teşebbüsün muhataplarının eşit durumda olduklarının, teşebbüsün eşdeğer işlemlerle eşit koşullardaki muhataplarına farklı fiyatlar uygulamakta olduğunun ve bu suretle müşteriler arasında farklılıklar yaratıldığının ispatlanması gerekir.
Kanun’un 3. maddesine göre hakim durum, belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücünü, ifade eder.
Erdem Gıda, yukarıda değinildiği gibi, Mersin ilinde yetkili Çaykur bayiliği yapan üç teşebbüsten biridir. Genel olarak siyah çay pazarında yoğun bir rekabetin yaşandığı
1
önceki Kurul kararlarında da tespit edilmiştir. Diğer yandan Çaykur bu pazarda %.......... pazar payı ile lider konumundadır. Pazarda ayrıca Lipton, Doğuş, Ofçay gibi güçlü ve büyüyen teşebbüsler faaliyet göstermektedir. Pazardaki durumu Mersin özelinde değerlendirmek gerekirse, Mersin’de Erdem Gıda dışında iki Çaykur bayiinin daha bulunması dolayısıyla müşterilerin Erdem Gıda’nın çay fiyatını yükseltmesi halinde diğer Çaykur bayilerinden çay temin imkanları bulunmaktadır. Birebir aynı ürünleri satan iki teşebbüsün daha bulunduğu bir pazarda bir teşebbüsün rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket etmesi ancak bu teşebbüs lehine birtakım ayrıcalıklı hakların bulunmasına bağlıdır. Dosya mevcudundan, Erdem Gıda’nın bu tür bir hakkının olmadığı anlaşılmaktadır. Neticede Erdem Gıda’nın Mersin ilindeki çay pazarında hakim durumda bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla, hakim durumda olmayan Erdem Gıda hakkındaki başvuruda yer alan iddiaların Kanun’un 6. maddesi kapsamında ayrımcılık olarak nitelendirilmeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
I.3.2.2. Beğeni Market’in başvuru sahibinin çay alım fiyatından daha düşük fiyatla çay satışı yaptığı iddiasının 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği.
Başvuruda esas olarak, şu an sonlandırılmış da olsa, Beğeni Market’in, başvuru sahibinin çay alım fiyatından daha düşük fiyatla çay satışı yaptığı iddia edilerek, bu durumdan kaynaklanan mağduriyetten yakınılmaktadır. Belirli bir piyasada bir teşebbüsün düşük fiyatlar uygulaması ancak belirli koşulların varlığı halinde Kanun’un 4. veya 6. maddesi kapsamında rekabet ihlali olarak nitelendirilebilir. Yukarıda da değinildiği üzere teşebbüslerin tek taraflı eylemlerine Kanun’un 4. maddesini uygulamak mümkün değildir. Dolayısıyla bir uygulamanın Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için uygulamaya dahil olan birden fazla teşebbüsün varlığı aranmaktadır. Başvurudan Beğeni Market’in düşük fiyat uygulamasının çok taraflı bir uygulama olmayıp bireysel olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle Beğeni Market’in düşük fiyatlarla çay satışı yaptığı iddiasının Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek hususlardan olmadığı kanaatine varılmıştır.
190
Diğer yandan Kanun’un 6. maddesinin (a) bendine göre, rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler, kötüye kullanma olarak nitelendirilmiştir. Buna göre, bir teşebbüsün düşük fiyatlar uygulamak suretiyle rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırması, teşebbüsün hakim durumda olması halinde hakim durumun kötüye kullanması olarak değerlendirilebilir. Bu noktada Beğeni 1 18.6.2009 tarih, 09-29/604-144 sayılı Kurul kararında, Çaykur’un yüksek bir pazar payı ile pazar lideri olduğu ancak Unilever, Doğuş gibi güçlü rakipleri karşısında yıllar içinde pazar kaybetmekte olduğu tespiti yapılmıştır.