kadar ilk bakışta CEPSA Grubu’nun PIA pazarında 2014 yılında Türkiye’de sahip olduğu %(…..) düzeylerindeki pazar payı dikkat çekse de, devralma işlemi sonucunda yatay eksende yoğunlaşma seviyesinde bir artış yaşanmayacaktır. Öte yandan PTA pazarında olduğu gibi, PIA pazarında da pazar paylarının değişken olduğu görülmektedir. Tabloda işlem taraflarından CEPSA Grubu’nun pazar payının 2012’den 2014’e %(…..)’den %(…..)’ye çıktığı görülürken, aynı dönemde Lotte’nin pazar payı %(…..)’dan %(…..)’ye gerilemiştir. Yine tabloda dikkat çeken bir husus, pazardaki satışların tamamının ithalat yoluyla gerçekleştiği ve PIA üreten yerli bir üreticinin bulunmadığıdır. Bildirim formunda, PIA’nın PET-resin üretiminde kullanılan temel bir hammadde olmadığı ve PET-resin 5 GUADARRANQUE’ın işleme özgü kurulmuş bir şirket olması; devre konu faaliyetlerin esasen Cepsa Quimica S.A.’nın PTA, PIA ve PET-resin faaliyetlerini içermesi ve CEPSA Grubu’nun anılan alanlardaki faaliyetlerini dünya çapında sadece Cepsa Quimica S.A. aracılığıyla yürütülmesi nedeniyle değerlendirmelerde CEPSA Grubu’na atıf yapılmıştır.

6 Bildirim formunda ayrıca Türkiye’de tek yerel PTA üreticisi olan PETKİM’in yakın zamanda PTA üretim kapasitesini artırdığı ve bu durumun da piyasada rekabeti artıracağı ifade edilmektedir.

üreticileri için vazgeçilmez nitelikte olmadığı, Türkiye’deki PET-resin üreticilerinin düşük taşıma maliyetleri ve pazara giriş engeli bulunmaması nedeniyle PIA ihtiyaçlarını Lotte, FHR, MGC, Eastman, Perstorp, BYP gibi alternatif sağlayıcılardan karşılayabildiği, IVL Grubu’nun da halihazırda PIA ihtiyaçlarını bu alternatif sağlayıcılardan karşıladığı, dolayısıyla işlem sonucunda oluşacak yapının PET-resin piyasasındaki rakiplerin aleyhine olacak şekilde PIA tedarikini kısıtlama gücünün olmayacağı ifade edilmiştir.

(34) Söz konusu hususlara binaen bildirim formunda CEPSA Grubu’nun PIA pazarında önde gelen müşterileri olarak belirtilen Köksan Pet ve Plastik Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. (KÖKSAN), Kansai Altan Boya San. ve Tic. A.Ş. (KANSAİ ALTAN) ve Dyo Boya Fabrikaları San. ve Tic. A.Ş.’ye (DYO BOYA) gönderilen bilgi talebi yazıları ile genel olarak alternatif sağlayıcılardan PIA tedarik etme imkanları olup olmadığı sorulmuştur. DYO BOYA ve KANSAİ ALTAN tarafından gönderilen cevaplarda, anılan teşebbüslerin alımlarında CEPSA Quimica S.A.’nın ana sağlayıcı olduğu, bununla birlikte her iki yazıda da teşebbüslerin alternatif sağlayıcılardan ürünü tedarik ettiklerini belirttikleri görülmektedir. KÖKSAN tarafından gönderilen cevabi yazıda ise, özellikle PTA maddesine vurgu yapılarak CEPSA’nın bu alanda pazarı belirleyici firmalardan biri olduğu, ayrıca PIA hammaddesinin temininde CEPSA’nın Avrupa kıtasındaki tek üretici olduğu, temin için en yakın alternatif ülkelerin Amerika Birleşik Devletleri, Tayvan, Güney Kore ve Japonya olduğu, bu ülkelerden teminin de 45 günü bulduğu, bu durumun maliyetleri artıracağı belirtilmiştir.

(35) Müşterilerden gelen cevabi yazılardan, KANSAİ ALTAN’ın ve DYO BOYA’nın PIA ürünü ile ilgili alternatif temin kaynaklarının bulunduğuna işaret ettiği görülmektedir. KÖKSAN’ın cevabi yazısı incelendiğinde ise öncelikle belirtilmesi gereken husus PTA maddesi açısından KÖKSAN’ın ifadelerinin Tablo 1’de yer alan pazar payları karşısında geçerliliğini yitirdiğidir. Çünkü anılan bölümde de belirtildiği üzere, tarafların işlem sonunda ulaşacakları pazar payının %(…..) ile sınırlı kalması bir yana, pazarda CEPSA dışında BP gibi daha yüksek pazar payına sahip bir rakip ve ayrıca pazara ithalat yoluyla ciddi bir giriş bulunmaktadır. PIA ürünü ile ilgili ise KÖKSAN tarafından belirtilen alternatif ülkelerden teminin zaman açısından sorun yarattığı ve maliyetleri artırdığı argümanının [7], PIA ürününün PET-resin ürününün sadece %2’sini oluşturduğu gerçeği karşısında teşebbüs tarafından yapılacak bir stok yönetimi ile çözülebileceği kanaatine varılmıştır.

(36) Öte yandan cevabi yazı incelendiğinde, IVL Grubu’nun Türkiye’de PET-resin üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren iştiraki Indorama Ventures Pet Sanayi A.Ş.’nin (eski unvanıyla Artenius Turkpet) (…..) tonluk PIA kullanımının Türkiye toplam PIA tüketiminin %(…..)’sına denk geldiği, bunun (…..) tonunun CEPSA Grubu’ndan (%(…..)), (…..) tonunun Lotte’nin Kore’deki tesisinden satın alındığı belirtilmiştir. Söz konusu bilgiden, devralma işlemi sonrasında IVL Grubu Türkiye’deki tüm ihtiyacını CEPSA Grubu’ndan sağlasa dahi, 2014 yılı itibarıyla Türkiye PIA ihtiyacının %(…..)’sını tüketeceği, geri kalan %(…..)’lük bir pazarın PET-resin üreticilerine girdi temini bakımından açık olduğu anlaşılmaktadır.

7 KÖKSAN tarafından anılan husus haricinde işlemin rekabet endişesi yaratacağına dair yeterince güçlü ve somut argümanların sunulmadığı da (örneğin maliyetlerin ne derece artacağına dair istatistiki bir analiz) görülmüştür.

(37) CEPSA Grubu’nun PIA pazarındaki durumunu global ölçekte görmek adına taraflardan ayrıca devre konu GUADARRANQUE’nın PIA pazarında dünyadaki ve Türkiye’ye ithalat yapan ülkeler arasındaki durumu hakkında da bilgi istenilmiştir. Aşağıdaki tabloda anılan bilgiler son üç sene için özetlenmektedir:

(38) Tablo 3’den görüldüğü üzere, devre konu GUADARRANQUE dünya çapında PIA’nın yaklaşık %(…..)’sini üretmekte, Türkiye’ye yaptığı satışlar ise dünya pazar payının %(…..)’ine bile ulaşmamaktadır. Diğer yandan, Türkiye’ye ithalat yapan ülkeler bir grup olarak kabul edildiği ve bunların üretim kapasitesi dikkate alındığında ise GUADARRANQUE’nın bu gruptaki pazar payı da %(…..) düzeylerinde seyretmektedir. Dosyada ayrıca, dünya çapında PIA pazarında kapasite kullanım oranlarının 2012-2014 yılları arasında sırasıyla %73, %76 ve %84 olarak gerçekleştiği, dolayısıyla sektörde kullanılmayan atıl bir kapasite olduğu ve ihtiyaç olması halinde CEPSA’nın dünya çapındaki Lotte, FCFC ve FHR gibi rakiplerinin atıl kapasitelerini kolaylıkla Türkiye’ye yönlendirebileceği belirtilmektedir. Dolayısıyla anılan pazar payı, üretim kapasitesi ve kapasite kullanım oranları bilgileri ışığında, bildirim konusu işlem sonucunda CEPSA Grubu’nun PIA satışlarını IVL Grubu’na yönlendirmesi durumunda dahi, pazardaki PIA tüketicilerinin ithalat yoluyla PIA tedarik etmek için yeterli alternatiflerinin bulunduğu kanaatine varılmıştır.

(39) Bu bilgiler doğrultusunda, PIA pazarında yatay eksende yoğunlaşmayı artırıcı bir sonuca yol açmayan bildirim konusu işlem sonucunda, dikey eksende alt pazarda PIA maddesini girdi olarak kullanan PET-resin üreticisi teşebbüslere girdi kısıtlama sonucunu da doğurmayacağı anlaşılmıştır.

G.3.4. PET-resin Pazarı

(40) Diğer bir etkilenen pazar olan PET-resin pazarında tarafların ve rakiplerinin pazar paylarına ve ithalatın pazardaki payına aşağıda yer verilmektedir:

Tablo 4: Tarafların ve Rakiplerin Türkiye PET-resin Pazarındaki Payları ve İthalatın Toplam Payı (%)

2012 2013 2014

Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar

Payı Payı Payı Payı Payı Payı

(Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer)

IVL GRUBU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(41) Tablo 4’den görüldüğü üzere, PET-resin pazarında da taraflardan sadece IVL Grubu faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla, devralma işlemi sonucunda anılan pazarda yatay eksende bir yoğunlaşma artışı yaşanmayacaktır. Tablo incelendiğinde diğer pazarlarda olduğu gibi bu pazarda da dinamik yapı ve değişken pazar payları dikkat çekmektedir. Nitekim 2014 yılında pazara giren KÖKSAN, bir yıl içinde %(…..)’lık pazar payına ulaşmışken, IVL Grubu ve 2014 yılında devraldığı Artenius Turkpet’in toplam pazar payı %(…..)’lardan %(…..)’a, (…..) puan düzeyinde düşüş göstermiştir. Pazarda geçmiş yıllarda Pakistan, İran, Çin ve Tayvan’dan yapılan ithalatın yaklaşık pazarın yarısını oluşturduğu, bununla birlikte KÖKSAN’ın pazara girmesiyle 2014 yılında ithalatın %(…..) düzeyine düştüğü görülmektedir. Sonuç olarak, KÖKSAN gibi bir rakibin bulunduğu PET-resin pazarında herhangi bir yoğunlaşma artışına yol açmayan bildirim konusu işlemin yatay eksende rekabetçi bir endişe yaratmayacağı anlaşılmıştır.

(42) Diğer yandan, taraflardan IVL Grubu’nun PET-resin’in üst pazarı olan PTA pazarında, CEPSA Grubu’nun ise PET-resin’in üst pazarı olarak kabul edilen PIA pazarında faaliyeti bulunması nedeniyle bildirim konusu işlemin dikey eksende müşteri kısıtlamasına yol açıp açmayacağı ile ilgili olarak öncelikle tarafların sahip olduğu %(…..)’luk pazar payının müşteri kısıtlamasına yol açacak düzeyde olmadığı ve PTA ve PIA üreticileri açısından pazarın geri kalanında KÖKSAN ve Meltem gibi yeterli alternatiflerin bulunduğu kanaatine ulaşılmıştır. Kaldı ki gerek PTA gerekse PIA ürünü açısından daha önce de ifade edildiği üzere, PET-resin üretimi dışında yeterince alternatif kullanım alanları mevcuttur. Dolayısıyla işlemin müşteri kısıtlaması sonucunu yaratmasının da mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

G.3.5. Düşük Viskoziteli Polyester Cips, Polyester Kesikli Elyaf, Polyester Filament İplik Pazarları

(43) Bu bölümde polyester cips, polyester kesikli elyaf, polyester filament iplik pazarlarında müşteri kısıtlaması yaşanıp yaşanmayacağı incelenmiştir.

(44) Aşağıda öncelikle PTA’dan üretilen düşük viskoziteli polyester cips pazarında tarafların ve rakiplerinin [8] pazar payına yer verilmektedir:

Tablo 5: Tarafların ve Rakiplerin PTA’dan Üretilen Düşük Viskoziteli Polyester Cips Pazar Payları (%)

2012 2013 2014

Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar

Payı Payı Payı Payı Payı Payı

(Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer)

IVL Grubu [9] (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

8 Her bir ülkeden ithalat yapan teşebbüslerin isimleri bilinmediğinden, tablolarda rakiplere ilişkin pazar payları ülke bazında verilmiştir.

[9] IVL Grubu, ilgili yıllarda Türkiye’ye yönelik polyester cips ve polyester kesikli elyaf satışlarını Tayland’dan; polyester filament iplik satışlarını Endonezya ve Tayland’dan gerçekleştirmiştir.

(45) PTA’dan üretilen polyester kesikli elyaf pazarında tarafların ve rakiplerinin pazar payı

aşağıda sunulmaktadır:

Tablo 6: Tarafların ve Rakiplerin PTA’dan Üretilen Polyester Kesikli Elyaf Pazar Payları (%)

2012 2013 2014

Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar

Payı Payı Payı Payı Payı Payı

(Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) IVL Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(46) Son olarak aşağıda PTA’dan üretilen polyester filament iplik pazarında tarafların ve

rakiplerinin pazar payına yer verilmektedir:

Tablo 7: Tarafların ve Rakiplerin PTA’dan Üretilen Polyester Filament İplik Pazar Payları (%)

2012 2013 2014

Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar

Payı Payı Payı Payı Payı Payı

(Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) (Hacim) (Değer) IVL Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(47) Tablolardan da görüldüğü üzere, taraflardan sadece IVL Grubu Türkiye’de ithalat

yoluyla polyester cips, polyester filament iplik ve polyester kesikli elyaf pazarında

faaliyet göstermekte olup, anılan pazarlardaki 2014 yılı hacim cinsinden pazar payları

sırasıyla %(…..); %(…..) ve %(…..)’dır. Anılan düzeydeki pazar payları ile işlem

sonunda birleşik teşebbüsün üst pazar olan PTA pazarındaki rakip teşebbüslerin yeterli

müşteri tabanına erişimini kısıtlama gücünün söz konusu olmayacağı kanaatine

ulaşılmıştır.

H. SONUÇ

(48) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.