Migros Ticaret A.Ş. tarafından Tesco Kipa Kitle Pazarlama Ticaret Lojistik ve Gıda San. A.Ş.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Ömer TORLAK

Üyeler: Arslan NARİN, Adem BİRCAN,

Şükran KODALAK, Mehmet AYAN

B. RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, Nimet KAVAK, İbrahim Hilmi KOÇAK,

Ömer Volkan YAZAR

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş.

Temsilcisi: Av. Merter ÖZAY

Göztepe Mah. Tanzimat Sok. No:63/1 Kerim Bey Köşkü

Kadıköy/İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Migros Ticaret A.Ş. tarafından Tesco Kipa Kitle Pazarlama Ticaret Lojistik ve Gıda San. A.Ş. hisselerinin %95,495’inin devralınması işlemine Rekabet Kurulunun 09.02.2017 tarih ve 17-06/56-22 sayılı kararı ile verilen koşullu izin kapsamında, elden çıkarılacak mağazalar arasında bulunan 20 adet mağazanın sabit değerlerinin (her türlü takyidattan ari olarak) ve mağazalara ilişkin sözleşmelerin CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş.’ye devri işlemine izin verilmesi talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına en son 11.09.2017 tarihinde giren bilgiler ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 12.09.2017 tarihli ve 2017-3-50/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

(4) Kurum kayıtlarına 21.06.2016 tarih ve 4032 sayı ile intikal eden bildirimde, Tesco Overseas Investments Limited’in doğrudan kontrolündeki Tesco Kipa Kitle Pazarlama Ticaret Lojistik ve Gıda San. A.Ş.’nin (TESCO KİPA) %95,495 oranındaki hisselerinin Migros Ticaret A.Ş. (MİGROS) tarafından devralınması ve böylece TESCO KİPA üzerinde kontrolün sağlanması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.

(5) İşleme, Kurum kayıtlarına 25.01.2017 tarih ve 580 sayı ile intikal eden taahhüt metni çerçevesinde Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından 09.02.2017 tarih ve 17-06/56-22 sayılı karar ile koşullu olarak izin verilmiştir.

(6) İlgili dosya kapsamında sunulan taahhüt metninin 11. maddesinde; “(…..).” hükmüne yer verilmiştir.

(7) Taahhüt metninin 11. maddesindeki devredilecek olan mağazalara aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 1: Elden Çıkarılacak Mağazalar

(…..TİCARİ SIR…..)

(8) Taahhüt metninin 18. maddesinde elden çıkarmaların yerine getirilmesi ile ilgili görevleri ifa edecek uzman hakkında aşağıdaki hüküm yer almaktadır:

“Migros, Migros’un Alıcı Bulma Dönemi ve Uzman’ın Alıcı Bulma Dönemi için ayrı

ayrı olmak üzere, kendisinden, tüm hissedarlarından ve iştiraklerinden bağımsız

ve Migros ile çıkar çatışmasına girmeyecek nitelikte ve Elden Çıkarmalar’ın

yerine getirilmesi ile ilgili görevleri ifa edecek yeterlikte iki Uzman atayacaktır.

Migros, Migros’un Alıcı Bulma Dönemi için atanacak Uzman adayını Yürürlük

Tarihi’ni takip eden iki (2) hafta içinde, Uzman’ın Alıcı Bulma Dönemi için

atanacak Uzman adayını Uzman’ın Alıcı Bulma Dönemi’nden 1 ay önce Kurul

onayına sunacaktır.“

(9) Kurum kayıtlarına 31.03.2017 tarih ve 2258 sayılı yazı ile intikal eden, MİGROS’un alıcı bulma dönemi için atanacak elden çıkarma uzmanı ile MİGROS arasında imzalanan sözleşmeye ilişkin bildirim kapsamında elden çıkarma uzmanı olarak belirlenen kişi bildirilmiştir. İlgili uzman alıcı bulma dönemi içinde belirlenmiş olup, MİGROS ile dosya kapsamında gerçekleşen görüşme sonucunda hazırlanan sözleşmenin nihai hali 05.09.2017 tarih ve 6287 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(10) Elden çıkarma uzmanı ile MİGROS arasında imzalanan sözleşme ekinde yer alan “EK- 3 Elden Çıkarma Sürecine İlişkin Çalışma Planı” kapsamında elden çıkarma uzmanının, MİGROS’tan aldığı bilgiler neticesinde, mağazaların rekabet edebilirliğinin korunduğunun tevsik edilmesine yönelik raporlamalar yapacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda elden çıkarma uzmanı tarafından hazırlanan Mart 2017, Nisan 2017, Mayıs 2017 ve Haziran 2017 raporları sırası ile 10.05.2017 tarih, 3259 sayılı, 12.06.2017 tarih, 4170 sayılı, 11.07.2017 tarih, 4928 sayılı ve 10.08.2017 tarih, 5774 sayılı yazılar ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Söz konusu raporlarda taahhüt metni çerçevesinde elden çıkarma sürecine ilişkin ve devredilecek mağazaların performanslarına yönelik bilgilere yer verilmiştir. İlgili raporlamalara göre söz konusu mağazaların (i) karlılık, (ii) satış, (iii) bulunurluk ve (iv) personel sayısı verileri önceki yıl aynı dönem ile karşılaştırılarak sunulmuştur. Elden çıkarma uzmanı tarafından, bu kriterler bazında olumsuz yönde gerçekleşen sapmalara ilişkin MİGROS ve TESCO KİPA tarafından getirilen açıklama ve gerekçelerin ekonomik ve ticari açıdan kabul edilebilir olduğu kanaatine varıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, elden çıkarma uzmanı tarafından; MİGROS ve TESCO KİPA'nın elden çıkarılacak mağazaların müşteri gözünde itibarını ve tercih edilirliğini zedelemediği, bu mağazaları kiralamaya elverişli durumda yaşayabilir ve rekabet edebilir şekilde koruduğu, bu mağazalar üzerinde olumsuz etkiye sahip olabilecek her türlü davranıştan kaçındığı, elden çıkarılacak mağazaların bu ara dönemde etkin bir şekilde yönetildiği tespit edilmiştir.

(11) Taahhüt metnindeki mağazalardan biri olan 4651 kodlu Çiğli İstasyonaltı Migros mağazasının elden çıkarılması konusunda Nisan 2017 raporunda, Başdaş Dayanıklı Tük. Malları Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (BAŞDAŞ MARKET) ile MİGROS arasında konuya ilişkin bir protokol imzalandığı belirtilmiştir. 4651 kodlu Migros Çiğli İstasyonaltı mağazasının BAŞDAŞ MARKET’e devrinin 09.08.2017 tarih ve 17-26/400-M sayılı karar ile taahhüte uygun bir elden çıkarma olduğu bilgisi Kurul tarafından alınmıştır.

(12) Haziran 2017 raporunda, MİGROS tarafından potansiyel alıcılar olarak (…..) ve CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi A.Ş. (CARREFOURSA) ile görüşmeler yapıldığı, 12’si MİGROS, 8’i TESCO KİPA olmak üzere 20 mağazanın demirbaş ve kira sözleşmelerinin CARREFOURSA’ya devri konusunda CARREFOURSA ile sözleşme imzalandığı bildirilmiştir.

(13) Bilindiği üzere tarafça kapanış ve aynı zamanda yürürlük tarihi olarak kararlaştırılan (…..) [1] tarihinden itibaren MİGROS’un alıcı bulma dönemi olan (…..) süre (…..) tarihinde dolmakta olup, sonrasında uzmanın alıcı bulma dönemi başlamaktadır. Bu kapsamda söz konusu elden çıkarma işlemi MİGROS’un alıcı bulma dönemi içinde gerçekleşmekte olup işlemin süresi içinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

(14) Konuya ilişkin resmi bildirim ise 11.08.2017 tarihinde CARREFOURSA tarafından yapılmıştır. İlgili işlem uyarınca CARREFOURSA tarafından devralınmak istenen mağazalar şu şekildedir:

Tablo 2: Devre Konu Mağazalar

TESCO KİPA MİGROS

Mağaza Mağaza

İlçeler Mağaza Adı Mağaza Adı

Kodu Kodu

Marmaris 1025 Marmaris - -

Çiğli 4045 Çiğli İstasyonaltı - -

Karaburun 5061 Mordoğan - -

1898 Ayvalık

Ayvalık - - 4605 Sarımsaklı Ayvalık

5024 Ayvalık Şirinkent MJet

Kuşadası - - 4554 Davutlar Yenimahalle Migros

Söke - - 3683 Yeni Söke

(15) CARREFOURSA ile MİGROS ve TESCO KİPA arasında imzalanan 02.08.2017 tarihli sözleşme ile yukarıda yer verilen dokuz ilçedeki 20 mağaza sabit değerleriyle birlikte CARREFOURSA tarafından devralınacaktır ve bu kapsamda taahhüt paketi kapsamında elden çıkarılması gereken (…..) mağaza kalmaktadır.

1 Kurum kayıtlarına 13.03.2017 tarih ve 1711 sayı ile giren e-postada da; taahhüt metni ve bildirim formu ekindeki Hisse Alım ve Satım Anlaşması'nın ilgili hükümleri doğrultusunda kapanış tarihinin (…..) olarak belirlendiği açıklanmıştır.

(16) Taahhüt metninin 14. maddesinde kira sözleşmelerinin yürürlüğe girmesinin Kurul’un onayına bağlı olduğu ifade edilmektedir. Nitekim Elden Çıkarma Sözleşmesi’nin 5.1. numaralı maddesinde kira, alt kira ve kira sözleşmesinin devrine ilişkin sözleşmelerin Kurul’un izninden sonra yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır. MİGROS, TESCO KİPA ve CARREFOURSA arasında yapılan Elden Çıkarma Sözleşmesi’ne göre devre konu 20 mağazadan yalnızca 1025 kodlu Marmaris mağazası TESCO KİPA mülkiyetinde olup CARREFOURSA ile devredenler arasında 10 yıllık kira sözleşmesi akdedileceği ifade edilmektedir. Yukarıdaki tabloda italik (eğik) yazılan 11 adet mağazanın kira sözleşmeleri devredilmekte, geriye kalan 8 mağaza için ise devredenler ve CARREFOURSA arasında alt kira sözleşmesi imzalanmaktadır. Kira sözleşmeleri devredilen mağazalar ile alt kira sözleşmesi yapılan mağazaların, kira sözleşmelerinin bitiş tarihi tüm mağazalar için (…..) ve sonrası olması (kira süresinin en az (…..) yıl olmasının); TESCO KİPA mülkiyetindeki 1025 kodlu Marmaris mağazasının (…..) yıl süreyle kiralanması yönüyle taahhüt metninin 17. maddesinde yer alan hükümle uyumlu olduğu görülmektedir [2].

(17) Elden Çıkarma Sözleşmesi’ne göre, mağazaların devir bedeli için taraflar arasında anlaşılan toplam tutar işlemin gerçekleşmesinin ardından (…..) olarak ödenecektir. Bu yönüyle uygun alıcıya satışın (…..) şekilde yapılıyor olması nedeniyle ödeme yönteminin alıcının bağımsızlığını etkilemeyeceği değerlendirilmektedir.

(18) 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olan dosya konusu işlemde, işlem taraflarının 2016 yılı Türkiye ciroları incelendiğinde 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen eşiklerin aşıldığı, bu nedenle bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu anlaşılmaktadır.

(19) Etkilenen pazar kavramı 2010/4 sayılı Tebliğ’in ekinde yer alan Bildirim Formunun 5. maddesinde; “Bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve a) Taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu (yatay ilişki), b) Taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu (dikey ilişki) ilgili ürün pazarları” olarak tanımlanmaktadır.

(20) Hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği, raf devir hızları yüksek, kısa süreli stoklanan ve sürekli tüketilen gıda, içecek, kişisel bakım ürünleri, kozmetik ve temizlik ürünleri gibi ürünlerin son kullanıcılara satışı hizmetidir. Büyük ölçekli HTM perakende mağazalarının bir kısmında aynı zamanda mobilya, elektronik eşya gibi dayanıklı tüketim malları ve tekstil gibi çeşitli ürünlerin de satışı yapılmakla birlikte, bu sektörün cirosunun büyük bir kısmı HTM satışından elde edilmektedir.

(21) Gerek Kurul’un sektöre ilişkin geçmiş tarihli kararlarında gerekse 25.04.2012 tarihli HTM Perakendeciliği Sektör İncelemesi Nihai Raporu’nda (Sektör Raporu) HTM perakendeciliği pazarı, organize ve geleneksel kanal ayrımında ele alınmış ve bu bağlamda organize kanalın sahip olduğu ölçek ve kapsam, sunulan ürün ve hizmet portföyü ve fiyat gibi kriterler bakımından tüketici nezdinde geleneksel kanaldan ayrı bir pazar teşkil ettiği yönünde bir yaklaşım benimsenmiştir.

2 Kira süresi hâlihazırda MİGROS’un (veya TESCO KİPA’nın) kiracı olduğu bir mağaza olduğu için (…..) yıl olarak belirlenmiştir. MİGROS’un (veya TESCO KİPA’nın) mülkiyetinde olan mağazalar için bu süre taahhüt metninin 17. maddesinde (…..) yıl olarak tespit edilmiştir.

(22) Organize HTM perakendeciliği, başta mağaza alanı olmak üzere çeşitli özelliklerle birbirinden ayrılan alt ayrımlara tabi tutulmaktadır. Bunları hipermarket, büyük süpermarket, süpermarket, küçük süpermarket ve orta büyüklükteki market şeklinde sıralamak mümkündür.

(23) İşbu dosya kapsamında devralan konumunda olan; finansal hizmetler, enerji, çimento, perakende gibi alanlarda da faaliyet gösteren Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. (SABANCI HOLDİNG) tarafından kontrol edilen CARREFOURSA, Türkiye çapında 656 mağaza ile organize HTM perakendeciliği alanında faaliyet göstermektedir.

(24) CARREFOURSA’nın uygun alıcı olduğu hususuna yönelik olarak; elden çıkarma uzmanı tarafından gönderilen Temmuz 2017 raporunda; CARREFOURSA'nın web sayfasında yer alan;

 Dünyanın en büyük ikinci perakende zinciri Carrefour Grubunun 30 ülkede,

yaklaşık 11 binin üzerinde market ve 350 bin çalışanı bulunduğu,

 Türkiye'de ise ilk marketini 1993 yılında İçerenköy'de açtığı, hiper market

konseptini Türk tüketicilerle buluşturan ilk firma olduğu,

 1996 yılında Türkiye'nin en büyük topluluklarından biri olan SABANCI HOLDİNG

ile Carrefour Grubu'nun gerçekleştirdiği ortaklık sonucu CARREFOURSA

olduğu,

 CARREFOURSA’nın, 2005 yılında Gima ve Endi marketlerini satın aldığı,

özellikle Anadolu'daki varlığını güçlendirdiği,

 2013 yılında şirket yönetiminin SABANCI HOLDİNG'e geçmesiyle yeni strateji

oluşturularak insan kaynakları, teknolojik altyapı, market konsepti gibi birçok

alanda 165 milyon TL değerinde yatırım yapıldığı, değişen market konseptleriyle

hiper, süper, gurme, mini ve e-ticaret konseptleri altında farklı müşteri

segmentlerine hizmet sunulduğu,

 2015 yılında İsmar ve 1e1 marketlerinden toplamda 55 mağaza ve ayrıca Kiler

Alışveriş Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin %85 hissesinin de satın

alındığı

bilgilerine yer verilerek, taahhüt metninde belirtilen özelliklere uygun olarak CARREFOURSA’nın hem MİGROS'a halihazırda ciddi bir rakip olarak faaliyet gösterdiği, hem de pazardaki rekabeti daha da arttıracak şekilde elden çıkarılacak mağazaları işletebilecek niteliğe sahip bir teşebbüs olduğunun gözlemlendiği belirtilmiştir.

(25) Ayrıca yine Temmuz 2017 raporunda CARREFOURSA’nın, ortaklık yapısına yer verilerek bağımsız bir teşebbüs olduğu ifade edilirken, elden çıkarma uzmanı tarafından, CARREFOURSA'nın 2016 yılı Faaliyet Raporu’nda yer alan finansal bilgiler çerçevesinde, 2015 yılı net satışlarının (…..) TL'den 2016 yılında (…..) TL'ye yükseldiği, finansal açıdan CARREFOURSA'nın perakende sektöründe faaliyet gösteren en güçlü rakiplerden biri olduğu ve gerekli finansal kaynaklara sahip olduğunun açıkça görüldüğü ifade edilmiştir.

(26) Sonuç olarak; bağımsız bir alıcı olan CARREFOURSA’nın MİGROS ile rekabet edebilecek tecrübede ve ölçekte olması, CARREFOURSA’nın sahip olduğu marka gücü, CARREFOURSA’nın SABANCI HOLDİNG ve Carrefour Nederland B.V. ortaklığında olması vesilesiyle ihtiyaç duyacağı finansal kaynaklara erişiminin mümkün olması, CARREFOURSA’nın daha önce gerçekleştirdiği devralmalar, CARREFOURSA’nın uzun yıllardır HTM organize perakende pazarında faaliyet gösteriyor olması, çoklu format konseptiyle MİGROS’un en yakın rakibi konumunda olması, söz konusu ilçelerde ya hiç yer almazken yer alacak olması veyahut da anılan ilçelerdeki pazar payını artıracak olması, MİGROS karşısında önemli bir rakip konumunda olduğu dikkate alındığında, CARREFOURSA’nın uygun bir alıcı olduğu tespit edilmektedir.

(27) Söz konusu devir işleminin etkisini ölçmek amacıyla devre konu mağazaların yer aldığı ilçelerde meydana gelecek pazar payı değişimlerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 3: Devre Konu Mağazaların Bulunduğu İlçelerdeki Pazar Payı Değişimi 3

CARREFOURSA MİGROS&TESCO KİPA

İşlem Öncesi İşlem Sonrası İşlem Öncesi İşlem Sonrası

(28) Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere; elden çıkarma taahhüdünün söz konusu olduğu (…..) ilçeden 9’unda devirler gerçekleşmekte, (…..) ilçede elden çıkarmaya konu mağaza kalmamakta, geriye yalnızca (…..) [4] ilçelerinde (…..) adet mağaza olmak üzere, BAŞDAŞ MARKET’e devredilen mağazadan sonraki (…..) mağaza kalmaktadır. Yine yukarıdaki tablodaki CARREFOURSA’ya ait pazar paylarına bakıldığında ilçeler bazında CARREFOURSA’nın hakim duruma gelmesi söz konusu değildir [5].

(29) Diğer yandan CARREFOURSA’nın ilçe bazında pazar payı kazanması ile MİGROS+ TESCO KİPA ile CARREFOURSA’nın birlikte hakim durum ihtimalinin değerlendirilmesi gerekmektedir. CARREFOURSA’nın (…..) ve daha yukarıda pazar payına ulaştığı tabloya göre sırasıyla Bodrum, Marmaris, Balçova ve Karaburun ilçelerinde A101, BİM ve ŞOK mağazalarının ve yerel mağazaların toplamda sırasıyla (…..) pazar paylarına sahip olduğu ve indirim mağazalarının takip ettiği düşük fiyat stratejisinin yeni oluşan yapıda koordinasyona imkân tanımayacağı değerlendirilmektedir [6].

3 Bu tablo için 09.02.2017 tarih ve 17-06/56-22 sayılı kararına dayanak teşkil eden dosya kapsamından faydalanılmıştır. İşbu dosya kapsamındaki bildirim formunda sunulan verilerle tutarlılığı kontrol edilmiştir. 4 (…..) ilçesinde taahhüt edilen (…..) dosya kapsamında devredilmektedir.

5 Bildirim formunda il bazında sunulan pazar paylarına göre de CARREFOURSA Muğla, İzmir, Balıkesir ve Aydın illerinde sırasıyla (…..) oranlarında pazar paylarına sahip olmaktadır.

[6] Nitekim 09.02.2017 tarih ve 17-06/56-22 sayılı kararında organize HTM perakendeciliği pazarının yatay anlamda koordinasyonun kolaylıkla sağlanıp sürdürülebileceği pazarlara benzer koşullar içermediği anlaşılmaktadır. Pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin asimetrik yapıları, teşebbüsler arasında hacim ve büyüklük farklarının olması özellikle koordinasyonun sürdürülmesi açısından caydırıcılık unsurunu tam anlamıyla karşılamadığından, söz konusu pazarda tarafların zımni anlaşmasına dayalı bir koordinasyondan bahsetmek güçleşmektedir.” şeklinde ifade edildiği üzere söz konusu sektördeki yapının koordinasyona uygun olmadığı bilinmektedir.

H. SONUÇ

(30) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

- Bildirim konusu işlemin, 09.02.2017 tarih ve 17-06/56-22 sayılı Kurul kararı ile verilen koşullu izin kapsamında sunulan taahhütlere uygun olduğuna,

- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine,

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı

yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.