Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.'nin çinko eritme, rafine ve alaşımı iş kollarının birleştirilmesi suretiyle…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)

Üyeler: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,

Süreyya Çakın, Mehmet Akif ERSİN.

B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, Fatma ATAÇ

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.

Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK

Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah.

Beşiktaş/İstanbul

D. TARAFLAR: - Umicore S.A.

Rue du Marais-Broekstraat 31 B-1000,

Brüksel-BELÇİKA

- Zinifex Ltd.

Freshwater Place Level 29, 2 Southbank Boulevard

Southbank Victoria 3006, AVUSTRALYA

30

E. DOSYA KONUSU: Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.’nin çinko eritme, rafine ve alaşımı iş kollarının birleştirilmesi suretiyle Nyrstar adı altında oluşturulması planlanan ortak girişim şirketine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.6.2007 tarih ve 4257 sayı ile giren bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin olarak talep edilen ek bilgi ve belgeler, Kurum kayıtlarına 9.7.2007 tarih ve 4659 sayı, 17.7.2007 tarih ve 4826 sayı, 17.7.2007 tarih ve 4827 sayı ve 27.7.2007 tarih ve 5059 sayı ile intikal eden yazılarla tamamlanmıştır. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.8.2007, 2007-1-78/Öİ-07-AG sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu, 14.8.2007 tarih, REK.0.05.00.00-120/151 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-66 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

- Dosya konusu işlemin, tarafların ciroları yönüyle 4054 sayılı Rekabetin

Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan

1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin

Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”

kapsamında izne tabi olduğu,

- Söz konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında

Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, bir ya da birden fazla teşebbüsün

hakim durum yaratmaya veya mevcut hakim durumlarını

güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında

herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde

azaltılması sonucunu yaratmayacağı ve işleme izin verilmesi gerektiği,

60

- Taraflar arasında imzalanan İş Birleştirme ve Hissedarlar

Anlaşması’nda öngörüldüğü şekilde Nyrstar’ın halka arz edilmesi

yoluyla kontrolü değiştiği takdirde 1998/2 sayılı tebliğ ile değişik 1997/1

sayılı Tebliğ’de yer alan eşiklerin aşılması durumunda ayrıca Kurul

izninin alınması zorunluluğu bulunduğunun taraflara bildirilmesi

gerektiği

ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

70

H.1. Taraflar

H.1.1. Umicore S.A.

Umicore S.A. Belçika yasalarına göre kurulmuş ve faaliyetlerini dört iş alanına yoğunlaştırmış olan bir malzemeler teknolojisi grubudur. Söz konusu iş alanları, “ileri malzemeler”, “değerli metallere ilişkin geri dönüşüm ve inceleştirme faaliyetleri”, “değerli metallere ilişkin diğer hizmetler” ve “çinko kimyasalları” dır.

80

Toplam sermayesi 464,9 Milyon Avro olan Umicore S.A.’nın hisselerinin yaklaşık %97’si halka açıktır ve Euronext menkul kıymetler borsasında işlem görmektedir. Umicore S.A. üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak kontrol sahibi olan herhangi bir hissedar bulunmamaktadır.

H.1.2. Zinifex Ltd.

Zinifex Ltd. Avustralya yasalarına göre kurulmuş olan ve dünyanın önde gelen entegre çinko ve kurşun firmalarından biridir. Avustralya’da Century Mine ve Roseberry Mine adında çinko, kurşun ve bakır çıkarılan iki adet maden ocağı, Hollanda, Amerika ve Avustralya’da üç adet çinko rafinerisi, Güney Avustralya’da Port Pirie kurşun eritme tesisi ve Australian Refined Alloys (Avustralya) ile Genesis Alloys (Çin) nezdinde sahip olduğu iştirakleri bulunmaktadır.

Zinifex Ltd. bütünüyle halka açık bir şirket olup Avustralya borsasında işlem görmektedir. Zinifex Ltd. üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak kontrol uygulayabilen herhangi bir hissedar bulunmamaktadır.

100

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Çinko metali çinko eritme, rafine ve alaşım sürecinin sonunda oluşan nihai üründür. Çinko kimyasal olarak aktif; bakır, alüminyum ve magnezyum gibi diğer metallerle kolayca alaşıma girebilen bir metaldir. Demirle tepkimeye girmesi sonucu galvanizli veya kaplama olarak kullanıldığı takdirde çeliği paslanmaya karşı dayanıklı hale getirmektedir. Çinko metali sert olmasına rağmen şekillendirilebilir, sarılabilir ve çekilebilir. Ayrıca erime noktasının düşük olması özelliği nedeniyle pres dökümüne de uygundur. Çinko metalinin başlıca kullanım alanları şunlardır:

- Çeliğin galvanize edilmesi

- Pirincin üretimi (bakır çinko alaşımında)

- Pres dökümü (örneğin otomobil parçalarının üretiminde)

- Çinko oksidinin ve diğer kimyasalların üretimi (örneğin lastiğin

kükürtle sertleştirilmesinde, boyalarda, kaplamalarda, seramiklerde,

ilaçlarda ve tarımda)

- Alkalin pillerde ve diğer sanayi uygulamalarında kullanılan tozun

üretimi ve sıralanmış ve çekilmiş çinko üretiminde (çoğunlukla inşaat

ürünlerinin üretiminde)

Çinko metalinin ticarete konu olan beş türü (ayarı) bulunmaktadır:

1. Özel yüksek dereceli (ayarlı) çinko (ÖYD): (%99,995 saflığa sahiptir).

2. Yüksek dereceli çinko (YD): (%99,95 saflığa sahiptir).

3. İyi normal markalı çinko (İNM): (%98,5 saflığa sahiptir).

4. Pres dökümü çinko alaşımı (PDA).

5. Devamlı galvaniz dereceli çinko (DGD).

ÖYD en çok satılan tür olup tüm, çinko ticaretinin büyük bir çoğunluğunu oluşturmaktadır.

Avrupa Komisyonu’nun Outokumpu/Norzink Kararı’nda söz konusu çinko türleri arasında talep açısında sınırlı bir ikame edilebilirlik olmasına rağmen arz bakımından özellikle ÖYD, DGD ve PDA türleri arasında yüksek derecede bir ikame imkanı bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarı “çinko eritme, rafine ve alaşımı” ve bunun alt pazarları “ÖYD”, “YD”, “İNM”, PDA” ve “DGD” olarak belirlenmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

150

H.3. Değerlendirme

H.3.1. İşlemin Niteliği

Başvuru konusu işlem çerçevesinde, Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.’in çinko eritme, rafine ve alaşımı iş kolları birleştirilerek Nyrstar adı altında bir ortak girişim şirketi kurulması planlanmaktadır. Bu amaçla taraflar arasında 23.4.2007 tarihinde İş Birleştirme ve Hissedarlar Sözleşmesi (İBHS) imzalanmıştır. Sözleşmede belirtilen diğer koşulların yanısıra Rekabet Kurulu’nun da izninin alınmasının ardından Nyrstar’ın Eylül 2007’de oluşturulması hedeflenmektedir.

Zinifex Ltd. tarafından Nyrstar’a aktarılacak olan malvarlıkları; Avustralya’daki Hobart ve Port Pirie, ABD’deki Clarcsville ve Hollanda’da bulunan eritme ve alaşım tesisleri ve aynı zamanda Zinifex Ltd.’in Avustralya’daki Australian Refined Alloys ve Çin’deki Genesis Alloys nezdinde sahip olduğu iştiraklerinden ibarettir.

Umicore S.A. tarafından Nyrstar’a aktarılacak olan malvarlıkları ise, Belçika’daki Balen ve Overpelt, Fransa’daki Auby ve GM Metal’de bulunan eritme ve alaşım tesisleri ile Umicore S.A.’nın Fransa’daki Galva 45, Çin’deki Umicore Yunan Zinc Alloys ve Foehl China nezdinde sahip olduğu iştirakleri ve aynı zamanda Tayland’daki Padaeng Industry nezdinde sahip olduğu %24,9 oranındaki hisse payıdır. Buna ek olarak, Umicore S.A.’nin Padaeng Industry nezdinde sahip olduğu %22’lik hissesinin de Tayland mevzuatının öngördüğü şartların yerine getirilmesi koşuluyla ayrıca Nyrstar’a devredilmesi planlanmaktadır.

İBHS hükümleri uyarınca Nyrstar, işbu bildirime konu işlemin kapanışında veya kapanışın ardından azami iki yıl olarak öngörülen bir süre içinde pazar koşulları izin verir vermez halka arz edilecek ve Avrupa menkul kıymetler borsasında kote olacaktır. Bu işlemin ardından taraflar Nyrstar’daki kontrollerinden feragat edecek ve sonuç olarak Nyrstar bağımsız bir şirket haline gelecektir.

Söz konusu dosyanın Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.’in çinko eritme, rafine ve alaşımı iş kollarının birleştirilerek Nyrstar adında bir ortak girişim kurulması işlemine ait olduğu belirtilmektedir. Taraflarca imzalanan İBHS’de yer aldığı üzere pazar koşulları izin verdiği anda Nyrstar’ın halka arz edilmesi suretiyle tarafların Nyrstar’daki kontrollerini sona erdirmeleri durumunda adı geçen teşebbüsün kontrol yapısında ortaya çıkacak olan değişiklik işbu dosya kapsamına dahil değildir. Tarafların ileri bir tarihte gerçekleşmesini öngördüğü bu kontrol devri işlemi için 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından bir yükümlülük doğduğu takdirde ayrıca Kurul’un izninin alınması gerekecektir.

H.3.2. Ortak Girişim Değerlendirmesi

1997/1 sayılı Tebliğ’in (1997/1 sayılı Tebliğ) “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı maddenin (c) bendinde “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere

işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)” hükmü yer almaktadır.

Ortak girişimler yoğunlaşma ya da işbirliği doğurucu olarak ortaya çıkabilmektedir. Rekabet hukuku uygulamalarında, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu olarak kabul edilebilmesi aşağıdaki koşullara bağlıdır:

 Ortak girişim üzerinde ana teşebbüslerin ortak kontrolünün varlığı,

 Bağımsız iktisadi bir varlığın tüm işlevlerini yerine getiren bir ortak

girişimin oluşturulması ve ortak girişimin devamlılık arz etmesi

 Bağımsız kalan teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların

koordinasyonuna yol açılmaması.

Dosyada yer alan bilgiler çerçevesinde bildirim konusu işlemin yukarıda sayılan unsurları taşıdığı, dolayısıyla anılan tebliğ kapsamında birleşme/devralma işlemi olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

220

H.3.3. Eşikler Açısından Değerlendirme

Planlanan işlem açısından ilgili ürün pazarında 2006 yılında Türkiye’de taraflardan sadece Umicore S.A. (……………) YTL ciro elde ederek 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen 25 milyon YTL ciro eşiğini aşmış bulunmaktadır. Bu çerçevede tarafların toplam ciroları dikkate alındığında söz konusu işlem Tebliğ kapsamında izne tabidir.

H.3.4. Hakim Durum Değerlendirmesi

Dosya kapsamındaki bilgilere göre taraflar ilgili ürün pazarındaki işlerini Nyrstar’a aktararak, ellerinde kalan diğer faaliyet alanlarına odaklanacaklardır.

Taraflardan sadece Umicore S.A.’nın Türkiye pazarında faaliyeti bulunmaktadır. Aşağıda tarafların ve rakiplerinin 2006 yılında “çinko eritme, rafine ve alaşımı” pazarında elde ettikleri tahmini pazar payları yer almaktadır:

Tablo.1- Tahmini Pazar Payları

Teşebbüs Adı Pazar Payı (%)

Umicore S.A. (….)

Ayrıca tarafların Türkiye’de çinko eritme, rafine ve alaşımı pazarının alt pazarlarından sadece PDA ve DGD türlerinde pazar payları bulunmaktadır.

Bunlara ilişkin olarak da tarafların ve rakiplerinin tahmini pazar payı bilgileri aşağıdaki gibidir:

Tablo.2- PDA Türündeki Tahmini Pazar Payları.

Teşebbüs Adı Pazar Payı (%)

Umicore S.A. (….)

Tablo.3- DGD Türündeki Tahmini Pazar Payları

Teşebbüs Adı Pazar Payı (%)

Umicore S.A. (….)

Yukarıdaki tablolardan Türkiye’de ilgili ürün pazarı ve alt pazarlarında tarafların yüksek pazar paylarına sahip olmadıkları ve önemli rakipleri bulunduğu anlaşılmaktadır. Buna ek olarak OECD Uluslararası Mevzuat Veritabanı’na göre, OECD’ye üye 27 ülkede temel metallerin üretimi bakımından herhangi bir hukuki giriş engeli bulunmamakla birlikte çinko üretim teknolojileri kamuya mal olmuş ya da kolayca temin edilebilecek teknoloji niteliğini taşımaktadır. Ayrıca son 5 yıl içinde Skorpion (Naminya), Lanping- Jinding Zinc (Çin), Huludao ISF (Çin), BaojiISF (Çin), Yuguang Gold and Lead (Çin) ve Townsville Sun Metals (Avustralya) gibi yüksek kapasiteli teşebbüsler dünya pazarında faaliyet göstermeye başlamıştır.

260

Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, tarafların Türkiye’de düşük bir pazar payına sahip oldukları, güçlü rakiplerinin bulunduğu, taraflardan sadece Umicore S.A.’nın Türkiye’ye satışının olduğu, hukuki ya da teknik bakımdan pazara girişin kolay olduğu ve son yıllarda dünya piyasasına güçlü rakiplerin giriş yaptığı göz önüne alındığında başvuru konusu işlem sonucunda ilgili pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olamayacağı belirtilmektedir.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu

Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin

Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”

kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun

maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya

mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda

rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine,

2. Taraflar arasında imzalanan “İş Birleştirme ve Hissedarlar Anlaşması”nda öngörüldüğü şekilde Nyrstar’ın halka arz edilmesi yoluyla kontrolünün değişmesi ve 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan eşiklerin aşılması halinde ayrıca Rekabet Kurulundan izin alınmasının gerektiğinin taraflara bildirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.