Nart ve Nart Bilişim Danışmanlık Ltd. Şti. (Nart)'nin, Filmat A.Ş. (Filmat)'nin ve söz konusu teşebbüslerin bayilerinin fotoğrafçılıkta kullanılan kâğıt ve kimyasal baskı ilaçlarının fiyatlarını aralarında anlaşarak yükselttikleri iddiası.
Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.
- Ocak Elektronik ve Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti.
Kavacık Mah. Serpil Sok. No:42 Beykoz/İstanbul
- Burla Makine Ticareti ve Yatırım A.Ş.
Bankalar Cad. No:23 34420 Karaköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Nart ve Nart Bilişim Danışmanlık Ltd. Şti. (Nart)'nin, Filmat A.Ş. (Filmat)'nin ve söz konusu teşebbüslerin bayilerinin fotoğrafçılıkta kullanılan kâğıt ve kimyasal baskı ilaçlarının fiyatlarını aralarında anlaşarak yükselttikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
1
- Kodak’ın, fotoğraf baskısı yapmakta ve Kodak malzemeleri kullanmakta olan Şahin Foto’ya, 2011 Temmuz ayında, tüm ürünlerde döviz bazında %7 zam yaptığı, 2011 Ağustos ayında ise %30 daha zam yapılacağını bildirdiği,
- Söz konusu bildirimi yapan Burla Makine Ticareti ve Yatırım A.Ş. (Burla Makine) Adana
2
sorumlusunun, bu durumda malzemenin Fuji’den alınacağının ifade edilmesi üzerine, Fuji ile birlikte anlaşarak karar verdiklerini belirttiği,
- Türkiye’de, fotoğrafçılıkta kullanılan kâğıt ve kimyasal ilaçları getiren iki firma bulunduğu (Kodak ve Fuji) ve söz konusu anlaşma neticesinde ortaya çıkan zamların fotoğrafçıları mağdur ettiği
iddia edilmekte ve konunun araştırılması talep edilmektedir.
1 http://nartbilisim.com/Site/Ana_Sayfa.html adresinde “Kodak Tüketici Görüntüleme Ürünleri Türkiye Temsilciliği” olarak Nart belirtilmiştir. Ancak, Yapılan önaraştırmada Nart’ın, Kodak ürünlerini ithal edip satmadığı ve anılan ürünlerin ithalat ve satışının Ocak Elektronik ve Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. ile Burla Makine Ticareti ve Yatırım A.Ş. unvanlı Kodak distribütörü olan teşebbüsler ve bu teşebbüslerin bayileri tarafından gerçekleştirildiği belirlenmiştir.
2 Filmat tarafından temsil edilmektedir.
Sayfa 2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.08.2011 tarih ve 6123 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan, 20.09.2011 tarih ve 2011-1-171/İİ-394-SNB sayılı İlk İnceleme Raporu, 29.9.2011 tarih ve 11-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 01.11.2011 tarih ve 2011-1-171/ÖA-11-170.MAK sayılı Önaraştırma Raporu 03.11.2011 tarih ve REK.0.15.00.00-110/312 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Nart ve Filmat ile bayilerinin fotoğraf kâğıtları ve kimyasalları pazarında anlaşarak fiyat artışları yaptıkları iddiasına yönelik şikâyetin reddedilmesi gerektiği ve konu hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı, “fotoğraf kâğıtları”, “fotoğraf kimyasalları” ve dar olarak “minilablarda kullanılan fotoğraf kâğıtları”; ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Web Adreslerinden Yapılan Tespitlerin Değerlendirmesi
Tamamen ithalata dayalı söz konusu ürünler için raportörlerce, farklı web adreslerinde yapılan incelemelerde ulaşılan bilgiler aşağıdadır:
- http://business.ezinemark.com/paper-price-rises-by-20-of-small-and-medium-sized-print- shops-the-impact-of-the-most-serious-31cbd16a973.html adresindeki 20.12.2010 tarihli haberde, Aralık ayında fotoğraf kâğıtları ve diğer malzemelere gümüş gibi hammaddelerin fiyatlarındaki artış nedeniyle gelen zamların küçük ve orta ölçekli fotoğrafçıları negatif yönde etkilediği ifade edilmektedir.
- http://www.fujifilm.com/news/n110624.html adresinde, Fuji, gümüş gibi hammaddelerin fiyatlarındaki yükselme dolayısıyla, 24.06.2011 tarihinden itibaren, fotoğraf kağıtları ve filmlerinde global düzeyde fiyat artışı gerçekleştireceğini tüketicilere duyurmuştur.
- http://www.fujifilmusa.com/press/news/display_news?newsID=880093 adresinde, Fuji-ABD’nin 30.06.2011 tarihinde fotoğraf ürünlerine yaptığı %15’e varan fiyat artışları duyurulmuştur.
- http://pmanewsline.com/2011/03/10/kodak-to-implement-silver-price-surcharge-on-photo- paper/ adresindeki 10.03.2011 tarihli haberde, Kodak’ın gümüş fiyatlarındaki artışları fiyatlarına otomatik olarak yansıtacak yeni bir fiyatlandırma sistemine geçtiği bilgisi yer almakta ve https://www.hydes-kodak.com/Kodak%20Silver%20Surcharge%20Customer%20 Notification- 2011.doc adresinde, Kodak, resmi olarak gümüş fiyatlarındaki yükselme nedeniyle fiyat artışları yapmak zorunda olduklarını ve yeni otomatik yansıtmayı tüketicilerine resmi olarak duyurmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerden, ilgili ürün pazarlarını oluşturan ürünlerin üretiminde kullanılan gümüş gibi hammaddelerin fiyatlarındaki son aylarda meydana gelen artış nedeniyle, Fuji ve Kodak teşebbüslerinin, global düzeydeki ürünlerine, 2010 yılı sonundan başlayarak farklı oranlarda ve birbirlerini takip eden tarihlerde zam yaptıkları anlaşılmaktadır.
I.3. Nart’tan Filmat’tan Elde Edilen Bilgi ve Belgelerin Değerlendirmesi
I.3.1. Nart’ın hissedarı Bülend NART, görevli raportörle yaptığı görüşmede, Nart’ın Kodak
Sayfa 3
ürünlerinin satışından/ithalatından sorumlu olmadığı, Kodak’ın tüm Türkiye operasyonlarının Dubai’de yaşayan Arif KHAN isimli kişi tarafından yürütüldüğü beyanında bulunmuştur.
I.3.2. Nart’ın konu hakkındaki yazısından;
- Nart’ın, Kodak ürünlerini ithal edip satmadığı ve anılan ürünlerin ithalat ve satışının Ocak Elektronik ve Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. (Ocak) ile Burla Makine Ticareti ve Yatırım A.Ş. (Burla) unvanlı Kodak distribütörü olan teşebbüsler ve bu teşebbüslerin bayileri tarafından gerçekleştirildiği,
- Kodak’ın, son aylarda gümüşte %141, kâğıt hamurunda %55, reçinede %20 ve ham petrolde %53 olarak gerçekleşen hammadde fiyat artışları dolayısıyla kendi ürünlerine zam yapmak zorunda kaldığı,
- Arif KHAN’ın, Ocak ve Burla’ya göndermiş olduğu 19.05.2011 ve 08.08.2011 tarihli e-posta mesajları çerçevesinde, Kodak’ın Türkiye’ye satış fiyatlarına, kâğıt için 01.07.2011 ve 01.09.2011 tarihlerinde, kimyasallar için 01.09.2011 tarihinde (%8-%20 oranlarında) zam yaptığı,
anlaşılmaktadır.
I.3.3. Filmat’ın konu hakkındaki yazısından aşağıdaki tablolarda yer alan bilgilere ulaşılmıştır: Tablo 1: Türkiye Minilab Fotoğraf Kâğıdı Pazarı
Teşebbüs 2009-2011 Yılları Arası (% olarak)
FujiFilm…
…
Kodak
…
Lucky
…
DNP
…
Mitsubishi
…
Tudor
…
Diğer
Tablo 2: Türkiye Fotoğraf Kimyasalları Pazar Payı
Teşebbüs 2009-2011 Yılları Arası (% olarak)
…
FujiFilm
…
Kodak
…
Champion
…
CPAC
…
TETENAL
…
AGFA
Yukarıda yer verilen tablolardaki bilgilerden; Fuji ve Kodak’ın fotoğraf kâğıt ve kimyasalları pazarlarında yüksek pazar paylarına sahip olduğu, ancak kimyasallar pazarında pazar payı olarak Champion gibi eşdeğer büyüklükte rakiplerin ve diğer rakiplerin rekabetinin mevcut olduğu anlaşılmaktadır.
Söz konusu yazıda, ayrıca, Filmat’ın Ekim 2010-Ekim 2011 döneminde yalnızca bir kez 01.07.2011 tarihinde fotoğraf kimyasal ürünlerinde %2-5 arası oranlarda ve kâğıt ürünlerinde % 13-18 arası oranlarda fiyat değişikliği yaptığı ifade edilmektedir.
Sayfa 4
Kodak’ın bağımsız faaliyet gösteren distribütörleri Ocak ve Burla’nın konuya ilişkin yazıları, fiyat artış tarih ve zamanları konusunda, Nart’ın yukarıda anılan yazısındaki bilgileri doğrular niteliktedir.
Yukarıda yer verilen bilgilerden; Kodak’ın distribütörleri Ocak ve Burla’nın 01.08.2011 (kâğıt ürünlerinde) ve 15.09.2011 (kâğıt ve kimyasallar ürünlerinde) tarihlerinde, Fuji’nin distribütörü Filmat’ın ise 01.07.2011 tarihinde, kâğıt ve kimyasallar için farklı oranlarda olmak üzere, Kodak ve Fuji’nin yeni fiyat liste bildirimleri çerçevesinde, fiyat artışlarını gerçekleştirdikleri; söz konusu zamların bahse konu dönem içerisinde anılan hammadde fiyat artışlarından dolayı, Kodak ve Fuji tarafından farklı ülkelerde, birbirine yakın tarihlerde ve küresel düzeyde yapıldığı anlaşılmaktadır.
Şikâyetçinin, Kodak ve Fuji dışındaki firmaların kâğıt ve kimyasal getirmediklerine ilişkin iddiasının da Champion, Mitsubishi gibi teşebbüslerin pazar payları göz önüne alındığında gerçeği yansıtmadığı görülmektedir.
Bu çerçevede, Türkiye’ye distribütörler vasıtasıyla ve tamamen ithalat yoluyla getirilip satılan ilgili ürün pazarındaki şikâyete konu ürünlere yönelik fiyat artışlarının, Kodak ve Fuji tarafından diğer ülkelerde de aynı tarihlerde ve/veya oranlarda gerçekleştirildiğinin anlaşılması; Kodak ve Fuji’nin Türkiye distribütörlerinin gerçekleştirdiği fiyat artışlarının esas olarak üretici teşebbüslerin fiyat değişiklikleri neticesinde yapılması, Ekim 2010-Ekim 2011 tarihleri arasında şikâyete konu ürünler için yurt dışındaki üretici firmalar sebebiyle gerçekleşen fiyat artışlarının niceliksel oranlarındaki farklılıkları ve artışlara neden olan hammadde zamlarının varlığı göz önüne alındığında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalin mevcut olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, Nart’ın distribütör olarak faaliyet göstermemesi ve şikayetçinin iddiasının aksine, anılan ürünlerde alternatif arz kaynaklarının varlığı da dikkate alındığında, incelenen teşebbüslerle ilgili olarak herhangi bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.