Salentijn Properties 1 B.V.nin Adoçim Çimento Beton Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nde yer alan…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ,

Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN

B. RAPORTÖRLER : Esma AKSU, Sabrican SARAK, Merve KOÇ,

Zehra YALÇINKAYA

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Adoçim Çimento Beton Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi

Temsilcisi: Av.Özlem KURT

Yapı Kredi Plaza – C Blok Kat: 8 D: 22B Levent,

Beşiktaş/İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Salentijn Properties 1 B.V.nin Adoçim Çimento Beton Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nde yer alan hisselerinin Muğla Çimento Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve Yurt Çimento Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından devralınması ile Adoçim Çimento Beton Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi üzerinde ortak kontrol kurulması işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 26.02.2025 tarih ve 63917 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri 22.04.2025 tarih, 66 837 sayı ile kayda giren yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 06.05.2025 tarih li ve 2025-4-017 /Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(4) Başvuruda; Salentijn Properties 1 B.V.’nin (SALENTIJN) Adoçim Çimento Beton Sanayi ve Ticaret AŞ’deki (ADOÇİM) %(.....) oranındaki hisselerinin %(.....)’sinin Muğla Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ (MUĞLA ÇİMENTO) ve %(.....)’inin Yurt Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ (YURT ÇİMENTO) tarafından devralınması suretiyle ADOÇİM üzerinde ortak kontrol kurulması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmiştir.

(5) Bildirim konusu işlemin temelini, MUĞLA ÇİMENTO ile YURT ÇİMENTO ve SALENTIJN arasında akdedilen 17.02.2025 tarihli Hisse Satın Alım Sözleşmesi oluşturmaktadır. İşlemin ekonomik gerekçesi, “(.....)” şeklinde belirtilmiş olup işlemin değerinin (.....) [1] olduğu ifade edilmiştir.

(6) Başvuruya konu işlem öncesi ve sonrası, ortak girişim ADOÇİM’in hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda özetlenmektedir:

[1] %(.....) oranındaki hissenin MUĞLA ÇİMENTO ve YURT ÇİMENTO taraflarına satış rakamı toplamı (.....) ABD doları olup 24.02.2025 tarihli TCMB efektif satış kuru doğrultusunda hesaplanmıştır.

Tablo 1: ADOÇİM’in İşlem Öncesi ve İşlem Sonrası Hissedarlık Yapısı

İşlem Öncesi İşlem Sonrası

Hisse Hisse

Hissedar Hissedar

Oranı (%) Oranı (%) SALENTIJN

YURT ÇİMENTO

- Cem SAK (%(.....))

Cem SAK (.....) - Ado Madencilik Elektrik Üretim (.....)

Sanayi ve Ticaret AŞ (ADO

MADENCİLİK) (%(.....)) [2]

Cem SAK (.....) TOPLAM 100,00 TOPLAM 100,00

(7) Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere bildirime konu işlem öncesi, ADOÇİM’in hisselerinin %(.....) SALENTIJN’e ve %(.....) Cem SAK’a aittir. ADOÇİM’in hisselerinin %(.....) sahip olan azınlık hissedar Cem SAK, ADOÇİM’in stratejik ticari davranışları üzerinde belirleyici etki uygulama imkânı sağlayan bir kontrol hakkına sahip olmadığından işlem öncesi ADOÇİM; SALENTIJN tarafından tek kontrol edilmektedir [3].

(8) Bildirim konusu işlem neticesinde ADOÇİM’in %(.....) oranındaki hissesi, Cemal KARAKURT’un tek kontrolüne sahip olduğu MUĞLA ÇİMENTO’ya, %(.....) oranındaki hissesi ise; (hisselerinin %(.....) Cem SAK’a, %(.....) ADO MADENCİLİK’e ait olan) YURT ÇİMENTO’ya geçecek, bu kapsamda nihai olarak Cem SAK tarafından tek kontrol edilen YURT ÇİMENTO ve Cem SAK ayrı ayrı ADOÇİM’deki hisselerin ve oy haklarının %(.....) sahip olacak; geriye kalan %(.....) hisseler ve oy hakları ise MUĞLA ÇİMENTO’ya ait olacaktır.

(9) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kontrol Kılavuzu) “Ortak Kontrol” başlığında bir teşebbüs üzerinde ortak kontrolün ortaya çıktığı durumlara yer verilmiştir. Anılan Kılavuz’un 51. paragrafında; “Ortak kontrol, iki ana şirket arasında oy haklarında ya da karar alma organlarındaki temsilde eşitlik olmadığı durumlarda veya ikiden fazla ana şirket olduğu hallerde de söz konusu olabilir. Şöyle ki azınlık hissedarlarının ortak girişimin stratejik ticari davranışı için gerekli olan kararları veto etmelerini sağlayan haklara sahip olduğu durumlarda ortak kontrolden söz edilebilir. Veto hakları ortak girişimin ana sözleşmesinde ya da ana şirketler arasındaki hissedarlık anlaşmasında belirlenmiş olabilir. Veto hakları genel kurul toplantılarındaki karar alma nisapları vasıtasıyla ya da ana şirketlerin yönetim kurulunda temsil edildiği ölçüde yönetim kurulu vasıtasıyla kullanılabilir.” ifadeleri yer almaktadır.

(10) ADOÇİM tarafından iletilen cevabi yazı kapsamında; şirketin yönetim kurulunun (.....) üyeden oluşacağı, Cem SAK ve Cemal KARAKURT’un (.....) yönetim kurulu üyesi atama yetkisine sahip olacağı ifade edilmiştir. Yönetim kurulunda herhangi bir üyeye tanınmış imtiyazlı oy hakkı bulunmadığı, iş ve faaliyetlere ilişkin yönetim kurulu kararlarının en az (.....) üyenin olumlu oyu ile alınacağı belirtilmiştir.

(11) Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda, ADOÇİM’in yönetim kurulu nezdinde eşit üye atama hakkına sahip olması ve stratejik kararlarının alınması bakımından her iki tarafın ortak bir anlayışa varması gerektiğinden Cemal KARAKURT (MUĞLA [2] ADO MADENCİLİK hisselerinin (.....) Cem SAK’a aittir. Bu kapsamda ADOÇİM’i n sermayesinin %(.....) doğrudan ve dolaylı olmak üzere Cem SAK’a aittir.

[3] Kurulun 04.10.2018 tarihli ve 18 - 37/597 - 292 sayılı kararında da ortaya konulduğu üzere ADOÇİM’in tek kontrolü SALENTIJN’e aittir.

ÇİMENTO aracılığıyla) ve Cem SAK’ın (YURT ÇİMENTO aracılığıyla) ADOÇİM üzerinde ortak kontrol hakkına sahip olacağı görülmektedir. Dolayısıyla işlem sonrasında ADOÇİM’in nihai olarak YURT ÇİMENTO aracılığıyla Cem SAK ve MUĞLA ÇİMENTO aracılığıyla Cemal KARAKURT isimli gerçek kişiler tarafından ortak kontrol edileceği anlaşılmıştır.

(12) Öte yandan Kontrol Kılavuzu’nun 78. paragrafında; “(…) birkaç teşebbüsün başka bir teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının ortak kontrolünü üçüncü kişilerden devralmalarını içeren ve 17. paragrafta belirtilen kriterleri karşılayan bir işlem, tam işlevsellik kriterini göz önünde bulundurmak gerekmeksizin, Tebliğ uyarınca Kanun k apsamında bir yoğunlaşma teşkil edecektir.” ifadeleri yer almaktadır. Nitekim Kurulun çeşitli kararlarında [4] da ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs/işkolu üzerinde kurulması halinin tam işlevsellik kriterinin ayrıca değerlendirilmesine gerek olmaksızın bir yoğunlaşma teşkil edeceği ifade edilmiştir.

(13) Yukarıda yer verilen ifadeler doğrultusunda, ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs/işkolu üzerinde kurulması halinin tam işlevsellik kriterinin ayrıca incelenmesine gerek olmaksızın bir yoğunlaşma teşkil edeceği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda başvuru konusu işlem bakımından, üzerinde ortak kontrol kurulması planlanan ADOÇİM halihazırda faaliyetlerini Türkiye’de gerçekleştirdiğinden, ADOÇİM’in tam işlevsellik kriterini sağlayıp sağlamamasından bağımsız olarak bildirim konusu işlemin bir yoğunlaşma teşkil ettiği ve ilgili piyasada yapısal bir değişikliğe sebebiyet vereceği görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu işlem ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs üzerinde tesis edilmesine yönelik olduğu için 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma işlemi olduğu anlaşılmıştır.

(14) Diğer yandan, başvuruda yer verilen ciro bilgilerinden söz konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca izne tabi bir devralma işlemi olduğu anlaşılmıştır.

(15) Dosya konusu işlem taraflarından devre konu teşebbüs konumundaki ADOÇİM, Tokat ilinde bulunan bir adet entegre çimento fabrikası ve Sivas, Çorum ve Tokat illerinde bulunan beş adet hazır beton tesisi ile çimento ve hazır beton üretimi ve satışı faaliyeti ile klinker ve agrega üretimi ve satışı faaliyetleriyle iştigal etmektedir. Ortak girişim taraflarından Cem SAK ise bünyesinde bulunan ve aşağıda faaliyetlerine yer verilen teşebbüsler ile ticari faaliyetlerini yürütmektedir.

[4] Kurulun 29.04.2021 tarihli ve 21 - 24/290 - 132 sayılı, 19.01.2022 tarihli ve 22 - 04/57 - 26 sayılı, 08.12.2022 tarih ve 22 - 54/842 - 347 sayılı, 03.08.2023 tarih ve 23 - 36/672 - 228 sayılı kararları.

Tablo 2: Cem SAK bünyesinde bulunan teşebbüsler ve faaliyet alanları

Teşebbüs Faaliyet Alanı

YURT ÇİMENTO Çimento ve klinker ile enerji [5] ve madencilik

ADOÇİM ANTALYA [11] Çimento

ADO MADENCİLİK Madencilik

BAŞER MADEN [12], ADOBAŞER MADEN [13], ADO Madencilik

MADEN 14

ZEUS ENERJİ [15] Biyokütleden enerji üretimi [16]

ADOZER İNŞAAT [17] Ticari bina/plaza inşaatı

Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazı

(16) Ortak girişim taraflarından Cemal KARAKURT ise bünyesinde bulunan ve aşağıda faaliyetlerine yer verilen teşebbüsler ile ticari faaliyetlerini yürütmektedir.

Tablo 3: Cemal KARAKURT bünyesinde bulunan teşebbüsler ve faaliyet alanları

Teşebbüs Faaliyet Alanı

MUĞLA ÇİMENTO Çimento

Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazı

(17) Dosya konusu işlem bakımından tarafların faaliyetleri söz konusu işlemden etkilenen pazarlar olan çimento, hazır beton, agrega, klinker ve ticari bina/plaza inşaatı üretimi ve satışı kapsamında incelenebilmektedir. Bu kapsamda ilgili pazar analizine bakıldığında, çimento, klinker başta olmak üzere çeşitli hammaddelerin öğütülmesiyle elde edilen ve inşaat sektöründe bağlayıcı madde olarak yaygın şekilde kullanılan 5 Devralma işlemi öncesinde YURT ÇİMENTO’ya ait GES tesisinde üretilen enerjinin yalnızca YURT ÇİMENTO’nun üretim fabrikasındaki enerji ihtiyacını karşılamak için kullanıldığı, 3. taraflara satışının yapılmadığı, işlem sonrasında da GES, HES ve biyokütle. enerji santrallerinden elde edilen elektriğin ADOÇİM’in üretim faaliyetlerinde kullanılmayacağı, nitekim üretilen elektriği EPİAŞ üzerinden satışının yapıldığı belirtilmiştir.

6 Yurtçim Yapı Kimyasalları Sanayi ve Ticaret AŞ.

7 Söz konusu kimyasalların çimento ve beton pazarlarında kullanılmadığı, müşterilerinin kaba inşaat sektöründe faaliyet gösteren satıcılardan oluştuğu, çimento ve beton firmalarına satış yapılmadığı belirtilmiştir.

[8] Balat Madencilik İthalat İhracat ve San. Tic. AŞ.

9 Güney Grup Metal Madencilik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.

10 Toru Tarım Ormancılık Gıda İnş. Taş Plastik San. Tic. AŞ.

11 Adoçim Antalya Çimento Beton Sanayi ve Ticaret AŞ.

12 Başer Maden Sanayi ve Ticaret AŞ.

13 Adobaşer Madencilik San. Tic. AŞ.

14 Ado Maden Adi Komandit Şti. Cem SAK ve Ortağı.

[15] Zeus Enerji Sanayi ve Ticaret AŞ.

[16] İşlem sonrasında biyokütle enerji santrallerinden elde edilen elektriğin ADOÇİM’in üretim faaliyetlerinde kullanılmayacağı, nitekim üretilen elektriği EPİAŞ üzerinden satışının yapıldığı belirtilmiştir.

17 Adozer İnşaat AŞ.

18 Kentçim Çimento Sanayi AŞ.

19 Bodrum Kent Beton Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.

20 Kent Beton Mad. Topr. Ürün İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

[21] Jet - Pet Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti.

[22] On Yapı Beton Madencilik Pet. İnş. ve Taah. Tur. ve Taş. Eğt. Ener. Gıda İm. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.

nihai bir üründür. Geçmiş Kurul kararlarında [23] genellikle çimento pazarı gri çimento ve beyaz çimento olmak üzere başlıca iki ürün grubu altında incelenmektedir. Gri çimento, altyapı ve inşaat endüstrilerinin en büyük girdilerinden biridir. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır.

(18) Hazır beton [24] ise çimento, agrega (çakıl), su ve birtakım katkı malzemelerinin belirli oranlarda karıştırılması sonucu elde edilmekte ve inşaatların temel yapı malzemelerinin başında gelmektedir. Karışımın taşıma sırasında özelliklerini kaybetmemesi için kısa sürede dökülmesi gerekmekte olup bu durum ürünün lojistik anlamda oldukça dar bir coğrafi pazarda tüketilmesini zorunlu kılmaktadır. Geçmiş Kurul kararlarında [25], bu ürün pazarı genellikle çimentodan ve agregadan ayrışan, nihai kullanım alanı farklı olan bağımsız bir ilgili ürün pazarı olarak kabul edilmektedir.

(19) Agrega [26], beton ve asfalt üretiminin hacimsel ana bileşeni olup doğal (kum, çakıl) veya kırma taş formunda olup her türlü bina inşaatını; yol, köprü, su yapıları, boru hattı gibi altyapı faaliyetlerini kapsayan geniş bir faaliyet alanına sahip olan inşaat sektörünün bir parçası olan beton imalatının ve asfalt üretiminin en önemli parçası ve kullanılan kum, çalık, kırma taş gibi taneli malzemelerin genel adıdır. Kurulun geçmiş tarihli kararlarında 27, 28 çimento, hazır beton ve agrega pazarlarının aynı sektör içerisinde yer alan fakat farklı ilgili ürün pazarlarını teşkil edebilecek pazarlar olarak tanımlandığı görülmektedir.

(20) Klinker, çimento üretiminde kullanılan temel yarı mamul girdidir. Kireçtaşı, kil ve benzeri hammaddelerin yüksek sıcaklıkta pişirilmesiyle elde edilmekte ve öğütülerek çimentoya dönüştürülmektedir. Klinker, çimento türlerinin üretiminde ikamesi bulunmayan zorunlu bir girdidir. Klinker, hem entegre çimento fabrikaları [29] tarafından dahili kullanım amacıyla üretilmekte hem de ticari bir ürün olarak çimento öğütme tesislerine [30] satılabilmektedir. Türkiye’de ve uluslararası pazarlarda klinker, özellikle öğütme tesisleri (grinding - only plants) tarafından temin edilmektedir. Limanlara yakın konumlanan bu tesisler, klinkeri yurtiçinden veya ithalat yoluyla tedarik edebilmektedir. Klinkerin taşıma maliyeti yüksek olup tesislerin coğra fi yakınlığı ekonomik açıdan önemlidir. Ancak kıyı bölgelerde ithal klinker kullanımı, bu ürünü bağımsız bir pazar olarak ele almayı desteklemektedir. Kurulun çeşitli kararlarında [31] klinker, çimento üretiminde ikame edilemeyen bir girdi olarak tanımlanmış; bazı kararlarında ise klinker tedarikinin bağımsız bir ticari faaliyet alanı oluşturduğu belirtilmiştir. Tüm bu unsurlar çerçevesinde, klinker pazarı; teknik özellikleri, kullanım alanı, ikamesizliği ve ticari dolaşım kabiliyeti dikkate alınarak çimentodan ayrı ve bağımsız bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanmıştır.

[23] Kurulun 23.01.2020 tarihli ve 20 - 06/68 - 37 sayılı kararı.

[24] Kurulun 19.03.2020 tarihli ve 20 - 15/215 - 107 sayılı kararı.

[25] Kurulun 06.11.2003 tarih ve 03 - 71/868 - 372 sayılı, 16.05.2007 tarih ve 07 - 41/447 - 170 sayılı, 04.07.2007 tarih ve 07 - 56/630 -2 12 sayılı kararları.

[26] Kurulun 18.11.2009 tarih ve 09 - 56/1338 - 341 sayılı; 17.10.2012 tarih ve 12 - 51/1476 - 505 sayılı kararları.

[27] Kurulun 18.11.2009 tarih ve 09 - 56/1338 - 341 sayılı kararı.

[28] Kurulun 17.10.2012 tarih ve 12 - 51/1476 - 505 sayılı kararı.

[29] Ham maddeden başlayarak klinker üretimi ve ardından çimento üretimi sürecinin tamamını kendi bünyesinde gerçekleştiren tesistir. Kireçtaşı, kil vb. hammaddeleri alır, önce öğütür, pişirir ve klinker üretir, akabinde klinkeri de öğütüp çimentoyu üretmekted ir.

[30] Klinkeri dışarıdan temin edip yalnızca öğütme işlemi yaparak çimento üreten tesislerdir. Önceden üretilmiş olan klinkeri alıp öğüterek çimento üreten tesis olup kendi bünyesinde klinker üretmemektedir.

[31] Kurulun 14.01.2016 tarih ve 16- 02/44 -14 sayılı, 16.06.2011 tarih ve 11 - 37/779 - 245 sayılı ve 26.08.2009 tarih ve 09 - 39/926 sayılı kararları.

(21) Kurul çeşitli kararlarında [32] inşaat - taahhüt faaliyetlerini; konut, ticari bina/plaza ve altyapı projeleri olarak faaliyet bazında ayrıştırarak el almıştır (örneğin, TOKİ iştiraki Emlak Konut ve özel sektör teşebbüslerinin projeleri). Ticari bina/plaza inşaatı; alışveriş merkezi, ofis, otel, sanayi tesisi gibi ticari fonksiyona sahip yapıların geliştirilmesini kapsamaktadır. H edef kullanıcı kitlesi, yatırım motivasyonu ve yapı tasarımı itibarıyla konut inşaatından ayrışan bağımsız bir ürün pazarı olup inşaat sektörünün bir alt segmentidir. Bu segmentte, ticari yatırımcılar konum, ulaşılabilirlik ve altyapıya duyarlı olup arsa ve ruhsat koşulları da bölgesel olarak farklılık göstermektedir. Konut inşaatından farklı fonksiyon ve kullanıcı kitlesine sahip olup talep genellikle bireylerden değil, şirketlerden ve yatırımcılardan gelmekte ve çoğunlukla kiralama modeline dayanmaktadır. Dolayısıyla bu pazar konut inşaatı pazarından ayrışan bağımsız bir ürün pazarı olarak ele alınmıştır.

(22) Tarafların faaliyet gösterdiği pazarlar ve aralarındaki yatay ve dikey örtüşmeler göz önüne alındığında ilgili ürün pazarları “gr i çimento”, “hazır beton”, “agrega”, “klinker” ve “ticari bina /plaza inşaatı [33]” olarak belirlenmiştir.

(23) Bu kapsamda tarafların faaliyetleri arasında mevcut ve potansiyel örtüşmenin görüldüğü pazarlara özet şeklinde aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.

Tablo 4: Yoğunlaşma İşlemi Kapsamında Mevcut Ya da Potansiyel Olarak Etkilenen Pazarlar

Cem SAK’ın

Cemal

İştirakleri

KARAKURT’un

Aracılığıyla Devre konu

İlgili Ürün Pazarı İştirakleri Aracılığıyla Yatay/Dikey

Faaliyet ADOÇİM

Faaliyet Gösterdiği

Gösterdiği

Pazarlar

Pazarlar

Yatay ve Dikey Gri Çimento ✓ ✓ ✓ (Mevcut ve

Potansiyel)

Yatay ve Dikey Hazır Beton ✓ - ✓

(Potansiyel)

Yatay ve Dikey Klinker - ✓ ✓

(Potansiyel)

Yatay ve Dikey

✓

inşaatı

(24) Yukarıda yer verilen tablodan görüleceği üzere ana şirketler ile ortak girişim ADOÇİM arasındaki mevcut ve potansiyel örtüşmelere bakıldığında;

(i) Cem SAK ve Cemal KARAKURT ile ADOÇİM’in gri çimento pazarındaki

faaliyetleri,

(ii) Cemal KARAKURT ile ADOÇİM’in hazır beton ve agrega pazarındaki

faaliyetleri,

(iii) Cem SAK ile ADOÇİM’in klinker pazarındaki faaliyetleri

arasında yatay bir örtüşme bulunduğu,

(iv) Cemal KARAKURT ve Cem SAK’ın gri çimento pazarındaki faaliyetleri (üst

pazar) ile ADOÇİM’in hazır beton ve klinker pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri,

[32] Kurulun 21.03.2024 tarih ve 24 - 14/303 - M sayılı kararı.

[33] Kurulun 10.02.2016 tarihli ve 16 - 04/94 - 44 sayılı kararı.

(v) ADOÇİM’in Cemal KARAKURT’un gri çimento pazarındaki faaliyetleri (alt

pazar) ile ADOÇİM’in ve Cem SAK’ın klinker pazarındaki (üst pazar)

faaliyetleri,

(vi) Cemal KARAKURT’un hazır beton pazarındaki faaliyetleri (alt pazar) ile

ADOÇİM’in agrega pazarındaki (üst pazar) faaliyetleri,

(vii) Cem SAK’ın ticari bina/plaza inşaatı pazarındaki faaliyetleri (alt pazar) ile

ADOÇİM’in gri çimento ve hazır beton pazarındaki (üst pazar) faaliyetleri arasında dikey bir örtüşme bulunduğu anlaşılmıştır.

(25) Ana şirketlerin ortak girişimin faaliyet gösterdiği pazarın alt/üst pazarındaki faaliyetleri arasındaki örtüşmelere bakıldığında, Cem SAK ile Cemal KARAKURT’un ortak girişimin faaliyet gösterdiği gri çimento pazarındaki faaliyetleri arasında yatay bir örtüşme bulunmaktadır. Bununla birlikte;

(i) Cem SAK’ın gri çimento ve klinker pazarındaki faaliyetleri (üst pazar) ile Cemal

KARAKURT’un gri çimento ve hazır beton pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri,

(ii) Cemal KARAKURT’un gri çimento ve hazır beton pazarındaki faaliyetleri (üst

pazar) ile Cem SAK’ın ticari bina/plaza inşaatı pazarındaki (alt pazar)

faaliyetleri

arasında dikey bir örtüşme bulunmaktadır.

Hazır Beton Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar Tanımı

(26) İlgili coğrafi pazarın hazır beton pazarlarını konu alan Kurul kararlarında [34] genellikle üretim tesisinin bulunduğu yerden 50 km yarıçapında bir daire çizilmek ve bu daire içerisinde kalan alan dikkate alınmak suretiyle coğrafi pazar belirlenmiştir. Başvuru konusu işlem bakımından ADOÇİM’in Tokat, Sivas ve Çorum illerinde hazır beton faaliyetinin bulunduğu, ana şirketlerden Cemal KARAKURT’un iştiraki BODRUM BETON aracılığıyla Muğla ilinin Bodrum ilçesinde; bir diğer iştiraki KENT BETON aracılığıyla Manisa ilinde satış faaliyetleri bulunduğu görülmüştür.

(27) Bu kapsamda ADOÇİM’in yalnızca Tokat, Sivas ve Çorum illerinde hazır beton faaliyeti göstermesi, Cemal KARAKURT’un ise iştirakleri aracılığıyla Muğla ve Manisa illerinde hazır beton tesislerinin bulunması ve Kurulun geçmiş tarihli kararları ışığında ilgili coğrafi pazarın hazır beton pazarı bakımından il bazında ele alınabileceği dikkate alındığında başvuru konusu işlem bakımından tarafların hazır beton faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşme bulunmadığı görülmektedir.

Gri Çimento Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar Tanımı

(28) İlgili coğrafi pazarın, gri çimento pazarlarını konu alan Kurul kararlarında [35] genellikle fabrikanın bulunduğu yerden 250 - 300 km yarıçapında bir daire çizilmek ve bu daire içerisinde kalan alan dikkate alınmak suretiyle belirlendiği görülmektedir. Bununla birlikte, Avrupa Birliği Komisyonu uygulamalarında ise yer şekilleri ve nakliye gibi unsurlara bağlı olarak değişmekle birlikte tesisten itibaren 150 veya 250 km yarıçapındaki bölgede çimentonun ekonomik olarak pazarlanabileceği ifade

[34] 31.10.2019 tarihli ve 19 - 37/556 - 228 sayılı, 02.05.2019 tarihli ve 19 - 17/243 - 110 sayılı, 05.07.2018 tarihli ve 18 - 22/383 - 188 sayılı, 21.12.2017 tarihli ve 17 - 42/667 - 295 sayılı Kurul kararları, 09.08.2017 tarihli ve 17 - 26/412 - 184 sayılı Rekabet Kurulu kararları.

[35] 06.11.2012 tarihli ve 12 - 54/1527 -545 sayılı, 05.08.2010 tarihli ve 10 - 52/986 - 353 sayılı Rekabet Kurulu kararları.

edilmektedir [36]. Bu çerçevede coğrafi pazar tespitine yardımcı olması bakımından teşebbüslerin bulundukları illerdeki tesisler baz alınarak çizilen 150 km yarıçaplı daireler ve 250 km yarıçaplı dairelere aşağıdaki haritalarda yer verilmektedir.

Harita 1: Tesislerden itibaren 150 km yarıçapı ile hesaplanan bölgeler

Harita 2: Tesislerden itibaren 250 km yarıçapı ile hesaplanan bölgeler

(29) Ortak girişim ADOÇİM ve ortak girişim tarafları arasındaki 150 km yarıçap olarak çizilen daireler incelendiğinde, MUĞLA ÇİMENTO ile ADOÇİM ANTALYA arasında yer alan Burdur, Denizli ve Muğla illerinde bir örtüşmenin bulunduğu görülmektedir. Bununla birlikte 250 km yarıçaplı daireler göz önünde bulundurulduğunda; MUĞLA ÇİMENTO ile ADOÇİM ANTALYA arasında Afyon, Antalya, Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak’ın teşebbüslerin satış yapabileceği illeri oluşturduğu anlaşılmıştır. KENTÇİM ile ADOÇİM ANTALYA arasında yer alan Afyon, Aydın, Burdur, Denizli, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak illerinde de bir örtüşmenin bulunduğu ve MUĞLA ÇİMENTO da dâhil edildiğinde üç tesisten çizilen daireler arasında kalan

[36] Case M.7550 - Crh/Holcim Lafarge Divestment Business 24.04.2015, Case M.7878 – HeidelbergCement/Schwenk/Cemex Hungary/Cemex Croatia 05.04.2017.

bölgenin de KENTÇİM ile ADOÇİM ANTALYA arasında kalan iller ile tamamen aynı olduğu görülmektedir.

(30) ADOÇİM ile ortak girişim taraflarından olan Cemal KARAKURT’un iştirakleri olan KENTÇİM ve MUĞLA ÇİMENTO ile diğer ortak girişim tarafı olan Cem SAK’ın iştirakleri YURT ÇİMENTO ve ADOÇİM ANTALYA’nın gri çimento faaliyetleri arasındaki 150 km yarıçap olarak çizilen daireler incelendiğinde, sadece MUĞLA ÇİMENTO ile ADOÇİM ANTALYA arasında yer alan Burdur, Denizli ve Muğla illerinde bir örtüşmenin bulunduğu görülmektedir.

(31) Bununla birlikte 250 km yarıçaplı daireler göz önünde bulundurulduğunda ise; ana şirketlerden MUĞLA ÇİMENTO ile ADOÇİM ANTALYA arasında Afyon, Antalya, Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak’ın teşebbüslerin satış yapabileceği illeri oluşturduğu anlaşılmıştır. KENTÇİM ile ADOÇİM ANTALYA arasında yer alan Afyon, Aydın, Burdur, Denizli, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak illerinde de bir örtüşmenin bulunduğu ve MUĞLA ÇİMENTO da dâhil edildiğinde üç tesisten çizilen daireler arasında kalan bölgenin de KENTÇİM ile ADOÇİM ANTALYA arasında kalan iller ile tamamen aynı olduğu görülmektedir. Ortak girişim konumunda olan ADOÇİM ile ortak girişim taraflarından Cem SAK’ın iştiraki YURT ÇİMENTO’nun gri çimento faaliyetleri arasındaki 250 km yarıçap olarak çizilen daireler incelendiğinde, ADOÇİM ile YURT ÇİMENTO arasında kalan ve çoğunlukla Tunceli - Erzincan il sınırı bölgesindeki kasaba ve köyleri içeren sınırlı coğrafi bölge bakımından oldukça sınırlı düzeyde bir örtüşmenin olduğu görülmektedir [37].

Agrega Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar Tanımı

(32) A grega pazarlarını konu alan Kurul kararlardan biri olan Lafarge Kararı’nda; [38] hazır beton girdileri içinde hacim ve ağırlık olarak betonun %60 - 85’ini oluşturan agreganın fiyatlarında nakliye mesafesi maliyetinin doğrudan etkili olduğu ve 25 km taşıma mesafesinde agrega nakliyesi için harcanan kilometre başına motorin maliyetinin agreganın birim maliyetine yaklaştığı ve 25 km’den sonra sadece motorin maliyetinin dahi asıl malzeme fiyatının üstüne çıkmaya başladığı belirtilmektedir. Ayrıca, söz konusu kararda hazır beton tesislerinin kendilerine yakın olan agrega kaynaklarından hammadde temini yoluna gittikleri, ancak Marmara Bölgesi gibi agrega temininin zor olduğu yerlerde bazı durumlarda 50 km’nin üzerinde mesafelerden agrega sağlanabildiği belirtilmiştir. Kurulun 28.4.2006 tarihli ve 06 - 31/381 - 98 sayılı kararında ise coğrafi pazar ürünün bölgesel nitelikte olması sebebiyle örneğin Marmara Bölgesi olarak belirlenmiştir.

(33) Hazır betonun hammaddesi olarak kullanılan agreganın fiyatlarında nakliye mesafesi ve taşıma esnasında harcanan motorin maliyeti belirleyici olduğundan hazır beton tesisleri kendilerine yakın olan agrega kaynaklarından hammadde temini yoluna gitmektedir. Taraf temsilcisi tarafından gönderilen cevabi yazıda ana şirketlerden Cemal KARAKURT’un iştiraki ONYAPI aracılığıyla Manisa ve İzmir ilinde satışlarını gerçekleştirdiği, ortak girişim ADOÇİM’in ise halihazırda herhangi bir satış faaliyeti bulunmasa da agrega tesisinin Tokat ilinde bulunduğu belirtilmiştir. Agreganın fiyatlarında nakliye mesafesi maliyetinin doğrudan etkili olması, hazır beton tesislerinin kendilerine yakın olan agrega kaynaklarından hammadde temini yoluna gitmeleri, agrega temininin zor olmadığı durumlarda 50 km’lik mesafelerden temin edilmesi

[37] ADOÇİM ile YURT ÇİMENTO arasında kalan ve çoğunlukla Tunceli - Erzincan il sınırı bölgesindeki kasaba ve köyleri içeren sınırlı coğrafi bölge bakımından Doğu Anadolu’nun engebeli yer şekilleri ile ulaşım imkanları göz önünde bulundurularak herhangi bir analiz yapılmasına gerek duyulmamıştır.

[38] Kurulun 18.11.2009 tarih ve 09 - 56/1338 - 341 sayılı kararı

dikkate alındığında ortak girişim ve ana teşebbüslerden Cemal KARAKURT’un iştiraki aracılığıyla agrega faaliyetlerinin herhangi bir ilde örtüşmediği görülmektedir.

Klinker Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar Tanımı

(34) K linker pazarını konu alan Kurul kararlarında [39] klinker üretim tesisleri ile gri çimento öğütme tesislerinin aynı ilde bulunmasının zorunlu olmadığı ancak, klinkerin taşınması maliyetli olduğu için, tesislerin coğrafi olarak yakın olmasının tercih edildiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, klinker üretim tesisleri ile çimento öğütme tesisleri (çimento fabrikaları) aynı ilde olmak zorunda değildir, ancak aralarındaki mesafe maliyet ve lojistik açısından kritik öneme sahiptir. Bazı durumlarda, çimento üreticileri klinkeri farklı illerden veya ülkelerden temin ederek öğütme işlemini kendi tesislerinde gerçekleştirebilmektedir. Örneğin, bazı kıyı şehirlerindeki öğütme tesisleri, klinkeri yurtiçi ya da yurtdışından (örneğin Mısır veya Yunanistan’dan) gemiyle getirmektedir. Bu durum, taşıma maliyetine rağmen teşebbüsler açısından ticari olarak kârlı olabilmektedir. Taraf temsilcisi tarafından gönderilen cevabi yazıda ana şirketlerden Cem SAK’ın iştiraki YURT ÇİMENTO aracılığıyla Doğu Anadolu bölgesinde satışlarını gerçekleştirdiği, ortak girişim ADOÇİM’in ise ağırlıklı olarak klinkeri kendi iç üretiminde kullandığı, sınırlı düzeyde Karadeniz ve Marmara bölgesinde satış faaliyetlerinin bulunduğu belirtilmiştir. Klinker fiyatlarında nakliye mesafesi maliyetinin doğrudan etkili olması, öğütme çimento tesislerinin kendilerine yakın olan klinker kaynaklarından hammadde temini yoluna gitmeleri, klinker temininin zor olmadığı durumlarda belli coğrafi bölgelerde temin edilmesi dikkate alındığında ortak girişim ve ana teşebbüslerden Cemal KARAKURT’un iştiraki aracılığıyla klinker faaliyetlerinin herhangi bir ilde veya coğrafi bölgede örtüşmediği görülmektedir.

Ticari Bina/Plaza İnşaatı Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar Tanımı

(35) Ticari bina/plaza inşaatı faaliyetlerine özgü doğrudan bir coğrafi pazar tanımı bulunmamakla birlikte plaza inşaatı pazarında arzın proje bazlı olması, müşterilerin konum hassasiyeti ve yerel imar planları/düzenleyici farklılıklar nedeniyle genellikle yerel veya bölgesel düzeyde örgütlenen pazarlar olduğu, bu kapsamda, coğrafi pazarın genellikle şehir düzeyinde, bazı durumlarda ise ilçeler, semtler veya büyükşehir statüsündeki yerleşim yerlerinin alt bölgeleri itibarıyla tanımlanabilmesi mümkündür. Konut inşaatını konu alan Kurul kararlarında [40] söz konusu pazarların Türkiye genelinde verilebilecek hizmetler olduğundan bahsedilerek bu pazarlar bakımından ilgili coğrafi pazar genellikle Türkiye olarak belirlenmiştir. Dosya konusu işlemde ana şirketlerden Cem SAK’ın iştiraki ADOZER İNŞAAT aracılığıyla ticari bina/plaza inşaatı pazarında faal olduğu ancak hâlihazırda Maslak’ta yer alan bir plaza inşaatı projesinin var olduğu ve bu projenin de henüz inşaat faaliyetlerine başlanmadığı belirtilmiştir.

(36) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, ana şirketler ile ortak girişim ADOÇİM arasındaki mevcut ve potansiyel örtüşmeler ile ana şirketlerin ADOÇİM’in faaliyet gösterdiği pazarın alt/üst pazarındaki faaliyetleri arasındaki mevcut ve potansiyel örtüşmelere aşağıda yer verilmektedir.

Yatay Etkilenen Pazarlar (Mevcut ve Potansiyel)

(37) Harita üzerinden tesis bazlı olarak çizilen 150 km ve 250 km yarıçaplı daireler kuş uçuşu uzaklıkları göstermekte olduğundan ve ürünün taşınacağı bölgenin yeryüzü şekilleri, ulaşım şartları çimentonun ilgili bölgeye satışını kısıtlayabileceğinden,

[39] Kurulun 14.01.2016 tarih ve 16- 02/44 -14 sayılı, 16.06.2011 tarih ve 11 - 37/779 - 245 sayılı ve 26.08.2009 tarih ve 09 - 39/926 sayılı kararları.

[40] Kurulun 25.07.2013 tarih ve 13 - 42/538 - 238 sayılı kararı.

teşebbüslerin 2022 -2024 yıllarında gri çimento satışı yaptığı bölgelerin, mesafe bakımından toplam satışları içerisindeki dağılımına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir.

Burdur, Denizli ve Muğla illerini kapsayan bölgedeki gri çimento satışı pazar payları (ton)

Kaynak: TÜRK ÇİMENTO ve Cevabi yazı

Afyon, Antalya, Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak illerini kapsayan bölgedeki gri çimento satışı pazar payları (ton)

Kaynak: TÜRK ÇİMENTO ve Cevabi yazı

arasında oluşan Afyon, Aydın, Burdur, Denizli, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak illerini kapsayan bölgedeki gri çimento satışı pazar payları (ton)

Kaynak: TÜRK ÇİMENTO ve Cevabi yazı

(38) Yukarıdaki tablolardan görülebileceği üzere, 150 km’lik daireler arasında kalan coğrafi bölgede ana şirketlerden Cemal KARAKURT’a ait olan ve aynı ekonomik bütünlükte yer alan KENTÇİM ile henüz faaliyete geçmemiş MUĞLA ÇİMENTO’nun son üç yıllık toplam pazar payı %(.....) ila %(.....) arasında değişmektedir. Bir diğer ana şirket olan Cem SAK’a ait olan ADOÇİM ANTALYA’nın ise son üç yılda Antalya ili dışında herhangi bir satışı bulunmamaktadır. Aynı teşebbüsler bakımından 250 km’lik daireler arasında kalan coğrafi bölgedeki pazar paylarına bakıldığında ise KENTÇİM ile henüz faaliyete geçmemiş MUĞLA ÇİMENTO’nun son üç yıllık toplam pazar payının bu kez %(.....); %(.....) ve %(.....) şeklinde değiştiği, Antalya ilinin de dâhil edilmesi sonucu ADOÇİM ANTALYA’nın da %(.....) ila %(.....) arasında değişen bir pazar payı ile faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır. Yıl bazında veriler birleştirildiğinde ise ortak girişim taraflarının toplam pazar payının %(.....) ila %(.....) arasında değiştiği görülmüştü r.

(39) KENTÇİM ile ADOÇİM ANTALYA arasında ve üç tesisin kendi arasında oluşan kesişim bölgelerine bakıldığında ise henüz faaliyete geçmemiş MUĞLA ÇİMENTO ile ilgili bölgeye satış yapmamış ADOÇİM ANTALYA’nın herhangi bir pazar payının bulunmadığı, KENTÇİM’in ise %(.....) ila %(.....) arasında değişen bir pazar payına sahip olduğu anlaşılmıştı r.

(40) Son olarak ortak girişim ADOÇİM ile ana şirketlerden Cem SAK’ın iştiraki YURT ÇİMENTO arasında kalan Tunceli - Erzincan il sınırı bölgesindeki örtüşme incelendiğinde ise her iki teşebbüsün de bu illere ve ilgili bölgeye son üç yılda herhangi bir satış yapmadığı tespit edildiğinden mevcut ya da potansiyel herhangi rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır. Nitekim tespit edilen bölgede Aşkale Çimento Sanayi TAŞ Erzincan Çimento Fabrikası Şubesi, SYCS İnşaat Çimento San. ve Tic. AŞ, Elazığ Altınova Çimento Sanayii Tic. AŞ gibi yüksek pazar paylarına sahip güçlü oyuncular bulunmaktadır.

(41) Yukarıdaki tablolarda yer alan veriler incelendiğinde, bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi halinde tarafların gri çimento pazarında elde edeceği toplam pazar payının hem 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....) ila %(.....) arasında değişeceği, pazar payındaki artışın ise %(.....)- %(.....) gibi sınırlı bir düzeyde gerçekleşeceği, bunun yanı sıra, tespit edilen bölgelerde Batıçim - Batısöke, Denizli Çimento Sanayi TAŞ, AS Çimento San. ve Tic. AŞ, Göltaş

Göller Bölgesi Çimento San. ve Tic. AŞ gibi yüksek pazar paylarına sahip aktif birçok önemli oyuncunun bulunduğu, dolayısıyla işlem ile herhangi bir rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır.

(42) Taraflar arasında potansiyel olarak yatay örtüşme olabilecek ürün pazarı hazır beton pazarı olup ana şirketlerden Cemal KARAKURT ile ortak girişim ADOÇİM’in hazır beton pazarındaki faaliyetleri incelendiğinde, yukarıda yer verildiği üzere, hazır beton pazarlarını konu alan Kurul kararlarında [41] ilgili coğrafi pazarın, genellikle üretim tesisinin bulunduğu yerden 50 km yarıçapında bir daire çizilmek ve bu daire içerisinde kalan alan dikkate alınmak suretiyle belirlendiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda tarafların hazır beton faaliyetleri incelendiğinde, ADOÇİM’in Tokat’ın merkez, Artova ve Zile ilçeleri ile Çorum ve Sivas illerinde yer alan beş adet tesisi ile; ortak girişim taraflarından Cemal KARAKURT’un ise Manisa ili ve Muğla’nın Bodrum ilçesinde yer alan iki tesisi ile faaliyet gösterdiği görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu tarafların hazır beton tesislerinin konumu incelendiğinde iki teşebbüsün de sahip olduğu hazır beton tesislerinin 50 km’lik daireler çizildiğinde faaliyetlerinin birbiriyle örtüşmediği anlaşılmıştır. Her halükarda ortak girişim ADOÇİM’in faaliyet gösterdiği coğrafi bölgelerdeki pazar payları incelendiğinde Tokat ili için son 3 yıl (2022 - 2024 yılları arası) bakımından sırasıyla %(.....), %(.....), %(.....); Sivas ili için son 3 yıl bakımından sırasıyla %(.....), %(.....), %(.....) ve Çorum ili için son 3 yıl bakımından sırasıyla %(.....), %(.....), %(.....) olduğu bildirilmiştir. Bunun yanı sıra; Tokat ilinde Yanar Beton (%(.....)), Erdem Beton (%(.....)), Akçansa (%(.....)); Sivas ilinde Çevik Beton (%(.....)), Özbelsan (%(.....)), Sivas Beton (%(.....)); son olarak Çorum ilinde ise Berra Beton (%(.....)), Karabeyoğlu Beton (%(.....)), Dalgıçlar Beton (%(.....)) gibi güçlü oyuncuların da faaliyet gösterdiği görülmüştür. Ana şirketlerden Cemal KARAKURT’un ise iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterdiği Manisa ilindeki pazar payı %(.....) ila %(.....) arasında olup söz konusu pazarda Batıbeton (%(.....)), Çimbeton (%(.....)), Oyak (%(.....)) gibi önemli pazar payına sahip rakip oyuncuların bulunduğu; Muğla’nın Bodrum ilçesindeki pazar payının ise son 3 yıl bakımından sırasıyla %(.....), %(.....), %(.....) olup söz konusu pazarda Grey Beton (%(.....)), Turgutreis (%(.....)) gibi güçlü oyuncuların faal olduğu görülmüştür.

(43) Taraflar arasında potansiyel olarak yatay örtüşme olabilecek bir diğer ürün pazarı agrega pazarı olup ana şirketlerden Cemal KARAKURT’un (iştiraki ONYAPI aracılığıyla) ve ortak girişim ADOÇİM’in agrega pazarındaki faaliyetleri incelendiğinde, ONYAPI’nın Türkiye’de faaliyet gösterdiği Manisa ve İzmir coğrafi bölgelerinde agrega pazarındaki pazar payının son üç yılda da %(.....) o lduğu, ADOÇİM‘in ise son üç yılda agrega satışının bulunmadığı, agreganın fiyatlarında nakliye mesafesi maliyetinin doğrudan etkili olması, hazır beton tesislerinin kendilerine yakın olan agrega kaynaklarından hammadde temini yoluna gitmeleri, agrega temininin zor olmadığı durumlarda 50 km’lik mesafelerden temin edilmesi ve ilgili tarafların agrega faaliyetlerinin coğrafi olarak farklılaşması nedeniyle söz konusu pazar özelinde herhangi bir rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır.

(44) Taraflar arasında potansiyel olarak yatay örtüşmenin olabileceği son pazar klinker pazarı olup ana şirketlerden Cem SAK (iştiraki YURT ÇİMENTO aracılığıyla) ile ortak girişim ADOÇİM’in klinker pazarındaki faaliyetleri incelendiğinde, YURT ÇİMENTO’nun ürettiği klinkerin tamamının kendisi tarafından kullanıldığı, yalnızca komşu fabrikalarda arıza durumları nedeniyle düşük miktarlarda klinker satışı

[41] 31.10.2019 tarihli ve 19 - 37/556 - 228 sayılı, 02.05.2019 tarihli ve 19 - 17/243 - 110 sayılı, 05.07.2018 tarihli ve 18 - 22/383 - 188 sayılı, 21.12.2017 tarihli ve 17 - 42/667 - 295 sayılı Kurul kararları, 09.08.2017 tarihli ve 17 - 26/412 - 184 sayılı Rekabet Kurulu kararları.

yapılabildiği belirtilmiştir. Bu kapsamda YURT ÇİMENTO’nun üçüncü kişilere satış yaptığı klinker ürünündeki satış verilerinden hareketle en dar anlamda Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki pazar payının son üç yılda da %(.....) olduğu, ADOÇİM‘in de en dar anlamda Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki pazar payının son üç yılda %(.....) olduğu, geniş anlamda Türkiye genelindeki pazar paylarının her iki teşebbüs için her halükarda çok daha düşük olacağı anlaşıldığından söz konusu pazar özelinde de herhangi bir rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır.

(45) Yatay Kılavuz’un 18. paragrafında da belirtildiği üzere birleşik teşebbüslerin ilgili pazardaki paylarının toplamının %20’nin altında olması halinde, söz konusu birleşme işleminin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığı varsayılabilecektir. Bu çerçevede, bildirim konusu devralma işleminin gri çimento, hazır beton, agrega ve klinker ürün pazarlarında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır.

Dikey Etkilenen Pazarlar (Potansiyel)

(46) Tarafların birbirlerinin ürünlerine girdi olarak kullanılan ve aralarında alt pazar - üst pazar ilişkisi olan toplamda beş ürün bulunmaktadır. Yukarıda yer verildiği üzere, işlem taraflarının faaliyetlerinin potansiyel anlamda dikey olarak örtüştüğü pazarlar “gri çimento”, “hazır beton”, “agrega”, “klinker” ve “ticari bina/plaza inşaatı” pazarlarıdır. Anılan pazarlarda pazarın genel görünümü şu şekildedir:

Miktarı Cinsinden Pazar Payları (2024 yılı, %, Potansiyel)

Yozgat, Sivas,

Tokat, Amasya,

Çorum, Ordu, %(.....) (.....) (.....)

Giresun, Samsun,

Kayseri

ADOÇİM

- Hazır Afyon, Antalya,

KENTÇİM ANTALYA

beton Aydın, Burdur,

ve MUĞLA (yalnızca

%(.....) faal)

bina /plaza Muğla ve Uşak

%(.....)

inşaatı

Muş, Erzincan,

Erzurum, Diyarbakır,

Bitlis, Bingöl, YURTÇİM

(.....) (.....)

Batman, Ağrı, %(.....)

Mardin, Van, Kars,

Iğdır, Tunceli

- Çimento Tokat - Çorum - Sivas %(.....);%(.....);%(.....) (.....) (.....)

- Agrega

Hazır

- Ticari Muğla/Bodrum - %(.....);

beton (.....) (.....)

bina /plaza Manisa %(.....)

inşaatı

Manisa, İzmir (.....) <%(.....) (.....)

- Hazır

Agrega Tesis var

beton Tokat (.....) (.....)

faal değil

Doğu, Güneydoğu

(.....) (.....) <%(.....)

Anadolu Bölgesi

Klinker - Çimento

Karadeniz ve

<%(.....) (.....) (.....)

Marmara Bölgeleri

Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazılar

(47) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Dikey Kılavuz) birleşik teşebbüsün her bir pazardaki pazar payının %25’in altında olması halinde, yatay olmayan birleşmelerin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığı varsayılabileceği ifade edilmektedir.

(48) Bu çerçevede, Tablo 8 incelendiğinde, bildirim konusu işlem sonrasında ADOÇİM’in hazır beton pazarındaki faaliyetleri ile ana şirketlerden Cemal KARAKURT ile Cem SAK’ın iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterdiği gri çimento pazarındaki faaliyetleri ve ADOÇİM’in hazır beton pazarındaki faaliyetleri ile Cemal KARAKURT’un iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterdiği agrega pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme olabileceği düşünülse de ana şirketlerin bünyesinde faaliyet gösteren çimento tesisleri (Manisa, Muğla, Antalya, Muş), agrega tesisi (Manisa ve İzmir) ile ADOÇİM bünyesinde faaliyet gösteren hazır beton tesislerinin (Tokat, Sivas, Çorum) birbirinden uzak bölgelerde konumlandığı, dolayısıyla aynı coğrafi pazarda yer almadıkları anlaşılmıştır. Nitekim ADOÇİM’in faal olduğu Tokat, Sivas ve Çorum ili ve ilçelerinde ADOÇİM haricinde çok sayıda hazır beton tesisinin yer aldığı, bölgede hazır beton faaliyeti yürüten teşebbüslerin gri çimento tedariki noktasında kayda değer sayıda alternatif kaynağının (Sivas Çimento [42], Ladik [43], Kavçim [44]) bulunduğu, agrega tedariki noktasında da alternatif kaynakların (Dere Madencilik [45], Mıcırtaş [46]) bulunduğu, aynı şekilde bölgede gri çimento alanında faaliyet gösteren şirketler bakımından da çok sayıda alternatif alıcının (Akçansa, Baştaş [47], Sivas Beton [48], Erdem Beton [49], Yanar Beton [50]) olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan ADOÇİM’in 50 km’lik daireler çizildiğinde faaliyet gösterdiği coğrafi bölgelerdeki pazar payı ise Tokat ili için %(.....) ila %(.....); Sivas ili için %(.....) il a %(.....) ve Çorum ili için %(.....) ila %(.....) arasında olup Tokat ilinde Yanar Beton (%(.....)), Erdem Beton (%(.....)), Akçansa (%(.....)); Sivas ilinde Çevik Beton [51] (%(.....)), Özbelsan [52] (%(.....)), Sivas Beton (%(.....)); son olarak Çorum ilinde ise Berra Beton [53] (%(.....)), Karabeyoğlu Beton [54] (%(.....)), Dalgıçlar Beton [55] (%(.....)) gibi güçlü oyuncuların da faaliyet gösterdiği görülmüştür. A na şirketlerin bünyesinde faaliyet gösteren çimento firmalarının gri çimento pazarındaki pazar paylarının 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi

[42] Votorantim Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ - Sivas Çimento Fabrikası.

[43] Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ.

44 Kavçim Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ.

45 Dere Madencilik İnşaat Yapı Malzemeleri Sanayi ve Ticaret AŞ.

46 Mıcırtaş İnş. Madencilik Taah. ve Tic. AŞ.

47 Sivas Beton Yapı Elemanları İnşaat Mühendislik Maden Nakliyat Sanayi Ticaret AŞ’dir.

48 Baştaş Beton San. ve Tic. AŞ.

49 Tokat Erdem Hazır Beton İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’dir.

50 Yanar Beton İnşaat Ltd. Şti.

51 Sivas Çevik Hazır Beton İnşaat Yapı Elemanları Nakliye Akaryakıt Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi.

52 Özbelsan AŞ.

53 Berra Beton İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi.

54 Karabeyoğlu İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.

55 Dalgıçlar Hazır Beton AŞ.

bölgedeki pazar payları ise sırasıyla %(.....) ile %(.....)’dir. Cemal KARAKURT’un iştiraki ONYAPI’nın ise faaliyet gösterdiği bölgede agrega pazarındaki pazar payının ise son üç yılda da %(.....) olduğu görülmüştür.

(49) Benzer şekilde ADOÇİM’in gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile ana şirketlerden Cemal KARAKURT’un iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterdiği hazır beton pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme olabileceği düşünülse de ADOÇİM’in bünyesinde faaliyet gösteren çimento tesisi (Tokat) ile Cemal KARAKURT’un bünyesinde faaliyet gösteren hazır beton tesislerinin (Muğla - Bodrum, Manisa) birbirinden uzak bölgelerde konumlandığı, ayrıca satış yaptıkları illerin de tamamıyla farklılaştığı, dolayısıyla aynı coğrafi pazarda yer almadıkları anlaşılmıştır. Nitekim Tokat, Sivas ve Çorum ili ve ilçelerinde ADOÇİM’in haricinde çok sayıda çimento firmasının daha yer aldığı, bölgede hazır beton faaliyeti yürüten teşebbüslerin çimento tedariki noktasında alternatif kaynaklarının yeterli olacağı, aynı şekilde bölgede hazır beton alanında faaliyet gösteren şirketler bakımından da alternatif çok sayıda alıcı olduğu görülmüştü r. Öte yandan ADOÇİM’in 250 km’lik daire bakımından tespit edilen coğrafi bölgedeki pazar payı %(.....) olup Cemal KARAKURT’un bünyesinde faaliyet gösteren KENTÇİM - MUĞLA ÇİMENTO’nun pazar payı ise %(.....)’dir.

(50) Yine işlem sonrasında ADOÇİM’in gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile ana şirketlerden Cem SAK’ın iştiraki aracılığıyla faaliyet gösterdiği klinker pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme olabileceği düşünülse de ADOÇİM’in bünyesinde faaliyet gösteren çimento tesisinin gri çimento pazarındaki pazar paylarının 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....) ila %(.....) arasında değiştiği, Cem SAK’ın iştiraki YURT ÇİMENTO’nun ürettiği klinkerin tamamının kendisi tarafından kullanıldığı, yalnızca komşu fabrikalarda arıza durumları nedeniyle düşük miktarlarda klinker satışı yapılabildiği, bu kapsamda YURT ÇİMENTO’nun en dar anlamda Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki pazar payının son üç yılda da %(.....) olduğu anlaşılmıştır.

(51) Bildirim konusu işlem sonrasında ADOÇİM’in klinker pazarındaki faaliyetleri ile ana şirketlerden Cemal KARAKURT ile Cem SAK’ın iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterdiği gri çimento pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme olabileceği düşünülse de ADOÇİM’in klinker pazarındaki en dar coğrafi bölgelerdeki (Marmara ve Karadeniz bölgeleri) pazar payının %(.....) olduğu, ana şirketlerin bünyesinde faaliyet gösteren çimento firmalarının gri çimento pazarındaki pazar paylarının 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....) ila %(.....) arasında değiştiği görülmüştü r.

(52) Benzer şekilde bildirim konusu işlem sonrasında ADOÇİM’in agrega pazarındaki faaliyetleri ile ana şirketlerden Cemal KARAKURT’un iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterdiği hazır beton pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme olabileceği düşünülse de agreganın fiyatlarında nakliye mesafesi maliyetinin doğrudan etkili olması, hazır beton tesislerinin kendilerine yakın olan agrega kaynaklarından hammadde temini yoluna gitmeleri, agrega temininin zor olmadığı durumlarda 50 km’lik mesafelerden temin edilmesi gerekliliğinden dolayı ADOÇİM’in dar anlamda Tokat ili ve geniş anlamda Karadeniz Bölgesi coğrafi pazarındaki agrega faaliyetleri ile Cemal KARAKURT’un Manisa ve Muğla hazır beton faaliyetlerinin coğrafi açıdan farklılaştığı ve aynı coğrafi pazarda yer almadıkları anlaşılmştır. Nitekim ADOÇİM‘in son üç yılda agrega satışının da bulunmadığı belirtilmiştir. Cemal KARAKURT bünyesinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının hazır pazarındaki pazar paylarının ise 50 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede Manisa ilindeki pazar payı %(.....) ila %(.....) olup söz konusu pazarda Batıbeton (%(.....)), Çimbeton (%(.....)), Oyak (%(.....))

gibi önemli pazar payına sahip rakip oyuncuların bulunduğu; Muğla’nın Bodrum ilçesindeki pazar payı ise %(.....) ila %(.....) olup söz konusu pazarda Grey Beton (%(.....)), Turgutreis (%(.....)) gibi güçlü oyuncuların faal olduğu görülmüştür. Yine ADOÇİM haricinde bölgede çok sayıda agrega firmasının bulunduğu, bölgede hazır beton faaliyeti yürüten teşebbüslerin agrega tedariki noktasında alternatif kaynaklarının yeterli olduğu, aynı şekilde bölgede agrega alanında faaliyet gösteren şirketler bakımından da alternatif alıcıların fazla olacağı anlaşılmıştır.

(53) ADOÇİM’in gri çimento ve hazır beton pazarındaki faaliyetleri ile Cem SAK’ın ticari bina/plaza inşaatı pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme bulunabileceği düşünülse de ADOÇİM’in bünyesinde faaliyet gösteren çimento tesisinin gri çimento pazarındaki pazar paylarının hem 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....) ila %(.....) arasında değiştiği, hazır beton pazarında ise 50 km’lik daireler çizildiğinde faaliyet gösterdiği coğrafi bölgelerdeki pazar payı Tokat ili için %(.....) ila %(.....); Sivas ili için %(.....) ila %(.....) ve Çorum ili için %(.....) ila %(.....) arasında olup Tokat ilinde Yanar Beton (%(.....)), Erdem Beton (%(.....)), Akçansa (%(.....)); Sivas ilinde Çevik Beton (%(.....)), Özbelsan (%(.....)), Sivas Beton (%(.....)); son olarak Çorum ilinde ise Berra Beton (%(.....)), Karabeyoğlu Beton (%(.....)), Dalgıçlar Beton (%(.....)) gibi güçlü oyuncuların da faaliyet gösterdiği görülmüştür. Cem SAK’ın ADOZER İNŞAAT aracılığıyla yalnızca Maslak’ta bir projesinin bulunduğu, bu proje kapsamında da ruhsat alım sürecinin devam ettiği ve inşaatın başlama aşamasına henüz geçilmediği, anılan şirketin başka illerde ya da bölgelerde de herhangi bir inşaat faaliyetinin bulunmadığı ifade edildiğinden bu pazarlar bakımından da herhangi bir dikey endişenin söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır.

(54) Ana şirketlerin ortak girişimin faaliyet gösterdiği pazarların alt/üst veya yakın ilişkili pazarlardaki faaliyetleri arasında yatay ya da dikey ilişkili olabilecek pazarlar incelendiğinde ise ilk olarak Cemal KARAKURT’un hazır beton pazarındaki faaliyetleri ile Cem SAK’ın gri çimento pazarı arasında dikey örtüşme olabileceği düşünülse de Cemal KARAKURT’un bünyesinde faaliyet gösteren hazır beton tesisleri (Manisa, Muğla - Bodrum) ile Cem SAK’ın bünyesinde faaliyet gösteren çimento tesislerinin (Antalya, Muş) birbirinden uzak bölgelerde konumlandığı, dolayısıyla aynı coğrafi pazarda yer almadıkları anlaşılmıştır. Bununla birlikte yukarıda da belirtildiği üzere her iki coğrafi pazarda da faaliyet gösteren çok sayıda önemli oyuncu bulunmaktadır.

(55) Ana şirketlerden Cemal KARAKURT’un gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile ana şirketlerden Cem SAK’ın iştirakleri aracılığıyla faaliyet gösterdiği klinker pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme olabileceği düşünülse de Cemal KARAKURT’un bünyesinde faaliyet gösteren çimento tesisinin gri çimento pazarındaki pazar paylarının 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....) ila %(.....) arasında değiştiği, Cem SAK’ın iştiraki YURT ÇİMENTO’nun ürettiği klinkerin tamamının kendisi tarafından kullanıldığı, yalnızca komşu fabrikalarda arıza durumları nedeniyle düşük miktarlarda klinker satışı yapılabildiği, bu kapsamda YURT ÇİMENTO’nun en dar anlamda Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki pazar payının son üç yılda da %(.....) olduğu anlaşılmıştır.

(56) Cemal KARAKURT’un gri çimento ve hazır beton pazarındaki faaliyetleri ile Cem SAK’ın ticari bina/plaza inşaatı pazarındaki faaliyetleri arasında dikey örtüşme bulunabileceği düşünülebilecekse de Cemal KARAKURT’un bünyesinde faaliyet gösteren çimento tesisinin gri çimento pazarındaki pazar paylarının hem 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....) ila %(.....) arasında değiştiği, hazır beton pazarında ise Cemal KARAKURT bünyesinde faaliyet

gösteren hazır beton firmalarının pazar paylarının 50 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede Manisa ilinde %(.....) ila %(.....); Muğla’nın Bodrum ilçesinde ise %(.....) ila %(.....) olduğu görülmüştür. Cem SAK’ın ADOZER İNŞAAT aracılığıyla yalnızca Maslak’ta bir projesinin bulunduğu, bu proje kapsamında da ruhsat alım sürecinin devam ettiği ve inşaatın başlama aşamasına henüz geçilmediği, anılan şirketin başka illerde ya da bölgelerde de herhangi bir inşaat faaliyetinin bulunmadığı ifade edildiğinden bu pazarlar bakımından da herhangi bir dikey endişenin söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır.

(57) Tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda yukarıda yer verilen tüm pazarlar bakımından herhangi bir müşteri ya da girdi kısıtlaması riskinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

(58) Öte yandan 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ortak girişim işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi açısından rekabetçi davranışların koordinasyonu riski taşıyıp taşımadığı konusu ele alınmıştır. Cemal KARAKURT ile Cem SAK’ın iştirakleri aracılığıyla ülkemizde ortak girişimin faaliyet göstereceği gri çimento pazarında mevcut durumda oldukça sınırlı düzeyde bir yatay örtüşme söz konusudur. Ana şirketlerin ayrıca gri çimento, klinker, hazır beton ve agrega ile ticari bina/plaza inşaatı pazarlarında faaliyet göstermesi nedeniyle sınırlı düzeyde potansiyel yatay ve dikey örtüşmeler söz konusu olsa da mevcut durumda Türkiye’de farklı coğrafi pazarlarda faaliyet göstermeleri sebebiyle örtüşen faaliyetleri bulunmamaktadır. Öte yandan ana şirketler ile ortak girişimin faaliyetleri arasındaki söz konusu potansiyel yatay ve dikey örtüşmeler ilgili pazarlardaki düşük pay sebebiyle koordinasyon riskine işaret edebilecek nitelikte değildir. Bu bağlamda bildirim konusu işlemin koordinasyon riski taşıma olasılığının bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

(59) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler sonucunda söz konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilebileceği kanaatine varılmıştır.

H. SONUÇ

(60) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.