Türk Hava Yolları A.O. ile Kuveyt Türk Katılım Bankası arasında imzalanan “THY Frequent Flyer Programı…

Rekabet Kurumu Başkanlığından;

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ,

Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK

B. RAPORTÖRLER: İmren KOL, Burcu OLGUN, Abdulsamed TÜRLÜ

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş.

Büyükdere Cad. No:129/1 Esentepe Şişli/İstanbul

- Türk Hava Yolları A.O.

THY Genel Yönetim Binası Yeşilköy Mah. Havaalanı Cad. 3/1

Bakırköy/İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Türk Hava Yolları A.O. ile Kuveyt Türk Katılım Bankası arasında imzalanan “THY Frequent Flyer Programı Miles&Smiles Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi”ne ilişkin menfi tespit kararı verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 19.08.2020 tarih ve 8805 sayı ile giren ve eksiklikleri 30.04.2021 tarih ve 17594 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 27.05.2021 tarih ve 2020-4-059/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu “THY Frequent Flyer Programı (THY FFP) Miles&Smiles Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi”ne (Sözleşme) içerdiği rekabeti kısıtlayıcı hükümler nedeniyle 4054 sayih Kanun'un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilemeyeceği, Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca grup muafiyetinden yararlanamayacağı, bununla birlikte Sözleşme’ye 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5. maddesi kapsamında yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak beş yıl süre ile bireysel muafiyet tanınabileceği ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Taraflara İlişkin Bilgiler

G.1.1. Türk Havayolları A.O. (THY)

(4) 20.05.1933 tarihinde 2186 sayılı Kanun ile Hava Yolları Devlet İşletmesi adıyla Milli Savunma Bakanlığına bağlı olarak kurulan THY, 1955 yılında çıkarılan 6623 sayılı Kanun’la özel hukuk kuralları ile sevk ve idare edilen bir şirket yapısına kavuşturularak Türk Hava Yolları A.O. unvanını almıştır. THY, 27.12.1994 tarihinde yürürlüğe giren 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamına alınıp, Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bağlı bir iktisadi devlet teşekkülü olmuştur. 2006 yılı Mayıs ayında gerçekleştirilen halka arz uygulaması sonucu THY’deki kamu payı %(…..)’nin altına düşmüştür. Özelleştirme Yüksek Kurulunun 03.02.2017 tarihli ve 2017/1 sayılı kararı uyarınca; THY’nin sermayesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

uhdesinde bulunan %(…..) oranındaki kamu hissesi Türkiye Varlık Fonuna devredilmiş bulunmaktadır.

G.1.2. Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş. (KUVEYT TÜRK)

(5) KUVEYT TÜRK, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından alınan 26.02.1989 tarihli izinle Kuveyt Türk Evkaf Finans Kurumu A.Ş. adıyla kurulmuş olup, faaliyetlerine 31.03.1989 tarihinde başlamıştır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na uyum sağlaması amacıyla, ana sözleşme ile unvan değişikliğine gidilmiş ve bankanın unvanı Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş. olarak değiştirilmiştir. KUVEYT TÜRK’ün ana faaliyet alanı kendi sermayesine ilaveten yurt içinden ve dışından özel cari hesapları ve kar ve zarara katılım hesapları ile fon toplayıp ekonomiye fon tahsis etmek, mevzuat çerçevesinde her türlü finansman faaliyetinde bulunmak, zirai, sınai ve ticari faaliyet ve hizmetlerle iştigal eden gerçek ve tüzel kişilerin yatırım faaliyetlerini teşvik etmek, bu faaliyetlere iştirak etmek ve müşterek teşebbüs ortaklıkları teşkil etmek ve bütün bu hizmet ve faaliyetleri faizsiz olarak yapmaktır.

G.2. Havayolu Şirketleri ile Bankalar Arasında Yapılan İşbirliği Anlaşmalarına İlişkin Bilgiler

(6) Dosya mevcudu bilgilere göre, ücretsiz/indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları nihai tüketiciye iki farklı şekilde sunulmaktadır. Bunların ilki Miles&Smiles’ın da dâhil olduğu, havayolu şirketleri ile bankalar arasında yapılan işbirliği sözleşmeleri kapsamında çıkartılan ve kredi kartı müşterilerinin sadece ilgili havayolu şirketinin Frequent Flyer Programı (FFP) kapsamında ödül kazanabildiği “FFP kartları”dır.

(7) Sık uçan yolculara hitap eden ikinci bir kredi kartı türü ise, bankaların herhangi bir havayolu şirketi ile işbirliği yapmaksızın tek başlarına ihraç ettikleri “seyahat avantajı sunan” kartlardır. Bu tür kredi kartlarında müşteriler seyahat harcamalarında normal harcamalarına göre daha fazla mil/puan kazanmakta ve bu miller/puanlar seyahat harcamalarında kullanılırken birkaç katı ile çarpılarak nakde dönüşmekte ve tüketicilere çeşitli avantajlar sağlanmaktadır. Böylece tüketiciler herhangi bir hava yolu şirketi ile sınırlı olmaksızın istedikleri havayolu şirketinde kazandıkları milleri değerlendirebilmektedir.

(8) Dosya konusuna ilişkin olarak hava yolu şirketleri ve bankalardan istenilen bilgiler çerçevesinde gelen cevap yazılarında kimi bankaların havayolları şirketleri ile anlaşmalara girmediği, dosya konusu işbirliklerinin bazı bankalarca ticari açıdan karlı bulunmadığı, kimi bankaların ise belirli bir havayolu şirketi ile FFP programları dahilinde kredi kartı anlaşması yaparak müşterilerinin tercihlerini kısıtlamak istemediği belirtilmiştir.

(9) Bu noktada THY’nin kendi sadakat programı kapsamında çıkardığı Miles&Smiles kartının FFP kredi kartlarından ve seyahat avantajı sunan diğer kredi kartlarından farkına değinmenin yerinde olacağı değerlendirilmektedir. THY tarafından yapılan açıklamalarda, THY’nin kendisi tarafından yolcularına sunulan Miles&Smiles kartının THY’nin sık uçan yolcu programının bir ürünü olduğu, üyelerin anılan program kapsamında THY ve Star Alliance üyesi havayolu firmalarıyla yaptıkları uçuşlardan ve Miles&Smiles program ortaklarından yaptıkları harcamalardan mil kazandıkları, buna karşın POS cihazı vb. bir araçla bir ödeme vasıtası olarak kullanılan bir kart niteliğini haiz olmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda ilgili kartın 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu (5464 sayılı Kanun) ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında

Kanun (6493 sayılı Kanun) kapsamında olmadığı da ifade edilmiştir. Aşağıda THY

Miles&Smiles kart ile 5464 sayılı Kanun kapsamındaki kartlar ve 6493 sayılı Kanun

kapsamındaki kartlar arasındaki benzerlik ve farklılıklara yer verilmiştir:

Tablo-1: Miles&Smiles Kart ile 5464 sayılı Kanun Kapsamındaki Kartlar Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar

Özellikler Banka Kartı Kredi Kartı Miles&Smiles

Kart Limiti X  X

Kredibilite

  X

Değerlendirmesi

Kaynak: THY

Tablo-2: Miles&Smiles Kart ile 6493 sayılı Kanun Kapsamındaki Kartlar Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar

Özellikler Sanal Kart Miles&Smiles

Sanal Ödeme/Alışveriş  X

Kaynak: THY

(10) Tablolardan görüldüğü üzere, THY’nin sadakat programı kapsamında çıkardığı

Miles&Smiles kart, ön ödemeli kartlar, banka ve kredi kartları gibi ödeme aracı olarak

kullanmaya elverişli özellikler taşımamaktadır. Yukarıdaki tablolarda yer verilen diğer

kartların sunduğu herhangi bir hizmeti tüketiciye vermemektedir. Bu bakımdan söz

konusu kartın bahse konu kartlar ile ikame edilebilir olmadığı ve aynı ürün pazarında

bulunmadığı değerlendirilmektedir. Açıklanan sebeple bu dosya kapsamında

yapılacak değerlendirmede THY’nin sadakat programı kapsamında çıkardığı

Miles&Smiles karta ilişkin veriler dikkate alınmamıştır.

G.3. Bildirime Konu THY Frequent Flyer Programı Miles&Smiles Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesine Dair Tespitler

(11) THY ile KUVEYT TÜRK arasında imzalanan Sözleşme uyarınca; THY FFP’si olan Miles&Smiles’ın bir parçası olarak, söz konusu programın üyelerinin, KUVEYT TÜRK’ten temin edebilecekleri Miles&Smiles markasını taşıyan kredi kartını kullanarak yaptıkları harcamalarıyla mil kazanacakları bir işbirliği öngörülmektedir.

(12) Sözleşme’nin konusu olan Miles&Smiles markasını taşıyan kredi kartı, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde ikamet eden Miles&Smiles FFP üyeleri tarafından kullanılabilmekte ve kart hamilinin üçüncü kişilerden satın aldığı mal ve hizmet bedellerini ilgili kartı ile ödemesi karşılığında mil toplama hakkı kazandırmaktadır. Kullanıcı daha sonra sahip olduğu millerle THY’den ücretsiz uçak bileti, refakatçi bileti alma veya uçuş sınıfları arasında terfi etme, millerle alan vergisi ödeme, anlaşmalı üye işyerlerinden ve “www.shopandmiles.com” adresli web sitesinden mal ve hizmet satın alma imkânına sahip olmaktadır.

(13) Söz konusu Sözleşme kapsamında önemli görülen maddeler aşağıda sıralanmıştır: - THY ve KUVEYT TÜRK, THY FFP kapsamında Miles&Smiles Programı ve

Miles&Smiles Kredi Kartı uygulamasının yaygın olarak kullanılmasını teşvik etmek

konusunda mutabık kalmışlardır.

- Sözleşme’nin 1.1.2. maddesine göre, (…..). THY, Türkiye’de Garanti Bankası A.Ş.

(GARANTİ), QNB Finansbank A.Ş. (QNB FİNANSBANK) ve KUVEYT TÜRK

işbirliklerine ilaveten en fazla (…..) kart çıkaran kuruluş ile uçuş mili kazandıran

kredi kartı işbirliği yapabilecektir.

- Sözleşme’nin 1.1.3. maddesi uyarınca, (…..).

- Sözleşme’nin 1.1.4. maddesi uyarınca, (…..).

- Sözleşme’nin 1.2.1. maddesi uyarınca, (…..) çıkarabilecektir.

- Sözleşme’nin 1.2.2. maddesi uyarınca, (…..).

- Sözleşme’nin 1.2.3. maddesi uyarınca, (…..).

- Sözleşme’nin 1.3.4. maddesine göre, (…..).

- Sözleşme’nin 2.1.3. maddesi uyarınca, (…..).

- Sözleşme’nin 2.1.4. maddesine göre, (…..).

- Sözleşme’nin 3.2. maddesine göre (…..).

(14) Tarafların marka kullanım hakkı devriyle ilgili olarak Sözleşme’nin “Miles&Smiles Markasının Kullanımı” başlıklı 1.3. bölümüne göre, Miles&Smiles kart seviyesi uzantısındaki tüm kullanımlara ilişkin ibarelerin marka olarak tescil hakkı THY’ye aittir. THY, Miles&Smiles markasına ilişkin her tür kullanım ve diğer kanuni hakları saklı kalmak kaydıyla, KUVEYT TÜRK’e Sözleşme geçerli olduğu sürece, Marka Lisans Sözleşmesi ile Marka için bila bedel inhisarı olmayan kullanım hakkı tanımayı taahhüt etmektedir.

(15) Son olarak Sözleşme’de KUVEYT TÜRK’ün THY’den belirli bir miktarda mil satın alması gibi bir husus yer almamakta, ancak ilk üç yıl için KUVEYT TÜRK tarafından alımı taahhüt edilen mil tutarı düzenlenmektedir. Bununla birlikte, Sözleşme’nin “Garanti Edilen Blok Bonus Mil Miktarı ve Birim Bonus Mil Ücreti” başlıklı 4.1. maddesine göre, KUVEYT TÜRK’ün iş planındaki toplam mil bütçesi (…..) olarak

belirlenmiş; taahhüt edilen mil alım tutarı ilk üç sözleşme yılı için toplam (…..) olacak şekilde kararlaştırılmıştır. Sonraki iki sözleşme yılı için KUVEYT TÜRK’ün iş planında olan mil alım bütçesi (…..)’dır. Bu tutar kesin taahhüt statüsünde olmayıp, iş planına ait tutardır. İlk üç sözleşme yılı içinde satın alınan millerin %(…..)’si dördüncü sözleşme yılında kullanılabilecektir. Ayrıca KUVEYT TÜRK tarafından satın alınan miller karşılığında, sözleşmeyle belirlenen miktarda teşvik mili verecektir [1]. KUVEYT TÜRK tarafından alınması taahhüt edilen bütçeye tekabül eden bonus miller (…..). Faturaya tabi her birim bonus mil için KUVEYT TÜRK, THY’ye sözleşmenin ilk senesinde (…..) ödeyecektir.

G.4. İlgili Pazar

G.4.1. İlgili Ürün Pazarı

(16) İnceleme konusu dosya bakımından ilgili ürün pazarları belirlenirken taraflar arasındaki anlaşmaya konu mal veya hizmet pazarlarının yanı sıra, anlaşmanın etkileyebileceği diğer mal veya hizmet pazarlarının da dikkate alınması gerekmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarlarının en geniş şekliyle tarafların faaliyet gösterdiği alanlar olan havayolu taşımacılığı ve bankacılık hizmetleri dikkate alınarak tanımlanması mümkündür. Ancak, bildirim konusu işlemin rekabet üzerindeki etkilerinin detaylı bir şekilde incelenebilmesi bakımından, taraflar arasındaki ticari ilişkinin konusuna odaklanan dar bir pazar tanımının daha işlevsel olacağı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, inceleme konusu dosya bakımından, sağlayıcı ve alıcı arasındaki “üst pazar” ile alıcının nihai ürünün satışı için diğer rakipleri ile rekabet ettiği “alt pazar” özelinde ilgili pazarlar tespit edilmiştir.

(17) Taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca, KUVEYT TÜRK’ün THY’ye ait olan Miles&Smiles logosunu kullanarak kredi kartı ihraç edebileceği, KUVEYT TÜRK’ün müşterilerinin bu bankadan temin edecekleri Miles&Smiles markasını taşıyan kredi kartını kullanarak yaptıkları alışverişlerde mil kazanacakları bir işbirliği kurulmaktadır. Bu bakımdan Sözleşme kapsamında KUVEYT TÜRK ile THY arasında dikey bir ilişki oluşacağı değerlendirilmektedir.

(18) Söz konusu dikey ilişkide, THY sağlayıcı konumda bulunmakta ve KUVEYT TÜRK’e mil satımı gerçekleştirmektedir. KUVEYT TÜRK ise THY’den temin edeceği bu milleri, çıkaracağı Miles&Smiles logolu kredi kartlarında girdi olarak kullanmakta ve söz konusu kredi kartlarını nihai tüketicilere pazarlayarak kar elde etme fırsatı yakalamaktadır.

(19) Bu bakımdan bildirim konusu işlem kapsamında etkilenen üst pazar, “sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı” olarak tespit edilmiştir. Yine bildirim konusu işlem kapsamında alt pazar ise, “ücretsiz/indirimli havayolu taşımacılığında seyahat avantajı sunan kredi kartları pazarı” olarak belirlenmiştir.

G.4.2. İlgili Coğrafi Pazar

(20) İlgili ürün pazarları dikkate alınarak, hem üst pazarda hem de alt pazarda sunulan hizmet Türkiye genelinde homojen bir özellik gösterdiğinden, işbu dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.

1 Örnek: (…..).

G.5. Değerlendirme

G.5.1. Sözleşmenin 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi

(21) Bildirime konu sözleşmeyle KUVEYT TÜRK ile THY, ilgili pazarlardaki rekabet üzerinde etki doğuracak bir işbirliğine gitmişlerdir. Buna göre, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 1.2.1. maddesinde (…..) ifadesi bulunmaktadır. Sözleşme’de yer alan bu hüküm alıcı konumunda bulunan KUVEYT TÜRK’e Sözleşme’deki uygulamaya alternatif oluşturabilecek şekilde (…..) bakımından rekabet etmeme yükümlülüğü getirmektedir. Bu bakımdan sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı bir etkiye sahip olabileceği düşünülmekte ve söz konusu yükümlülüğün kapsamının ve süresinin de değerlendirilmesi önem arz etmektedir. İlgili maddede sözleşme tarafı bankanın banka kartı ve kredi kartı uygulamaları dışında para transferi işlemleri, fatura ödemeleri, sigorta işlemleri, bireysel/ticari kredi işlemleri, bireysel emeklilik işlemleri ya da üye işyeri işbirlikleri kapsamında kredi kartına taksit yapılması gibi bankacılık uygulamaları için, indirim maliyetinin havayolu şirketi tarafından karşılanması koşulu ile havayolu firmaları ile kurulacak işbirlikleri bu yükümlülüğün dışında tutulmuştur. Öte yandan bu işbirlikleri ile tanınan ödül ya da taksit imkanlarının (örneğin bankanın herhangi bir kartıyla bir havayoluna sunduğu taksit sayısı gibi) Miles&Smiles kredi kartları ile THY’ye tanınan taksit imkanlarından daha cazip olmaması, aynı imkanların sözleşmeye konu kart ile de müşteriye sunulması, en çok kayrılan müşteri koşulu sayılabilecek şekilde düzenlenmiştir. Öte yandan, (…..).

(22) Sözleşme’nin 1.1.2. maddesinde ise THY’nin Türkiye’de (…..) banka dışında başka bir kart çıkaran kuruluş ile uçuş mili kazandıran kredi kartı işbirliği yapamayacağına ilişkin rekabet sınırlaması içeren bir hüküm daha bulunduğu görülmektedir. Bu hüküm de sağlayıcı konumda olan THY’nin Sözleşme’ye konu olan ürün ve hizmetleri satabileceği alıcı sayısına kısıtlama getirmekte olup bu bakımdan rekabeti kısıtlayıcı etkiye sebep olabilecektir.

(23) Taraflar arasında imzalanan Sözleşme, yukarıda belirtildiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi açısından etki bakımından rekabeti kısıtlayıcı hükümler içerdiğinden, Sözleşme’ye aynı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

G.5.2. Sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi

G.5.2.1. Sözleşmenin Grup Muafiyeti Açısından Değerlendirilmesi

(24) Bildirime konu Sözleşme hükümleri ve Sözleşme taraflarının konumu dikkate alındığında THY ile KUVEYT TÜRK arasındaki bildirim konusu işbirliği, THY’nin Sık Uçan Yolcu Programı millerinin sağlayıcısı olduğu, KUVEYT TÜRK’ün ise bu millerin alıcısı olduğu dikey bir anlaşma olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle söz konusu Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında incelenip incelenemeyeceği değerlendirilmiştir.

(25) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca herhangi bir dikey anlaşmanın Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden faydalanabilmesi için, sağlayıcının ilgili pazardaki payının %40’ı aşmaması gerekmektedir.

(26) Dosya konusu Sözleşme’ye bakıldığında, Türkiye'de THY’nin KUVEYT TÜRK dışında toplam (…..) banka ile benzeri tarzda bir işbirliği yapabileceği şeklinde bir yükümlülük bulunduğu, bunun da KUVEYT TÜRK’ün THY’den başka bir havayolu şirketi ile

Sözleşme’de anlatılan uygulamaya alternatif oluşturacak şekilde uçuş mili ve uçuş kazanma/harcamaya yönelik işbirlikleri kuramayacağına yönelik bir rekabet etmeme yükümlülüğü ile birleştiği görülmektedir. Aşağıda sunulan tablolarda görülebileceği üzere THY’nin aktif kart adedi bakımından hesaplanmış olan sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarındaki pazar payının %40’ı aştığı, bu nedenle bildirime konu sözleşmenin grup muafiyetinden yararlanamayacağı ve bireysel muafiyet değerlendirmesine tabi tutulması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

G.5.2.2. Sözleşmenin Bireysel Muafiyet Açısından Değerlendirilmesi

(27) Bildirime konu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınabilmesi için 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen iki olumlu iki olumsuz koşulun birlikte sağlanması gerekmektedir.

a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması

(28) Dosya mevcudu bilgilere göre, Miles&Smiles Kredi Kartı işbirliği çerçevesinde THY, Miles&Smiles Kredi Kartı kullanıcılarına ödül olarak sunulmak üzere KUVEYT TÜRK’e Sözleşme süresince mil satmaktadır. Böylece THY, bir yandan gelir elde etmekte diğer yandan da uçuşlarını ve yolcu kapasitesini daha iyi organize edebilir hale gelmektedir. Ayrıca bu işbirliği sayesinde THY’nin FFP uygulaması tüketici sadakatini sağlamaya yönelik bir pazarlama sistemi olmanın yanı sıra THY için de gelir sağlayan bir ekonomik faaliyet haline gelmektedir. THY müşterileri söz konusu işbirliği sayesinde taksitli alışveriş ve kredi imkânına sahip olurken, Miles&Smiles kredi kartına ilişkin reklam ve tanıtım hizmetleri KUVEYT TÜRK tarafından gerçekleştirilecektir.

(29) THY tarafından sunulan bilgilerden anlaşıldığı üzere, söz konusu Sözleşme aracılığıyla, diğer sözleşmelerle ulaşılmakta olan müşteri profili daha da çeşitlendirilecektir. THY tarafından KUVEYT TÜRK’ün temel çalışma ilkesinin faizsizlik kuralına dayanması sebebiyle, daha önce Miles&Smiles Kredi Kartı işbirliği yapılan GARANTİ ve QNB FİNANSBANK’tan ayrıştığı, KUVEYT TÜRK müşteri profilinin bir bölümünün faiz hassasiyetine sahip müşterilerden oluşmasının beklendiği, bildirime konu Sözleşme ile faiz hassasiyeti nedeniyle Miles&Smiles Kredi Kartı sahibi olmayan tüketici grubuna ulaşılmak istendiği, ilgili tüketici grubunun da Miles&Smiles Kredi Kartı avantajlarına sahip olarak fayda sağlayabileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla ilgili Sözleşme ile yeni bir tüketici grubuna hizmet sağlanacağı söylenebilecektir.

(30) Bunun yanı sıra Miles&Smiles Kredi Kartı kapsamında işbirliği gerçekleştirilecek bir finansal kuruluşun, yurt içinde mukim yaklaşık beş milyon Miles&Smiles üyesine hizmet sunabilecek teknolojik altyapı yeterliliğine, güçlü dağıtım ağına ve etkin iletişim kanallarına sahip olmasının önem taşıdığı ifade edilmiştir. Bu kapsamda, bankalarca iletilen tekliflerin, sözleşme dönemi boyunca Miles&Smiles Kredi Kartı programı için ayrılan ödül bütçe, senelik bazda taahhüt edilen aktif kredi kartı sayısı, banka tarafından kurgulanacak kredi kartı değer önermesi, sektörel bazda üyelere birim harcama başına dağıtılacak mil değerleri [2], THY’nin direkt kanallarında üyelerin yapacağı birim harcamalar için dağıtılacak mil değerleri [3], Miles&Smiles Kredi Kartı sahibi üyelerden alınması beklenen kart aidatları ve Miles&Smiles Kredi Kartı sahiplerine bankanın tanıyacağı ayrıcalık ve servisler gibi çeşitli kriterler göz önünde bulundurularak değerlendirildiği belirtilmiştir. THY tarafından Miles&Smiles programı 2 Süpermarket alıverişlerinde yapılan 1 TL harcama karşılığında bir mil verilmesi örnek gösterilebilir. 3 THY’nin websitesinde yapılan 1 TL harcama karşılığında iki mil verilmesi örnek gösterilebilir.

kapsamındaki hizmetlerin bahsi geçen belirli bir seçim kriteri çerçevesinde seçilen sınırlı sayıda banka tarafından sunulmasının, yeknesaklık ve kalite standardına erişim noktasında kalitenin artması, THY’nin gelir optimizasyonunun sağlanabilmesi, marka imajının korunması gibi faydaları ortaya çıkarmaya yönelik olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca Miles&Smiles Kredi Kartı’nın tanıtımı, reklamı, pazarlanması, iletişimi için banka tarafından yapılacak harcamalara ilişkin ortaya çıkabilecek bedavacılık sorununu da bir ölçüde gidermeye yönelik olduğu da değerlendirilebilecektir. Sözleşme’de KUVEYT TÜRK’e aynı nitelikte bir işbirliğinin başka bir havayolu firması ile yapılamaması ve başka kartlarla havayolu firmalarına tanınan ödül ve taksit imkanlarının Miles&Smiles Kredi Kartı’na tanınan imkanlardan daha cazip olmaması yükümlülüklerinin getirilmesinin de THY’nin marka imajının korunması, yeknesaklık ve kalite standardının sağlanması faydalarının ortaya çıkmasını teminen olduğu söylenebilecektir.

(31) KUVEYT TÜRK’ün ise, THY ile yaptığı işbirliği sonucunda, THY’nin müşterilerine daha az maliyetle ulaşıp bunları kredi kartı müşterisi haline getirebileceği ve böylece gelir seviyesi ve alışveriş harcamaları yüksek olan bu müşteri kitlesinin KUVEYT TÜRK kredi kartı ile alışveriş yapması sonucunda bir gelir elde edeceği öngörülmektedir. Buna ek olarak bahse konu işbirliği anlaşmasının tarafların kurumsal kimliklerine ve marka değerlerine de önemli katkı sağlayacağı belirtilmiştir.

(32) Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’da [4] (Kılavuz) tarafların varlıklarını bir araya getirdiğinde, tek başlarına erişme imkânı olmayan maliyet/çıktı oranlarına ulaşabilmeleri de etkinlik kazanımı olarak değerlendirilmekte ve bu kazanımın muafiyetin ilk koşulunun sağlanması bakımından değerlendirilebileceği ifade edilmektedir. Bu kapsamda işbu dosya konusu bakımından KUVEYT TÜRK ve THY arasında kurulan işbirliği ile reklam/tanıtım hizmetlerinde maliyet avantajı sağlanacağı, bu sayede tek başlarına faaliyet göstermeleri halinde ulaşamayacakları sayıda müşteriye ulaşmalarının sağlanacağı ve ayrıca THY’nin FFP programı kapsamında sunulan faydaların yeni bir müşteri kitlesine ulaştırılmasının da mümkün olacağı değerlendirilmektedir.

(33) Bu açıklamalar çerçevesinde söz konusu hizmetlerin sunumunda iyileşme sağlanacağı, dolayısıyla ilk muafiyet koşulunun karşıladığı sonucuna ulaşılmıştır. b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması

(34) Bildirime konu Sözleşme kapsamında kart hamillerine kredi kartları ile yaptıkları alışveriş karşılığında ödül olarak dağıtılan miller ile yurt içi ve yurt dışında ücretsiz uçak ile seyahat etme, ücretsiz kayıp çalıntı kart, seyahat ve sağlık sigortası ile ücretsiz asistanlık (yol, sağlık, ev) imkânı sunulmaktadır. Bu sayede THY müşterileri, THY ile KUVEYT TÜRK arasındaki Miles&Smiles Kredi Kartı işbirliğinin bir sonucu olarak taksitli alışveriş ve kredi imkânına da sahip olmaktadırlar. Böylelikle tüketicilere sunulan ürünlerde çeşitlilik sağlanmaktadır.

(35) Ayrıca THY tarafından sunulan ek bilgilere göre Sözleşme kapsamında;

- Miles&Smiles statüye sahip bir müşterinin, Classic Plus statüye 25.000 statü mil

yerine 15.000 statü mil veya 25 uçuş ile yükselebileceği,

- Classic statüde bulunan bir müşterinin CIP Lounge’lara, Class Plus statüde

bulunması halinde ise yurt dışı CIP Lounge’lara tek seferlik giriş hakkı elde edeceği, 4 Bkz. Kılavuz 33. par.

- Tüketicilerin uçuşlardan kazandığı millere ek olarak, gerçekleştireceği her yurt içi

sekiz uçuş için 5.000, her yurt dışı sekiz uçuş için ise 15.000 mil kazanabileceği ifade edilmiştir.

(36) Öte yandan, KUVEYT TÜRK müşteri profilinin bir bölümünün faiz hassasiyetine sahip olması nedeniyle, daha önce Miles&Smiles kredi kartı işbirliklerinin oluşturduğu faydalardan yararlanamayan tüketiciler de bu anlaşmayla söz konusu faydalara erişim sağlayabilecektir. THY FFP üyeleri, bildirime konu işbirliğinin olmaması halinde sadece uçuşlardan ve THY’nin anlaşma imzaladığı sınırlı sayıda işyerinde aldıkları hizmet karşılığı mil kazanmakta iken, mevcut işbirliği ile Miles&Smiles Kredi Kartı ile yapmış oldukları alışverişlerden de mil kazanmaya devam edeceklerdir. Buna ek olarak, tüketiciler KUVEYT TÜRK’ün dağıtım kanalları vasıtasıyla da THY’nin Miles&Smiles programına dahil olabileceklerdir. Bu sayede tüketicilerin söz konusu hizmete erişiminde kolaylık sağlanmış olacaktır.

(37) Bildirime konu sözleşmeye istinaden çıkarılan kredi kartları sayesinde ortaya çıkacak maliyet avantajlarının tüketiciye yansıtılması sonucu oluşacak fiyat seviyesindeki düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, daha geniş tüketici kitlesinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi gibi koşullar tüketicinin elde edeceği faydalar kapsamında değerlendirilebilecektir. Ayrıca, işbu dosya konusu işbirliği sonucunda kredi kartları pazarında da önemli bir ürün farklılaştırması gerçekleştirilecek ve böylece tüketici tercihlerinin artması sağlanacaktır. Açıklanan tüm bu nedenlerle 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde aranan tüketici yararının sağlanmasına ilişkin şartın da gerçekleştiği değerlendirilmektedir.

c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması

(38) Bu koşul kapsamında öncelikle bildirime konu anlaşmanın etkilediği pazarların ve tarafların faaliyet gösterdikleri pazarlardaki konumlarının irdelenmesi ve dosya konusu işlem bakımından sağlayıcı konumda bulunan THY’nin pazar gücünün ortaya konulması gerekmektedir. Havayolu şirketlerinin bazı hatlarda tek başına tayin edildiği diğer hatlarda ise diğer havayolu şirketleriyle rekabet içinde faaliyet gösterdiği görülmektedir. Bu noktada söz konusu pazardaki pazar payı analizinin öncelikle havayollarının tek başına tayin edildiği hatlardaki yolcu sayısı bazında, sonrasında ise toplam yolcu sayısı bazında yapılmasının pazardaki uygulamalar göz önüne alındığında daha yararlı olacağı değerlendirilmektedir. Aşağıda Türkiye’de faaliyet gösteren havayollarının 2019 ve 2020 yıllarına ilişkin olarak tek başına tayin edildikleri yurt içi ve yurt dışı hatlardaki yolcu sayısı ve toplam yolcu sayısı bazında pazar paylarına yer verilmiştir: 5

[5] Havayolu ile yolcu taşımacılığı alanında faaliyet gösteren, Atlasjet Havacılık A.Ş.’nin 2020 yılı Şubat ayında iflas etmesi ve Onur Air Taşımacılık A.Ş.’ ni n Covid - 19 salgını nedeniyle faaliyetlerine ara vermesi neden ler iyle anılan teşebbüslerin yolcu sayısı verilerine ulaşılamamış tır.

Tablo-3: Havayolu Şirketlerinin Pazar Payları (2019 ve 2020 yılları)

Tek Başına

Toplam Yolcu

Tek Başına Tayin Edildiği Tayin Edildiği

Havayolu Şirketi Toplam Yolcu Sayısı Sayısı Bazında

Hatlardaki Yolcu Sayısı Hatlar Bazında

Pazar Payı (%)

Pazar Payı (%)

2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020

THY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabi Yazılar

(39) Havayolu şirketlerinin tek başına tayin edildikleri hatlar bakımından pazar payları incelendiğinde THY’nin söz konusu pazar bağlamında oldukça yüksek bir paya sahip olduğu görülmektedir [6]. Öte yandan, toplam yolcu sayısı bazında bakıldığında, THY’nin pazar payının tek başına tayin edildiği hatlara oranla düşük olduğu (2019 yılı itibarıyla %(…..)), en güçlü rakibi olan PEGASUS’un ise yaklaşık %(…..) payının bulunduğu görülmektedir. Öte yandan, Covid-19 salgını nedeniyle en çok etkilenen pazarlardan birinin havayolu ile yolcu taşımacılığı olduğu da belirtilmelidir. Tablo-3’ten de görüleceği üzere, havayolu ile yolcu taşımacılığı hizmeti veren teşebbüslerin satışları, pandemi koşullarında, 2020 yılı içerisinde hem tek başına tayin edildiği hatlardaki yolcu sayısı hem de toplam yolcu sayısı bakımından ciddi düşüşler yaşamıştır. Bununla birlikte 2020 yılında toplam yolcu sayısı açısından, 2019 yılına kıyasla teşebbüslerin sahip oldukları pazar paylarında belirgin farklılıklar gerçekleşmediği, söz konusu pazarda 2020 yılında THY’nin %(…..), PEGASUS’un %(…..) oranında pazar payı elde ettiği görülmektedir. THY’nin havayolu ile yolcu taşımacılığı alanında sahip olduğu pazar payının, KUVEYTTÜRK ile yapılmış olan anlaşmanın rekabet üzerindeki olumsuz etkilerinin daha fazla hissedilmesi bakımından önemli olduğu söylenebilecektir.

(40) Öte yandan, üst pazar olarak ele alınan “sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı” bakımından THY’nin sahip olduğu pazar payı da incelenmiştir. 2019 ve 2020 yılları itibarıyla havayolu şirketlerinin bankalarla yaptıkları sık uçan yolcu programına yönelik işbirlikleri kapsamında ihraç edilen aktif kredi kartı sayısına ve bahse konu kart hamillerinin gerçekleştirdikleri uçuş sayısına göre hesaplanan pazar payı verileri aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

[6] Bu durumun THY’nin sektörde sahip olduğu özel ve ayrıcalıklı durumdan kaynaklandığı söylenebilecektir. Ülkemizde iç ve dış hatlarda THY’nin sahip olduğu birtakım hakların ve ayrıcalıkların da bu bağlamda önemli olduğu kuşkusuzdur. İç hat havayolu taşımacıl ığında 2003 yılında yaşanan serbestleşmeye rağmen THY, sahip olduğu tarihsel haklar nedeniyle, uygun slotların önemli bir kısmını ve özellikle de ticari açıdan en avantajlı olanlarını elinde tutmaya devam etmiştir.

Tablo-4: FFP Kredi Kartları Sayısı ve Uçuş Sayısı Verileri

Pazar Uçuş Sayısı Pazar payı (%) Banka-Havayolu Aktif Kart

Kart Adı Payı

Şirketi Adedi 2019 2020 2019 2020

(%)

GARANTİ - THY Miles&Smiles (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

QNB-THY Miles&Smiles (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

ING Pegasus

Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler.

(41) Bu tabloya göre THY’nin GARANTİ ve QNB FİNANSBANK ile gerçekleştirdiği işbirlikleri sayesinde, uçuş sayısı bakımından, üst pazarda elde ettiği payın 2019 yılı için yaklaşık %(…..), 2020 yılı için ise %(…..) olduğu görülmektedir. Öte yandan THY’nin gerçekleştirdiği işbirliği anlaşmaları kapsamında ihraç edilmiş olan toplam aktif FFP’li kartların yaklaşık %(…..)’inin de GARANTİ ve QNB FİNANSBANK tarafından ihraç edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Diğer yandan, bankalar tarafından aktif-pasif kart ayrımı yapılmadan sunulan FFP’li kredi kartı sayıları incelendiğinde 2020 yılı itibarıyla; (…..) kartı bulunan GARANTİ’nin %(…..), (…..) kartı bulunan ING’nin %(…..), (…..) kartı bulunan QNB FİNANSBANK’ın %(…..) pazar payı elde ettiği anlaşılmaktadır.

(42) Üst pazardaki paylar bakımından oluşan bu görünümün sebebinin hem THY’nin sektörde sahip olduğu özel konumundan hem de anlaşma yaptığı bankaların sahip olduğu müşteri sayısından kaynaklandığı değerlendirilmektedir. THY’nin 2003 yılına kadar sektörde neredeyse rakibinin olmadığı, sonraları PEGASUS’un pazara girmesiyle gerçek anlamda rekabetin başladığı hususu belirtilmelidir. Buna ek olarak THY’nin uçuş gerçekleştirdiği bazı lokasyonlara PEGASUS veya pazardaki diğer oyuncuların uçuş gerçekleştirmediği dikkate alındığında THY’nin FFP programının daha geniş bir tüketici yelpazesine hitap ettiği, bu nedenle anılan program dahilinde ihraç edilen kredi kartlarının ve uçuş sayılarının yüksek olduğu anlaşılmıştır. Buna göre, teşebbüslerin sahip olduğu bu pazar payları hem geçmişten gelen bir takım özel koşullardan hem de yaptıkları işbirliklerinin daha fazla sayıda tüketiciye ulaştırılmasından kaynaklanmaktadır.

(43) Bildirime konu işlemin alt pazardaki etkilerinin değerlendirilebilmesi için üst pazar olan sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarının yanı sıra “ücretsiz/indirimli havayolu taşımacılığında seyahat avantajı sunan kartlar pazarı” nın da incelenmesi uygun olacaktır. Önceki bölümlerde açıklandığı gibi kullanıcısına seyahat avantajları sunan iki türlü kredi kartından bahsetmek mümkündür. Bunlardan ilki FFP olarak adlandırılan ve temelde doğrudan banka ile havayolu şirketi arasındaki anlaşmaya dayanarak çıkarılan kartlardır. Bu bağlamda THY ile KUVEYT TÜRK arasındaki anlaşma çerçevesinde çıkarılması planlanan Miles&Smiles Kredi Kartı’nın yanı sıra, THY ile GARANTİ ve THY ile QNB FİNANSBANK işbirliği ile çıkartılan Miles&Smiles, PEGASUS ile ING işbirliği ile çıkartılan ING Pegasus Plus Kart, tüketicilerin tercihine sunulmaktadır. Bunun yanı sıra, ATLASJET ile ODEABANK işbirliği ile çıkartılan Bank’O Atlas Kart da bir süre öncesine kadar pazarda bulunmakta iken ATLASJET’in 2020 yılının Şubat ayında pazardan çıkması sebebiyle anılan işbirliği sonlandırılmıştır. 7

[7] ODEABANK tarafından sunulan bilgilere göre, 2019 yılı itibarıyla ATLASJET ile ODEABANK işbirliği ile çıkartılan (…..) adet FFP’li kart bulunmaktadır.

(44) Ücretsiz/indirimli havayolu taşımacılığında seyahat avantajı sunan kartlar pazarında ise bankalar, herhangi bir havayolu şirketi ile FFP işbirliği yapmamış olsalar dahi, kredi kartı ile belirli miktarda alışveriş yapan müşterilerine ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı avantajı sunabilmektedir. Nitekim AKBANK’a ait Wings, YAPI KREDİ’ye ait World Platinum ve Adios, İŞ BANKASI’na ait Maximiles ve Privia Kart, GARANTİ’ye ait Shop&Fly ve American Express, HALKBANK’a ait Parafly Kart, VAKIFBANK’a ait Milplus Kart, TEB’e ait TEB Özel World Elit Kart, ALTERNATİF BANK’a ait Alternatif Bank Diners Club Card ve HSBC’ye ait sekiz farklı kredi kartı ürünü, bankaların kendi bünyelerinde geliştirdiği ücretsiz veya indirimli havayolu taşımacılığı promosyonu sunan kredi kartları olarak göze çarpmaktadır. Bu kart programları sayesinde bankalar herhangi bir havayolu şirketi ile anlaşma yapmadan da müşterilerine seyahat avantajı sunabilmektedir. Bu durumun bir sonucu olarak, “ücretsiz/indirimli havayolu taşımacılığında seyahat avantajları sunan kredi kartları pazarı”nın bankalarca sürekli yeni girişlerin yapılabildiği ve giderek büyümeye elverişli dinamik bir pazar özelliği gösterdiği söylenebilecektir.

(45) Bankaların havayolu şirketleri ile yaptığı işbirlikleri kapsamında ihraç ettikleri ve aktif FFP’li kredi kartı sayılarına göre sahip oldukları pazar payına önceki açıklamalarda yer verilmiştir. Aşağıdaki tabloda ise, 2020 yılı itibarıyla bankaların ihraç etmiş olduğu toplam kredi kartı sayıları ile bunlardan herhangi bir havayolu şirketi ile işbirliği yapmaksızın (FFP’li olmayan) ihraç ettikleri seyahat avantajı sunan kredi kartlarının sayısı yer almaktadır:

YAPIKREDİ (…..) (…..) (…..) (…..)

QNB

(…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler ve Raportörlerce Yapılan Hesaplamalar

[8] Tablo - 4’teki veriler havayolu şirketlerinden elde edilen ve aktif FFP’li kredi kartlarına işaret eden verilerdir. Bu t abloda yer alan veriler ise bankalar tarafından aktif - pasif kart ayrımı yapmadan sunulan kredi kartı sayılarına işaret etmektedir.

9 Toplam kredi kartı sayısı, Bankalararası Kart Merkezi tarafından sunulan verilerden elde edilmiş olup, tabloda yer verilen bankaların kredi kartı sayısı bakımından pazar paylarının hesaplanmasında kullanılmıştır. https://bkm.com.tr/kart-sayilari/ (Erişim Tarihi: 01.05.2021)

(46) Yukarıdaki tablodaki verilere bakıldığında, KUVEYT TÜRK’ün THY ile işbirliği haricinde ihraç ettiği başkaca seyahat avantajı sunan kartının bulunmadığı, dolayısıyla pazar payının olmadığı görülmektedir. KUVEYT TÜRK, Sağlam Kart adlı kredi kartıyla kredi kartı pazarında %(…..) pazar payına sahip olmakla birlikte, söz konusu kredi kartının faizsiz bankacılık prensipleri gereği diğer bankaların kredi kartlarından bir ölçüde ayrıştığı değerlendirilmektedir. Kredi kartı ürününün temel özelliklerinden biri taksitlendirme sistemidir. Sağlam Kart, diğer konvansiyel bankaların kredi kartlarından farklı taksitlendirme özelliklerine sahiptir. Sağlam Kart kullanan bir tüketici yasal zorunluluk ile getirilen taksit sınırlamaları hariç olmak üzere, yapacağı alışveriş öncesinde kullanacağı kartın taksit sayını kendi tercihine göre belirleyebilmektedir [10]. Örneğin aynı gün içerisinde bu kartla yapılacak iki farklı alışveriş için, ilk alışverişin dört taksitle, ikinci alışverişin altı taksitle gerçekleşmesini isteyen bir tüketicinin, banka kanalları (internet şubesi, mobil uygulama, sms) aracılığıyla kartın taksit sayısını her alışveriş öncesinde değiştirmesi gerekmektedir. [11] Dolayısıyla tüketici, yasal zorunluluklar ve kampanyalar hariç olmak üzere yapacağı alışverişlerin farklı taksitlendirilmesini istediği her durumunda taksit sayısını belirlemek/değiştirmek durumunda kalmaktadır. Ayrıca, söz konusu taksitlendirme işlemi için herhangi bir kampanya bulunmadığı takdirde [12], taksit sayına göre vade farkı yansıtılmaktadır. Bu yönüyle Sağlam Kart’ın konvansiyonel bankaların kredi kartlarına, dolayısıyla THY ile FFP kapsamında işbirliği anlaşması yapan GARANTİ ve QNB FİNANSBANK kredi kartlarına yakın ikame olmadığı da söylenebilecektir.

(47) THY ile FFP kapsamında işbirliği anlaşması yapan ilk bankanın GARANTİ olması ve GARANTİ’nin sahip olduğu toplam kredi kartı müşterilerinin sayısının yüksek olmasının, yukarıda Tablo-4’te sunulan oranları açıklar nitelikte olduğu, bir başka deyişle GARANTİ’nin Miles&Smiles kredi kartı kullanıcı sayısının FFP’li kredi kartları pazarındaki rakipleri olan QNB FİNANSBANK ve ING’ye kıyasla fazla olmasında etkili olduğu söylenebilecektir. Kredi kartları pazarında ise, en büyük oyuncu olarak %(…..) pazar payı ile YAPIKREDİ’nin faaliyet gösterdiği, YAPIKREDİ’yi, %(…..) pazar payına sahip GARANTİ ve %(…..) pazar payına sahip olan ZİRAAT’in yakından takip ettiği görülmektedir. Ayrıca, sırasıyla %(…..), %(…..), %(…..), %(…..) ve %(…..) paya sahip olan İŞBANKASI, AKBANK, QNB FİNANSBANK, VAKIFBANK ve HALKBANK’ın pazardaki diğer büyük oyuncular olduğu anlaşılmaktadır.

(48) Bunun yanı sıra, herhangi bir havayolu şirketi ile işbirliği yapmaksızın (FFP’li olmayan) ihraç ettikleri seyahat avantajı sunan kredi kartları bakımından bankalar değerlendirildiğinde, %(…..) pazar payı ile YAPIKREDİ’nin kredi kartları pazarında olduğu gibi seyahat avantajı sunan kredi kartı sayısı bakımından da lider oyuncu olarak faaliyetlerini sürdürdüğü, onu sırasıyla %(…..) pazar payına sahip olan İŞBANKASI’nın, %(…..)’lik pazar payı ile HSBC’nin ve %(…..) pazar payı ile AKBANK’ın izlediği görülmektedir. FFP’li kredi kartları bakımından (…..) olan GARANTİ’nin ise, seyahat avantajları sunan kart sayısı bakımından (…..) büyük oyuncu olduğu söylenebilecektir.

(49) Yukarıda anlatılan pazar dinamikleri doğrultusunda, ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması şartına ilişkin olarak değerlendirilmesi gereken hususlardan biri, alıcı konumunda bulunan KUVEYT TÜRK’e getirilen rekabet

[10] Sağlam Kart ile 100 TL ve üzeri işlemler taksitlendirebilmekte ve taksit sayısı 2 – 12 arasında belirlenebilmektedir.

[11] http://www.saglamkart.com.tr/taksit.aspx (Erişim Tarihi: 01.05.2021)

[12] Sağlam Kart, Sağlık ve Eğitim sektöründe vade farksız 5 taksit yapmaktadır. https://www.kuveytturk.com.tr/bireysel/kartlar/saglam-kart (Erişim tarihi: 01.05.2021)

etmeme yükümlüğüdür. Sözleşme’de; KUVEYT TÜRK’ün THY’den başka bir havayolu şirketi ile uçuş mili ve uçuş kazanma/harcamaya yönelik alternatif işbirlikleri kuramayacağı düzenlenmektedir. Bu nedenle, bahse konu yükümlülüğün kapsamının, pazarın kapanma riski bakımından ele alınması gerekmektedir.

(50) Bildirime konu Sözleşme’de KUVEYT TÜRK’e getirilen rekabet etmeme yükümlüğünün kapsamı, bu bankanın başka havayolu şirketleri ile yapacağı ve incelenen Sözleşme’deki uygulamaya alternatif teşkil edebilecek işbirlikleri ile sınırlıdır. KUVEYT TÜRK, Türkiye’de THY dışında başka bir havayolu şirketi ile Sözleşme’de anlatılan uygulamaya alternatif oluşturmamak kaydıyla (uçuş mili ve uçuş kazanma/harcamaya yönelik işbirlikleri dışında) işbirlikleri yapmakta serbest olacaktır. Benzer şekilde, söz konusu bankanın seyahat avantajı sunan kredi kartı çıkarmasının da önünde engel bulunmamaktadır. Mevcut anlaşmanın tarafı KUVEYT TÜRK’ün toplam kredi kartları pazarı bakımından önemli bir varlık göstermemesi ve halihazırda seyahat avantajı sunan kartının da bulunmadığı dikkate alınarak, incelemeye konu anlaşmanın mevcut iki anlaşmaya ilave olarak yaratacağı rekabeti kısıtlayıcı etkinin oldukça düşük olacağı, bir başka deyişle rakip havayolu firmalarının “sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı”nda yapacakları işbirliği anlaşmaları bakımından pazar kapama etkisinin oluşmayacağı değerlendirilmektedir. İncelemeye konu Sözleşme ile KUVEYT TÜRK’e getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün yanı sıra en çok kayrılan müşteri koşulu da, KUVEYT TÜRK’ün kredi kartları pazarında önemli bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle rakip havayolu firmaları bakımından pazar kapama etkisi yaratılmasına yol açmayacaktır.

(51) Pazar dinamikleri ışığında ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmamasına ilişkin olarak değerlendirilmesi gereken hususlardan diğeri, THY’nin incelemeye konu anlaşma yapacağı banka sayısını (…..) banka ile sınırlamasının olası etkileridir. Bu çerçevede, “sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı” dahilinde anlaşma yapılan bankaların havayolu firmalarının müşterileri bakımından ne ölçüde önem taşıdığı ve ilgili kartların ödemelerden ne ölçüde pay aldığı da bu değerlendirmede önemlidir. Bu kapsamda THY’nin kendi sadakat programı kapsamında çıkardığı Miles&Smiles kartına da değinmek uygun olacaktır. Tüketiciler herhangi bir banka müşterisi olmadan da doğrudan THY’den Miles&Smiles kartı edinebilmekte ve uçuşlarından mil kazanabilmektedir. Bu kart, banka/kredi kartları gibi bir ödeme aracı olarak kullanılamasa dahi, bu kartın hamilleri başta THY olmak üzere diğer program ortağı havayolu firmaları ile yapacakları uçuşlardan, beyaz eşyadan mobilyaya birçok kategoride ürün bulunan “https://www.shopandmiles.com” üzerinden yapacakları alışverişlerden ve çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren Miles&Smiles program ortaklarından [13] bu kart ile yapacakları alışverişlerden, mil kazanmakta ve bu milleri aynı kanallardan harcayabilmektedir. Dolayısıyla THY müşterileri bakımından sadakat programının sunduğu avantajlardan yararlanmanın tek yolunun anlaşma tarafı bankalarca piyasaya sürülen kartlara sahip olmak olmadığı anlaşılmaktadır.

(52) Aşağıdaki tabloda ise THY’nin sadakat programı kapsamında çıkardığı Miles&Smiles kart hamili yolcularının gerçekleştirdiği uçuş sayıları ile bankalar (GARANTİ ve QNB FİNANSBANK) ile olan işbirliği çerçevesinde çıkarılan kredi kartlarına sahip yolcuların gerçekleştirdiği uçuş sayılarına da yer verilmiştir:

[13] Program Ortakları | Miles&Smiles | Türk Hava Yolları ® (turkishairlines.com) (Erişim tarihi: 01.05.2021)

Tablo-6:THY’nin Miles&Smiles Programı Dahilinde Gerçekleştirdiği Uçuşların Sayısı

THY’nin kendi Miles&Smiles

Miles&Smiles

Miles&Smiles QNB

GARANTİ

kart sahibi

sayısı sayısı yararlanarak kart sahibi

yolcuların uçuş

uçan yolcuların yolcuların uçuş

sayısı

uçuş sayısı sayısı

Sayı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Toplam uçuş

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

sayısına oranı

2019 Toplam FFP’li

uçuş sayısına (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

oranı

Sayı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Toplam uçuş

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

sayısına oranı

2020 Toplam FFP’li

uçuş sayısına (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

oranı

Kaynak: THY’nin cevap yazısı

(53) Tablodan görüleceği üzere, 2019 ve 2020 yıllarında THY’nin gerçekleştirdiği toplam uçuş sayısının %(…..)’ye yakın bir kısmı Miles&Smiles programı kapsamında gerçekleşmiştir. Miles&Smiles programı kapsamındaki uçuşların 2019 yılında yaklaşık %(…..)’ü, 2020 yılında ise yaklaşık %(…..)’u bankalarla yapılan işbirlikleri dâhilinde ihraç edilen kredi kartlarına bağlı olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla “sık uçan yolcu programı mil alım/satım pazarı” dahilinde anlaşma yapılan bankaların havayolu firmalarının müşterileri bakımından yapılan ödemelerde ağırlıkla tercih edilir nitelikte olmadığı söylenebilecektir. Bu çerçevede bankalar bakımından THY’nin uçuşlarına yapacakları ödemelerde kredi kartı kullanmak isteyen müşterilerin yaptığı alımlarda sadakat programı anlaşmalı bankaların kartlarının önemli bir pay almadığı görülmektedir.

(54) Nitekim FFP’li kartlarla birlikte kart hamiline avantajlı seyahat etme imkânı sunan diğer kart programlarına bakıldığında, FFP’li kart sunmasının yanı sıra seyahat avantajı sunan kart da çıkaran GARANTİ’nin yanı sıra, başta YAPI KREDİ olmak üzere, İŞ BANKASI, AKBANK ve HSBC’nin de hamiline harcadıkça mil kazanma ve kazandığı millerle başta avantajlı uçak bileti almak üzere diğer seyahat avantajları sağlayan kartlar ihraç ettiği görülmektedir. Söz konusu bankalar kart sayıları bakımından pazarda önemli oyunculardır. Bu çerçevede hava yolu taşımacılığı bakımından önemli pazar gücüne sahip THY’nin incelemeye konu anlaşmayı (…..) banka ile sınırlaması ve GARANTİ ve QNB FİNANSBANK’a ek olarak incelemeye konu sözleşmenin de KUVEYT TÜRK ile imzalaması rakip bankalar bakımından pazar kapama etkisi doğurmayacaktır.

(55) Öte yandan, seyahat avantajı sunan kredi kartları pazarında faaliyet gösteren bankaların, müşterilerini havayolu şirketleri ile yapılan anlaşmalar kapsamında sadece tek bir havayolu şirketinde ve genellikle havayolu şirketinin belirleyeceği koşullar çerçevesinde (mil kullanım değerleri, vergiler vb.) bu hizmetten faydalandırdığı, ancak bu durumun bankanın müşterilerine sağlamak istediği farklı seyahat avantajlarını (özel destinasyonlar, turlar, konaklama faydaları vb.) engelleyerek müşteri memnuniyetsizliği yaratacağı düşüncesiyle, bu anlaşmaların tercih edilmediği ifade edilmiştir. Ek olarak, havayolu şirketlerinin bankalardan talep ettikleri işbirliği bütçeleri,

bankaların söz konusu işbirliği için ayırmak istedikleri bütçelerden fazla olabileceği gibi gerekçelerle de bankaların bu tür işbirliklerine sıcak bakmayabildikleri görülmektedir. Yine bazı bankalar, bildirime konu anlaşmanın dünyada sık rastlanan işbirliği türlerinden olduğunu ve kendileri açısından rekabeti olumsuz etkilemeyeceğini ifade etmişlerdir. Bu çerçevede, kart ihraç eden kuruluşların bir havayolu şirketiyle anlaşma yapmaksızın seyahat avantajı sunan kredi kartları çıkarabilmesi ve söz konusu kartın müşterilerine herhangi bir havayolu şirketiyle bağlı olmaksızın uçuş promosyonları sunabilmesi, bildirime konu Sözleşme’nin ilgili pazarlardaki rekabet karşıtı etkilerinin bu aşamada riskli seviyelere ulaşmayacağını göstermektedir.

(56) Yukarıda yer verilen bilgiler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, bildirim konusu işbirliği ile ilgili pazarların önemli bir kısmında bu aşamada rekabetin ortadan kalkmayacağı, dolayısıyla bildirim konusu Sözleşme ile 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde aranan üçüncü şartın da gerçekleştiği değerlendirilmektedir. d) Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması

(57) Bildirim Formunda, Sözleşme’nin herhangi bir bankanın seyahat avantajı sunan kredi kartı pazarına girmesini engellemeyeceği gibi hiçbir havayolunun da bu şekilde müşteri kazanımına imkân tanıyan uygulama yapmasının önüne geçmeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca, söz konusu Sözleşme ile pazarda faaliyet gösteren diğer banka ve havayolu şirketleri arasında yeni işbirliklerinin kurulmasını da engellemeyeceği, getirilen rekabet yasaklarının hizmetlere ilişkin kalitenin artırılması ve yeknesaklığın sağlanması açısından gerekli olduğu ve önem arz ettiği ifade edilmiştir.

(58) Muafiyetin ilk şartı kapsamında Sözleşme taraflarınca diğer faydalara ilişkin olarak; (…..).

denildiği görülmektedir. Bireysel muafiyet incelemesinin son koşulunun sağlanması için bildirime konu Sözleşme’de yer alan rekabeti sınırlayıcı hükümlerin, taraflarca ifade edilen bu etkinlik kazanımlarının sağlanması için gerekli ve zorunlu olması gereği aranmaktadır.

(59) İnceleme konusu faaliyete ilişkin olarak, rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmamasına yönelik koşul açısından, Sözleşme’’nin 1.1.2. maddesinde yer alan THY’nin (…..) ve 1.1.3. maddesinde yer alan (…..) yönelik hükümler incelenmiştir.

(60) Söz konusu koşulun sağlanıp sağlanmadığına ilişkin yukarıda yer verilen sözleşme hükümleri değerlendirilmeden önce, THY’nin FFP’li kart ihracı işbirlikleri bakımından çoklu banka sürecine geçmeden önceki durum incelenmiştir. Söz konusu döneme yönelik olarak Kurul tarafından alınan kararlarda yapılan değerlendirmelerde THY’ye tek alıcıya sağlama yükümlülüğün getirildiğine yönelik tespitler bulunmaktadır. [14] Bu bağlamda işbu dosya kapsamında THY’ye getirilen bu rekabeti sınırlayıcı yükümlülüğün kapsamının “(…..)” ifadesine yer verilerek daraltılmış olduğu ve ayrıca THY’nin kendisinden toplu bilet almak isteyen bankalara indirimli bilet satmasına engel bulunmadığı belirtilmelidir. Dolayısıyla, THY’ye getirilen yükümlülük, diğer bankaların THY’den indirimli bilet alarak alt pazarda KUVEYT TÜRK ile rekabet etmesini engellemeyeceği, bu yönüyle anılan kısıtlamanın sadece FFP Kredi Kartı İşbirliği ile sınırlı olduğu değerlendirilmektedir. Buna ek olarak, THY’nin kendi sadakat programı

[14] Kurulun 09.09.2009 tarih ve 09 - 41/994 - 251 sayılı, 01.11.2012 tarih ve 12 - 53/1511 - 529 sayılı, 07.09.2017 tarih ve 17 - 28/465 - 204 sayılı kararları

kapsamında çıkardığı Miles&Smiles kartlarının bulunduğunu da tekrar vurgulamak uygun olacaktır. Önceki bölümlerde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, THY’nin kendisine ait Miles&Smiles kartı THY’nin sık uçan yolcu programının bir ürünü olup üyeler, anılan program kapsamında THY ve Star Alliance üyesi havayolu firmalarıyla yaptıkları uçuşlardan ve anlaşmalı program ortaklarından yaptıkları harcamalardan mil kazanmakta ve bunları aynı kanallardan harcayabilmektedir.

(61) THY; FFP programı kapsamında işbirliği yapacağı bankaları seçme yöntemine ilişkin olarak, çoklu banka sürecine geçiş kararı ile birlikte, Miles&Smiles Kredi Kartı’na ilişkin tekliflerin iletilebilmesi adına, bankaların kendilerince davet edildiğini, teklif verecek bankalara ilişkin belirli bir tutarda özkaynak, aktif büyüklük, karlılık, şube sayısı gibi herhangi bir teknik şart getirilmediğini bildirmiştir. Bu anlamda bahse konu ihaleye bütün bankaların katılabildiği anlaşılmaktadır. Buna ilaveten, THY; Miles&Smiles programının belirli bir marka imajını haiz, müşteri memnuniyetini ön planda tutan ve yolculara belirli bir hizmet kalitesi sunmayı hedefleyen bir program olduğunu, buna karşın her ödeme kuruluşunun bu seviyede hizmet sunmasının mümkün olmaması neticesinde, pazardaki her oyuncu ile işbirliği gerçekleştirilemediğini, bankalar tarafından iletilen tekliflerin bu çerçevede değerlendirildiğini ifade etmiştir.

(62) THY’nin FFP’li kart ihracı için işbirliği yapacağı bankaları belirli bir seçim kriteri çerçevesinde seçilecek (…..) banka ile sınırlaması; yeknesalık ve kalite standardına erişim noktasında kalitenin artmasına, THY’nin gelir optimizasyonunun sağlanabilmesine, marka imajının korunmasına, ayrıca Miles&Smiles kredi kartının tanıtımı, reklamı, pazarlanması, iletişimi için banka tarafından yapılacak harcamalara ilişkin ortaya çıkabilecek bedavacılık sorununu da bir ölçüde gidermeye yönelik bir husus olarak değerlendirilebilecektir. Bu bakımdan THY’ye getirilen ve işbirliği yapabileceği bankaların sayısını sınırlayan rekabeti kısıtlayıcı hükmün gereklilik arz ettiği ve bu şartla elde edilmek istenen amacın ötesinde rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlamayacağı değerlendirilmektedir.

(63) Sözleşme’de KUVEYT TÜRK’e aynı nitelikte bir işbirliğinin başka bir havayolu firması ile yapılamaması ve başka kartlarla havayolu firmalarına tanınan ödül ve taksit imkanlarının Miles&Smiles Kredi Kartı’na tanınan imkanlardan daha cazip olmaması yükümlülüklerinin getirilmesinin de THY’nin marka imajının korunması, yeknesaklık ve kalite standardının sağlanmasını teminen olduğu söylenebilecektir. KUVEYT TÜRK’ün kredi kartları pazarında yalnızca %(…..) oranında bir paya sahip olduğu, dolayısıyla söz konusu pazarda önemli bir varlık göstermediği ve yukarıda yer verilen hususlar birlikte göz önüne alındığında sözleşme kapsamında KUVEYT TÜRK’e getirilen kısıtlamaların da anlaşma ile hedeflenen etkinlik kazanımlarına erişmek için zorunlu olandan daha fazla sınırlayıcı olmamasına yönelik şartı karşıladığı kanaatine varılmıştır.

(64) Diğer yandan bildirime konu Sözleşme’nin 3.2. maddesinde, Sözleşme’nin (…..) süreyle geçerli ve yürürlükte olacağı, bu sürenin sonunda tarafların (…..) öncesinden karşılıklı anlaşması şartıyla sözleşmeyi (…..) daha uzatılabilecekleri ifade edilmiştir. Dolayısıyla, sözleşmenin süresi temel olarak (…..) olarak öngörülmekle birlikte, tarafların mutabık kalması durumunda sözleşme en fazla (…..) süreyle geçerli olabilecektir. Kural olarak hakim durumda olmayan teşebbüslerin bir ila beş yıl arasındaki rekabet etmeme yükümlülüğü içeren anlaşmalarının muafiyet alabilmeleri bu anlaşmaların rekabeti azaltıcı ve artırıcı etkilerinin dengelenmesine bağlıdır. Öte yandan beş yılı aşan bu yöndeki anlaşmalar birçok yatırım türü için ileri sürülen etkinliklere ulaşmak için gerekli görülmez veya bu etkinlikler pazar kapama etkisini

dengelemeye yeterli değildir. Bu bağlamda THY’nin halihazırda üst pazarda hakim durum seviyesinde pazar gücü bulunması nedeniyle, her ne kadar KUVEYT TÜRK toplam kredi kartları pazarı önemli bir oyuncu olmasa da, FFP’li kartlara bağlı satışlarının toplam satışlar içindeki oranının artması ihtimali de dikkate alınarak Sözleşme’nin piyasa üzerinde doğurduğu etkilerin belirli aralıklarla değerlendirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Bu nedenle muafiyet süresinin beş yıl ile sınırlı tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

(65) Sonuç olarak, bildirime konu Sözleşme’nin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı hükümler içerdiği, bu nedenle menfi tespit belgesi verilemeyeceği, ayrıca 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı, ancak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca gereken şartları taşıması nedeniyle anılan Sözleşme’ye yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak beş yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasının uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

H. SONUÇ

(66) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

- Türk Hava Yolları A.O. ile Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş. arasında

25.12.2019 tarihinde imzalanan “THY Frequent Flyer Programı Miles&Smiles

Kredi Kartı İşbirliği Sözleşmesi”ne, içerdiği rekabeti kısıtlayıcı hükümler

nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi

verilemeyeceğine,

- “THY Frequent Flyer Programı Miles&Smiles Kredi Kartı İşbirliği

Sözleşmesi”’nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden

yararlanamayacağına,

- Bununla birlikte “THY Frequent Flyer Programı Miles&Smiles Kredi Kartı İşbirliği

Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında yürürlüğe girdiği

tarihten başlayarak 5 (beş) yıl süre ile bireysel muafiyet tanınmasına

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.