Dionex Corporation'ın kontrolünün Thermo Fisher Scientific Inc.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,

Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,

B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Esma GÜNDOĞDU

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Thermo Fisher Scientific Inc.

Temsilcisi:Gülperi YÖRÜKER

Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza Kat:25 D:89

34398 Maslak/İstanbul

D. TARAFLAR: - Thermo Fisher Scientific Inc.

81 Wyman Street, Waltham, MA 02454 ABD

-Dionex Corporation

1228 Titan Way, Sunnyvale CA, 94085, ABD

E. DOSYA KONUSU: Dionex Corporation'ın kontrolünün Thermo Fisher Scientific Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.3.2011 tarih ve 2153 sayı ile giren bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 04.04.2011 tarih ve 2011-2-133/Öİ-11-321.AA sayılı Ön İnceleme Raporu, 08.04.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-120.01.05/180 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-23 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir devralma işlemi olduğu; söz konusu işlemin 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İşlemin Kapsamı

1 Thermo Fisher Scientific Inc. (Thermo Fisher), Weston D Meger Co (Weston); ve Dionex Corporation (Dionex) arasında 12 Aralık 2010 tarihinde imzalanan birleşme planı ve sözleşmesine göre 20 Aralık 2010 tarihinde Dionex’in tedavüldeki bütün hisselerini nakden almak için bir teklifte bulunulmuştur. Dionex’in yönetim kurulunun Dionex 1

Thermo Fisher’ %100’üne sahip olup, işlem için özellikle kurulmuştur.

hissedarlarının söz konusu teklifi kabul etmelerini oybirliğiyle tavsiye ettiği ifade edilmiştir. Devralmanın 2011’in ikinci çeyreğinde kapanışı planlanmaktadır.

Söz konusu teklifin tamamlanmasından sonra, Weston ile Dionex birleşecek ve Dionex olarak varlığını sürdüren şirket Thermo Fisher’ın dolaylı olarak tamamına sahip olduğu bir iştiraki olarak varlığını sürdürecektir.

H.2. Taraflar

H.2.1. Devralan

Thermo Fisher, asıl faaliyeti araştırma, analiz, buluş ve teşhis için analitik cihazlar, bilim gereçleri, sarf malzemeleri, ayıraçlar, hizmet ve yazılım üretimi ve satışı olan geniş yelpazeli, global bir imalat şirketidir. Thermo Fisher ürünleri ilaç ve biyoteknoloji şirketlerine, imalat sanayine, hastanelere ve klinik teşhis laboratuvarlarına, üniversitelere, araştırma enstitülerine ve resmi dairelere ilaveten çevre ve sanayi süreç kontrol tesislerine tedarik edilmektedir. Hiçbir kişi ya da kuruluş Thermo Fisher’in tek başına kontrolüne sahip değildir.

H.2.2. Devredilen

Dionex, sıvı kromatografi (iyon kromatografi dahil) cihazları, numune hazırlık sistemleri, sarf malzemeleri ve kimyasal analiz için yazılım imalatı ve pazarlamasında faaliyet göstermektedir. Şirket’in sistemleri dünya çapında çevresel analizde ve hayat bilimleri, kimya, petro-kimya, yiyecek ve içecek, güç üretimi ve elektronik endüstrilerinde kullanılmaktadır. Hiçbir kişi ya da kuruluş Dionex Corporation’ın kontrolüne sahip değildir.

H.3. İlgili Pazar

Taraflar analitik ve hayat bilimleri cihazları alanında faaliyet göstermektedirler. Kurul’un Agilent/Varian hakkındaki 18.2.2010 tarihli ve 10-18/212-82 sayılı kararında, hayat bilimleri cihazları pazarının, kullanılan analiz tekniklerine göre kendi içinde alt segmentlere ayrılabileceği belirtilmektedir. Bu bağlamda hayat bilimleri cihazları pazarı analiz için kullanılan tekniğe göre; Ayrıştırmalar, Hayat Bilimi, Kütle Spektrometresi, Moleküler Spektroskopi, Atomik Spektroskopi, Yüzey Bilimi, Materyal Karakterizasyonu, Laboratuar Otomasyonu, Genel Analitik şeklinde dokuz segmente, bu segmetler de belirli analitik tekniklere göre kendi içerisinde çeşitli alt segmentlere ayrılabilmektedir. Tarafların faaliyetleri bu segmentlerden yalnızca ayrıştırmalar segmentinde, özellikle de sıvı kromatografisi (LC) konusunda örtüşmektedir.

H.3.1. İlgili Ürün Pazarları

Sağlık hizmetleri sektöründe kullanılmakta olan ayrıştırma cihazları, bir karışımın içindeki bileşenleri ayrıştırmak fonksiyonunu görmektedirler. Tüm ayrıştırma teknikleri, ayrıştırmayı gerçekleştirmek için karışımdaki bileşenlerin fiziksel veya kimyasal özelliklerinin araştırılmasını içermektedir. Kromatografi bir karışımın bileşenlerinin, biri diğerine göre hareketli olan iki faz arasındaki farklı dağılımlarına dayanan bir ayrıştırma tekniğidir. Hareket eden faz, hareketli faz, diğeri ise sabit faz olarak anılmaktadır. Kromatografi teknikleri genellikle hareketli fazın durumuna göre anılmaktadır. Örneğin gaz kromatografisinde (GC) hareketli faz olarak gaz kullanılırken, sıvı kromatografisinde (LC) hareketli faz olarak sıvı kullanılmaktadır. Kromatografi cihazlarının Komisyon Agilent / Varian kararında ayrıştırma sektörünün, kullanılan analitik tekniğe göre kendi içinde segmentlere ayrılabileceğini kabul etmiştir. Komisyon özellikle GC tekniğini

kullanan araçlarla LC tekniğini kullanan araçları birbirinden ayırmıştır [2]. Tarafların faaliyetleri yalnızca LC konusunda örtüşmektedir. LC, çözülebilir kimyasal bileşenlerin bir sıvı akışı işinde ayrıştırılmasını içeren bir tekniktir. LC tekniği kendi içinde IC, yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC), düşük basınçlı sıvı kromatografisi (LPLC), Süperkritik Sıvı Kromatografisi (SFC) ve Flaş Kromatografisi olarak ayrılmıştır. Taraflar, bu sınıflandırmalar arasında yalnızca HPLC ile ilgili olarak örtüşmektedirler. HPLC de kendi içinde analitik HPLC, nano-LC, U-HPLC, preparatif HPLC, Jel Filtrasyonlu veya Moleküler Eleme Kromatografisi ve Amino Asit Tayin Cihazlı (AAA) sistemleri olarak ayrılmıştır. Taraflardan hiçbiri preparatif HPLC, Jel Filtrasyonlu Kromatografi veya AAA sistemlerinde varlık göstermemektedir.

Bu nedenle Türkiye’de örtüşme sadece analitik HPLC alanında meydana gelmektedir. U-HPLC cihazları ile standart analitik HPLC cihazları arasındaki ana fark, numuneyi kolon boyunca hareket ettiren ve daha yüksek performans sağlayan basıncın miktarıdır (dolayısıyla U-HPLC cihazları daha yüksek fiyata satılmaktadır). Daha küçük parçacık içeren kolonların kullanılması (bu kolonların kullanılması yalnızca yüksek basınç uygulanması ile mümkün olmaktadır) çözünürlüğü ve hassasiyeti arttırmakta ve analiz sürelerini kısaltmaktadır (U-HPLC cihazları, geleneksel HPLC sistemlerinden 40 kat daha hızlıdır). U-HPLC cihazları aynı zamanda ayrıştırmayı yapmak için daha az çözücü kullanıldığından daha verimli cihazlardır ve bu da işletme maliyetlerinin standart analitik HPLC cihazlarının işletme maliyetlerinden daha düşük olmasına neden olmaktadır. Neticede standart analitik HPLC cihazları daha eski ve rutin uygulamalarda kullanılırken yeni uygulamalarda ve mevcut uygulamaların sonuçlarını hızlandırmak amacıyla U- HPLC cihazları standart analitik HPLC cihazlarının yerini almaktadır. Bununla birlikte, iki cihaz türü de aynı tür araştırmada kullanılabilir. Ayrıca, satıcıların en son piyasaya sürdüğü cihazlar hem geleneksel hem de ultra yüksek basınç ile çalışma kabiliyetine sahip olma eğilimindedir.

Bu bağlamda tarafların faaliyet gösterdiği ayrıştırma cihazları pazarı açısından en dar pazar tanımının “HPLC (yüksek basınçlı sıvı kromatografisi) cihazları tedarik pazarı” ve “U-HPLC (ultra yüksek basınçlı sıvı kromatografisi) cihazları tedarik pazarı” olabileceği anlaşılmıştır.

Tarafların sarf malzemeleri alanında faaliyetlerinin örtüştüğü alan ise viallerdir. LC vialleri kromatografi analizinde kullanılacak numunelerin saklanması için kullanılan küçük cam veya plastik kaplardır. Taraflardan Dionex vial imal etmemektedir. Her ki taraf da farklı vial çeşitleri tedarik etmektedir (Thermo Fisher Dionex’e de vial tedarik etmektedir). Thermo Fisher vialleri, hem imalatçı sıfatıyla hem de yeniden satıcı sıfatıyla ağırlıklı olarak üçüncü şahıslara satmaktadır. Oysa Dionex vialleri ağırlıklı olarak son kullanıcılara satmaktadır; ancak yeniden satıcılara cihaz sattığı zaman genellikle yeniden satılan paketin içinde olan vialleri de satmaktadır. Vialleri dağıtıcılara da satmakta, dağıtıcılar da bu ürünleri son kullanıcılara satmaktadır.

Bildirimde Dionex’in 2010 ve 2009 yıllarında Türkiye’de vial satışı yapmamış olduğuna işaret edilmektedir. Bununla beraber 2008’de Türkiye’de Thermo Fisher LC viali satışı, Dionex ise IC viali satışı yapmıştır. Bu nedenle, Tarafların 2008’deki satışlarına dayanarak etkilenen ilgili ürün pazarlarından birinin de “vial pazarı” olduğu sonucuna varılmıştır.

2

COMP/M.5611 Agilent/Varian, 20 Ocak 2010, (Agilent / Varian) para.10.

Ayrıca belirli LC sarf malzemeleri Thermo Fisher’ın aşağı pazardaki Customer Channel Group (CCG) dağıtım işi vasıtasıyla tedarik edilmektedir.

Thermo Fisher, tüm dünyada CCG işletmesi vasıtasıyla geniş bir laboratuar ve hayat bilimleri ürünleri yelpazesinin dağıtıcısı olarak faaliyet göstermektedir. CCG farklı laboratuar ekipmanlarının (mikroskoplar, tartılar, dondurucular ve santrifüjler vs) ve sarf malzemelerinin (plastik eşyalar, cam eşyalar, kimyasallar, ayıraçlar ve laboratuar malzemeleri vs.) dağıtımını yapmaktadır. Dionex başkaları tarafından imal edilen bazı kromatografi ürünlerinin yeniden satışını yapsa da geniş bir laboratuar ve hayat bilimleri ürünleri yelpazesinin dağıtıcısı olarak faaliyet göstermemektedir ve bu nedenle yatay bir örtüşme söz konusu değildir [3]. CCG’nin 2010 yılında Türkiye’deki dağıtım faaliyetinden yalnızca 436.872 ABD Doları gelir elde etmiştir. Bununla birlikte, CCG’nin son üç yıldır Türkiye’de Dionex markalı ürünlerin satışını yapmamış olduğu ifade edilmektedir.

Bu bağlamda dikey ilişki açısından dosya konusu işlemden etkilenen ilgili ürün pazarlarından birinin de “laboratuvar ve hayat bilimleri ürünlerinin dağıtım pazarı” olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak dosya mevcudu bilgilerden, Thermo Fisher ve Dionex’in faaliyetlerinde yatay veya dikey olarak örtüşmenin bulunduğu alanların HPLC, U-HPLC, vialler ve laboratuvar ve hayat bilimleri ürünlerinin dağıtımı olduğu anlaşılmış ve bu çerçevede dosya konusu işlem açısından ilgili ürün pazarları en dar şekilde değerlendirilerek “HPLC”, “U-HPLC”, “vial”, “laboratuvar ve hayat bilimleri ürünlerinin dağıtımı” pazarları olarak belirlenmiştir.

H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar

İlgili ürün pazarları kapsamında yer alan ürünlerin Türkiye genelinde satımının mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

H.4. Değerlendirme

H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme

2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 5. maddesinin 1. fıkrasına göre “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; a) İki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da b) Bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı olarak kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya halihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmektedir.

Bildirim konusu işlemin, devre konu teşebbüsün hisselerinin tamamının başka teşebbüse devredilmesi niteliğinde olması nedeniyle, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 1. fıkrası kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna varılmıştır.

H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme

2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin 1. fıkrası " Bu Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma işleminde;

3

Bildirim Formunda, Dionex’in zaman zaman Thermo Fisher MS cihazları gibi başka imalatçıların ürünlerini yeniden satmakta olduğu ancak bunun satış faaliyetlerinin önemli bir parçasını teşkil etmediği ve farklı imalatçılardan/yeniden satıcılardan alınan bir ürün yelpazesinin satışa sunulmasını içeren bir dağıtım hizmeti niteliğinde olmadığı belirtilmiştir.

a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından

en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi veya

b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi ve diğer işlem

taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi,

aşması halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur.” demek suretiyle hangi tür birleşme ya da devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.

Dosya mevcudu bilgilere göre, 2010 yılına ilişkin Termo Fisher ve Dionex’in dünya ciroları sırasıyla (……) TL ve (……) TL; Türkiye ciroları ise sırasıyla (……) TL ve (……)

4

TL olarak gerçekleşmiştir.

Bu bilgiler ışığında, Tebliğ’in 7. maddesinde yer alan ciro eşiklerinin aşılması nedeniyle bildirim konusu işlemin izne tabi bir devralma olduğu anlaşılmıştır.

H.4.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca bir pazarda hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar yasaklanmaktadır.

Bildirim konusu işlem, her bir ilgili ürün pazarı açısından ayrı değerlendirmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeler ışığında, işlem taraflarının ilgili ürün pazarlarında Türkiye genelinde gerçekleşen pazar payı bilgilerine aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.

HPLC

Tablo 1: HPLC Ürünleri 2010 Pazar Payları

Pazar

Oyuncuları Gelir ($) Pazar Payı (%) Birim Pazar Payı (%)

Thermo (…..) (…..) (…..) (…..)

Fisher

2010 yılına ilişkin değer ve miktar bazındaki tahmini pazar paylarıyla ilgili yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere, tarafların tahmini toplam HPLC pazar payları miktar bazında %(…..) ve değer bazında %(…..) olarak; pazardaki en büyük rakipler konumundaki Agilent ve Shimadzu’nun payları ise değer bazında sırasıyla %(…..) ve %(…..); miktar bazında ise sırasıyla % (…..) ve %(…..) olarak gerçekleşmiştir.

4

Söz konusu cirolar TL’ye çevrilirken, 2010 yılı T.C. Merkez Bankası ortalama ABD Doları alış kuru olan 1 ABD Doları=1,50036 TL değeri kullanılmıştır.

U- HPLC

Tablo 2: U-HPLC Ürünleri 2010 Pazar Payları

Değer Miktar

Pazar

Oyuncuları Gelir ($) Pazar Payı (%) Birim Pazar Payı (%)

Thermo (…..) (…..) (…..) (…..)

Fisher

UHPLC pazarında ise tarafların işlem sonrası tahmini toplam pazar payları değer

bazında %(…..) ve miktar bazında %(…..); rakip olan Waters ve Agilent’in pazar payı ise

değer bazında sırasıyla %(…..) ve %(…..); miktar bazında ise sırasıyla %(…..) ve

%(…..)civarındadır.

VİAL

Tablo 3: Vialler 2010 Pazar Payları

Değer Miktar

Pazar

Oyuncuları Gelir ($) Pazar Payı (%) Birim Pazar Payı (%)

Thermo (…..) (…..) (…..) (…..)

Fisher

Vial pazarında ise Dionex’in herhangi bir faaliyeti bulunmamakta olup, Thermo Fisher’in

değer bazında yaklaşık %(…..) ve miktar bazında %(…..), payı bulunmaktadır. Pazarda

Agilent ve Waters hem değer hem miktar bazında %(…..)’lık pazar payları ile lider

konumundadırlar.

DAĞITIM

Değer

Dağıtım pazarında da Dionex’in herhangi bir faaliyeti bulunmamakta olup, Termo

Fisher’in değer bazında pazar payı yaklaşık olarak %(…..)’tür.

Tarafların işlemin gerçekleşmesi halinde ulaşacakları (değer bazında) pazar payları ve

bu pazarlarda faaliyet gösteren en büyük iki rakibin pazar payları toplamına ilişkin

tabloya ise aşağıda yer verilmiştir.

Tablo 5: İşlem Sonrası Tarafların Tahmini Pazar Payları

Teşebbüsler Termo Dionex (%) Termo Fisher + Dionex Pazarda lider ilk iki

Fisher (%) (Devir sonrası -%) teşebbüsün payları

toplamı (%)

İlgili Pazar

İlgili devralma işlemi sonrasında vial pazarı ile laboratuvar ve hayat bilimleri ürünlerinin dağıtımı pazarında herhangi bir yoğunlaşma artışı meydana gelmemekte; HPLC ve U- HPLC pazarlarında ise pazarların toplam yoğunlaşma derecesinde küçük artışlar meydana gelmektedir. Yoğunlaşma düzeyinin tespitinde kullanılan HHI endeksi hesaplamalarına göre, dosya konusu işlem sonucunda pazarda meydana gelecek olan yoğunlaşma oranı artışı (değişimi) HPLC pazarı için 28, U-HPLC pazarı için ise 11 olarak gerçekleşecek olup, bu endeksler de –devir işlemine ilişkin başka özel durumların olmaması nedeniyle ve rakiplerin konumu göz önüne alındığında- işlemin rekabet hukuku uygulaması açısından riskli olarak değerlendirilemeyeceğini göstermektedir. Dolayısıyla dosya konusu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.