(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.5.2014 tarih, 2724 sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 2.6.2014 tarih ve 2014-5-26/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 12.6.2014 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 14-21/406-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 20.8.2014 tarih ve 2014-5-26/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda önaraştırma konusuna ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Universal
(5) Universal, müzik yayımcılığı ve danışmanlığı alanında faaliyet göstermektedir. Müzik yayımcılığı faaliyetlerini müzik kataloglarında bulunan eserlerin ve haklarını temsil ettiği sanatçıların eserlerinin yayımlanması oluştururken, müzik danışmanlığı faaliyetlerini film, reklam, dizi, albüm vb.’de ve alışveriş merkezi, mağaza gibi mekanlarda kullanılacak müzikler ve bundan doğan telif hakları konusundaki danışmanlık faaliyetleri oluşturmaktadır. Universal MESAM üyesidir.
I.2. Pazara İlişkin Bilgiler
(6) Türkiye’de müzik eseri, eser üzerindeki haklar, hakların takibi ve eserin yayınlanması gibi hususlar 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve ilgili ikincil mevzuatla düzenlenmektedir. FSEK’in 20- 25. maddelerine göre işleme hakkı, çoğaltma hakkı, yayma hakkı, temsil hakkı, işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı münhasıran eser sahibine (besteci ve söz yazarı) ait olan mali haklardır.
(7) Bir müzik eseri üzerinde eser sahibinin yanı sıra, eseri kayda geçiren ve çoğaltan yayıncının, eseri icra eden yorumcunun komşu (bağlantılı) hakları vardır. Komşu haklar"Eser sahibinin haklarına zarar vermeden ve onun rızası ile bir eseri özgün biçimde icra eden veya icrasına katılan, bir icrayı ya da sesleri ilk defa tespit eden, yayınlayan gerçek ve tüzel kişilerin münhasıran sahip oldukları; icrayı tespit etme, çoğaltma, kiralama, telli-telsiz her türlü araçla yayınlama ve kamuya açık yerlerde temsil suretiyle bundan faydalanma hakları" olarak tanımlanmaktadır.
(8) FSEK’in 80. maddesi uyarınca, bir eseri sahibinin izniyle özgün bir biçimde yorumlayan icracı sanatçılara, bir icra ürünü olan veya sair sesleri ilk defa tespit eden fonogram yapımcılarına ve radyo- televizyon kuruluşlarına, icralarının ve tespitlerinin işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletimine ve yeniden iletimine izin verme hususunda yetki verilmiştir.
(9) Müzik sektöründe 2 tür telif hakkı söz konusudur. Çoğaltma (mekanik) senkronizasyon [1] telif hakkı, müziğin bir formattan (kaset, VCD-DVD, USB, vb) diğer bir formata kopyalanmasından doğmaktadır. Temsil (umuma iletim) telif hakkı ise her ülkenin kendi meslek birlikleri tarafından besteci ve müzik yayımcılarından alınan yetkilere dayanılarak yayın kuruluşlarından ve umuma açık mahallerde müzik yayını yapanlardan tahsil edilerek hak sahiplerine ödenmektedir. 2
(10) FSEK’in 42. maddesi uyarınca eser sahibinin ve komşu hak sahiplerinin haklarını korumak amacıyla meslek birlikleri kurulmuştur. Meslek birliklerinin temsil ettiği hak sahipleri Tablo 1’de görülmektedir:
1 Bir müzik eserinin, TV programlarında, TV, radyo ve sinema reklamlarında, dizilerde, sinema filmlerinde, multimedya gösterilerinde, şirket tanıtım filmlerinde ve benzeri ortamlarda kullanılması
2 Teknolojinin gelişmesi ve dijital ortamın da devreye girmesiyle birlikte piyasada interaktif telif hakkı olarak adlandırılan ancak FSEK’de tanımlı olmamasından dolayı temsili telif hakkı adı altında dijital ortam üzerinden alınan telif hakları da bu kapsamda değerlendirilebilir. İnternet üzerinden dinleme (streaming), indirme (download), web radyo, web TV, mobil TV ve PC, laptop, tablet, akıllı telefon gibi araçlar ile dijital ortamdan yararlanarak müzik yayımı yapan telif yükümlüsü kullanıcılardan tahsil edilen bedeller buna örnek olarak gösterilebilir.