I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) İlgili ürün pazarında, ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi ve ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Değerlendirme
I.3.1. Yıkıcı Fiyat Teorisi
(13) Dosya kapsamında esas itibarıyla, ENPAY tarafından maliyet altı satışın yapıldığına, diğer bir ifadeyle yıkıcı fiyatın uygulanıp uygulanmadığına yönelik tespit önem taşımaktadır.
(14) Yıkıcı fiyatlama, teşebbüsün, mevcut veya potansiyel rakiplerini pazar dışına çıkarabilmek ve özellikle disipline etmek gibi amaçlarla, belirli bir dönemde maliyetinin altında satış fiyatı belirleyerek zarar etmeyi kabul ettiği rekabet karşıtı bir fiyatlama stratejisidir. Teşebbüsün yıkıcı fiyatlama yaparak belirli bir dönem için zarara katlanmasının, ancak bu davranışı sonucunda pazardaki konumunu devam ettirmeyi ya da daha fazla pazar gücü elde etmeyi tasarladığı zaman rasyonel/kârlı bir strateji haline dönüştüğü kabul edilmektedir.
(15) Bu çerçevede, Rekabet Hukuku’nda yıkıcı fiyat uygulaması bakımından aşağıda yer verilen dört unsurun varlığından bahsedilmektedir:
İktisadi Üstünlük: Tekel gücü, hâkim durum gibi kavramlarla ifade edilen ve esasen
özellikli bir pazar gücüne sahip olmak anlamındaki iktisadi üstünlük, yıkıcı fiyat
uygulamasını gerçekleştiren teşebbüsün rakip ya da rakiplerine göre katlanılan zarara
daha uzun süre dayanabilmesine olanak tanıyan finansal güce atıf yapmaktadır.
Olağandışı Düşük Fiyat: Rakip ya da rakiplerin pazar dışına çıkarılması ya da
marjinalize edilmesi ile sonuçlanabilecek bir yıkıcı fiyatlama, ilgili pazara ilişkin arz ve
talep dengesinin işaret ettiği fiyata göre makul olmayacak derecede düşük düzeyde
fiyatlama demektir.
Niyet: Uygulamanın pazar koşullarının zorlaması sonucu mu ortaya çıktığı yoksa rakibi
etkisizleştirmeye yönelik bir plan dâhilinde mi gerçekleştiğinin ayırt edilebilmesi için
maliyet altı satış ile amaçlananın gerçekte ne olduğunun tespiti önem arz etmektedir.
Hasat: Belirli bir dönemde katlanılan zarara yol açan yıkıcı fiyatlama sonrasında uzun
dönemde elde edilen kazançları ifade etmektedir.
(16) Bu çerçevede, yıkıcı fiyatlamanın iktisadi üstünlüğe sahip bir teşebbüsün, hasat yapma niyetiyle, maliyet altında satış yaparak rakiplerini etkisizleştirme girişimi olarak tanımlanması mümkündür.
(17) Hâkim durumdaki teşebbüs kadar etkin varsayımsal bir rakibin, incelemeye konu davranış nedeniyle pazar dışına çıkıp çıkmayacağı analizinde -hâkim durumdaki teşebbüsün maliyet altı fiyatlama yapıp yapmadığı özelinde- maliyet ve satış fiyatıyla ilişkili ekonomik veriler incelenmektedir. Bu çerçevede kullanılan maliyet ölçütleri genel olarak, ortalama kaçınılabilir maliyet (OKM) ve uzun dönem ortalama artan maliyet (UDOAM) verileridir. OKM, bir teşebbüsün pazarda faaliyetine devam ederek üretimini artırdığında katlandığı (artan) maliyetler ile üretimini azaltması ya da pazardan çıkması halinde kaçındığı maliyetlerin karşılaştırılmasını içermektedir. Diğer bir ifadeyle OKM, bir teşebbüsün faaliyetlerine son vermesi halinde katlanmayacağı ya da tasarruf edeceği maliyetlerin, üretiminden vazgeçilen toplam üretim miktarına bölünmesiyle elde edilmektedir. UDOAM ise, bir teşebbüsün toplam üretim maliyetinden, ilgili ürün üretilmeseydi gerçekleşecek toplam üretim maliyetinin çıkarılmasından sonra kalan maliyetin, ilgili ürüne ilişkin üretim miktarına bölünmesiyle elde edilmektedir. UDOAM, batık maliyet olsa bile ürüne özgü ar-ge maliyeti benzeri maliyetleri, faaliyet ve bakım maliyetlerini, üretimin artan bölümü için