I.1.2. Hukuki Değerlendirme
Şikâyetçinin iddiası İzmir Veremle Savaş Derneğinin ücretsiz tetkik yapmasının, özel laboratuvarların rekabet etme şansını ortadan kaldırdığı ve zarar etmelerine yol açtığı yönündedir. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilen kötüye kullanma hâllerinden biri de “yıkıcı fiyatlandırmadır”. Yıkıcı fiyatlandırma, hâkim durumdaki teşebbüsün rakiplerini pazar dışında bırakmak amacıyla bilinçli olarak fiyatlarını maliyetin altında tutması şeklinde gerçekleşmektedir. Rakipler pazardan dışlandıktan sonra hâkim durumdaki teşebbüs fiyatlarını artırarak yüksek karlar elde edebilecek ve böylece yıkıcı fiyatlama yaptığı dönemdeki zararını telafi edebilecektir.
Rekabet hukuku literatüründe, bir eylemin yıkıcı fiyatlandırma olarak nitelendirilebilmesi için dört unsurun varlığı aranmaktadır. Bu unsurlar;
120
-Eylemi gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda bulunması,
-Teşebbüsün söz konusu ürünü/ürünleri maliyetin altında fiyatlandırarak satması,
-Bu fiyatlandırma politikasının piyasadaki diğer teşebbüsleri piyasa dışına çıkarma amacı taşıması ya da piyasada bu tür bir etki yaratması ve uzun süreli olması,
-Rakipler piyasa dışına itildikten sonra ise fiyatın artırılmasıyla normalüstü kâr ve dolayısıyla söz konusu zararı telafi etme imkanı sağlayacak olan pazara giriş engellerinin mevcudiyeti
şeklinde sıralanabilir.
İlk inceleme aşamasında başvuruda iddia edilen eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlâl niteliğinde olabileceği ve ihlal tespiti için ise yukarıda sayılan dört unsurun bir arada bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekmiştir.
Önaraştırma döneminde elde edilen bilgiler ve yapılan tespitlerden; İzmir Veremle Savaş Derneğinin iddia edildiği gibi portör muayenesi tetkiklerini kendi bünyesinde ve ücretsiz olarak yapmadığı ve Derneğin piyasada faaliyet gösteren bir laboratuvarı olmadığı anlaşılmaktadır. İzmir Veremle Savaş Derneği, Tüzüğü ve kuruluş amacına uygun olarak Esnaf Odaları Birliği ile yapmış olduğu protokol çerçevesinde Esnaf Odalarına üye işyerlerinde çalışanların portör muayenesine esas tetkiklerinin maliyetini üstlenmiş ve bu tetkiklerin yapılabilmesi için piyasada portör muayenesi hizmeti veren laboratuvarlardan teklif almak suretiyle en uygun teklifi veren laboratuvarla anlaşma sağlamıştır.
İzmir Veremle Savaş Derneği’nin Esnaf Odaları Birliği ile yapmış olduğu protokol çerçevesindeki faaliyeti ile piyasada ekonomik bir faaliyet gösteren aktörlerden biri olmadığı, piyasaya ücretsiz olarak bir hizmet sunmadığı, yalnızca Esnaf Odaları Birliğine üye işyerlerinde çalışanların portör muayenesine esas tetkikleri yaptırmaları halinde tetkikleri gerçekleştiren laboratuvara yapılacak ödemenin Dernek tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır. Dosya konusu faaliyeti bakımından İzmir Veremle Savaş Derneğinin 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde tanımlanan bir teşebbüs olarak davranmadığı ve bu nedenle şikayet konusu iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı kanaatine varılmıştır.