Piliç eti üretiminde faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Ömer TORLAK

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,

Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK

B. RAPORTÖRLER: Cumhur Atalay HATİPOĞLU, Bahar ERSOY ZENGİN, Mehmet

GERÇEK, Ömer Volkan YAZAR, Ahmet SAĞDUYU

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır

D. HAKKINDA SORUŞTURMA

YAPILANLAR:

1. Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneği ve

2. Beypi Beypazarı Tarımsal Üretim Paz. San. ve Tic. A.Ş.

Temsilcileri: Av. Bülent Turhan GÜNDÜZ

Filistin Sok. No:17/2 GOP, Ankara

3. Abalıoğlu Yem - Soya ve Tekstil Sanayi A.Ş. ve

4. Şenpiliç Gıda San. A.Ş.,

Temsilcileri: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN

Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu-Beşiktaş, İstanbul

5. Ak Piliç Tic. Ltd. Şti.

Temsilcileri: Av. Mustafa ŞIVGIN, Av. Meryem Kübra ŞIVGIN

Büyükdere Cad. Kaynak Apt. No: 157/11, Zincirlikuyu, İstanbul

6. As Tavukçuluk Tarım İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Temsilcisi: Av. Filiz ERBAŞ

Küçükbakkalköy, Kayışdağı Cad. Metal İş Merkezi, No:37/83 K:9 Ataşehir, İstanbul

7. Bakpiliç Entegre Tavukçuluk A.Ş.

Fevzi Çakmak Mahallesi, Turgut Özal Bulvarı, No:1 Yenikent, Ankara

8. Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.

Temsilciler i: Av. Zümrüt ESİN, Sinan DİNİZ, Cem UÇAN

Ebulula Mardin Cad. Gül Sok. No:2 Maya Park Tower 2, Beşiktaş, İstanbul

9. Bupiliç Entegre Gıda San. Tic. A. Ş.

Temsilcisi: Dr. M. Fevzi TOKSOY, Bahadır BALKI

Çamlıca Köşkü, Francalacı Sok. No:28 Arnavutköy, İstanbul

10. CP Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş.

Temsilcisi: Av. Müge Fethiye SAVAŞERİ

Büyükdere Cad. Akıncı Bayırı Sok. No:6 Mecidiyeköy/İSTANBUL

11. Ege - Tav Ege Tarım Hayvancılık Yat. Tic. ve San. A.Ş.

Temsilcileri: Av. Senem DENKTAŞ

Büyükdere Cad. No:199 Levent, İstanbul

12. Er Piliç Ent. Tav. Ürt. Paz. ve Tic. A.Ş.

Temsilcisi: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Armanç CANBEYLİ, Av. Ramiz ARSLAN Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza K:11-12 Şişli, İstanbul

13. Garip Tavukçuluk Gıda ve Yem San. Tic. A.Ş.

Temsilcisi: Doç. Dr. Aydın ÇELEN

Meksika Cad. No:19/11 Ümitköy, Çankaya, Ankara

14. Pilyem Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve

15. Şahin Tavukçuluk Yem Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş.,

Temsilcileri: Doç. Dr. Aydın ÇELEN

Meksika Cad. No:19/11 Ümitköy, Çankaya, Ankara

16. Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş.

Temsilcisi: Av. Şahin YAVUZ

Levent Mah. Cömert Sok. No:1 Yapı Kredi Plaza C Blok 40 Kat: 17 Beşiktaş, İstanbul

17. Hastavuk Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş.

Temsilcisi: Av. Ahmet Buğra AYDIN

Maslak Mah. Ahi Evran Cad. Polaris Plaza No: 21 Kat: 13 Daire: 59 Sarıyer, İstanbul

18. Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşl. San. ve Tic. A.Ş.

Temsilcisi: Av. Yunus EGEMENOĞLU, Av. Ayşeg ül YİĞİT, Av. Sezen YILMAZ Vadistanbul Bulvar, Ayazağa M. Cendere Cad. No:109 B1 B Blok Kat:25 Ofis No:56 Sarıyer 34418, İstanbul

19. Tad Piliç Fenni Yem San. ve Tic. Ltd. Şti.

Temsilcisi: Av. Hilal SOLAK

Havaalanı OSB, Ökkeş Yiğit Bulvarı, No:1 Oğuzeli, Gaziantep

20. Yemsel Tavukçuluk Hayvancılık Yem Hammaddeleri San. ve Tic. A.Ş.

Organize San. Bölgesi Sakarya Cad. No: 5/1 Kutlukent, Samsun

E. DOSYA KONUSU: Piliç eti üretiminde faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054

sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.

(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru ve eklerinde yer alan belgelerde özetle,

- Beyaz et sektöründe faaliyette bulunan; Erpiliç Ent. Tav. Ürt. Paz. ve Tic. A.Ş. 1

(ERPİLİÇ), Şenpiliç Gıda San. A.Ş. (ŞENPİLİÇ), Abalıoğlu Yem-Soya ve Tekstil

Sanayi A.Ş. (ABALIOĞLU), Beypi Beypazarı Tarımsal Üretim Paz. San. ve Tic.

A.Ş. (BEYPİLİÇ), Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşl. San. Tic. A.Ş.

(KESKİNOĞLU), Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş. (GEDİK),

Hastavuk Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. (HASTAVUK) ve Banvit

Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. (BANVİT) isimli teşebbüslerin zaman

zaman bir araya gelerek bayilere yönelik piliç eti fiyatlarını belirledikleri,

Dosya sürecinde teşebbüsün nevi değişmiş, Erpiliç Ent. Tav. Ürt. Paz. ve Tic. Ltd. olan unvanı Erpiliç

Ent. Tav. Ürt. Paz. ve Tic. A.Ş. olmuştur.

- Bahse konu sekiz firmanın öncülüğünü ERPİLİÇ’in yaptığı, toplantıları ve söz

konusu teşebbüsler arasındaki iletişimi ERPİLİÇ’in pazarlamadan sorumlu en üst

düzey yöneticisinin organize ettiği, bu kişinin ABALIOĞLU, GEDİK, BANVİT,

BEYPİLİÇ yöneticilerinin tamamı ile iletişim halinde olduğu,

- Söz konusu birlikteliği dışarıdan takip eden; CP Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş.

(CP), As Tavukçuluk Tarım İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ASTAVUK), Bupiliç Entegre

Gıda San. Tic. A.Ş. (BUPİLİÇ) ve Bakpiliç Entegre Tavukçuluk A.Ş. (BAKPİLİÇ)

gibi firmaların da bulunduğu,

- ASTAVUK’un; CP, Ege-Tav Ege Tarım Hayvancılık Yat. Tic. ve San. A.Ş. (EGE-

TAV), Yemsel Tavukçuluk Hayvancılık Yem Hammaddeleri San. ve Tic. A.Ş.

(YEMSEL), BAKPİLİÇ gibi daha küçük işletmelerin öncülüğünü yaptığı ve iletişimi

sağladığı,

- Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneği (BESD-BİR) toplantılarının

öncesinde veya sonrasında teşebbüsler arası kurulan iletişim yoluyla fiyatlara

birlikte zam yapıldığı,

- Beyaz et üreticilerinin bayilere satış fiyatları incelendiğinde, yaşanan fiyat

artışlarının yıllık enflasyon oranının çok üzerinde gerçekleştiğinin görülebileceği,

kimi ürün gruplarında bu oranın son altı aylık dönemde %75’lere ulaştığı, ihracat

satış fiyatları ile yurt içi satış fiyatları mukayese edildiğinde de yurt içi satış

fiyatlarının yüksek olduğunun anlaşılacağı,

- Özellikle Ekim 2016–Mayıs 2017 döneminin başındaki ve sonundaki ERPİLİÇ

fiyat listelerinin karşılaştırılması sonucunda çoğu ürünün liste fiyatlarında %60’ın

üzerinde artış gerçekleştiğinin görüleceği

ifade edilerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiştir.

(2) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 25.04.2017 tarih ve 2840 sayı, 07.06.2017 tarih ve 4013 sayı, 15.06.2017 tarih ve 4240 sayı ile intikal eden başvuru üzerine düzenlenen 10.05.20 17 tarihli, 2017 - 3 - 31/İ İ sayılı İlk İnceleme Raporu, 15.05.2017 tarihi Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve 17 - 16/241 - M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(3) Önaraştırma safhasında, 13.06.2017 ve 14.06.2017 tarihlerinde BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, BANVİT, KESKİNOĞLU, ABALIOĞLU, HASTAVUK ve GEDİK’te yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Önaraştırma safhasında ayrıca söz konusu teşebbüslerden bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, bu kapsamda BEYPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 21.06.2017 tarih ve 4424 sayı, 03.07.2017 tarih ve 4683 sayı, 11.07.2017 tarih ve 4950 sayı; ERPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 04.07.2017 tarih ve 4707 sayı, 10.07.2017 tarih ve 4902 sayı; ŞENPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 22.06.2017 tarih ve 4461 sayı, 05.07.2017 tarih ve 4744 sayı, 05.07.2017 tarih ve 4795 sayı, 06.07.2017 tarih ve 4799 sayı, 06.07.2017 tarih ve 4822 sayı, 13.07.2017 tarih ve 5036 sayı; BANVİT tarafından gönderilen cevabi yazılar 21.06.2017 tarih ve 4412 sayı, 05.07.2017 tarih ve 4759 sayı, 06.07.2017 tarih ve 4798 sayı, 07.07.2017 tarih ve 4891 sayı, 11.07.2017 tarih ve 4952 sayı; KESKİNOĞLU tarafından gönderilen cevabi yazılar 21.06.2017 tarih ve 4423 sayı, 04.07.2017 tarih ve 4727 sayı, 05.07.2017 tarih ve 4760 sayı, 11.07.2017 tarih ve 4949 sayı; ABALIOĞLU tarafından gönderilen cevabi yazılar 05.07.2017 tarih ve 4785 sayı, 05.07.2017 tarih ve 4791 sayı, 11.07.2017 tarih ve 4953 sayı; HASTAVUK tarafından gönderilen cevabi yazılar 21.06.2017 tarih ve 4433 sayı,

23.06.2017 tarih ve 4504 sayı, 04.07.2017 tarih ve 4723 sayı, 06.07.2017 tarih ve 4834 sayı; GEDİK tarafından gönderilen cevabi yazılar ise 22.06.2017 tarih ve 4478 sayı, 05.07.2017 tarih ve 4786 sayı, 07.07.2017 tarih ve 4860 sayı, 11.07.2017 tarih ve 4951 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(4) D üzenlenen 11.07.2017 tarihli ve 2017 - 3 - 31/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu Kurulun 19.07.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 17 - 23/369 - M sayı ile ABALIOĞLU, Ak Piliç Tic. Ltd. Şti. (AKPİLİÇ), AST AVUK [2], BAKPİLİÇ [3], BANVİT, BEYPİLİÇ, BUPİLİÇ, CP, EGE - TAV, ERPİLİÇ, Garip Tavukçuluk Gıda ve Yem San Tic. A.Ş. (GARİP), GEDİK, HASTAVUK, KESKİNOĞLU, Civkur Gıda San. Tic. A.Ş. (CİVKUR), Şahin Tavukçuluk Yem Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (ŞAHİN), ŞENPİLİÇ, T ad Piliç Fenni Yem San. ve Tic. Ltd. Şti. (TAD PİLİÇ), YEMSEL [4] ile BESD - BİR hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(5) Soruşturma Bildirimi, Kurumun 21.07.2017 tarih ve 9362 sayılı yazısı ile taraflara tebliğ edilmiş ve taraflardan 30 gün içinde birinci yazılı savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir. Soruşturma Bildirimine istinaden ilk yazılı savunmalar BESD-BİR için 25.08.2017 tarih ve 6191 sayı, ABALIOĞLU için 28.08.2017 tarih ve 6215 sayı, AKPİLİÇ için 25.08.2017 tarih ve 6182 sayı, ASTAVUK için 25.08.2017 tarih ve 6195 sayı, BANVİT için 29.08.2017 tarih ve 6248 sayı, BEYPİLİÇ için 31.08.2017 tarih ve 6255 sayı, BUPİLİÇ için 25.08.2017 tarih ve 6197 sayı, Pilyem Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (PİLYEM) [5] için 25.08.2017 tarih ve 6183 sayı, CP için 25.08.2017 tarih ve 6165 sayı, EGE-TAV için 25.08.2017 tarih ve 6198 sayı, ERPİLİÇ için 29.08.2017 tarih ve 6253 sayı, GARİP için 25.08.2017 tarih ve 6184 sayı, HASTAVUK için 25.08.2017 tarih ve 6192 sayı, KESKİNOĞLU için 24.08.2017 tarih ve 6144 sayı, ŞENPİLİÇ için 25.08.2017 tarih ve 6153 sayı, ŞAHİN için 25.08.2017 tarih ve 6185 sayı, TAD PİLİÇ için 22.08.2017 tarih ve 6084 sayı, YEMSEL için 24.08.2017 tarih ve 6117 sayı ile yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına girmiştir. BAKPİLİÇ ve GEDİK birinci yazılı savunmalarını sunmamıştır.

(6) Soruşturma kapsamında 26.07.2017 ve 27.07.2017 tarihlerinde AKPİLİÇ, CP, YEMSEL, BESD-BİR, BUPİLİÇ, PİLYEM, GARİP, ŞAHİN, BAKPİLİÇ, TAD PİLİÇ, EGE-TAV ve ASTAVUK’ta yerinde incelemeler yapılmıştır. Soruşturma safhasında yapılan yerinde incelemelerde teşebbüslerden bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, bu kapsamda ŞAHİN tarafından gönderilen cevabi yazılar 22.08.2017 tarih ve 6069 sayı, 09.07.2018 tarih ve 5068 sayı; AKPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazı 25.08.2017 tarih ve 6182 sayı; ASTAVUK tarafından gönderilen cevabi yazılar 25.08.2017 tarih ve 6195 sayı, 29.08.2017 tarih ve 6245 sayı, 29.08.2017 tarih ve 6247 sayı, 12.07.2018 tarih ve 5129 sayı; BUPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 14.09.2017 tarih ve 6539 sayı, 12.07.2018 tarih ve 5132 sayı; PİLYEM tarafından gönderilen cevabi yazılar 28.08.2017 tarih ve 6222 sayı, 09.07.2018 tarih ve 5069 sayı; CP tarafından gönderilen cevabi yazı 25.08.2017 tarih ve 6165 sayı, 12.07.2018 tarih ve 5131 sayı; EGE-TAV tarafından gönderilen cevabi yazı 25.08.2017 tarih ve 6199 sayı; GARİP tarafından gönderilen cevabi yazılar 2 Kurulun 28.06.2018 tarih ve 18-21/359-M sayılı kararı ile dikkate alındığı üzere, soruşturma tarafı olan As Piliç Gıda İnşaat Taşımacılık Ambalaj San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ticaret unvanı, As Tavukçuluk Tarım İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak değişmiştir.

[3] Teşebbüsten elde edilen bilgiler çerçevesinde, BAKPİLİÇ’in kayyum denetiminde olduğu anlaşılmıştır.

4 YEMSEL hâlihazırda kayyum denetimindedir.

5 Söz konusu yazılı savunma hem CİVKUR hem de PİLYEM adına yapılmıştır.

24.08.2017 tarih ve 6128 sayı, 09.07.2018 tarih ve 5067 sayı; TAD PİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 22.08.2017 tarih ve 6084 sayı, 16.07.2018 tarih ve 5192 sayı; YEMSEL tarafından gönderilen cevabi yazılar 24.08.2017 tarih ve 6117 sayı, 05.09.2017 tarih ve 6300 sayı, 12.07.2018 tarih ve 5130 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. BAKPİLİÇ ise söz konusu bilgi talebi yazısına herhangi bir yanıt vermemiştir.

(7) Bunun yanı sıra, soruşturma kapsamında ABALIOĞLU, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, BANVİT, KESKİNOĞLU, BEYPİLİÇ, HASTAVUK ve GEDİK’ten ek bilgi talebinde bulunulmuş olup, bu kapsamda ABALIOĞLU tarafından gönderilen cevabi yazılar 03.07.2018 tarih ve 4944 sayı, 05.07.2018 tarih ve 4996 sayı; ERPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 03.07.2018 tarih ve 4946 sayı, 04.07.2018 tarih ve 4983 sayı; ŞENPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 05.07.2018 tarih ve 4998 sayı, 05.07.2018 tarih ve 4999 sayı; BANVİT tarafından gönderilen cevabi yazı 05.07.2018 tarih ve 5008 sayı; KESKİNOĞLU tarafından gönderilen cevabi yazı 11.07.2018 tarih ve 5096 sayı, 16.07.2018 tarih ve 5181 sayı; BEYPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazı 12.07.2018 tarih ve 5128 sayı; HASTAVUK tarafından gönderilen cevabi yazı 16.07.2018 tarih ve 5180 sayı, 16.07.2018 tarih ve 5189 sayı ve GEDİK tarafından gönderilen cevabi yazı 16.07.2018 tarih ve 5193 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Bunlara ilaveten, BESD-BİR’den talep edilen bilgi ve belgeler ise 16.07.2018 tarih ve 5179 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.

(8) Soruşturmanın ilk altı aylık süresi 19.01.2018 tarihinde sona ermiş olup, 04.01.2018 tarih ve 18-01/3-M sayılı Kurul kararı uyarınca, 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrası hükmü gözetilerek söz konusu soruşturmanın ilk altı aylık süresinin bitiminden itibaren altı ay uzatılmasına karar verilmiştir.

(9) Yürütülen soruşturma çerçevesinde, 31.05.2018 tarihli ve 18-17/300-150 sayılı Kurul kararı ile CİVKUR’un soruşturma kapsamından çıkarılmasına; 31.05.2018 tarih ve 18-17/300-M sayılı Kurul kararı doğrultusunda ise anılan teşebbüs yerine aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alan PİLYEM’in sözü edilen soruşturmaya dahil edilmesine karar verilmiştir.

(10) Yürütülen soruşturma ile ilgili olarak hazırlanan, 19.07.2018 tarihli ve 2017-3-31/SR-1 sayılı Soruşturma Raporu Rekabet Kurulu Üyeleri ile taraflara 4054 sayılı Kanun'un 45. maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve soruşturma taraflarının ikinci yazılı savunmaları talep edilmiştir. Soruşturma Raporu BESD-BİR, ABALIOĞLU, ASTAVUK, BANVİT, BEYPİLİÇ, BUPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ, GARİP, HASTAVUK, KESKİNOĞLU, PİLYEM, ŞAHİN, ŞENPİLİÇ ve YEMSEL tarafından 31.07.2018 tarihinde, AKPİLİÇ tarafından 06.08.2018 tarihinde, BAKPİLİÇ, EGE-TAV, GEDİK tarafından 01.08.2018 tarihinde, TADPİLİÇ tarafından 03.08.2018 tarihinde tebellüğ edilmiştir. BESD-BİR’in ikinci yazılı savunması 29.08.2018 tarih ve 6178 sayı ile 28.09.2018 tarih ve 7033 sayı, ABALIOĞLU'nun ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7073 sayı, AKPİLİÇ’in ikinci yazılı savunması 05.09.2018 tarih ve 6538 sayı, ASTAVUK’un ikinci yazılı savunması 28.09.2018 tarih ve 7036 sayı, BAKPİLİÇ’in ikinci yazılı savunması 29.08.2018 tarih ve 6068 sayı, BANVİT’in ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7047 sayı, BEYPİLİÇ’in ikinci yazılı savunması 29.08.2018 tarih ve 6177 sayı ile 28.09.2018 tarih ve 7034 sayı, BUPİLİÇ’in ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7045 sayı, CP’nin ikinci yazılı savunması 27.09.2018 tarih ve 6979 sayı, EGE-TAV’ın ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7083 sayı, ERPİLİÇ’in ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7084 sayı, GARİP’in ikinci yazılı savunması 28.08.2018 tarih ve 5924 sayı, GEDİK’in ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7051 sayı, HASTAVUK’un ikinci yazılı savunması

28.09.2018 tarih ve 7039 sayı, KESKİNOĞLU’nun ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7076 sayı, PİLYEM’in ikinci yazılı savunması 27.08.2018 tarih ve 5924 sayı, ŞAHİN’nin ikinci yazılı savunması 27.08.2018 tarih ve 5924 sayı, ŞENPİLİÇ’in ikinci yazılı savunması 01.10.2018 tarih ve 7074 sayı, TADPİLİÇ’in ikinci yazılı savunması 31.08.2018 tarih ve 6327 sayı, YEMSEL’in ikinci yazılı savunması 27.08.2018 tarih ve 5921 sayı ile yasal süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(11) Hazırlanan 16.10.2018 tarihli ve 2017-3-31/EG-1, 2017-3-31/EG-2, 2017-3-31/EG-3, 2017-3-31/EG-4, 2017-3-31/EG-5, 2017-3-31/EG-6, 2017-3-31/EG-7, 2017-3-31/EG- 8, 2017-3-31/EG-9, 2017-3-31/EG-10, 2017-3-31/EG-11, 2017-3-31/EG-12, 2017-3- 31/EG-13, 2017-3-31/EG-14, 2017-3-31/EG-15, 2017-3-31/EG-16, 2017-3-31/EG-17, 2017-3-31/EG-18, 2017-3-31/EG-19, 2017-3-31/EG-20 sayılı Ek Görüşler taraflara tebliğ edilmiştir. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin üçüncü yazılı savunmaları; ABALIOĞLU’nun 31.12.2018 tarih ve 9153 sayı, AKPİLİÇ’in 28.12.2018 tarih ve 9117 sayı, ASTAVUK’un 27.11.2018 tarih ve 8504 sayı, BANVİT’in 28.12.2018 tarih ve 9142 sayı, BEYPİLİÇ’in 29.11.2018 tarih ve 8563 sayı, BUPİLİÇ’in 28.12.2018 tarih ve 9129 sayı, CP’nin 26.12.2018 tarih ve 9063 sayı, EGE - TAV’ın 28.12.2018 tarih ve 9143 sayı, ERPİLİÇ’in 31.12.2018 tarih ve 9177 sayı, GARİP’in 27.11.2018 tarih ve 8509 sayı, GE DİK’in 26.12.2018 tarih ve 9082 sayı, HASTAVUK’un 30.11.2018 tarih ve 8582 sayı, KESKİNOĞLU’nun 29.11.2018 tarih ve 8558 sayı, PİLYEM’in 27.11.2018 tarih ve 8509 sayı, ŞAHİN’in 27.11.2018 tarih ve 8509 sayı, ŞENPİLİÇ’in 31.12.2018 tarih ve 9152 sayı, TAD P İLİÇ’in 30.11.2018 tarih ve 8578 sayı, YEMSEL’in 26.11.2018 tarih ve 8464 sayı, BESD - BİR’in 29.11.2018 tarih ve 8562 sayı ile Kurum kayıtlarına süresi içerisinde intikal etmiştir. BAKPİLİÇ üçüncü yazılı savunma hakkını kullanmamıştır. Hakkında soruşturma y ürütülen teşebbüslerden son olarak ERPİLİÇ’in üçüncü yazılı savunması 31.12.2018 tarih ve 9177 sayı ile yasal süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(12) Soruşturma taraflarından ABALIOĞLU, CP ve ŞENPİLİÇ birinci yazılı savunmalarında; ASPİLİÇ ve KESKİNOĞLU ikinci yazılı savunmalarında; BESD-BİR, AKPİLİÇ, BANVİT, BEYPİLİÇ, BUPİLİÇ, EGE-TAV, ERPİLİÇ, GARİP, HASTAVUK, ŞAHİN ve PİLYEM üçüncü yazılı savunmalarında sözlü savunma toplantısı yapılması taleplerini iletmiştir. Hazırlanan 04.01.2019 tarihli 2017-3-31/BN-15 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 10.01.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19-03/14-M sayı ile 27.02.2019 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiştir.

(13) Sözlü savunma toplantısına ilişkin olarak; BANVİT adına (..…)’in sözlü savunma toplantısına tanık olarak katılması talebi ile ABALIOĞLU, BANVİT, ERPİLİÇ ve ŞENPİLİÇ’in gizlilik talepleri nin değerlendirildiği 26.02.2019 tarihli Kurul toplantısında 19 - 09/109 - M sayı ile 4054 sayılı Kanun’un 47. maddesi ile 2010/2 sayılı Rekab et Kurulu Nezdinde Yapılan Sözlü Savunma Toplantıları Hakkında Tebliğ'in (2010/2 sayılı Tebliğ) 12. maddesi çerçevesinde BANVİT Yönetim Kurulu Eski Başkanı (..…)’in tanık olarak dinlenmesine, ABALIOĞLU’nun sözlü savunma toplantısı sırasında kullanacağı sun umun "Abalıoğlu'nun Ticari Strateji ve Karar Alma Süreçleri Uyumlu Eyleme Taraf Bir Teşebbüs Olarak Değerlendirilemeyeceğini Tek Başına Ortaya Koyabilecek Niteliktedir" başlığı altında yer alan ve "Ticari sır içermektedir" ifadesine yer verilen kısımlarını n sunumunun gizli oturumda yapılması talebinin kabulüne, BANVİT, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ’nin gizlilik taleplerinin, 2010/2 sayılı Tebliğ'in 9. m addesinde düzenlenen başvuru usulüne uyulmadığından reddine karar verilmiştir. 19.07.2017 tarih, 17 - 23/369 - M sayılı v e 31.05.2018 tarih, 18 - 17/300 - M sayılı Kurul kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen

Rapor’a ve Ek Görüş’e toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma

toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre 13.03.2019

tarih ve 19-12/155-70 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.

(14) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili rapor ve ek görüş sonucunda

1. Hakkında soruşturma yürütülen BESD-BİR’in, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin uyumlu eylemlerine zemin hazırlayan davranışlarından dolayı 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ve söz konusu teşebbüs birliğine aynı Kanun’un 16. maddesi çerçevesinde idari para ceza verilmesi gerektiği,

2. Haklarında soruşturma yürütülen ABALIOĞLU, AKPİLİÇ, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ ve ŞENPİLİÇ’in yurt içi arz miktarını uyumlu eylemlerle kontrol ederek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ve yine haklarında soruşturma yürütülen; ABALIOĞLU, AKPİLİÇ, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ, GEDİK, KESKİNOĞLU ve ŞENPİLİÇ’in yurt içi fiyat düzeyini uyumlu eylemlerle kontrol ederek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gözetilerek söz konusu teşebbüslere aynı Kanun’un 16. maddesi çerçevesinde idari para cezası verilmesi gerektiği,

3. Haklarında soruşturma yürütülen ABALIOĞLU, BANVİT, CP, EGE-TAV, GEDİK ve KESKİNOĞLU’nun “Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları” çerçevesindeki rekabete aykırı anlaşma ile Ege Bölgesi’ndeki arzı kontrol ederek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ve söz konusu teşebbüslere aynı Kanun’un 16. maddesi çerçevesinde ayrıca idari para cezası verilmesi gerektiği,

4. 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararı doğrultusunda daha önce piliç eti sektöründe birlikte fiyat tespiti ve arzın kısılması suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılan ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ, ve ŞENPİLİÇ hakkında verilecek temel idari para cezasının hesaplanmasında, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği) 6. maddesi uyarınca tekerrür hükmünün dikkate alınması gerektiği,

5. Hakkında soruşturma yürütülen BAKPİLİÇ’in soruşturma kapsamında talep edilen bilgileri temin etmemesi nedeniyle anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği,

6. Hakkında soruşturma yürütülen TADPİLİÇ’in soruşturma kapsamında yanlış ve yanıltıcı bilgi vermesi nedeniyle anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. m addesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği

belirtilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. Sektör Hakkında Bilgi

(15) Beyaz et sektörü kanatlı kümes hayvanları (tavuk, hindi, kaz, ördek vb.) etinin ü retimi,

işlenmesi ve pazarlanması faaliyetlerini kapsamakta ve “kanatlı eti sektörü” olarak da

nitelendirilmektedir. Ülkemiz bakımından hindi, kaz, ördek gibi kanatlı kümes

hayvanlarının üretimi ve bu hayvanların etlerinin tüketimi yaygın olmadığı için

sek tördeki faaliyetin büyük bölümü tavuk/piliç eti üzerine yoğunlaşmıştır. Bu

bağlamda, piliç eti üreticiliğinin beyaz et sektörünün temel unsuru olduğu söylenebilecektir. 1970’li yıllardan 1990’lı yıllara kadar piliç eti üreticiliği büyük yapısal değişiklikler göstererek gelişmiştir. Başlangıçta sektörde sınırlı üretim kapasiteleriyle küçük ölçekli aile işletmeleri faaliyet göstermekteyken, 1980’li yıllarda entegre tesislerin çoğalmasıyla birlikte sözleşmeli üretim modeline geçilmiştir. 1990’lı yıllarda sektöre büyük yatırımların yapılması sonucunda sektörde kapasite artışı yaşanmış ve standartlar yükselmiştir. Günümüzde kanatlı eti üretiminin %95'e yakın bir oranla tamamına yakını entegre üretim tesislerine ve son teknoloji üretim imkanlarına sahip firmalar tarafından gerçekleştirilmektedir. Türkiye kanatlı eti üretimi verileri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:

Tablo - 1: Türkiye Kanatlı Eti Üretimi (Ton)

Köy ve Yumurta Tavukları,

Kaynak: BESD - BİR

(16) Türkiye 2016 yılı sonu itibariyle dünya piliç eti üretiminde sekizinci sıradadır. Toplam yurt içi beyaz et tüketimini belirleyen ana değişkenler, kişi başı tüketim ve nüfustur. Kişi başına beyaz et talebi, kanatlıları etkileyen hastalıklar, nüfus artışı, şehirleşme hızı, milli gelirdeki artış, ambalaj ve üründeki çeşitlilik, talep elastikiyeti, bayram ve tatil dönemleri gibi faktörlerden etkilenmektedir. Türkiye'de kişi başı piliç eti tüketimi 2012 yılında 19 kg iken 2016 yılında ancak 21 kg olarak gerçekleşmiştir. Dünyada ise, 2016 yılı itibariyle kişi başı piliç eti tüketim miktarı Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) 43 kg, Kanada'da 40 kg ve Brezilya'da 42 kg'dır. Türkiye'de piliç eti tüketim miktarı dünyadaki tüketim seviyesinin oldukça altındadır. Türkiye piliç eti üretimi pazarında arz fazlası bulunmaktadır. BESD-BİR üyesi konumundaki 19 teşebbüs, sektördeki toplam piliç eti üretiminin yaklaşık %95'ini gerçekleştirmektedir.

(17) Tavuk yetiştiriciliği, yumurtacı tavuk yetiştiriciliği ve et çi tavuk yetiştiriciliği olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Dosya konusu ise, etçi tavuk yetiştiriciliğini ilgilendirmekte olup; piliç eti üretmek için yapılmaktadır. Piliç üretimi damızlık civcivlerin, yurt dışından Türkiye’ye getirilişi ile başlamaktadır. Ülkemizdeki tavuk üreticilerinin önemli bir kısmı, uluslararası ölçekte faaliyet gösteren damızlık yetiştiricilerinden damızlık civcivi ithal etmektedir. Dünyada damızlık yetiştiren üç önemli firma (Ross Breeders Anadolu A.Ş., Cobb - İstanbul Ana Damızlık İş letmeleri ve Tic. A.Ş., Hubbard S.A.S.) bulunmaktadır. Bu teşebbüslerden Ross ve Cobb firmaları Türkiye’de faaliyet göstermektedir. İskoç asıllı Ross firması, Türkiye’de pazar lideri konumundadır. Piliç eti üreticileri her yıl büyük miktarda damızlık civci v almaktadır. İthal ya da çok sınırlı olmak üzere Türk kökenli damızlık civcivler üretici firmaların damızlık çiftliklerine yerleştirilmektedir. Piliç eti üretim süreci aşağıda gösterilmektedir:

Şekil - 1: Piliç Eti Üretim Süreci

DAMIZLIK ÜRETİMİ

ÜRETİCİLERİN DAMIZLIK

ÇİFTLİKLERİ

24 HAFTA

ÜRETİCİLERİN KULUÇKALIK YUMURTA

KULUÇHANELERİ ÜRETİMİNİN

PLANLANMASI,

21 GÜN DOĞRUDAN PİLİÇ ETİ

ÜRETİMİNİN

PLANLANMASI

ANLAMINA

GELMEKTEDİR.

ÜRETİCİLERİN

ANLAŞTIKLARI

ÇİFTLİKLERİN

KÜMESLERİ

45 GÜN

KESİMHANE

(18) Piliç eti arzında üretimin programlanması gerekmektedir. Üretimini iki yıl önceden planlamak zorunda olan teşebbüsler talebin düşmesi durumunda etkilenmekte, söz konusu durum pazarda fiyatların düşmesine ve arz fazlalığının yok edilmeye çalışılmasına yol açmaktadır. Piliç eti üretim sürecinin yer verildiği Şekil-1’den de anlaşıldığı üzere damızlık civciv alımı ile ilgili bağlantılar 6-12 ay öncesinden gerçekleştirilmektedir. Her yılın Temmuz-Ağustos aylarında, sonraki yılın anne-baba siparişleri verilmekte, ertesi yıl damızlık anne-babalar damızlık çiftliklere yerleştirilmektedir. Damızlıklar 24. yaşam haftasından itibaren yumurta vermeye başlamakta ve haftadan haftaya yumurta verimleri artmaktadır. 30. haftada verimliliklerinin tepe noktasına çıkmakta ve 64. haftadan sonra yumurta verimi karlı olan düzeyin altına indiği için üretim durdurularak hayvanlar kesime sevk edilmektedir. Ancak talebin yoğun olduğu dönemlerde damızlık piliçler “tüy dökümü” denilen ve bir süre aç bırakılarak tüylerinin dökülmesi sağlanan bir uygulamaya da tabi tutulabilmektedir. Tüy dökümü sonunda tekrar beslenmeye başlanan damızlıklar eskisi kadar verimli olmasa da yeniden yumurtlamaktadırlar. Böylelikle artan talep karşısında kısa dönemde arzın artması sağlanabilmektedir.

(19) Damızlıkların verdiği yumurtalar daha sonra kuluçkahaneye sevk edilmektedir. Yapay bir kuluçka ortamına tabi tutulan yumurtalar, 21 gün sonra açılmakta ve etlik tavuk

olarak yetiştirilecek civcivler çıkmaktadır. Bu civcivler uzman kontrolünde, sağlık taramasından geçirildikten sonra “etlik piliç” (broiler) yetiştiricilerine sevk edilmektedir. Civcivler 45 gün kadar süreyle, üretici firma ile anlaşmalı çalışan etlik civciv yetiştiricilerinin çiftliklerindeki kümeslerde kalmaktadır. Bu süreç sonunda her piliç ortalama 2.200 gram ağırlığa ulaşmış olarak kesimhaneye sevk edilmektedir. Entegre tesislerde tavuk üretimi damızlık ünitesinden kuluçkahaneye, kesimhaneden marketteki buzdolabına kadar yukarıda sayılan tüm süreçleri kapsamaktadır.

(20) Beyaz et sektörü perakende, toptancılık ve gıda hizmetleri olmak üzere üç ayrı kanala ayrılmıştır. Başta entegre işletmeler olmak üzere kesimhaneler, bu kanalları doğrudan kullanmaktadır. Küçük kesimhaneler ise distribütörler vasıtasıyla çalışmaktadır. Kesimhanelerden çıkan beyaz etin bir kısmı beyaz et sanayiinde işlenmek üzere sanayi işletmelerine gönderilmektedir. İşlenmiş ürünler de aynı pazarlama kanalları ile tüketiciye ulaştırılmaktadır.

(21) Sektöre ilişkin önemli hususlardan biri soğuk zincirdir. Dayanıksız bir tüketim malı olan piliç etinin, en uygun koşullar yaratıldığında dahi çok kısa olarak nitelendirilebilecek, 7-10 gün arası raf ömrü vardır. Soğuk zincir koptuğunda ise bu süre sıfıra kadar inebilmektedir. Dolayısıyla raf ömrü çok kısa olan ürünlerin, üretimden kısa bir süre içinde mutlaka satılması gerekmektedir. Bu süre içinde satılamayacak ürünler ise -40 derecelik şoklama tünellerinde şoklanarak -18 derecelik soğuk hava depolarında ancak bir yıl süre ile muhafaza edilebilirler. Bu durum da üreticilerin önemli bir stok maliyetine katlanmalarına yol açmaktadır. Ayrıca şoklanmış olan malların talebi ülkemizde her geçen gün düşmekte, taze mala olan talep artmakta ve şoklanmış ürünlerin fiyatları taze ürünlere kıyasla her geçen gün düşmektedir. Bu da üretici firmaları ürünlerini mümkün olduğunca taze olarak yani üretimden sonra maksimum 7-10 gün içinde satmaya zorlamaktadır.

(22) Piliç etinde pazarlama hizmetlerinin tamamına yakını büyük entegre firmalara aittir. Entegre tesisler, bir markanın çatısı veya tamamen kontrolü altında yapılan ticari tavukçuluk olarak nitelendirilebilir. Bu tesislerde damızlık, yem, kuluçkahane, piliç yetiştirme, kesimhane tesisleri bir tek kuruluşa bağlı olup bu tesislerin tam kontrolü altındadır. Bu nedenle her entegre tesis ürettiği piliç etini ya pazarlama ağı ya bayi aracılığı ya da her ikisinin de karışımı bir sistem aracılığıyla piyasaya sunmaktadır.

(23) Kanatlı sektörü arzını etkileyen faktörler arasında sektöre özel olarak, kanatlıları etkileyen hastalıklar ve girdi maliyetlerindeki değişimler yer almaktadır. Piliç eti üretimi faaliyetinde bulunan teşebbüslerin katlanması gereken temel maliyet kalemleri, damızlık maliyeti, yem maliyeti, enerji maliyeti, personel giderleri, ambalaj ve lojistik giderleri olarak sıralanabilecektir. Anılan maliyet kalemlerinden en önemlisini yem bedeli oluşturmaktadır. Nitekim Türkiye’de beyaz et yetiştiriciliğinde canlı maliyetinin büyük bir kısmını yem masrafları oluşturmakta ve yem maliyetinin değer olarak yarısı ithal ürünlerden oluşmaktadır. Damızlık hayvan maliyeti piliç eti üretimi ise teşebbüslerin maliyetinin %10'una tekabül etmektedir. Ülkemizde anaç damızlık hayvan üretimine ilişkin yerli markamız olmadığından piliç eti üreticileri mecburen hemen hemen aynı fiyat düzeyinden ihtiyaçlarını yurt dışından maksimum iki farklı ırka dayalı olarak ayrı iki firmadan ithal etmektedirler. Bahsedilen maliyetleri oluşturan girdilerin birçoğunun, sektörde faaliyet gösteren birçok piliç eti üretici tarafından aynı sağlayıcıdan, benzer şart ve koşullar artında tedarik edilmesi, söz konusu teşebbüslerin benzer maliyet yapılarına sahip olmasına yol açmaktadır. Yukarıda sıralanan maliyet unsurlarının birçoğunun yurt dışından ithal ediliyor olması ise yerli piliç eti üreticilerinin maliyet hesaplamalarında döviz kurundaki dalgalanmaları dikkate almasını gerekli kılmaktadır. Bir başka deyişle, döviz

kurundaki dalgalanmalar, piliç eti üretim faaliyeti bakımından oldukça büyük bir öneme sahiptir. Nihai ürün fiyatlarındaki farklılaşmada belirleyici olan unsurlar ise iç ve dış piyasalardaki talep, mevsim koşulları ve stok durumudur.

(24) Piliç etinin iç piyasaya arzını etkileyen bir diğer faktör gerçekleşen ihracattır. Türkiye'de toplam üretilen piliç etinin yaklaşık %14’ü 66 ülkeye ihraç edilmekte ve ihracatın önemli bir bölümü Irak'a yapılmaktadır. Türkiye kanatlı eti ihracat verileri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:

Tablo - 2: Türkiye Kanatlı Eti İhracatı (Ton)

Kaynak: BESD - BİR

I.1.2. İlgili Ürün Pazarı

(25) Kuruma intikal eden başvuru kapsamında özetle, piliç eti üreticisi teşebbüslerin bayilere yönelik piliç eti fiyatlarını birlikte belirlediği iddia edilmiştir. Beyaz et sektöründe tavuk, hindi, kaz, ördek gibi kanatlı hayvanlardan elde edilen ürünler yer almaktadır. Söz konusu kanatlı eti üretim oranlarına bakıldığında, üretimin yaklaşık %93 oranında piliç etine yönelik olduğu görülmektedir. Piliç eti üreten teşebbüslerin birlikte fiyat artırdığı ve arzı kısıtladığı sonucuna ulaşılan 2009 Beyaz Et Kararı’nda, piliç etinin başta hindi eti olmak üzere diğer kanatlı hayvan etlerinden lezzet, besin değeri ve fiziksel özellikleri gibi hususlar bakımından farklılık arz ettiği belirtilmiş ve piliç eti diğer ürünlerden ayrı tutulmuştur. Benzer şekilde, işbu dosya kapsamında da ilgili ürün pazarı “piliç eti pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.1.3. İlgili Coğrafi Pazar

(26) Piliç eti bakımından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.

I.2. Taraflar ve Bunların Piyasadaki Yeri

(27) Başvuru kapsamında bazı piliç eti üreticilerinin 4054 sayılı Kanun’na aykırı hareket ettiği iddia edilmiş olup, bu çerçevede önaraştırma safhasında söz konusu piliç eti üreticilerinden ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, GEDİK, HASTAVUK, KESKİNOĞLU ve ŞENPİLİÇ hakkında inceleme yapılmıştır.

(28) Bununla birlikte önaraştırma neticesinde, önaraştırma kapsamında incelenen sekiz teşebbüs ile birlikte, şikâyetçi tarafından bu firmaları takip ettiği ileri sürülen CP, ASTAVUK, BUPİLİÇ, BAKPİLİÇ ile önaraştırma sürecinde yine şikâyetçi tarafından isimleri verilen EGE-TAV ve YEMSEL gibi nispeten daha düşük miktarda piliç eti üretimi yapan teşebbüslerin de incelenmesi gereği ortaya çıkmıştır.

(29) Önaraştırma kapsamında incelenen sekiz teşebbüs ile şikâyetçinin sözünü ettiği diğer altı teşebbüsün tamamının aynı zamanda BESD-BİR üyesi olduğu tespit edilmiştir. BESD-BİR, beyaz et üretimi ve damızlık alanlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin sektörün sorunlarını çözmek ve sektörün gelişmesini sağlamak üzere bir araya gelerek oluşturduğu, kar amacı gütmeyen, tüzel kişiliği haiz bir teşebbüs

birliğidir. BESD-BİR yönetim kurulu üyelerinin önaraştırma kapsamındaki

teşebbüslerde de yönetici durumunda olması, ayrıca BESD-BİR toplantılarının,

birlikte fiyat belirlediği iddia edilen teşebbüslerin bu yöndeki kararlarını kolaylaştırıcı

etkisi bulunduğunun öne sürülmesi, önaraştırma kapsamı dışında kalan BESD-BİR

ve üyesi konumundaki piliç eti üreticileri hakkında da inceleme yapılması ihtiyacını

doğurmuştur.

(30) BESD-BİR’in internet sayfası önaraştırma döneminde incelendiğinde, BESD-BİR’e

üye teşebbüsler ile bunların faaliyet gösterdiği alanlara ilişkin tablonun aşağıdaki gibi

olduğu tespit edilmiştir.

Tablo - 3: BESD - BİR Üyeleri ve Faaliyet Alanları

Kaynak: www.besd-bir.org

(31) Önaraştırma safhasında elde edilen ve 08.03.2017 tarihinde ŞENPİLİÇ Genel

Müdürü (…..)’dan “Yönetim Grubu” isimli alıcı grubuna gönderilen “2016 üretim

miktarlarını ekte görebilirsiniz” konulu e-postanın ekindeki “2017_Temsilci Uye

Sayilari.xlsx” başlıklı belgede yer alan “Dernek Tüzüğü 6. Maddeye Göre Temsilci

Üye Belirleme” başlıklı tablo içerisinde piliç eti üreticileri de dahil olmak üzere BESD-

BİR üyesi tüm teşebbüslerin üretim miktarlarına yer verildiği görülmüştür.

(32) Her ne kadar yukarıdaki tabloda EGE-TAV’ın piliç eti üretiminde bulunmadığı

belirtilmiş olsa da, ŞENPİLİÇ’ten edinilen belgede EGE-TAV’ın 2016 yılında ürettiği

piliç eti miktarına yer verilmiştir. Öte yandan HASTAVUK, ŞENPİLİÇ’te elde edilen

belgede yer almasa da, önaraştırma döneminde BESD-BİR üyeleri tablosunda

isminin geçtiği görülmüştür. Ancak bu noktada, HASTAVUK’un BESD-BİR üyelik

başvurusunun önaraştırma döneminde henüz tamamlanmamış olduğunu belirtmekte

fayda bulunmaktadır. Bununla birlikte, Kuruma intikal eden başvuru kapsamında HASTAVUK’un davranışları da şikâyete konu edildiğinden HASTAVUK’un da anılan soruşturma kapsamına alınma ihtiyacı ortaya çıkmıştır.

(33) Başvuru, ŞENPİLİÇ’ten önaraştırma döneminde alınan belge ve BESD-BİR üyelerinin bulunduğu tablo birlikte değerlendirilerek, piliç eti üretiminde bulunan BESD-BİR üyelerinin tamamı tespit edilebilmiştir.

(34) Diğer taraftan yukarıdaki tabloda yer alan Alp Hindi Üretim Satış Pazarlama İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti., Bahar Tavukçuluk Gıda İnş. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti., Bolu Kalite Yem San. A.Ş., Çamlı Yem Besicilik Sanayi ve Tic. A.Ş. ile Pınar Entegre Et ve Un Sanayi A.Ş.’nin piliç eti değil hindi eti üretiminde bulunduğu tespit edilmiş, bu nedenle diğer et üreticilerinden ayrı tutulmuştur.

(35) Ayrıca yine BESD-BİR üyelerinden Aviagen Anadolu Ana Damızlık Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş., Cobb Ana Damızlık Tavukçuluk San. ve Tic. Ltd. Şti., Ross Ankara Ana Damızlık Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş., Ross Haymana Ana Damızlık Tavukçuluk San. ve Tic. A.Ş. ile Öz Tavuk Gıda Tarım ve Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. piliç eti üretiminde bulunmadıklarından soruşturma kapsamına dahil edilmemiştir.

(36) Bu açıklamalar çerçevesinde, tarafların piyasa içindeki yerine ilişkin olarak birtakım veriler sunulacaktır. Öncelikle aşağıdaki tabloda BESD-BİR ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye’deki piliç eti üretim miktarlarına yer verilmektedir.

Tablo - 4: BESD - BİR ve TÜİK Verilerine Göre Toplam Piliç Üretim Miktarları ile Değişim i

Yıl BESD-BİR (ton) BESD-BİR Değişim (%) TÜİK (ton) TÜİK Değişim (%)

2000 662.096 - - -

Kaynak: BESD-BİR, TÜİK, Raportör Hesaplamaları.

(37) Teşebbüslerden Ocak 2015-Temmuz 2017 [6] dönemindeki aylık kapasite ve üretim bilgileri talep edilmiştir. Aşağıdaki tabloda soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin toplam üretim miktarlarına ve paylarına yer verilmektedir:

6 Soruşturmanın açılmasından sonraki dönem olması nedeniyle Temmuz 2017 sonrası bilgiler ayrıca talep edilmemiştir.

Tablo - 5: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Üretim Toplamı [7]

2015 2016 2017 (7 Aylık) [8] 18 Teşebbüsün Toplam Üretimi (kg) 1.711.775.460 1.737.851.593 1.131.225.060 BESD-BİR (kg) 1.974.000.000 1.958.000.000 - BESD-BİR Verilerine Göre Üretim Payları 86,72%88,76%- TÜİK (kg) 1.909.276.471 1.879.017.521 2.136.734.369 TÜİK Verilerine Göre Üretim Payları 89,66%92,49%- Kaynak: BESD-BİR, TUİK, Teşebbüslerin Verileri, Raportör Hesaplamaları.

(38) Yukarıdaki tabloda yer alan veriler soruşturma kapsamındaki 18 teşebbüsün bilgilerini içermektedir. Soruşturma kapsamında olan ancak herhangi bir veri sunmayan BAKPİLİÇ’in yerinde incelemelerde elde edilen belgelerden anlaşıldığı kadarıyla yıllık (…..) ton civarında bir üretimi bulunmaktadır. Dolayısıyla, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin üretim verileri dikkate alındığında piliç eti pazarının %90 oranından büyük bir bölümü soruşturma kapsamında incelenmiştir. Diğer taraftan bu veriler, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin piliç eti pazarındaki faaliyetleri etkileyebilme kapasitelerini göstermesi bakımından da önemlidir. BESD-BİR verilerine göre; 2015 ve 2016 yıllarında piliç eti pazarındaki yurt içi satış ve ihracat verileri aşağıdaki gibidir:

Tablo - 6: BESD - BİR Verilerine Göre Toplam Üretimin Yurt İ çi ve Yurt D ışı Satışlara Dağılımı

Kaynak: BESD-BİR

(39) Soruşturma kapsamındaki 18 teşebbüsün satış verilerine göre, 2015 ve 2016 yıllarında yurt içi ve yurt dışı satışların içindeki payları BESD-BİR verilerine göre aşağıdaki tablolarda gösterilmektedir:

Tablo - 7: Soruşturma Kapsamındaki 18 Teşebbüsün Miktar Bazında Satış Topl amları (kg)

2017

Kaynak: Teşebbüslerin Verileri

Tablo - 8: Toplam Satışlar (Yurt İ çi + Yurt D ışı) İçinde Soruşturma Taraflarının Payı [11]

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg)

7 BAKPİLİÇ veri sunmadığından toplamlara dahil değildir.

8 2017 yılına ait TÜİK verisi 12 aylıktır.

9 Yurt içi satış toplamı 2015 ve 2016 yıllarına ait BESD-BİR üretim verilerinden BESD-BİR ihracat verileri çıkarılarak hesaplanmıştır:

[10] Satış verilerine ABALIOĞLU, CP, KESKİNOĞLU ve ŞENPİLİÇ’in işlenmiş ürünleri (döner, kaplanmış ürünler vb.) dahil edilmiştir. CP’nin işlenmiş ürünlere ilişkin üretim miktarları tahmini hesaplamalara dayanmakta olup toplam üretim miktarına etkisi sınırlıdır.

11 BESD-BİR verilerine göre 2015 ve 2016 yıllarına ait toplam üretim miktarları dikkate alınmıştır.

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg)

Kaynak: Teşebbüslerin Verileri, Raportör Hesaplamaları.

Tablo - 9: Yurt İ çi Satış Toplamı İçinde Soruşturma Taraflarının Payı [12]

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg)

18 Teşebbüs-Toplam

1.475.547.348 87,84 1.545.975.832 91,49 986.980.318 Satış

Yurt İçi Satış Toplamı 1.679.872.000 100,00 1.689.769.000 100,00 -

Kaynak: Teşebbüslerin Verileri, Raportör Hesaplamaları.

Tablo - 10: Yurt D ışı Satış Toplamı İçinde Soruşturma Taraflarının Payı

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Pay (%) Pay (%)

12 Teşebbüslerin işlenmiş ürün satışları yurt içi satış miktarlarına eklenmiştir. ŞENPİLİÇ’in işlenmiş

ürünlere ait satış miktarları -teşebbüs tarafından temin edilen verilere göre- yurt içi ve yurt dışı

satışlara dağıtılmıştır.

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Miktar (kg)

Kaynak: Teşebbüslerin Verileri, Raportör Hesaplamaları.

(40) Yukarıdaki tablolardan görüldüğü gibi, soruşturma kapsamındaki teşebbüsler, yurt içi ve yurt dışı satışların tamamı dikkate alındığında Türkiye’de faaliyet gösteren piliç eti üreticilerinin toplam satışları içinde 2015 ve 2016 yıllarında sırasıyla %86,23 ve %90,09 oranında pay edinmiştir. Yalnızca yurt içi satışlar dikkate alındığında söz konusu oranlar 2015 yılı için %87,84, 2016 yılı için %91,49 olarak gerçekleşmiştir. Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin yurt dışı satışlar (ihracat) bakımından aldıkları toplam pay ise 2015 yılı için %77,05, 2016 yılı için %81,29 olmuştur.

(41) Diğer yandan, ilerleyen bölümlerde de yer verileceği üzere, BESD-BİR yönetim kurulu toplantılarının teşebbüsler arası iletişime zemin hazırladığı tespiti nedeniyle, BESD-BİR yönetim kurulu toplantılarında temsil edilen teşebbüslerin üretim ve satış paylarına ayrıca yer verilmesi, söz konusu teşebbüslerin sektördeki ağırlığını görmek bakımından faydalı olacaktır.

(42) Bu doğrultuda ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ, GEDİK ve ŞENPİLİÇ’in piliç eti pazarındaki toplam gücü dikkate alındığında söz konusu toplantılarda alınan kararların piyasaya etki etme kapasitesi hakkında fikir sahibi olunabilecektir. Anılan teşebbüslere ait toplam, yurt içi ve yurt dışı satış verilerine aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir.

Tablo - 11: BESD - BİR Yönetim Kurulu Toplantılarında Temsil Edilen Teşebbüslerin Toplam Satışlarının (Yurt İ çi + Yurt D ışı) Tüm Satışlar İçinde Payı [13]

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg)

18 Teşebbüs Toplam

1.220.661.969 61,84 1.299.077.310 66,35 833.984.800

Satış

Toplam Üretim 1.974.000.000 100,00 1.958.000.000 100,00 -

Kaynak: Teşebbüslerin Verileri, Raportör Hesaplamaları

13 BESD-BİR verileri içinde mevcut olan 2015 ve 2016 yıllarına ait toplam üretim miktarları dikkate alınmıştır.

Tablo - 12: BESD - BİR Yönetim Kurulu Toplantılarınd a Temsil Edilen Teşebbüslerin Yurt İ çi Satışlarının Toplam Satışlar İçinde ki Payı [14]

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg)

Kaynak: Teşebbüslerin Verileri, Raportör Hesaplamaları

Tablo - 13: Yurt D ışı Satış Toplamı İçinde Soruşturma Taraflarının Payı

2015 2016 2017 (7 Aylık)

Teşebbüsler

Miktar (kg) Pay (%) Miktar (kg) Pay (%) Pay (%)

Kaynak: Teşebbüslerin Verileri, Raportör Hesaplamaları

(43) Yukarıdaki tablolardan görüldüğü gibi, BESD-BİR yönetiminde bulunan teşebbüsler, yurt içi ve yurt dışı satışların tamamı dikkate alındığında, Türkiye’de faaliyet gösteren piliç eti üreticilerinin toplam satışları içinde 2015 ve 2016 yıllarında sırasıyla %61,84 ve %66,35 oranında pay edinmiştir. Diğer bir ifadeyle sözü edilen teşebbüslerin satışları toplam pazarın üçte ikisini oluşturmaktadır. Yalnızca yurt içi satışlar dikkate alındığında söz konusu oranlar 2015 yılı için %64,31, 2016 yılı için %68,29 olarak gerçekleşmiştir. BESD-BİR yönetiminde bulunan teşebbüslerin yurt dışı satışlar (ihracat) bakımından aldıkları toplam pay ise 2015 yılı için %47,73, 2016 yılı için %54,08 olmuştur.

I.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler

(44) Dosya konusu iddiaların incelenmesi kapsamında, 19 piliç eti üreticisi ve BESD- BİR’de yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan yerinde incelemelerde GEDİK, ERPİLİÇ, AKPİLİÇ, TAD PİLİÇ ve ŞAHİN’de iddialara yönelik herhangi bir belge tespit edilememiştir. Önaraştırma ve soruşturma sürecinde yerinde incelemelerde elde edilen ve dosya kapsamında önem arz eden belgelere ise diğer teşebbüsler bazında aşağıda yer verilmiştir.

I.3.1. ABALIOĞLU’nda Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(45) Belge 1: ABALIOĞLU’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen “FİYAT ve İSKONTO YÖNETİM TALİMATI” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…

4.2. Yurtiçi Fiyat Yönetimi

14 Teşebbüslerin işlenmiş ürün satışları yurt içi satış miktarlarına eklenmiştir. ŞENPİLİÇ’in işlenmiş ürünlere ait satış miktarları, teşebbüs tarafından temin edilen verilere göre yurt içi ve yurt dışı satışlara dağıtılmıştır.

4.2.1 Piliç Eti Fiyat Yönetimi

4.2.1.1 (..… TİCARİ SIR ..…)

4.2.1.2 Rakip Fiyatlarının Takibi;

(….. TİCARİ SIR …..)

(46) Belge 2: 27.08.2016 tarihinde ABALIOĞLU çalışanı (..…)’den ABALIOĞLU yetkilisi

(..…)’na gönderilen ve bilgi olarak ise ABALIOĞLU çalışanları (..…),(…..) ve (..…)’a

iletilen “İlt: Fiyat Listesi Analizi” konulu e-postada;

“Rakip fiyat hareketi ve bizim ongoru listemizi bilgilerinize sunarim. Muhtemelen but, gogus ve kanat talebi bu listelere bagli degisim gosterecektir. Her ne kadar bizim acimizdan talebimiz iyi olsa da rakibe paralel hareket etmemiz

gerekecektir diye düşünüyorum. Goruslerinize arz ederim.”

ifadelerine yer verilmiştir. Aynı tarihte, anılan e-postaya cevaben ABALIOĞLU

yetkilisi (..…) tarafından ABALIOĞLU çalışanı (..…)’e gönderilen e-postada ise

“Uygundur…” ifadesi bulunmaktadır.

(47) Belge 3: 12.10.2016 tarihinde ABALIOĞLU Ticari Pazarlama ve Fiyatlandırma

Yöneticisi (..…)’den ABALIOĞLU çalışanları (…..), (…..),(..…) ve (..…)’na gönderilen

ve ABALIOĞLU yetkilileri (..…) ile (…..)’nun bilgi tutulduğu “Fiyat Listesi Analizi

(Taslak)” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…Talepteki gidişata göre ve rakiplerin (Şen Piliç’in de son listesindeki) aksiyonuna göre hazırlamış olduğumuz taslak piliç eti fiyat listemizi ekte bilginize sunarım.

Bütün piliçteki olası yukarı yönlü fiyat hareketi beklenmeden listeye 13.10 itibariyle geçilebilir...”

(48) Bunun üzerine aynı tarihte ABALIOĞLU çalışanı (..…)’den ABALIOĞLU Ticari

Pazarlama ve Fiyatlandırma Yöneticisi (..…), ABALIOĞLU çalışanları (…..) ve

(…..)’na gönderilen ve ABALIOĞLU yetkilileri (..…) ile (…..)’nun bilgi tutulduğu cevap

niteliğindeki e-postada ise aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“Bütün piliçte fiyat artisi beklentisi var. Bu sebeple bu surecte ara liste

yapmayalim. Talebi sorunlu urunlere biz de gecici kampanya yayinlayalim.

Ardindan liste yapalim.”

(49) Son olarak, aynı tarihte ABALIOĞLU Ticari Pazarlama ve Fiyatlandırma Yöneticisi

(…..)’den ABALIOĞLU çalışanları (..…) ve (…..)’a gönderilen ve ABALIOĞLU

yetkilileri (…..) ile (..…)’nun bilgi tutulduğu cevabi e-postada aşağıdaki ifadelere yer

verilmektedir:

“(…..) Bey, dün buraya geldiğinde parçada listemiz Şen’in hareketine göre hazır dedim. Er’i bekleyelim bütünde yukarı hareket (1-2 güne: dün bugün) yapacaklar, ben konuştum parçayı da birlikte geçeriz dedi.

Arkasından liste yerine iskonto duyurusu geldi akşam.

Sadece Bütün ve sırtsız göğüste %(…..), Kanatta %(.…) iskonto uygulayabiliriz diye düşünüyorum. Bu arada liste gelirse de listeye yansıtırız iskontoları.”

(50) Belge 4: 13.03.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanları arasında iletilen “Piliç Eti 11.

hafta tahmini ve 10. Hafta gerçekleşen İhracat raporu” konulu e-postada aşağıdaki

ifadelere yer verilmektedir:

“…11. hafta piliç eti tahmini fiyatlara ve piliç eti iç piyasa fiyat listesine göre Irak 13-14-15 no Akalite, 10-12 no Bkalite, Korfez13-15 no bütün piliç grubu ürünler ve sararma hariç diğer tüm ürün gruplarında zarar edileceği görülmektedir.

Fiyatların yükseltilmesi gerekmektedir. 10. hafta gerçekleşen fiyatlara göre piliç

etinde karlılıkları aşağıdaki gibidir. Toplamda (..…) piliç eti satılmış olup (..…) $ kar edilmiştir. Ayrıca (…..) ton pençe satışından (…..) $ ciro elde edilmiştir…”

(51) Belge 5: 09.05.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanları arasında iletilen “Rakip Fiyat

Karşılaştırma” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“… Er Piliç'in 15.05 listesine ait karşılaştırmalar ektedir…”

(52) Söz konusu e-postanın ekinde aşağıdaki tabloya yer verilmektedir:

(53) Belge 6: 26.05.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanları arasında iletilen “Fiyat Listesi

Analizi” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“… Şen Piliç 28.05 tarihli fiyat listesi yayınlamıştır, Er Piliç ve Bey Piliç henüz fiyat listesi yayınlamamıştır.

Hazırlamış olduğumuz piliç eti fiyat listemizi ekte bilginize sunarım.

Yeni listeye 29.05 itibariyle geçilmesi planlanmaktadır…”

(54) Söz konusu e-postanın ekinde aşağıdaki tabloya yer verilmektedir:

(55) Belge 7: 29.05.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanları arasında iletilen “Rakip Fiyat Karşılaştırma” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…Bey Piliç'in 30.05 listesine ait karşılaştırmalar ektedir…”

(56) Söz konusu e-postanın ekinde aşağıdaki tabloya yer verilmektedir:

(57) Belge 8: 01.06.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanları arasında iletilen “Rakip Fiyat Karşılaştırma” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…Er Piliç'in 05.06 listesine ait karşılaştırmalar ektedir…”

(58) Söz konusu e-postanın ekinde aşağıdaki tabloya yer verilmektedir:

I.3.2. ASTAVUK’ta Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(59) Belge 9: 14.06.2011 tarihinde CP çalışanı (…..) tarafından, alıcıları gizli tutularak gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“HERKESE MERHABA,

EKTE LEZITA [15] VE GEDIK PILICIN YENI FIYAT LISTELERI MEVCUTTUR.…”

(60) Bunun üzerine, anılan e-posta aynı tarihte CP yetkilisi (..…)’den ASTAVUK yetkilisi (…..)’a ve bilgi olarak ise ASTAVUK yetkilisi (…..)’a iletilmiş olup; söz konusu e- postanın ekinde 12.06.2011 tarihli ABALIOĞLU ve 14.06.2011 tarihli GEDİK fiyat listelerine yer verilmiştir.

(61) Belge 10: 26.11.2014 tarihinde ASTAVUK yetkilisi (..…)’dan KESKİNOĞLU yetkilisi (..…)’e gönderilen ve KESKİNOĞLU, BANVİT, ŞENPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ERPİLİÇ’in 30.09.2014 itibariyle “Brüt Satışlar”, “Satış İndirimleri”, “Net Satışlar”, “Olağan Kar veya Zarar” ve “Olağan Kar veya Zarar’ın Ciroya % Oranı” bilgilerini içeren, “bizim neyimiz eksik yada onların neyi fazla??????” konulu e-postada şu ifadeler geçmektedir:

“Şenpilic, beypiliç, erpiliç markette kalçalı but 3,49 tl bütün piliç 3,99 tl den

satılıyor. Kdv yi düş market karını düş bayi karını düş kaç para bu tavuk ? ilk

dokuz ayda zaten kazandık kazanacağımızı son 2 ayda (…..) zarar etsek de

kardan zarar mantığımı var ? Canlı maliyeti + kesimhane işçilik, ambalaj malz.

Koli dezenfektan v.b. + pazarlama, yönetim, faiz giderleri toplam maliyetin 4,40 -

4,75 tl civarında olduğu bir üretim sonrası maliyetler mi çok ciddi tutarda daha

az yada satış fiyatları mı çok iyi YUMURTAMI TAVUKTAN TAVUKMU

YUMURTADAN HESABI ????? ”

(62) Yine söz konusu e-postanın devamında bulunan ve 06.05.2015 tarihinde ASTAVUK yetkilisi (…..) tarafından KESKİNOĞLU yetkilisi (..…)’e gönderilen e-postada, KESKİNOĞLU, BANVİT, ŞENPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ERPİLİÇ’in 31.12.2014 itibariyle “Brüt Satışlar”, “Satış İndirimleri”, “Net Satışlar”, “Olağan Kar veya Zarar”, “Dönem Karı veya Zararı” ve “Olağan Kar veya Zarar’ın Ciroya %Oranı” bilgileri yer almaktadır. Bunun üzerine aynı tarihte KESKİNOĞLU yetkilisi (…..)’den ASTAVUK yetkilisi (…..)’ya gönderilen e-postada “Abi sizin veriler niye yok” ibaresi bulunmaktadır.

(63) Belge 11: 24.02.2017 tarihinde ASTAVUK yetkilisi (…..)’dan CP yetkilisi (..…)’e gönderilen “FW: Fiyat Listesi - 190” konulu e-postanın ekinde 26.02.2017 günü fabrika çıkışlarından itibaren geçerli olacak ASTAVUK fiyat listesine yer verilmiştir.

(64) Belge 12: 24.02.2017 tarihinde ASTAVUK yetkilisi (…..)’dan ASTAVUK yetkilisi (..…)’a gönderilen “Şen Liste” konulu e - postanın ekinde 26.02.2017 tarihli ŞENPİLİÇ f iyat listelerine yer verilmiş olup; anılan e - posta aynı tarihte ASTAVUK yetkilisi (..…)’dan CP yetkilisi (..…)’e gönderilmiştir.

I.3.3. BAKPİLİÇ’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(65) Belge 13: 13.01.2016 tarihinde BAKPİLİÇ Marmara Bölge Koordinatörü (..…)’ten BAKPİLİÇ yetkilisi (…..)’a gönderilen ve BAKPİLİÇ Satış Pazarlama Eski Direktörü (…..)’nin bilgide yer aldığı “Destek Hk.” konulu e-postada şu ifadeler geçmektedir:

“(…..) bey merhaba;

Son 1 haftadır piyasadaki fiyat yapısıyla ilgili bilgiler vermeye çalışıyorum.

[15] ABALIOĞLU, Lezita markasıyla faaliyet göstermekte olup, belgelerde geçen Lezita ifadeleri ABALIOĞLU’nu temsil etmektedir.

Zaten mevcutta özellikle küçük perakende kanalında bir iş durgunluğu söz konusu. Bu durgunluk kasabı dönerciyi etkilediği gibi parça yapan,işleyen müşteriyi dolayısıyla bizi de etkiliyor. Bu işsizlik sonucu tahminimce malı fazla olan firmalarda satamadığı malını anormal fiyatlar ile satmaya çalışıyor. Bunun başında da cp geliyor. Bu ara sık sık fiyatlarını paylaşıyorum.

Şen Piliç depoları 13+21 dip fiyat ile mal satabiliyordu. Aldığım duyuma göre +2 daha opsiyon tanınmış. Zaten açık hesap konusunda bize göre elleri çok daha güçlü…

Az önce Beypiliç ile konuştum. Çok ilave yapıyorlar 4,10-4,30 aralığında satıyoruz diyorlar.(Bütün Piliç)(Beypaş) Lezita bile çok fazla spota düşmemesine rağmen bu dönem 3,90+kdv fiyat yapabiliyor.(Anadolu Yakasından geliyor) Tabii ki bizim bu dönemde malımızın kalmaması fiyat konusunda dik duruşumuz bizim için olumlu gelişmeler. Ancak rakiplerin bu hareketleri bence görünmeyen tarafımızı etkiliyor ve etkileyecek.

Hep bahsettiğim gibi biz bey-er-şen-lezita gibi firmalar ile emsal fiyatta olduğumuzda rekabet edemiyoruz. Cünkü bize göre finansal yönden elleri güçlü.

…

Buradaki temsilciniz olarak naçizane tavsiyem bize bu zor günlerde lokomotif ürünlerin herhangi birinde bir destek verin ki bizde sizin için bunu yaptık diyebilelim. Talebim Bütün Piliçte (10-12 no-13 no-14 no-Bütün Piliç Açık grubunda)

Biz bu desteği zaten iskontolar ile oynayarak gerekli kişilerde uygulayacağız. Bazı arkadaşların 1-2 müşteride desteğe ihtiyacı olacak bazılarının 8-10 müşteride…”

(66) Belge 14: 01.04.2017 tarihinde BAKPİLİÇ çalışanları arasında iletilen

“Karşılaştırma.xlsx” konulu e-posta ekinde aşağıdaki tablo yer almaktadır:

I.3.4. BANVİT’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(67) Belge 15: 08.02.2017 tarihinde BANVİT çalışanları arasında iletilen “Rakip fiyat

değişimleri” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“… Pazartesi gelen Er Piliç ve Şen listesi harici bu gün de diğer firmalarda listeler var, genel karekteri Şen'in listesini takip şeklinde,

bütün dahil ,tüm diğer parçalardada yukseliş var.

Detaylan Barış, "Rakip Liste A.B.alış xlsx" tablosunu revize ederek atacak…”

(68) Söz konusu e-postanın içeriğinde aşağıdaki tabloya yer verilmektedir:

(69) Belge 16: 09.02.2017 tarihinde BANVİT çalışanları arasında iletilen “FW: 06. HAFTA

RAKİP FİYAT” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…Perşembe günleri paylaştığımız rakip fiyat ara kontrol özeti ekteki gibidir.06.hafta başında Erpiliç (06.02.17) Şenpiliç (08.02.2017) tarihli listelerini açıkladılar. Bu listelerin arkasından hafta ortasında Erpiliç tekrar(10.02.17) Lezita (09.02.17),Bey (08.02.17),Gedik (10.02.17) tarihli listelerini açıkladılar…”

(70) Söz konusu e-postanın içeriğinde aşağıdaki tabloya yer verilmektedir:

(71) Belge 17: 16.02.2017 tarihinde BANVİT çalışanları arasında iletilen “07. HAFTA

RAKİP FİYAT.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…Perşembe günleri paylaştığımız rakip fiyat ara kontrol özeti ekteki gibidir.07.hafta ortasında Şenpiliç'in 15.02.17 tarihli açıkladığı liste haricinde liste çıkaran rakip olmamaştır…”

(72) Söz konusu e-postanın içeriğinde aşağıdaki tabloya yer verilmektedir:

(73) Belge 18: BANVİT’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve BANVİT Satış Direktörü (…..)’in bilgisayarından alınan bir belgede, BANVİT, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, CP, BAKPİLİÇ, BUPİLİÇ, HASTAVUK, ASTAVUK, AKPİLİÇ, YEMSEL, EGE-TAV, PİLYEM, ÖZNESİL, SEHER, GARİP, BEYZA, ŞAHİN ve YUMTA’nın 2017 Mart ayı bakımından günlük kesim miktarları ile kesim kapasiteleri verileri bulunmaktadır:

I.3.5. BESD-BİR’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(74) Belge 19: 05.08.2016 tarihinde T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı çalışanı (..…) tarafından BESD-BİR’e ve bilgi olarak ise (…..) ve (…..)’a gönderilen “Türkiye’de Beyaz Et Maliyetleri” konulu e-postada aşağıdaki ifade yer almaktadır:

“Sayın Yetkili,

Bakanımız Sayın Faruk ÇELİK tarafından Türkiye'de bir ton beyaz etin üretim ve ihracat maliyetleri talep edilmektedir.

Bu verileri mümkün olan en kısa zaman içerisinde bu mail adresine iletmeniz mümkün mü?”

(75) Bunun üzerine, aynı tarihte BESD-BİR’den gönderilen cevabi e-postada aşağıdaki

hususlara yer verilmiştir:

“(…..) Merhaba,

2008 yılında Rekabet Kurumu tarafından kanatlı eti sektörüne yönelik soruşturma kapsamında maliyet çalışmalarımız, ceza alma nedenlerimizden biriydi. O nedenle böyle bir çalışma sunamıyoruz.

Ancak üyelerimizden biriyle irtibata geçerek bu bilgileri edinmenizi önerebilirim. Bununla birlikte üretim maliyet kalemlerini paylarıyla ek bilgi olarak aşağıda görebilirsin.

Broiler civciv ve piliçlerde maliyet hesabı

amortisman

(76) Belge 20: BESD-BİR Genel Sekreteri (…..)’ün odasından alınan “Sektör İletişim

Grubu Toplantısı” başlıklı dokümanda aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:

“TOPLANTI NO: 1

GÜNDEM: Beyaz Et Sektörü İletişim Grubu Çalışmaları

YER: Divan Asia Pendik

TARİH: 23.09.2016

SAAT: 10.00-13.00

KATILIMCILAR

- (..…) (BESD-BİR)

- (..…) (BESD-BİR)

- (..…) (BESD-BİR)

- (…..) (Lezita)

- (…..) (Beypiliç)

- (..…) (Banvit)

- (..…) (Şen Piliç)

- (..…) (CP)

- (..…) (CP)

- (…..) (Erpiliç)

TOPLANTI NOTLARI

• BESD-BİR Başkanı (…..) yönetim kurulu kararı ile derneğin iletişim çalışmalarında üçüncü partiler ile olan iş birliğinin sonlandırıldığının bilgisini vermiştir.

• (..…), önümüzdeki dönem üye şirketlerin ilgili departmanlarının ve derneğin katılımıyla beyaz et sektörü iletişim çalışmalarının beraber yapılacağını belirtmiştir.

• Çalışma grubu Başkan'ın önderliğinde iletişim grubunun çalışma yöntemlerini

aşağıdaki şekilde belirlemiştir:

 Çalışma grubu düzenli olarak sektörün sorunlarına tedbir almak

ve iletişim konularında süreklilik sağlayacak öneriler geliştirmek ve tüm

bu çalışmaları yönetim kuruluna sunmak amacıyla toplanacaktır.

yönetim kurulu üyeleri ile bir araya gelecektir

 Bir sonraki toplantı tarihi 21 Ekim 2016 Cuma günüdür

 İletişim, mail grubu üzerinden yapılacak. bu gruba yönetim kurulu

üyeleri dahil olmayacaktır…”

I.3.6. BEYPİLİÇ’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(77) Belge 21: 12.07.2016 tarihinde BEYPİLİÇ çalışanları arasında iletilen e-postanın

devamında HASTAVUK’un son fiyat listesi ile bir önceki fiyat listesi arasındaki fiyat

farkının hesaplandığı tablo yer almaktadır:

(78) Belge 22: 15.07.2016 tarihinde BEYPİLİÇ çalışanları arasında iletilen e-postanın

ekinde ABALIOĞLU’nun son fiyat listesi ile bir önceki fiyat listesi arasındaki fiyat

farkının hesaplandığı tablo yer almaktadır:

(79) Belge 23: 15.07.2016 tarihinde BEYPİLİÇ çalışanları arasında iletilen e-postanın devamında BAKPİLİÇ’in son fiyat listesi ile bir önceki fiyat listesi arasındaki fiyat farkının hesaplandığı tablo yer almaktadır:

(80) Belge 24: 10.10.2016 tarihinde BEYPİLİÇ çalışanları arasında iletilen “Şenpiliç fiyat Listesi hk.” konulu e-postanın devamında ŞENPİLİÇ’in son fiyat listesi ile bir önceki fiyat listesi arasındaki fiyat farkının hesaplandığı tablo yer almaktadır:

(81) Belge 25: 12.10.2016 tarihinde BEYPİLİÇ çalışanları arasında iletilen “Er Piliç Liste hk.” konulu e-postanın devamında ERPİLİÇ’in son fiyat listesi ile bir önceki fiyat listesi arasındaki fiyat farkının hesaplandığı tablo yer almaktadır:

(82) Belge 26: 02.01.2017 tarihinde BEYPİLİÇ Ankara Bölge Satış Temsilcisi (..…)’dan BEYPİLİÇ çalışanları (…..)’na gönderilen ve BEYPİLİÇ Genel Müdür Yardımcısı (..…) ve BEYPİLİÇ Satış Müdürü (…..)’in bilgi tutulduğu “Hastavuk İskonto h.k.” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“Hastavuk bütün piliç grubu, but grubu ve göğüs grubu ürünlerde 21-22-23-24

Ocak tarihlerinde kesimhane çıkışlarında %(…..) iskonto tanımlamıştır...”

(83) Belge 27: 20.01.2017 tarihinde BEYPİLİÇ çalışanları arasında iletilen “Keskinoğlu Fiyat Listesi H.k.” konulu e-postanın devamında KESKİNOĞLU’nun son fiyat listesi ile bir önceki fiyat listesi arasındaki fiyat farkının hesaplandığı tablo yer almaktadır:

(84) Belge 28: 21.02.2017 tarihinde BEYPİLİÇ çalışanları arasında iletilen “Banvit Fiyat Listesi H.k.” konulu e-postanın devamında BANVİT’in son fiyat listesi ile bir önceki fiyat listesi arasındaki fiyat farkının hesaplandığı tablo yer almaktadır:

I.3.7. BUPİLİÇ’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(85) Belge 29: 10.02.2017 tarihinde BUPİLİÇ İzmir Şube Sorumlusu (…)’dan BUPİLİÇ yetkilisi (…..)’ye gönderilen “tüccar sistemi” konulu e-postada şu ifadeler geçmektedir:

“(..…) bey merhaba

Kullanmakta olduğumuz tüccar prim sistemini revize etmemiz gerekiyor..

Piyasa fiyatları belli.. Fiyat listesini yüksek yapıyoruz...

Bütün piliçten ten örnek olarak ; Firmalar dünden beri p müşterilerine 4.90 ve 4.95 e fiyat bırakıyorlar.. ödemesi düzenli olan müşterilerde problem yaşıyoruz..(şen, lezita..)

Bizim tüccar ın rekabet etmesi mümkün değil....Fiyatı vermiyorum..müşteri şenpiliç e geçiyor..

Sonuç olarak iş müdürden ! şen piliç e uygun fiyat beklemeye dönüyor..bende sizden bekliyorum..

beklenen fiyat ,piyasaya uygun,ne düşük ne fazla bekleniyor..

işin sonunda siz ; bize her hafta iskonto niye yüksek diyeceksiniz..olan iskonto şube den gidiyor...niye bunu bize diyesiniz,bunca işin arasında... ?

işin ozu ;sistem tıkandı..güncellenmemiz gerekiyor,diye düşünüyorum…”

(86) Belge 30: 10.04.2017 tarihinde BUPİLİÇ çalışanları arasında iletilen “FW: BESD-BİR

Çalışmaları- haftalık çalışma raporu” konulu e-postanın ekinde aşağıdaki tablo yer

almaktadır:

I.3.8. CP’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(87) Belge 31: CP Başkan Yardımcısı (..…)’in ofisinden elde edilen ancak hangi tarihte

kaleme alındığı tespit edilemeyen “divan” antetli (dolayısıyla Divan Otel’de yapılan

BESD-BİR toplantılarının birinde kaleme alındığı kanaatine varılan) el yazılı belgede

aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…

ihracat için üretim yapmayı durduralım.

İhracatta para kazanılmıyor. Time to time better price less loss but loss 1400 $...”

(88) Söz konusu e-postadaki İngilizce yazılan ifadelerden, zaman zaman daha iyi fiyat

olduğunda ihracattan daha az zarar edildiği, ancak ton başına 1400 ABD Doları

fiyatın zarara neden olduğu anlaşılmaktadır.

(89) Belge 32: 18.07.2014 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (…..)’den CP eski başkanı

(…..)’a ve bilgi olarak ise CP çalışanları (..…),(..…) ve (..…)’e gönderilen “poultry

association board meeting minutes” (BESD-BİR toplantı notları) konulu e-postada

aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Dear Mr (..…),

Please fınd below the ımportant subjects that we have dıscussed ın poultry assocıatıon board of members meetıng whıch was held yesterday ın dıvan hotel ın ıstanbul.

1-partıcıpıants, CP, BEYPİ, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, KESKINOĞLU, LEZITA, GEDİK and AKPİLİÇ company boss.

2-RECENT EXPORT SITUATION;

…

IT IS ACCEPTED THAT AS TURKEY WE ARE DOING EXPORT TO ELIMINATE THE SURPLUS, NOT EXPECTING PROFIT, THEREFORE EVERYCOMPANY SHOULD REVIEW PRODUCTION PLAN AS IF NO EXPORT…”

(90) Anılan belgede geçen ifadelerden, İstanbul Divan Otel’de gerçekleştirilen BESD-BİR

toplantısında görüşülen önemli hususların aktarıldığı; söz konusu toplantıya CP,

BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, KESKİNOĞLU, ABALIOĞLU, GEDİK ve AKPİLİÇ’in

yöneticilerinin katıldığı; toplantıda konuşulan hususlardan birinin ihracat olduğu; bu

çerçevede Türkiye’deki piliç eti üreticilerinin, yurt içi arz fazlasını bertaraf etmek için -

herhangi bir kar beklemeksizin- ihracata yöneldiğinin ve dolayısıyla her bir şirketin

üretim planını -hiç ihracat yapmayacakmış gibi- gözden geçirmesi gerektiğinin kabul

edildiği anlaşılmaktadır.

(91) Belge 33: 23.06.2015 tarihinde CP çalışanı (…..)’dan Başkan Yardımcısı CP (..…),

CP Geleneksel Kanal Bayi Satış Genel Müdürü (…..), CP çalışanları (..…) ile (…..)’e

gönderilen “Rakipler ve market dinamikleri hakkında fikirlerinizi rica ediyorum” konulu

e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…(…..) Bey ve (..…)’nın verdigi datalarla biraz oynadım. Fiyat indiren Pazar payı kazanıyor, fiyatı yuksekte tutmakta ısrarcı olan kaybediyor’u gostermek icin.

Size birkac sorum var. Bu fiyatlar duyurulan listeler ama herkes duyurdugu gibi fiyat artısını yapmadı. Asagıdaki grafikleri (excel’de ekte, analysis sayfasına bakabilirsiniz) bu gozle degerlendirip, yanıltıcı birsey var mı soyleyebilir misiniz?...”

(92) Belge 34: 07.09.2015 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (…..)’den CP çalışanı (…..)’ya

gönderilen “haftalık cıvcıv girişi ve kesim mıktarları” konulu e-postada aşağıdaki

ifadeler yer almaktadır:

“(…..),merhaba,ekdekı çalışmaya göz atarmısın?rakamlar doğru değil gibi geldi bana bu kadar giriş bu kadar günlük kesim yok ki!!!bılgıler yanlış mı verılıyor ...”

(93) Söz konusu e-postanın ekinde yer alan “doc by company-2015.xls” isimli excel

tablosunun ilk sekmesinde, “CP, BANVİT, BU PİLİÇ, BOZLAR PİLİÇ, HAS TAVUK,

ŞEKER PİLİÇ, BEYPİLİÇ, ER PİLİÇ, AKPİLİÇ, AYTAÇ, BAG PİLİÇ [16] (HANEFİ BAG), FATPİ (KAYSERİ SAMSUN), MUDURNU (PAK PİLİÇ), ŞEN PİLİÇ, AS PİLİÇ, ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, EGE TAV, AB PİLİÇ, AKYEM (BEYZA), YUMTA, GARİP TAV, ŞAHİN TAV, PİLYEM, ADANA YEM, TAT TAV, ÖZNESİL, SEHER TAV” i simli satırlarda 2013 yılının 47. haftasından 2015 yılının 36. haftasına kadar her bir hafta bazında CP ile yukarıda sayılan teşebbüslerin haftalık civciv girişleri yer almakta olup, ekran görüntüsü aşağıda sunulmaktadır [17]:

16 “BAKPİLİÇ” ifade edilmek istenmiştir.

17 Anılan sekmedeki veriler oldukça hacimli olduğundan ve gerekçeli kararda bir bütün olarak söz konusu verilere yer verilmesi mümkün olmadığından, 2013-2015 dönemi arasındaki veriler gizlenerek ekran görüntüsü sunulmuştur.

(94) Anılan tablonun ikinci sekmesinde ise, 2015 yılının ilk haftasından 42. haftasına kadar her bir hafta bazında söz konusu teşebbüslerin piliç kesim miktarlarına yer verilmekte olup, ekran görüntüsü aşağıda yer almaktadır [18]:

(95) Anılan tablonun üçüncü sekmesinde ise, 2013 yılının 47. haftasından 2015 yılının 36. haftasına kadar bölge bazında haftalık toplam civciv girişi verilerine ve aynı zamanda 2014 yılının ilk haftasından 2015 yılının 42. haftasına kadar toplam piliç eti üretim miktarı projeksiyonlarına yer verilmekte olup, ekran görüntüsü aşağıda yer almaktadır [19]:

18 Anılan sekmedeki veriler oldukça hacimli olduğundan ve gerekçeli kararda bir bütün olarak söz konusu verilere yer verilmesi mümkün olmadığından, anılan dönem içindeki haftalık veriler gizlenerek ekran görüntüsü sunulmuştur.

19 Anılan sekmedeki veriler oldukça hacimli olduğundan ve gerekçeli kararda bir bütün olarak söz konusu verilere yer verilmesi mümkün olmadığından, 2013-2015 ve 2014-2015 dönemi arasındaki veriler gizlenerek ekran görüntüsü sunulmuştur.

(96) Belge 35: 10.01.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (…..)’tan CP Başkan Yardımcısı (…..)’e gönderilen “CHICKEN MEAT TOP TEN 03012016 ve 2015 yem üretimleri” (PİLİÇ ETİ İLK 10 03012016 ve 2015 yem üretimleri) konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“(…..) cim

2015 tavuk eti üretimlerini tahmin eder misin ? 2015 tablo boş .

Ekte yem üretimlerini gönderiyorum . Abalıoglu bilgi vermiyor . Broiler den tavuk

eti üretimini hesaplar mısın ?”

(97) Belge 36: Aynı tarihte, CP Başkan Yardımcısı (..…)’den CP Başkan Yardımcısı (..…)’a gönderilen yanıtta ise et miktarının az çıktığı ifade edilmekte; anılan e-posta ekinde de “üretimler 12 aylık tahmini toplam üretimler.xls” isimli excel tablosu yer almaktadır. Bu tabloda toplamda 58 teşebbüsün ismi yer almakta olup, ABALIOĞLU hariç 57 teşebbüse ait olmak üzere 2014 ve 2015 yılları bakımından “Broiler”, “Yumurta”, “Damızlık”, “Hindi” üretim miktarları bulunmaktadır:

(98) Belge 37: 09.03.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (…..)’den CP eski başkanı (…..)’a gönderilen “Cmeat prices” (Piliç eti fiyatları) konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“… By the way I continue to discuss with other bosses finally convinced

Start from Monday min 5% increase wbird will be around 4,5 tl /kg…”

(99) Anılan belgede geçen ifadelerden, CP Başkan Yardımcısı Nezih GENÇER’in diğer piliç eti üreticisi firmaların yöneticileri ile piliç eti fiyatlarına yönelik olarak görüşme içerisinde olduğu; bu bağlamda söz konusu yöneticilerin, Pazartesi gününden itibaren bütün piliç fiyatlarında minimum %5 oranında bir artış konusunda ikna olduğu; böylece bütün piliç fiyatlarının yaklaşık 4,5 TL/kg olmasının beklendiği anlaşılmaktadır.

(100) Belge 38: 10.07.2016 tarihinde CP eski başkanı (..…) tarafından CP Başkan Yardımcısı (..…), CP yetkilileri (…..) ile (..…)’e gönderilen “Fwd: Daily C.Meat sales 1-7 JULY 2016 – Sale 903 TONS. // Avg. Price 5.02 TL/kg.” (Günlük Piliç Eti satışları 1-7 Temmuz 2016 – Satış 903 Ton // Ortalama Fiyat 5.02 TL/kg.) konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Price of all categories need to be increased more if possible …”

(101) Anılan yazışmada geçen ifadeden, mümkünse tüm ürün kategorilerinde fiyatların artırılmasına ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu e-postaya cevaben, 11.07.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (..…) tarafından gönderilen cevabi e- postada ise şu ifadelere yer verilmektedir:

“I am checkıng market sıtuatıon now through sales team and competıtor

bosses,ı wıll let you know asap…”

(102) Anılan yazışmada geçen ifadeden, CP Başkan Yardımcısı (..…)’in, satış ekibi ve rakip şirketlerin yöneticilerinden piyasanın durumu hakkında bilgi almayı planlandığı ve bu bilgileri daha sonra CP yetkilileriyle paylaşacağı anlaşılmaktadır. Söz konusu yazışmanın devamında, 11.07.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (..…) tarafından CP eski başkanı (…..)’a gönderilen e-postada ise şu ifadelere yer verilmektedir:

“Please fınd summary of my cmeat market prıce survey compared wıth our

current prıces and accountıng prıces.

The shelves are empty so there ıs demand now for cmeat and expect no

remaınıng a few days but no prıce change for wbırd

On the other hand as you can see attached table, some of cuts prıce ıncrease

some decrease(like drumstıck,leg due to low demand after ramadan)

Please note that we have loss of (…..) tl/week wıth current prıce((..…)%)

If ı aply market prıce for thıs week our loss wıll decrease a lıttle bıt whıch ıs

(..…) tl7w ((..…)%)

If apply accountıng lıst we wıll have (..…) tl profıt((..…)%)BUT WE WILL FACE

PROBLEM WITH CUSTOMERS AND REMAINING A LOT)

So ı suggest let me apply current market prıces for thıs week by adjustıng some

cuts ,lets observe market more for prıce ıncrease (and authorıze me tıll 15 th

july-ınc)”

(103) Anılan yazışmada geçen ifadelerden, CP Başkan Yardımcısı (…..)’in piliç etine yönelik olarak, piyasa fiyatları ile muhasebe fiyatlarını karşılaştırmak suretiyle bir pazar araştırması özeti hazırladığı; buna göre, piyasada piliç etindeki talebe bağlı olarak rafların boş olduğu, ancak buna rağmen bütün piliç fiyatlarında bir değişiklik olmadığı; diğer yandan, bazı parça piliç etlerinde fiyat artışı görülürken, Ramazan ayında talepte yaşanan düşüş sebebiyle tavuk but, baget gibi ürünlerde fiyat düşüşü

yaşandığı; piyasada hâlihazırda uygulanan fiyatlar dikkate alındığında, CP’nin haftalık (..…) TL tutarında bir zararı olduğu; bu hafta için piyasa fiyatlarının uygulanması halinde, CP’nin zararının haftalık (..…) TL tutarına ineceği; muhasebe fiyatlarının uygulanması halinde ise, CP’nin haftalık (…..) TL tutarında kar elde edeceği, ancak bu durumda müşteriler ve ürün fazlası bakımından oldukça sorun yaşanabileceği; bu nedenle CP Başkan Yardımcısı (…..) ’in bu hafta için bazı parça et fiyatlarını revize ederek hâlihazırdaki piyasa fiyatlarını uygulamayı ve fiyat artışında bulunmak için piyasayı daha fazla gözlemlemeyi önerdiği anlaşılmaktadır.

(104) Belge 39: 14.07.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (..…)’den CP eski başkanı (…..)’a gönderilen “poultry board memmbers meetıng” (BE SD - BİR üyeler i toplantısı) konulu e - postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Dear Mr (…..),

As ı ınformed you before there wıll be board members meetıng on 15 th Frıday

start at 10 am ın asıa sıde divan hotel.

It seems there ıs sıgnal to adjust market so better ı joın to get recent ınfo from

competıtors and encourage more .

All maın competıtor wıll joın...”

(105) Anılan belgede geçen ifadelerden, bir sonraki BESD-BİR toplantısının 15.07.2016 tarihinde Divan Asya Oteli’nde saat 10:00’da gerçekleşeceği; toplantıya ana rakip şirketlerin iştirak edeceği; bu toplantının CP Başkan Yardımcısı (..…) tarafından, piyasanın düzeltilmesi için bir sinyal olarak algılandığı ve bu doğrultuda söz konusu şahsın, rakiplerden güncel bilgi alabilmek ve onları cesaretlendirebilmek amacıyla toplantıya katılmaya karar verdiği görülmektedir. Söz konusu e-posta aynı tarihte CP Başkan Yardımcısı (…..)’den CP Başkan Yardımcısı (..…)’ye iletilmiştir. Akabinde, CP Başkan Yardımcısı (..…)’den CP Başkan Yardımcısı (…..)’e gönderilen e-postada ise “Nihayet ” ifadesi bulunmaktadır.

(106) Belge 40: 15.07.2016 tarihinde gerçekleştirilen BESD-BİR toplantısında konuşulan hususlara yönelik olarak, CP Başkan Yardımcısı (…..)’in bilgisayarından alınan ve anılan şahıs tarafından CP eski başkanı (…..)’a gönderilmek üzere hazırlanan; CP yetkilileri (…..) ve (…..)’nın bilgi tutulduğu “poultry assocıatıo meetıng mınutes” (BESD-BİR toplantı notları) konulu taslak e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Please note that there was assocıatıon meetıng on 15 th july Frıday,cp,banvit

,şen,er,beypiliç,lezita joıned to meetıng.

Notes from meetıng are as below;

1-prıce ıncreased by 4,2-4,8%ın general start from (some Monday,some

Tuesday) wbırd net prıce 4,7-4,8 tl/kg

Wıng and leg cuts prıces very good and provıdes margın bu breast products

prıces even lower than wbırd.

2-no any company has stock problem currently

3-export c”

(107) Anılan belgede geçen ifadelerden, 15.07.2016 tarihinde gerçekleştirilen BESD-BİR toplantısına CP, BANVİT, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ABALIOĞLU’nun katıldığı ve bu çerçevede söz konusu toplantıda konuşulan notların aktarıldığı görülmektedir. Bu bağlamda, kimi şirketlerin Pazartesi gününden, kimi şirketlerin ise Salı gününden itibaren bütün piliç net fiyatını %4,2-%4,8 oranında artırarak fiyatları 4,7-4,8 TL/kg seviyesine çıkarmaları konusunda konuştukları; kanat ve but fiyatlarının çok iyi durumda olduğu ve karlılık getirdiği, bununla birlikte göğüs ürünlerinin fiyatlarının bütün piliç fiyatlarından bile daha düşük olduğunun tespit edildiği, hiçbir

şirketin hâlihazırda stok sorunu yaşamadığının belirtildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, anılan belgeden, ihracata ilişkin olarak da toplantıda bir görüşme gerçekleştirildiği görülmekle birlikte, taslak e-postanın yarıda kalması sebebiyle söz konusu husus tespit edilememiştir.

(108) Belge 41: 04.10.2016 tarihinde CP yetkilisi (…..)’den CP eski başkanı (..…)’a gönderilen “Re: Daily C.Meat sales 1 - 30 SEP 2016 - Sale 6,160 TONS. // Avg. Price 4.16 TL/kg.” (Günlük Piliç Eti satışları 1 - 30 Eylül 2016 – Satış 6,160 Ton // Ortalama Fiyat 4.16 TL/kg.) konulu e - postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Dear Mr. (..…),

Please note that we are together wıth Mr (..…) and Mr (…..) for market prıce

evaluatıon.

Please see attached our price analysıs as ıdeal prıce(wıth mın (..…) NP)

compared wıth competıtor prıces and current actual CP prıces.

Please see also average monthly prıce of this year same perıod(kurban bayram

perıod)wıth last year.ıt seems we decreased prıce 19% ın last year kurban

bayram perıod but thıs year we decreased only 9%.

Also there are news in media today that food prıces and inflatıon ın september

decreased due to hıgh fısh supply and cmeat prıces decreased by 7,3%.

But recently demand from Iraq ıncrease whıch we expect posıtıve effect on

domestıc prıces.

We are followıng very closely and evaluatıng together always wıth Mr (..…) and

Mr (…..)...”

(109) Anılan belgede geçen ifadelerden, CP yetkilisi (…..)’in, CP Başkan Yardımcısı (…..) ve Bay (…..) ile piyasa fiyatlarına yönelik bir çalışma yaptığı; rakiplerin ve CP’nin güncel fiyatlarına kıyasen, söz konusu e-posta ekindeki fiyat analizinde (mininum %2 oranında net kar getirecek şekilde) CP için en uygun fiyatın yer aldığının belirtildiği; ayrıca geçen yılın Kurban Bayramı’na denk gelen dönemi ile bu yılın Kurban Bayramı’na denk gelen döneminin aylık ortalama fiyatları karşılaştırıldığında, geçmiş yılda %19 oranında bir fiyat düşüşü yaşanırken bu yıl bakımından %9 oranında bir azalma yaşandığının tespit edildiği; bunun yanı sıra, medyada yer alan haberlere göre, balıkta yaşanan bolluğun Eylül ayında yiyecek fiyatları ile enflasyonda bir düşüş sağladığı ve aynı zamanda piliç eti fiyatlarının %(…..) oranında düşmesine sebep olduğu; bununla birlikte, son dönemde Irak’tan gelen talepte bir artış yaşandığı ve söz konusu artışın yurt içi piyasa fiyatlarını olumlu yönde etkilemesinin beklendiği; bu doğrultuda, CP yetkilisi (..…)’in, CP Başkan Yardımcısı (..…) ve Bay (…..) ile piyasa fiyatlarını yakından takip ettiği anlaşılmaktadır.

(110) Belge 42: CP’de yapılan yerinde incelemede aşağıdaki tabloya benzer rakip fiyat analizi tabloları elde edilmiştir:

(111) Belge 43: 16.11.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (..…)’den CP eski başkanı

(…..)’a ve bilgi olarak ise CP yetkililerine gönderilen “total country cmeat production”

(toplam yurt içi piliç eti üretimi) konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Please fınd attached total cmeat productıon ın Turkey (jan-sept 2016 actual). There ıs 3% decrease when compared wıth same perıod 2015.Thıs effect market prıce posıtıvely and wbırd prıce reach to 4,75 tl/kg already(as ı estımated ın my end august presentatıon!)

We wıll meet together on thıs Frıday as poultry assocıatıon board members. I expect better trend ın dec and Q1 2017.

I wıll report news after meetıng”

(112) Anılan belgede geçen ifadelerden, 2016 yılı Ocak-Eylül dönemini kapsayacak

şekilde, Türkiye’deki toplam piliç eti üretim verilerinin paylaşıldığı; buna göre, 2015

yılının aynı dönemine kıyasen, 2016 yılında üretimin %3 oranında azaldığı; bu

durumun piyasa fiyatlarını olumlu yönde etkilediği ve bütün piliç fiyatının 4,75 TL/kg

tutarına yükseldiği; BESD-BİR üyelerinin Cuma günü bir toplantı gerçekleştireceği;

CP Başkan Yardımcısı (…..)’in Aralık ayında ve 2017 yılının ilk çeyreğinde daha iyi

bir piyasa yapısı beklediği; BESD-BİR toplantısı akabinde yeni gelişmeleri aktarmayı

planladığı görülmektedir.

(113) Belge 44: 20.11.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (…..)’den CP eski başkanı

(…..) ile CP yetkilisi (…..)’a ve bilgi olarak ise CP CFO’su (..…)ile

‘(…..)@cpturkiye.com’ adresine gönderilen “poultry assocıatıon meetıng mınutes-1”

(BESD-BİR toplantı notları-1) konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Please fınd below some ınfo ı ve got from competıtors boss ın last Frıday assocıatıon meetıng.

1-thıs year 9 months cmeat productıon is 2,2%less than last year same perıod.(see my next maıl)

2-thıs year 10 months cmeat export is 10,34%less than last year same perıod(see my next maıl)

3-maın export market is IRAQ (59%)but our export decreased by 8,24% thıs year.(see my next mail)

4-common ıdea total cmeat productıon wıll decrease by 3% thıs year as of 31 st

dec.

5-sınce productıon ıs relatıvely low and there ıs demand from ıraq ıt ıs the fırst

tıme that cmeat prıce was ıncreased ın Q4

6-current export prıce ıs 1350-1400$/ton plus hıgh currency rate,we need to

contınue export to keep domestıc prıce at thıs level

My ımpressıon Hıgh possıbılıty to ıncrease one more step ın begınnıngof dec.

7-paw demand and export quıet ok prıce ıs around 900-1400$/ton accordıng to

spec.

8-as you know to stop use renderıng ın feed ıs hot subject, we follow and try to

convınce mınıtry to postpone the applıcatıon of thıs rule.

9-seems maın players are happy thıs year fınancıal performance of cmeat

busıness,ı ve got below ınfo;

Fırst 9 months fınancıal performance as NP

Banvıt +(…..)

Lezita +(..…)

Şen+(..…)

Beypi+(..…)

Erpiliç+(…..)….”

(114) Anılan belgede geçen ifadelerden, geçen Cuma günü BESD-BİR toplantısında CP Başkan Yardımcısı (…..)’in rakip teşebbüs yöneticilerinden elde ettiği bazı bilgileri aktardığı; buna göre, 2016 yılının dokuz aylık piliç eti üretimi verileri dikkate alındığında, 2015 yılının aynı dönemine kıyasen, üretimde %2,2 oranında bir azalma yaşandığı; 2016 yılının on aylık piliç eti ihracat verileri dikkate alındığında, 2015 yılının aynı dönemine kıyasen, ihracatta %10,34 oranında bir azalma yaşandığı; ihracat ana piyasasının (%59 oran ile) Irak olduğu, fakat 2016 yılında ihracat miktarının %8,24 oranında azaldığı; katılımcıların ortak kanısının, 31 Aralık itibarıyla 2016 yılı toplam piliç eti üretiminin %3 oranında azalması yönünde olduğu; piliç eti üretiminin nispeten düşük olması ve piliç etine Irak’tan talep olması nedeniyle, yılın son çeyreğinde -daha önceki son çeyreklere nazaran- piliç eti fiyatlarında ilk kez bir artış yaşandığı; hâlihazırdaki ihracat fiyatının 1350-1400$/ton olduğu ve yurt içi piliç eti fiyatlarını bu seviyede tutmak için ihracat yapmaya devam edilmesi gerektiği yönünde karar alındığı; pençe talebi ve buna bağlı olarak ihracatının iyi durumda olduğu ve tavuk pençe fiyatının 900-1400$/ton civarında olduğu; piyasadaki ana oyuncuların piliç eti piyasasına yönelik olarak finansal performanslarından memnun olduğu ve bu doğrultuda ilk dokuz aylık verilere göre, BANVİT’in (..…), ABALIOĞLU’nun (…..), ŞENPİLİÇ’in (…..), BEYPİLİÇ’in (…..) ve ERPİLİÇ’in (…..) üzerinde net kar elde ettiği anlaşılmaktadır.

(115) Belge 45: 01.12.2016 tarihinde CP Geleneksel Kanal Bayi Satış Genel Müdürü (..…)’dan CP yetkilisi (…..)’e ve bilgi olarak ise CP Başkan Yardımcısı (…) ile CP çalışanlarına gönderilen “ŞENPİLİÇ” konulu e - postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Şenpiliç ile Lezita’nın yaptıkları listelerin zıtlıklarına dikkatinizi çekmek

istiyorum. Pek alışılmış bir durum değil. Birkaç istisna hariç neredeyse tamamen

farklı listeler yapmışlar.”

(116) Belge 46: 01.03.2017 tarihinde CP Ankara Bölge Satış Müdürü (…..)’dan CP çalışanı (..…)’e ve bilgi olarak ise CP çalışanı (..…)’a gönderilen “FOOD BUSINESS NEW PREMIUM SYSTEM” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“(..…) Bey merhaba,

Ek li dosya da Food Business için örnek teşkil edecek rakip güncel prim sistemi mevcuttur. Egg de eklenerek geliştirilebilir düşüncesindeyim. Ayrıca diğer firmalara ait Prim Sistemi açıklama şeklinde aşağıdaki gibidir.

Selamlar...

DİĞER FİRMALAR;

1. ŞENPİLİÇ;

CİRO VE TONAJ hedefleri gerçekleşme oranına göre %(…..)-%(..…) aralığında brüt prim sistemleri bulunmaktadir. Yani sistem daha çok satışa yöneltmektedir. Sürekli sat mantığınla oluşturulmuştur.

2. BANVİT;

Yıllık oluşturulan HEDEFLERİN %90 gerçekleşmesi durumunda özellikle işlenmiş ürünlerde %(..…) e kadar brüt prim verilmektedir. HEDEFLER işlenmiş ürünler,tonaj ve karlılıkla belirlenmiştir.

ÖZETLE; Tüm rakip firmalar İŞLENMİŞ ÜRÜN GRUPLARINI ön planda tutarak prim sistemlerini güncellemiştir.”

(117) Söz konusu e-postaya istinaden, aynı tarihte, CP çalışanı (…..)’den CP Başkan

Yardımcısı (…..) ile CP yetkilisi (…..)’e iletilen e-postada aşağıdaki ifadelere yer

verilmiştir:

“(…..) Bey

Lezıtanın prım sıstemi bana Göre uygulanabılır

Cuma gunu bu konuyu gelistırelim”

(118) Belge 47: 07.03.2017 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (…..)’den CP yetkilisi (..…)’a

ve bilgi olarak ise CP Başkanı (..…) ile CP CFO’su (..…)’ya gönderilen “2016 cmeat

productıon by company” (şirket bazında 2016 yılı piliç eti üretimleri) konulu e-postada

şu ifade yer almaktadır:

“Please fınd attached 2016 meat productıon by company (from assocıatıon) Şenpiliç is number one last year, we ranked number 8th”

(119) Anılan belgede geçen ifadelerden, şirket bazında 2016 yılı beyaz et üretimi verilerinin

BESD-BİR’den elde edildiği; buna göre ŞENPİLİÇ’in ilk sırada ve CP’nin ise sekizinci

sırada yer aldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu e-postanın ekindeki “2017_Temsilci

Uye Sayilari.xlsx” belgede yer alan “Dernek Tüzüğü 6. Maddeye Göre Temsilci Üye

Belirleme” başlıklı tablo içerisinde piliç eti üreticileri de dahil olmak üzere BESD-BİR

üyesi tüm teşebbüsler bazında “Ana damızlık (GPS)/dişi damızlık civciv üretimi

(adet)”, “Damızlık (PS)/dişi damızlık civciv girişi (adet)”, “Hindi Eti üretimi (ton)”, “Piliç

Eti üretimi (ton)”, (Piliç Eti + Hindi Eti Toplam” miktarları yer almaktadır. Bu

çerçevede, söz konusu miktarlar baz alınarak 2017 yılı için her bir teşebbüs bazında

temsilci üye sayısı belirlenmiştir. Anılan tablonun ekran görüntüsüne aşağıda yer

verilmektedir:

(120) Söz konusu belge, ŞENPİLİÇ’te yapılan yerinde incelemede de elde edilmiş olup, “ŞENPİLİÇ’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler” başlıklı bölümde yer verilmektedir.

(121) Belge 48: 10.03.2017 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (..…)’den CP yetkilisi (…..)’e gönderilen “FW: Doc-Civciv-Kesim Rakamları” konulu e-postanın ekinde bulunan “DOC-Civciv-Kesim Rakamları.xlsx” isimli excel tablosunun ilk sekmesinde “CP, BANVİT, BU PİLİÇ, HAS TAVUK, BEYPİLİÇ, ER PİLİÇ, AKPİLİÇ, AYTAÇ, BAG PİLİÇ (HANEFİ BAG), FATPİ (KAYSERİ SAMSUN), MUDURNU (PAK PİLİÇ), ŞENPİLİÇ, AS PİLİÇ, ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, EGE TAV, AB PİLİÇ, AKYEM (BEYZA), YUMTA, GARİP TAV, ŞAHİN TAV, PİLYEM, TAT TAV, ÖZNESİL, SEHER TAV.” isimli satırlarda 2013 yılının 47. haftasından 2017 yılının sekinci haftasına kadar her bir hafta bazında CP ile yukarıda sayılan teşebbüslerin civciv giriş miktarları yer almakta olup, aşağıda ekran görüntüsü sunulmaktadır [20]:

20 Anılan sekmedeki veriler oldukça hacimli olduğundan ve gerekçeli kararda bir bütün olarak söz konusu verilere yer verilmesi mümkün olmadığından, 2013-2017 dönemi arasındaki veriler gizlenerek ekran görüntüsü sunulmuştur.

(122) Anılan tablonun ikinci sekmesinde ise, 2013 yılının 47. haftasından 2017 [21] yılının 8. haftasına kadar bölge bazında haftalık toplam civciv girişi verilerine ve aynı zamanda 2014 yılının ilk haftasından 2017 [22] yılının 15. haftasına kadar toplam piliç eti üretim miktarı projeksiyonlarına yer verilmekte olup, ekran görüntüsü aşağıda yer almaktadır [23]:

21 Söz konusu sekmedeki veriler incelendiğinde, 2017 yılına ilişkin verilerin sehven 2016 yılı verileri olarak yazıldığı anlaşılmıştır.

22 Söz konusu sekmedeki veriler incelendiğinde, 2017 yılına ilişkin verilerin sehven 2016 yılı verileri olarak yazıldığı anlaşılmıştır.

23 Anılan sekmedeki veriler oldukça hacimli olduğundan ve gerekçeli kararda bir bütün olarak söz konusu verilere yer verilmesi mümkün olmadığından, 2013-2017 dönemi arasındaki veriler gizlenerek ekran görüntüsü sunulmuştur.

(123) Anılan tablonun üçüncü sekmesinde ise, 2014 yılının ilk haftasından 2017 yılının 15. haftasına kadar her bir hafta bazında söz konusu teşebbüslerin piliç kesim miktarlarına yer verilmekte olup, ekran görüntüsü aşağıda yer almaktadır [24]:

24 Anılan sekmedeki veriler oldukça hacimli olduğundan ve gerekçeli kararda bir bütün olarak söz konusu verilere yer verilmesi mümkün olmadığından, 2014-2017 dönemi arasındaki veriler gizlenerek ekran görüntüsü sunulmuştur.

(124) Belge 49: 16.01.2017 tarihinde CP çalışanları arasında iletilen “BEYPİLİÇ” konulu e- postanın ekinde rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı tablo bulunmaktadır:

(125) Belge 50: 01.04.2017 tarihinde CP yetkilisi (..…)’ten CP çalışanları (..…),(…..) ve

(…..)’a gönderilen “FW: BEYPİLİÇ” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer

almaktadır:

“Arkadaşlar,

Tt fiyatı yukseldi, bu haftaki fiyatları öncelikle BUTUN PİLİÇ DÖKME-POŞETLİ biftek-pirzola-kanat grubunda çok daha iyi fiyat vermeliyiz.Malımız yok bizde değil kimsede yok.Ona göre fiyat vericeğiz.Aksiyon yapacaksak sadece ve sadece kalan mal bilgisini önceden bilgisini alıp(ne kalıyor,kalır ?)ona göre beraber karar verip yapacağız.Şuan butun piliç karlı o yüzden aksiyon butun piliçte yapabiliriz ama makul mantıklı en doğru fiyatı yakalayarak yapacağız. Baştaki veridğiniz fiyatı ne kadar yuksekte tuturasak o kadar aksiyon fiyatın da az oynama şansımız olur ve ona göre bir kazancımız olur.Şuan tam sırası butun piliç özellikle dökme ve poşetliye yukleneceğiz.

Duyduğunuz fiyata değil gördüğünüz fiyata inanın LÜTFEN.

BU HAFTAYI BU AYLARI ÇOK İYİ DEĞERLEDİRELİM HEP BERABER.

Ödemeleri de aynı bu şekilde daha da sıkarak takip edeceğiz.Şuan terbiye edemezsek mal varken hiç bir şey yapamayız…”

(126) Belge 51: 23.07.2017 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (…..)’den CP yetkilisi (..…)’a

ve bilgi olarak ise CP Başkanı (…..), CP CFO’su (…..) ve CP yetkilileri (…..) ile

(…..)’e gönderilen “poultry assocıatıon meetıng ımportant notes” (BESD-BİR önemli

toplantı notları) konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Please note that I partıcıpated poultry assocıatıon board member meetıng on Frıday(21 stjuly) ın istanbul divan hotel.

BEYPİLİÇ-MR (..…)

ERPİLİÇ-MR (..…)

ŞENPİLİÇ-MRS (..…)

BANVİT-brf-MR (…..) (together wıth MR (..…))

CP-MR (..…)

were joıned to the meetıng.MR (..…)introduced (..…),new CEO of banvit and help him to follow the subjects dıscussed.

Some important notes from meetıng are as below;

1-total cmeat productıon ın Turkey ıncreased by 10,7% ın fırst 5 months of 2017

compared wıth 2016

2-ın fırst 5 month export ıncreased by 25%(mainly to IRAQ) whereas domestıc

consumptıon ıncreased by 7,8%

3-even ımportant % supply ıncrease prıce level also ıncreased why?dıscussed

–because of last 2 year there was no growth.

4-they saıd depend on only IRAQ market ıs dangerous but ıt ıs dıffıcult to

produce small chıcken in low cost to export GCC market and to export to

JAPAN stıll far away subject.

But anyway they regulate theır surplus productıon wıth IRAQ market currently.!!

5-they all saıd they grew by 10-13% thıs year and happy wıth theır fınancıal

sıtuatıon so far ın thıs year.

6-2-3 weeks ago competıtıon board staff vısıt them suddenly ın the mornıng

same day same time and checked theır computer and all mails agaın lıke last

time,they worry for thıs (LUCKILY THEY DID NOT COME TO VISIT US THIS

TİME-maybe they select fırst 5-6 company!!!)…”

(127) Anılan belgede geçen ifadelerden, 21 Temmuz 2017 tarihinde İstanbul Divan Otel’de BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, BANVİT ve CP yetkililerinin katılımıyla gerçekleştirilen top lantıda alınan önemli notların aktarıldığı; buna göre, 2017 yılının ilk beş aylık toplam yurt içi piliç eti üretimi verileri dikkate alındığında, 2016 yılının aynı dönemine kıyasen, üretimde %10,7 oranında bir artış yaşandığı; 2017 yılının ilk beş ayınd a, yurt içi tüketim miktarı %7,8 oranında artarken, (ağırlıklı olarak Irak’a gerçekleştirilen) ihracatın da %25 oranında arttığı; arz artışına karşın fiyatların neden yükseldiğinin tartışıldığı, bu bağlamda fiyat artışının nedeninin son iki yılda herhangi bir büyüme gerçekleşmemesine bağlandığı; katılımcıların, yalnızca Irak’a ihracat yapmasının tehlikeli olduğu, fakat Körfez İşbirliği Konseyine üye ülkelerin piyasalarına az maliyetle küçük piliç üreterek ihracat yapmanın ve benzer şekilde Japonya’ya ihraca t yapmanın zor olduğunun konuşulduğu; ama yine de fazla üretimlerini Irak pazarına atarak düzenledikleri; katılımcı şirketlerin 2017 yılında %10 - 13 oranında büyüdüğü ve 2017 yılında da finansal durumlarından memnun oldukları anlaşılmaktadır. Bunun yanı sır a, anılan belgeden, CP Başkan Yardımcısı (…..)’in, Kurum meslek personeli tarafından iki üç hafta önce BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ ve BANVİT’te yaptığı yerinde incelemeye dikkat çekerek, anılan dönemde CP’de yerinde inceleme yapılmamasından dolayı şanslı o lduklarını dile getirdiği; bu bağlamda, en büyük beş altı şirketin yerinde inceleme için seçilmiş olabileceğini belirttiği görülmektedir.

I.3.9. EGE-TAV’da Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(128) Belge 52: 10.10.2016 tarihinde ABALIOĞLU Broiler [25] Üretim Müdürü (…..) tarafından CP çalışanı (…..), EGE-TAV çalışanları (…..),(..…) ve (..…), GEDİK çalışanı (..…), BANVİT çalışanı (…..) ve ABALIOĞLU çalışanı (…..) ile KESKİNOĞLU çalışanları (…..) ve (…..)’ya gönderilen “FW: EGE ENTG TOP TUTANAKLARI GENEL.xls” konulu e-posta, 11.10.2016 tarihinde EGE-TAV çalışanı (..…) tarafından ‘(…..)@gmail.com’ adresine ve EGE-TAV çalışanları (..…),(…..),(…..) ve (..…)’a iletilmiştir. Söz konusu e-postanın “EGE ENTG TOP TUTANAKLARI GENEL.xls” başlıklı ekinde, Nisan 2016 ile Ağustos 2016 dönemleri arasında ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, BANVİT, EGE-TAV ve CP’nin aylık 25 Etlik piliç.

bazda kapasite, performans ve finansal verileri yer almakta olup, aşağıda bir örneği sunulmaktadır:

(129) Belge 53: 14.11.2016 tarihinde ABALIOĞLU çalışanı (..…) tarafından CP çalışanı (..…), EGE-TAV çalışanları (…..),(…..) ve (..…), GEDİK çalışanı (…..), BANVİT çalışanı (…..), KESKİNOĞLU çalışanı (…..) ile ‘(…..)@keskinoglu.com.tr’ adresine gönderilen “EGE ENTG TOP TUTANAKLARI GENEL.xls” konulu e-posta, aynı tarihte EGE-TAV çalışanı (…..) tarafından EGE-TAV Veteriner Hekimi (…..)’e iletilmiştir. Söz konusu e-postanın “EGE ENTG TOP TUTANAKLARI GENEL.xls” başlıklı ekinde Nisan 2016 ile Ekim 2016 dönemleri arasında ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK,

BANVİT, EGE-TAV ve CP’nin aylık bazda kapasite, performans ve finansal verileri yer almakta olup, aşağıda bir örneği sunulmaktadır:

(130) Belge 54: ABALIOĞLU çalışanı (…..) tarafından EGE-TAV çalışanları, PAKTAVUK çalışanları, HASTAVUK çalışanları, EMRE PİLİÇ çalışanları ile ‘(..…)@hotmail.com’, ‘sevkiyat@hastavuk.com.tr’, (..…)@hotmail.com’ adreslerine gönderilen 01.04.2017 tarihli e-postada 02.04.2017 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 27.10.2016 tarihli e- postada 30.10.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 13.10.2016 tarihli e-postada 16.10.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 07.10.2016 tarihli e-postada 09.10.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 29.09.2016 tarihli e-postada 30.09.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 27.09.2016 tarihli e-postada 28.09.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 20.09.2016 tarihli e-postada

21.09.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 27.08.2016 tarihli e-postada 29.08.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 10.08.2016 tarihli e-postada 11.08.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; 04.08.2016 tarihli e-postada 05.08.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin; son olarak 27.07.2017 tarihli e-postada 28.07.2016 tarihli ABALIOĞLU fiyat listesinin söz konusu alıcılarla paylaşıldığı görülmektedir. Alıcılar arasında bulunan EGE-TAV çalışanı (..…)’nın 01.04.2017 tarihli e-posta hariç olmak üzere, kendisine gelen ve ABALIOĞLU fiyat listelerini içeren e-postaları, fiyatların uygulanma tarihlerinden önce EGE-TAV Civciv Departmanı çalışanı (..…), EGE-TAV Et Departmanı çalışanı (..…), EGE-TAV çalışanları (..…),(..…) ve (..…); bilgi olarak ise EGE-TAV Satış ve Pazarlama Birimi çalışanı (..…)’e ilettiği görülmektedir.

(131) Belge 55: 07.03.2017 tarihinde, ERPİLİÇ çalışanı (…..)’ten EGE-TAV Yem Ar-Ge ve Kalite Müdürü (…..)’a “Entegrasyon Bazında Haftalık Broiler Performans Sonuçları 2017- 7-8-9. Hafta (3).xlsx” konulu e-posta gönderilmiştir. Bunun üzerine ilgili e- postanın aynı tarihte EGE-TAV Yem Ar-Ge ve Kalite Müdürü (..…)tarafından EGE- TAV Veteriner Hekimi (…..)’e, bilgi olarak ise EGE-TAV Üretim Müdürü (…..)ve EGE- TAV çalışanı (…..)’a iletildiği görülmektedir. Söz konusu e-postada şu ifadelere yer verilmektedir:

“Merhaba,

Erpiliç’ten (…..) Bey’in göndermiş olduğu entegrasyon Broiler performansları

ekte verilmiştir.”

(132) Söz konusu e-postanın ekinde bulunan excel tablosunun birinci sekmesinde aşağıdaki veriler yer almaktadır:

(133) Söz konusu e-postanın ekinde bulunan excel tablosunun ikinci sekmesinde ise aşağıdaki veriler yer almaktadır:

(134) Belge 56: GEDİK Saha Organizasyon Sorumlusu (..…) tarafından gizlenmiş alıcılara gönderilen 04.04.2017 tarihli e-postada, 03.04.2017 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 14.03.2017 tarihli e-postada, 13.03.2017 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 01.03.2017 tarihli e-postada, 28.02.2017 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 10.02.2017 tarihli e- postada, 10.02.2017 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 06.01.2017 tarihli e-postada, 06.01.2017 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 20.12.2016 tarihli e-postada, 19.12.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 14.11.2016 tarihli e-postada, 13.11.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 31.10.2016 tarihli e-postada, 30.10.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 22.08.2016 tarihli e-postada, 18.08.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 01.08.2016 tarihli e-postada, 29.07.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin paylaşıldığı tespit edilmiştir. Yine GEDİK Saha Organizasyon Sorumlusu (..…) tarafından EGE-TAV çalışanları (…..), (..…) ve (…..)’ya gönderilen 23.01.2017 tarihli e-postada, 22.01.2017 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 17.10.2016 tarihli e-postada, 16.10.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin; 27.07.2016 tarihli e-postada, 27.07.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin paylaşıldığı; 15.08.2016 tarihli e-postada ise 10.08.2016 tarihli GEDİK fiyat listesinin sadece EGE-TAV çalışanı (..…)’ya gönderildiği görülmektedir. Anılan e-postaların tümü herhangi bir ekleme yapılmaksızın EGE-TAV çalışanı (..…) tarafından EGE- TAV çalışanları (..…), (..…), (..…), (..…), (..…) ve (..…)’e iletilmiştir. Bunların yanı sıra, GEDİK Saha Organizasyon Sorumlusu (…..) tarafından EGE-TAV çalışanları (..…), (..…) ve (…..)’ya gönderilen 14.07.2017 tarihli e-postada, 13.07.2017 tarihli GEDİK fiyat listesinin paylaşıldığı; anılan e-postanın 24.07.2017 tarihinde EGE-TAV çalışanı (..…) dan EGE-TAV çalışanı (..…)’e iletildiği görülmektedir.

(135) Belge 57: 10.04.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanı (…..) tarafından, GEDİK, BANVİT, EGE-TAV ve KESKİNOĞLU çalışanlarına “Ege Ent. Top.xlsx” konulu e- posta gönderilmiştir. Bunun üzerine ilgili e-postanın 14.04.2017 tarihinde EGE-TAV

çalışanı (..…) tarafından EGE-TAV Üretim Müdürü (…..), EGE-TAV Veteriner Hekimi (…..) ve EGE-TAV Yem Ar-Ge ve Kalite Müdürü (…..)’a iletildiği görülmektedir. İlgili e-postanın ekinde yer alan excel tablosunun ilk sekmesinde aşağıdaki veriler yer almaktadır:

(136) Anılan excel tablosunun ikinci sekmesinde aşağıdaki veriler yer almaktadır:

(137) Anılan excel tablosunun üçüncü sekmesinde aşağıdaki veriler yer almaktadır:

(138) Söz konusu e-postanın ekinde bulunan excel dokümanının “Toplantı Notları” başlıklı dördüncü sekmesinde ise “BÖLGEMİZDE 100 BİN METRE KARE KÜMES HAS TAVUK VE BUPİLİCE KAYMIŞTIR.” ifadesi bulunmaktadır.

(139) Belge 58: 23.05.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanı (..…) tarafından GEDİK çalışanı (..…), BANVİT çalışanları (…..) ve (…..), EGE-TAV çalışanı (..…) ile ‘(…..)@keskinoglu.com.tr’ adresine; bilgi olarak ise ABALIOĞLU çalışanları (..…) ve (..…)’e gönderilen “Ege Ent. Top..xlsx” konulu e-posta 24.05.2017 tarihinde EGE- TAV çalışanı (…..) tarafından EGE-TAV Veteriner Hekimi (…..) ve EGE-TAV Üretim Müdürü (..…)’ye iletilmiştir. Söz konusu e-postanın ekinde bulunan “Ege Entg Top..xlsx” başlıklı excel dokümanının birinci sekmesinde aşağıdaki veriler yer almakta olup, aşağıda bir örneği sunulmaktadır:

(140) Söz konusu e-postanın ekinde bulunan excel dokümanının ikinci sekmesinde ise aşağıdaki veriler yer almaktadır:

(141) Söz konusu e-postanın ekinde bulunan excel dokümanının üçüncü sekmesinde aşağıdaki veriler yer almaktadır:

(142) Söz konusu e-postanın ekinde bulunan excel dokümanının “Toplantı Notları” başlıklı

dördüncü sekmesinde ise “BÖLGEMİZDE 100 BİN METRE KARE KÜMES HAS TAVUK

VE BUPİLİCE KAYMIŞTIR.” ifadesi bulunmaktadır.

(143) Belge 59: EGE-TAV Üretim Müdürü (..…)’nün [26] bilgisayarından alınan “2014 yılı

kapasiteleri” başlıklı excel dokümanında BANVİT, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, CP,

ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, MUDURNU, GEDİK ve ŞENPİLİÇ’in 2014 yılı piliç kesim

kapasite verilerine yer verilmektedir:

2 vardiya

Toplam

(..…) Piliç/saat olarak

yokluğundan ilk olarak

(..…) piliç/gün olarak

kesime

başlayacaklarmış.

(…..)

C.P

(..…)

(..…)

Şenpiliç

(…..)

I.3.10. GARİP’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(144) Belge 60: 14.09.2012 tarihinde ŞENPİLİÇ Doğu Anadolu–Akdeniz Bölge Müdürü (…..)

tarafından GARİP Genel Müdürü (..…)’a gönderilen “FW: RAKİP LİSTELER” konulu e-

postanın ekinde “12.09.2012 MUDURNU FİYAT LlSTESİ[1].pdf; 016-14.09.2012

ERPİLİC FİUAY LİSTESİ PERAKENDE.pdf; BANVİT PER- KAMP. LİSTE 6-

26 Anılan şahsın, 2014 yılında ŞENPİLİÇ yöneticisi konumunda olduğu bilinmektedir.

11.09.2012.xls; beypilic.pdf; BUPİLİÇ TAZE FİYAT LİSTESİ – 16 09 2012[1].pdf; KESKİNOGLU 11-09-2012 TARİHLİ LİSTE.xls; beypiliç.pdf” isimli fiyat listelerinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

(145) Belge 61: 29.10.2013 tarihinde, ŞENPİLİÇ Doğu Anadolu Bölge Müdürü (..…) tarafından GARİP Genel Müdürü (…..)’a gönderilen “FW: RAKİP LİSTELER” konulu e- postanın ekinde “28.10.2013 MUDURNU FİYAT LİSTESİ.pdf; 023 01.11.2013 ER PİLİÇ LİSTE.pdf; 30.10.2013 Lezita Taze Piliç Eti Fiyat Listesi.pdf; 30.10.2013 Lezita Dondurulmuş, Piliç Eti Fiyat Listesi.pdf; Hastavuk 25.10.2013 BAYI LISTE (TAZE).pdf; BANVİT 44. HAFTA FİYAT LİSTESİ.xIsx; 30.10.2013 CP fiyat listesi.pdf; 30.10.2013 KESKİNOGLU 300 NOLU TAZE ŞOKLU FİYAT LİSTESİ.xls” isimli fiyat listelerinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

(146) Belge 62: 22.07.2017 tarihinde GARİP Bayi Satış Yöneticisi (…..) tarafından GARİP Genel Müdürü (..…) ve GARİP Satış Müdürü (…..)’a gönderilen “liste çalışma” konulu e- postanın ekinde yer alan “23-07-2017 FİYAT LİSTESİ.xls” başlıklı belgede GARİP ile ŞENPİLİÇ fiyat listelerinin karşılaştırılarak ürün bazında iki teşebbüs arasındaki fiyat farkının ne kadar olduğunun tespit edildiği görülmektedir:

I.3.11. HASTAVUK’ta Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(147) Belge 63: 31.10.2014 tarihinde HASTAVUK Pazarlama Müdürü (..…) tarafından HASTAVUK Genel Müdürü (…..)’e gönderilen “FW: Erpiliç ve Beypiliç Bütün Piliç İlave Hk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:

“(..…) Bey Merhaba;

Erpiliç 30.10.2014 Tarihli Faturalardan Itibaren Butun Pilic Group (..…) Iskonto Uygulanacaktır.

Beypiliç Sayin Bayimiz, 31 Ekim 2014 Tarihinden itibaren ikinci bir yaziya kadar taze ve dondurulmus butun piliç urunlerine (acik, poşetli ve tabakli) %(..…) iskonto yapilacaktir”

(148) Belge 64: HASTAVUK Genel Müdürü (..…)’in ajandasından alınan 16.01.2015 tarihli

“Pazarlama Yönetim Toplantısı” notlarında aşağıdaki ifade yer almaktadır:

“…Rakiplerden daha düşük fiyata mal satılmayacak…”

(149) Belge 65: 28.02.2015 tarihinde HASTAVUK çalışanı (…..)’dan HASTAVUK Pazarlama

Müdürü (…..)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK çalışanı (..…)’a iletilen “PİYASA BİLGİSİ”

konulu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:

“(…..) BEY; SON İKİ GÜNDÜR PİYASADAKİ BÜTÜN PİLİÇ FİYATLARI GERİ GELMİŞTİR. BUNA GÖRE

LEZİTA: 4,05-4,10

BEY PİLİÇ: 4,05-4,10

ER PİLİÇ: 4,10

ŞEN PİLİÇ: 4,10

AYTAÇ: 3,90-4,00

BU PİLİÇ: 3,90-4,00

KESKİNOĞLU: 4,05-4,10

GİBİ FİYATLAR BULUNMAKTADIR… BEN GELDİĞİMDEN BERİ PİYASADA GÖREMEDİĞİM BEY PİLİÇ, KESKİNOĞLU VE BANVİT GİBİ FİRMALARIN MÜDÜRLERİ MÜŞTERİ DOLAŞIP FİYAT VERMEKTEDİR. ÖZELİKLE LEZİTANIN PLASİYERLERİ BİZİ VE BİZİM İYİ ÇALIŞTIĞIMIZ MÜŞTERİLERİ HEDEF ALARAK, BİZİM DERDİMİZ HAS TAVUK ŞEKLİNDE SÖYLEMLERİ BULUNMAKTADIR. SON İKİ AYDIR VERDİĞİMİZ MÜCADELE VE DİĞER FİRMALARIN TONAJVE MÜŞTERİ KAYIPLARINA İSTİNADEN BU FİRMALARDAN AGRESİF BİR FİYAT POLİTİKASI İZLEMELERİNE SEBEP OLMUŞTUR… HEM BÜYÜME HEDEFİMİZİ GERÇEKLEŞTİRMEK HEMDE MÜŞTERİ KAYBI YAŞAMAMAK ADINA BİZİMDE PİYASAYA AYAK UYDURMAMIZ GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYOR VE DESTEKLERİNİZİ BEKLİYORUM.”

(150) Belge 66: “RAKİP FİRMA FİYAT KARŞILAŞTIRMA RAPORU 13.03.2016 TARİHLİ

FİYAT LİSTELERİ” başlıklı dokümanda, HASTAVUK’un kendi fiyatlarını BUPİLİÇ,

GEDİK, BANVİT, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ ve ABALIOĞLU’nun fiyatlarıyla

karşılaştırdığı görülmektedir:

(151) Belge 67: 14.07.2016 tarihinde (..…) bayisi yetkilisi (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (…..)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (…..)’e

gönderilen “Yeni Fiyat Listesi” konulu e-postada şu ifadeler yer almaktadır:

“…Biz kendimizi Hastavuğa anlatamıyoruz maalesef Konya’da bugüne kadar bayiliğini bıraktığım firma depo açıp bizle her türlü çirkin rekabete girmesine ve ilk görüşmemizde böyle bir durumda gereken destek verilecektir taahhüdünüz ortada iken; sizden özel bir destek gelmemesine rağmen Mart sonu itibariyle piyasadan onları silmişken nisan ayındaki fiyat politikalarınızla onlara can suyu verdiniz ve piyasamıza girmelerini sağladınız biz şimdi tekrar toparlanma ve kayıplarımızı telafi etme trendine girmişken yaptığınız yeni listeyle onlara yeniden can suyu vermiş olacaksınız. Bizim poşetli piliçte Erpiliç, Beypiliç, Banvit, Lezita, Gedik ve Bakpiliç fiyat geçmemişken fiyat geçme şansımız hiç yok. Bu bizim için intihardır ve bunu yapmamızı bizden istemeyin. Sizden bu kararınızı gözden geçirmenizi ve en azından Konya Bayiliği için gerekeni yapmanızı önemle arz ederiz.”

(152) Bunun üzerine aynı tarihte HASTAVUK Pazarlama Müdürü (..…)’tan (…..) bayisi yetkilisi

(…..)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (…..)’e gönderilen cevabi e-

postada şu ifadeler geçmektedir:

“TALEBİNİZİ DEĞERLENDİRDİK. BEKLENTİNİZİ ANLIYORUM. LAKİN MALUMUNUZ RAMAZAN AYI BEKLENTİLERİN ÇOK ALTINDA GERÇEKLEŞTİĞİ GİBİ HAZİRAN İÇERİSİNDE 4 ADET ZİNCİRLEME İNDİRİM LİSTELERİ YAYINLADIK. 4 AYDA GELEBİLDİĞİMİZ NOKTA HEMEN ERİDİ VE TAHMİN EDECEĞİNİZ ÜZERE HAZİRAN SONU ZARAR RAKAMLARINI TABLOLARDA GÖRMEYE BAŞLADIK. ŞİMDİ YENİ YENİ TÜM SEKTÖRÜN HAREKETİ MEVCUTKEN SEYİRCİ KALMAMIZI İSTEMENİZ UYGUN DEĞİL. ZİRA BİZ EN BAŞINDAN BERİ FİYATLA VAR OLMAK İSTEMEDİĞİMİZİ DEFAATEN İFADE ETTİK. VE UYGULADIĞIMIZ LİSTE PİYASADAN KOPUK, REKABET ŞANSI OLMAYAN RAKAMLARI İÇERMİYOR…”

(153) Akabinde, aynı tarihte (…..) bayisi yetkilisi (…..) tarafından HASTAVUK Pazarlama

Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…)’e gönderilen cevabi

e-postada ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“…Şenpiliç 4,95 Erpiliç 4,75 Banvit 4,95 Gedik 4,90 ken biz kaça satacağız. Bunun hiç uygulanabilirliği yok. Ama siz diyorsanız ki siz kimsiniz kardeşim benim malım bu fiyatım bu ister satın ister satmayın biz de eyvallah deriz problem yok. Buradaki piyasadan biz 1 siz 6 kazanacaksınız bu durumda kaybedilecek piyasa bizden çok sizi ilgilendirir siz bilirsiniz…”

(154) Belge 68: 24.07.2016 tarihinde HASTAVUK çalışanı (…..) tarafından HASTAVUK

çalışanları (…..),(…..) ve (…..)’e ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…) ile

HASTAVUK Pazarlama Müdürü (…..)’a gönderilen “(..…)30.hafta” konulu e-postanın

ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

3- Yorumlar:

-Şen piliçte Göğüs grubunda yükseliş but grubunda düşüş var.

-Bu hafta piyasaların toparlanacağını düşünüyorum. Ay sonuna yaklaşmamız nedeniyle bayi tonaj primi teşvik edilerek alımları arttırmaya çalışacağız.”

(155) Belge 69: 02.10.2016 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a gönderilen ve HASTAVUK çalışanları (…..), (..…), (..…),

(..…) ile (…..)’in bilgi tutulduğu “03-07.10.2016 tarihleri arası faaliyet raporu (..…)”

konulu e-postanın ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir: “…

3- BİREYSEL YORUMLAR:

Bayilerimde son listemizde özellikle bütün piliç fiyatı ile ilgili sıkıntı ve sitem var. 25 listesinde Şen bir ayar çekmiş ve düşürmüştü ancak son listesi 28’inde dokunmamıştı ancak gönderemesek de diğer firmaların bütün piliç fiyatına göre makası biraz daraltmamız gerekiyordu kanısındayım.”

(156) Belge 70: 16.10.2016 tarihinde HASTAVUK çalışanı (…..) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…) ile

HASTAVUK çalışanları (..…) ve (..…)’ya gönderilen “17-21.10.2016 tarihleri arası

faaliyet raporu (..…)” konulu e-postanın ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere

yer verilmektedir:

“…

3- BİREYSEL YORUMLAR:

16 Ekim listemizde bütün piliç liste fiyatımız ve kanatta bir indirim yapmamamız bayilerin tepkisini çekmektedir. Şenpiliç uygulamaları ile piyasada üzerimize oynamaktadır, bayilerimizin cevap vermekte sıkıntı çektikleri bu süreçte birde sipariş dışı ürün gönderme uygulamamız aramızdaki gerginliği daha da arttırmaktadır. Şahsi düşüncem bu hafta haftanın ürününe bütün ve poşetli piliç için %(..…) iskonto vermektir. Ürünü veremesekte en azından piyasa koşullarında bayinin yanında olduğumuzu bu uygulamamız gösterecektir düşüncesindeyim.”

(157) Belge 71: 16.10.2016 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…) ile

HASTAVUK çalışanları (..…) ve (..…)’ya gönderilen “Haftalık Faaliyet Raporu hk.”

konulu e-postanın ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

GEÇEN HAFTA:

…

Fiyat anlamında dönüş bekleyen tonajlı müşteriler ile orta yol henüz bulunamadı. Şen Piliç ve CP'nin yeni liste bütün piliç fiyatlarından sonra aramızda iyice fark oluşmuş durumda. (Özellikle bu müşteriler için)

…

Bütün piliçteki rakip aksiyonlara karşı yeni listemiz direkt dağıtım olarak poşetli piliçte bizi zorlayacaktır ki (..…) bu haftaki Bursa'da olacak aksiyonlara karşı bütün piliç siparişlerini kısacaktır diye düşünüyorum…”

(158) Belge 72: 16.10.2016 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…) ile

HASTAVUK çalışanları (..…) ve (..…)’ya gönderilen “42. HAFTA FAALİYET RAPORU

HK” konulu e-postanın ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

BAYİ DEĞERLENDİRMESİ: Şen piliç Yeni liste yapmasına rağmen bizim ve diğer

firmaların gerek bütün piliç gerekse göğüs grubunda çok aşağıda kalmıştır. Bu hafta

içerisinde hafta sonuna doğru Şen piliçten bir dengeleme listesi gelebilir

kanaatindeyim özellikle bütün piliçte, ancak bu süreçte özellikle bölge müdürlüklerinin

olduğu bölgelerde

bayi satışlarımız ciddi anlamda düşecektir…”

(159) Belge 73: 22.01.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…) ile

HASTAVUK çalışanları (..…) ve (..…)’ya gönderilen “Haftalık Faaliyet Raporu” konulu e-

postanın ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

GEÇEN HAFTA - BİREYSEL YORUMLAR

…Müşterilerimizi yaptığımız aksiyonlarla küstürmemeye çalışıyoruz. Banvit, CP ve Şenpiliç agresif fiyatlar ile geçen hafta bizi fazlaca yordu ve agresif fiyat yapıları devam etmektedir. Gerek bütün piliçte gerekse parça ürünlerde bu yapıları devam etmektedir.

…

Şu zamana kadar ikili ilişkilerimiz ile performans göstermeye çalıştık. Kendileri Hastavuk farkına, kalitesine saygı duyup aradaki 15-20 kuruşları görmemekteler fakat bu fark 55-60 kuruşlara çıkınca kendileri yoğun tepki gösterdiler ki Banvit'te geçen hafta tabiri caizse tepkilerin tuzu biberi oldu.

Aldığımız ilave %(..…) iskonto ile Cuma günü 15,Cumartesi 25 ton ürün çıkışı yaptık. Fakat Şen'in yeni listesi,Banvit ve CP'nin agresif tutumu bu hafta yine sıkıntı yaratabilir. Yine elimizden gelenin en iyisini yapmaya çalışacağız.”

(160) Belge 74: 22.01.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…) ile

HASTAVUK çalışanları (..…) ve (..…)’ya gönderilen “4. hafta faaliyet raporu hk” konulu

e-postanın ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

BAYİ DEĞERLENDİRMESİ:

Rakiplerimiz 22.01.2017 itibari ile yeni listelerini yayınlamışlarıdr. Ancak piyasada gözlemlediğim rakiplerin neredeyse tamamının liste altı ıskontolarla kaçak dövüştüğüdür. Bu hafta yine şen piliç baskısı altında geçecek ve dolayısıyla bey ve erpiliç te liste altı ıskontolara devam edecektir ki bu durum satışlarımızı olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca rakiplerin yaptığı liste altı uygulamalar şen pilicin bir listeye daha gitmesine neden olmaktadır. Fiyatla ürün satmak gibi bir stretejimizin olmadığını biliyorum ancak şok depoya ürün girmeye devam etmenin sadece geçici bir çözüm olduğunu da biliyoruz bu nedenle bu dönemde şok depoya ne kadar az ürün girersek o kadar iyi olacağı kanatindeyim.”

(161) Belge 75: 05.02.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK çalışanlarına gönderilen “6.

hafta faaliyet raporu hk” konulu e-posta ekinde yer alan “Haftalık Faaliyet Raporu”

başlıklı dokümanda aşağıdaki ifadeler geçmektedir:

“1- HAFTALIK RUT PROGRAMI:

…

BAYİ DEĞERLENDİRMESİ:

Rakip firmaların listeleri gelmeye başlayacağı fikrindeyim özellikle cumartesi günü yaptığım parçacı ziyaretlerinde 06.02.2017 itibari ile gedik ve erpiliçten göğüs için fiyat geldiğini belirtmişlerdir. Göğüs fiyatının 2-3 noktada 5 ila 5,10 tl arasında fiyatlandırıldığı görülmektedir. Göğüste piyasaya göre bir fiyat ayarlaması yapmamız gerektiğini düşünüyorum…”

(162) Belge 76: 17.02.2017 tarihinde HASTAVUK Pazarlama Müdürü (..…)’tan HASTAVUK

Genel Müdürü (..…)’e gönderilen ve teşebbüs çalışanı (..…)’in bilgi tutulduğu “LİSTE

FİYATLARI HK.DA” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“İlişikte Pazar çıkış itibariyle uygulamayı planladığım listeyi hazırladım. Rakipler dün ve bugün Pazar ile pazartesi çıkıştan geçerli olmak üzere göğüs but dengesi yapmak kaidesiyle liste yayınladılar. Göğüste geri gelip buta ilave ederken kanat ve sakatat grubunda da zam yapıldı. Bütün pilice hiç biri dokunmadı.

Benim planladığım listede eski mevcut liste ortalaması 5,25 iken bu liste 5,30 yükseldi. göğüs but dengesi yaparak, kanat ve sakatat grubuna zam uygularken bütün pilice de listede 6 kr ilave ile ufak bir dokunuş yaptım. Ayın ikinci yarısına gelip ay sonuna yaklaştığımız dönemde muhtemelen iç piyasa durağan seyredecek olup, listemiz bayileri biraz zorlayacak kanaatindeyim. Ancak ihracattaki gelişmeler elimize bir nebze olsun güç katmakla beraber ay başına kadar durumu kontrol altında tutabiliriz. Uygun görürseniz listeyi Pazar çıkış itibariyle uygulamak üzere bu akşam yayınlamak düşüncesindeyim. Onayınızı arz ederim..”

(163) Söz konusu e-postanın ekinde ise, HASTAVUK fiyat listesinin, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ,

ŞENPİLİÇ ve ABALIOĞLU fiyat listeleri ile karşılaştırıldığı görülmektedir:

(164) Belge 77: 31.03.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanları arasında iletilen “09.03.2017” konulu e-postanın ekinde HASTAVUK’un fiyatları ile rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı tablo bulunmaktadır:

(165) Belge 78: 01.04.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanları arasında iletilen “03.04.2017 LİSTE” konulu e-postanın ekinde HASTAVUK’un fiyatları ile rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı tablo bulunmaktadır:

(166) Belge 79: 23.04.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK çalışanlarına gönderilen “17.

hafta faaliyet raporu hk” konulu e-posta ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadeler

geçmektedir:

“…

BİREYSEL YORUMLAR:

Aldığım duyumlara göre Şen piliç geçen Cuma ve cumartesi günü teslimlerde bütün piliç iri ürününü eksik karşılamış ve bayilerden aldığım bilgiye göre bu durum sonrasında fiyat artışlarının gelebileceğini belirttiler.

Seval gıdanın göğüs grubunda hafta içi yaptığımız görüşmeye istinaden fiyat beklentisi mevcut bu noktada yaptığımız görüşmelerde cp nin önüne geçmenin ve ürün girişini kısmanın tek yolu göğüs grubunda iyi fiyat yapamak olduğunu düşünüyorum…”

(167) Belge 80: 07.05.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

çalışanları (..…) ve (..…)’a gönderilen ve HASTAVUK Pazarlama Müdürü (..…) ile

HASTAVUK Genel Müdürü (..…)’in bilgi tutulduğu “(..…) 19.hafta” konulu e-postanın

ekinde yer alan “Haftalık Faaliyet Raporu” başlıklı dokümanda aşağıdaki ifadelere yer

verilmektedir:

“…

19. HAFTA:

1- HAFTALIK RUT PROGRAMI:

Pazartesi: …Piyasa rakip fiyatları ve aksiyon pozisyonları tespit edilecek...

…

YORUMLAR: Bu haftaya tüm entegreler yeni liste ile başlayacaklar. Diğer entegrelerde de bütün piliçte zam beklentisi varken şen piliç firmasının zam yapmaması nedeniyle bizim dışımızda kimse zamma cesaret edememiştir. Önümüzdeki hafta içinde diğer firmaların yeni bir liste daha yapıp bütün pilice de zam yapacağını düşünüyorum. Baget ve göğüste tekrar düşüş olabilir. Bu nedenle baget ve göğüsü haftanın ürünü olarak planlayıp (sipariş dışı) şoka almamak mantıklı olacaktır.”

(168) Belge 81: 28.05.2017 HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK çalışanları

(..…) ve (..…)’e ve bilgi olarak ise HASTAVUK Pazarlama Müdürü (..…) ile HASTAVUK

Genel Müdürü (..…)’e gönderilen “(..…) 22.hafta” konulu e-postanın ekinde yer alan

dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

YORUMLAR: Entegrelerin bir kısmı Pazar itibariyle yeni fiyat listelerine geçmiştir. Yeni listelerde göğüs, kanat ve üst but grubu ürünlerde düşüş, but ve bagette artış yapılmıştır. Bütün piliç fiyatı aynıdır. Yeni liste hazırlamamızın uygun olacağını düşünüyorum. Bütün pilicin bu hafta artması yönünde öngörüm vardı fakat ramazan ay sonuna gelmesi, havaların serinlemesi bu artışı haziran 15-20 aralığına ertelemiştir. Diğer düşüş ve artışlar normaldir.”

(169) Belge 82: 28.05.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK çalışanlarına gönderilen “22.

HAFTA FAALİYET RAPORU Mesut Kocapınar” konulu e-postanın ekinde yer alan

dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

3- BİREYSEL YORUMLAR:

Bu hafta Şen piliç listesinin piyasaya yansımasını bekleyeceğiz gibi görünüyor. Takip eden firmalar olursa belki yeni bir liste ihtiyacı olabilir inancındayım.”

(170) Belge 83: 29.05.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanları arasında iletilen “Fwd: Kopya

RAKİP LİSTE KARŞILAŞTIRMA.xlsx” konulu e-postanın ekinde rakip fiyat analizi

tablosu yer almaktadır:

(171) Belge 84: 12.06.2017 tarihinde HASTAVUK çalışanı (..…) tarafından HASTAVUK

Pazarlama Müdürü (..…)’a ve bilgi olarak ise HASTAVUK Genel Müdürü (..…) ile

HASTAVUK çalışanları (..…) ve (..…)’a gönderilen “24. hafta faaliyet raporu” konulu e-

postanın ekinde yer alan dokümanda aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…

BİREYSEL YORUMLAR

Mevcut fiyat politikasına bayilerin itirazları devam etmektedir. Tonaj kayıplarının nedeni budur, bayiler özellikle bayiliklerini gözden geçirmeye başlamışlardır. Yeni bir liste düzenine gitmemiz gerektiğini düşünmekteyim.

Rakip firmalar bayileri ziyaret etmeye başladılar daha önceleri bu ziyaretler firmamızdan memnuniyet belirtileri ile sonuçlanırken şu anda şartlar ve istekler konuşulmaktadır. Özellikle alternatif yaratılamayacak yada mevcudun daha kötüsü yaratılabilecek bölgeler mevcut dikkat etmez isek bu noktalarda varlığımız tehlikeye düşer düşüncesindeyim…”

I.3.12. KESKİNOĞLU’nda Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(172) Belge 85: 11.06.2014 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’den KESKİNOĞLU yetkilisi

(..…)’na gönderilen “EYMEN ET HK.” konulu e-postada aşağıdaki ifade bulunmaktadır: “(..…) bayimiz rakiplerin agresif fiyat yapısından dolayı satış kaybetmekte satışları giderek zayıflıyor özellikle erpiliç ve son dönemde aytaçtan sürekli dayak yemekte aşağıdaki fiyatlarla iki hafta destekleme şansımız olabilirmi”

(173) Bunun üzerine KESKİNOĞLU yetkilisi (..…) tarafından KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’e

gönderilen cevap yazısında “Destekleyelim” ifadesine yer verilmiştir.

(174) Belge 86: 25.06.2014 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’tan KESKİNOĞLU yetkilisi

(..…)’na ve bilgi olarak ise KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’e iletilen “POŞETLİ PİLİÇ”

konulu e-postada şu ifadelere yer verilmektedir:

“Bütün piliç için zam geçişinden sonra 4.70 fiyat talebim olmuştu.

Ancak fiyat 4.88 olarak geldi, piyasa oluşan fiyatlar ile 4.60-4.70 arasındadır.

Mevcut fiyat ile ürün satışımız çok yavaş olmaktadır..

Erpiliç bu fiyatların üzerine çıkmakta olup Beypiliç bayilerinin fiyatları noktalarda farklılıklar göstermektedir.

Yapılan ilaveler ile de Cuma ve cumartesi günü elimizdeki tüm ürünleri çıkarabilmek için tarih problemi sebebi ile daha düşük fiyatlar talep etmek zorunda kalacağız…”

(175) Söz konusu e-posta, aynı tarihte KESKİNOĞLU yetkilisi (..…) tarafından KESKİNOĞLU

çalışanı (..…)’a iletilerek, aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir:

“4,70 istanbul hepsi değerlendirelim”

(176) Belge 87: 05.01.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’ndan KESKİNOĞLU

yetkilisi (..…)’na gönderilen “RE: İskonto Talebi Hk. (Bütün Plç - 05-10)” konulu e-

postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“Şenpiliç Perşembe, Lezita ve Erpiliç Çarşamba gün, göğüs grubu haricinde fiyat artışları olacakmış…”

(177) Belge 88: 05.02.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’ten KESKİNOĞLU yetkilisi

(..…)’na gönderilen “Liste” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:

“Erpiliç ve Beypiliç daha önce geçemediği listeye pazartesi günü geçecekler.

Ama yine de şaibe var. Şenpiliç’i bekliyorlar.”

(178) Belge 89: 10.04.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’tan KESKİNOĞLU yetkilisi

(..…)’na gönderilen “Yeni Liste” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Erpiliç ve Beypiliç fiyat yaparken tabaklı ürünlerde bayi iskontolarını düşerek fiyat yapıyor.

Arkada çalışan iskontolar kendilerine kalmaktadır.

Şen piliç bölge müdürlükleri ise 13+21’i direk sahaya yansıtmaktadır.

Bu durumda tabaklı ürünler de arka plandaki iskontoları kullandıkları takdirde bizim altımızda fiyat verme imkanları mevcut.

Mevcut durumda dahil kanat ve tabaklı kalçalı butta yukarıda kalmış durumdayız. Diğer ürünlerde ise değerler birbirine çok yakın.

Şahsi görüşüm listeyi mevcut şekilde göndermektir.

Piyasanın üzerinde kalırsak tekrar ürün akışını sağlamak 1 hafta 15 günü bulmaktadır ürünün fazla gelmesi durumunda akışı sağlamak için önceki listeye inmek zorunda kalıyoruz.

Ancak piyasanın altında kalır isek toparlama 1 günümüzü alır…”

(179) Belge 90: 19.05.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanları arasında iletilen “Etiket

Fiyatları HK.” konulu e-postanın devamında rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı

tablo bulunmaktadır:

(180) Belge 91: 24.07.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’ten KESKİNOĞLU yetkilisi

(..…)’na gönderilen “zam” konulu e-postada şu ifadeler yer almaktadır:

“Sadece Beypiliç liste yapmış şu an diğerleri ile ilgili bir bilgi yok.

Onlar da üst but ve kanata zam yapmış…”

(181) Bunun üzerine aynı tarihte KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’ten KESKİNOĞLU yetkilisi

(..…)’na gönderilen cevabi e-postada ise aşağıdaki ifade bulunmaktadır:

“Beypiliç ve Erpiliç bütünü de kapsayacak zam yapıyor. Geçiş tarihleri belli değil.”

(182) Belge 92: 28.07.2015 tarihinde KESKİNOĞLU yetkilisi (..…)’ndan “YÖNETİM KURULU”

isimli alıcı grubuna gönderilen “şoklu ürün” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer

verilmektedir:

“… Şenpiliç beypiliç erpiliç kesim adetlerini düşürdü. Yaygın piyasa poşet piliç 4,95-5,15 tl artı kdv satılıyor. Kanat hiçbir firmada yok. Baget biraz sıkıntılı ama fiyat tabaklı 6,50 artı kdv...”

(183) Belge 93: 02.10.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanları arasında iletilen “**Etiket

Fiyatları Karşılaştırması Hk.” konulu e-postanın devamında rakip fiyatlarının

karşılaştırmasının yer aldığı tablo bulunmaktadır:

(184) Belge 94: 12.10.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanları arasında iletilen “***Rakip

Firma Fiyat Karşılaştırması Hk.***” konulu e-postanın içeriğinde rakip fiyat analizi tablosu

yer almaktadır:

(185) Belge 95: 07.11.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’dan KESKİNOĞLU yetkilisi

(..…), KESKİNOĞLU Satış Planlama Müdürlüğü ile Satış Fiyatlandırma ve

Bütçelendirme departmanına gönderilen “***DİP FİYAT ÖNERİSİ HK***” konulu e-

postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Bu hafta kesim oranlarımız yüksek ve bölgelere bu haftaya göre daha fazla ilave yapmamız gerekecek.

Rakip fiyatları da düşüyor, bölgelerden topladığımız fiyatlar ve rakip fiyatlarına göre sipariş durumumuzu da düşünerek aşağıdaki fiyatları oluşturduk.

…

Ayrıca bütün piliç için 3,85 dedik ancak bölge bazlı daha düşük fiyatlar da uygulamamız gerekiyor.

Yzmler için fiyat veriyoruz ancak piyasada fiyatlar gittikçe düşüyor,

Örn; Şenpiliç tahmini fiyatı 3,85 ancak müşteriye 3,56’ya kadar fiyat veriyor, Banvit 3,50 Tadpi yazmış, Beypiliç pazartesi yeni liste ile sahaya çıkacak dip fiyatı 3,79 ancak (..…)’ya 3,40 fiyat verdi.

(..…) 3,60 fiyatın uygun olduğunu bildirdi, (..…) Bey’in yaygın için genel 3,70 fiyat talebi var.

Siz de uygun görürseniz genel listede 3,85 bildirip bölge bazlı ek iskonto tanımlayabiliriz.”

(186) Belge 96: 26.03.2016 tarihinde KESKİNOĞLU yetkilisi (..…)’ndan KESKİNOĞLU

çalışanı (..…)’a gönderilen “İskonto Talebi Hk” konulu e-postada aşağıdaki ifade

bulunmaktadır:

“Aşağıdaki müşterimiz 4 senedir bizimle çalışmaktadır. Son 2-3 aydır bir yemek şirketinin tedarikçisi konumundadır. Bu müşterimize Banvit firması poşet piliçte 4,50 TL fiyat vermiş. Siparişleri oraya geçeceğini fiyat farkının çok olduğunu söylüyor. Oraya sipariş geçmesi marketine de ürün vermesi demek. Sadece bu müşteriye özel aşağıdaki fiyatımızın tanımlanmasını talep ediyoruz.

… (..…) Market … Tz. Poşetli Bütün Piliç 2000… 4,65…”

(187) Belge 97: 29.03.2016 tarihinde ABALIOĞLU Broiler Üretim Müdürü (..…)’dan CP

yetkilisi (..…); EGE-TAV yetkilileri (..…), (..…) ve (..…); BANVİT yetkilisi (..…); GEDİK

yetkilisi (..…); KESKİNOĞLU yetkilileri (..…) ve (..…); ABALIOĞLU yetkilisi (..…)’e

gönderilen “1. Bölgesi Entegreler Toplantısı” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer

verilmektedir:

“… 2016 yılında birincisini düzenlediğimiz ‘EGE Bölgesi Entegreler Toplantısı’ notları aşağıda ki gibidir.

Katılımcılar:

Banvit (..…) Hanım,

Keskinoğlu (..…) Bey ve (..…) Bey,

Ege-Tav (..…) Bey, (..…) Bey, (..…) Bey,

Gedik (..…) Bey,

C.P (..…) Bey,

Lezita (..…) Bey, Ve Ben,

Konular: Yaşanan sağlık sıkıntıları, üreticiden kesilecek sarım ücreti ve diğer kesintiler, bölgemizin toplam broiler kapasitesinin tespiti ve 2016 yılında ki firmaların maksimum kesim adetleri, mart ayı performansları, bölgesel sıkıntıların paylaşılması, aşı programları, verilen fason ücretler.

Alınan Karalar:

1)…

2) Bölgemizde sarım ücretlerinin 14. Haftada giren civcivlerden itibaren (yani 20. Hafta kesimlerinden itibaren) üreticiden kesilmesi. (kesilecek miktarın miktarları tekrar görüşülecek)

3) Whatsapp üzerinden anlık sıkıntıların paylaşılması (yaşanan İb, Nd vb. hastalılar, hırsızlık ve art niyetli üreticiler vs.)

4) Ortak bölgelerde civciv girişlerinin birbirine yaklaştırılması,

5) Bir sonra ki toplantıya Lezita ev sahipliği yapacak, tarih (19 Nisan 2016 uygun mudur ?) toplantı notlarını ve alınan kararları (..…) tarafından paylaşılacak...”

(188) Belge 98: 22.08.2016 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’tan KESKİNOĞLU çalışanı

(..…)’e gönderilen ve bilgi olarak ise KESKİNOĞLU yetkilisi (..…)’na iletilen “YAPRAK

KANAT” konulu e-postada şu ifadelere yer verilmektedir:

“Son toplantımızdaki raporlarda da belirtildiği üzere en karlı müşterilerimiz kanatçılardır.

Kanatçılara verdiğimiz üründe Açık Gramajlı Yaprak kanattır…

Müşterilerimiz (..…)’da dahil olmak üzere farklı firmalardan ürün almaya başlamışlardır…”

(189) Bunun üzerine, anılan e-posta, 26.08.2016 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’tan

KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’e ve bilgi olarak ise KESKİNOĞLU yetkilisi (..…) ile (..…)’e

gönderilerek, aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir:

“(..…) Banvit ile çalışmaya başlamıştır...”

(190) Belge 99: 09.03.2017 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanları arasında iletilen “Rakip Firma

Fiyat Karşılaştırması Hakk. (((Revize)))” konulu e-postanın ekinde KESKİNOĞLU’nun

fiyatları ile rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı tablo bulunmaktadır:

(191) Belge 100: 16.03.2017 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’ten KESKİNOĞLU İç

Danışmanı (..…) ve KESKİNOĞLU Finansman Direktörü (..…)’a gönderilen ve

KESKİNOĞLU Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı (..…)’nun bilgi tutulduğu “Fiyat Listesi

Hk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“Kesim sayımız talepten çok düşük kaldığı için, değişim Öneri SKO değerleri artık doğru değerleri göstermiyor,

Elastisite oranlarımız mevcut duruma uymuyor, o yüzden ekleyemiyorum.

Erpiliç, Lezita ve Banvit listeleri elimize ulaşmadı, ancak size ulaşan Erpiliç, lezita ve Banvit ana listesi olduysa onu paylaşırsanız ekleyebiliriz.

Listedeki şen ve bey fiyatları da geçtiğimiz hafta elimize ulaşan fiyatlardır…”

(192) Belge 101: 31.03.2017 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’tan KESKİNOĞLU

Finansman Direktörü (..…) ve KESKİNOĞLU Satış Planlama Müdürlüğüne gönderilen

ve KESKİNOĞLU İç Danışmanı (..…)’in bilgi tutulduğu e-postada aşağıdaki ifadeler yer

almaktadır:

“Piyasa fiyatları, üretim durumumuz ve gerçekleşen ortalama satış fiyatlarımıza göre oluşturmuş olduğumuz öneri dip fiyatlar aşağıdaki şekildedir.

Bu hafta kesim oranımız düşük olacak ((..…)), tahmini olarak baget ve but grubu haricinde kesintili karşılayacağız.

Baget grubunda son liste fiyatlarımız piyasanın üzerinde kaldığından sipariş taleplerinde düşüş olmuştu, rakiplerin fiyatlarına ve karşılama oranlarımıza göre (gelecek hafta tahmini SKO 117%) baget grubunda düşüş yapmamız önem taşıyor. But grubunda da aynı sebep ile düşüş yapmayı öneriyoruz.

Göğüs grubunda %3 artış öneriyoruz.

Diğer ürün gruplarında rakipler ile aramızdaki marjın yüksek olması sebebi ile piyasa fiyatlarına uyum sağlamak amacı ile fiyat artışı önermiyoruz.

Uygun görürseniz 02.04.2017 günü itibarı ile yeni liste duyurusunu yapacağız.”

(193) Belge 102: 12.04.2017 tarihinde KESKİNOĞLU Kurumsal İletişim ve Marka Yöneticisi

(..…)’den KESKİNOĞLU İç Danışmanı (..…)’e gönderilen ve KESKİNOĞLU Finansman

Direktörü (..…)’ın bilgi tutulduğu “Piliç eti-Rakiplerin pazar payları” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“...Geçen hafta toplantıda piliç eti sektöründeki firmaların pazar payları hakkında

bilgi istemiştiniz.

(..…) Bey’den sektördeki firmaların günlük kesim kapasitelerini alıp, BESDBİR

üretim tahminlerine göre öngörülebilen paylarını çıkardım, ekte bulabilirsiniz.”

(194) Söz konusu e-postanın ekinde ise 17 piliç eti üreticisinin [27] güncel kesim adetleri ve yıllık tahmini üretim miktarları ile 12 piliç eti üreticisinin [28] kapasite kullanım oranları yer almaktadır [29]:

(195) Belge 103: 24.04.2017 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’tan KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’e gönderilen ve KESKİNOĞLU İç Danışmanı (..…), KESKİNOĞLU Finansman Direktörü (..…) ve KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’in bilgi tutulduğu “PİYASA FİYATLARI HK.” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

27 KESKİNOĞLU, AKPİLİÇ, ASTAVUK, BEYPİLİÇ, EGE-TAV, HASTAVUK, GEDİK, GARİP, ERPİLİÇ, BUPİLİÇ, BANVİT, ABALIOĞLU, ŞENPİLİÇ, BAKPİLİÇ, MUDURNU, ŞAHİN, TATPİ.

28 KESKİNOĞLU, GEDİK, GARİP, ERPİLİÇ, BUPİLİÇ, BANVİT, ABALIOĞLU, ŞENPİLİÇ, BAKPİLİÇ, MUDURNU, ŞAHİN, TATPİ.

[29] E-postanın ekindeki tablonun okunaklı olması adına, ekran görüntüsü üç parçaya bölünerek sunulmuştur.

“ …Genel duruma baktığımız zaman baget ve fleto hariç piyasanın en pahalı fiyatlarına sahibiz.

Mevcut kesim miktarlarımız sebebi ile yaygın kanalda müşterilerimizin %(..…)’lik kısmını kaybetmiş bulunmaktayız. Yerel marketlerdeki kaybımız malumunuzdur. Aşağıda görmüş olduğunuz firmalar kanatçılarımız dahil tüm ürün veremediğimiz noktalara girmiş bulunmaktadırlar.

Kesim miktarlarımızın azalmaya başladığı dönemlerde parça ürünlerde iskontolarımızı (..…) puan kıstık.

Bu durum ciğer ve taşlıkta (..…) puan seviyelerinde gerçekleşti.

Yaprak kanat’ta ise iskonto yapmamaktaydık.

Ancak gelen zamlar neticesinde piyasada kalabilmek için kıstığımız iskontoları geri vermek zorunda kaldık ve yaprak kanat’a da %(..…) civarında iskonto yapmaya başladık. (Banvit, Lezita ve Has tüm kanatçılarımız ürün vermeye başladı)

Eksik sevkiyat miktarlarımız, firmalar tarafından bizden daha uygun fiyatlara doldurulduğu için yapılan zamlar tepki olarak geri dönmeye başlamaktadır.

İçinde bulunduğumuz durumu anlamakla birlikte, kesim sayılarımızın da sevindirici şekilde artması ile piyasaya da yavaş yavaş tekrar girmemiz gerektiğiniz düşünüyorum.

Piyasa fiyatlarına paralel bir seyir izlemeye başlayabilirsek kaybettiğimiz müşterilerimizi 15-20 gün içerisinde tekrar kazanmaya başlayabiliriz.

Müşterileri kazanamamamız durumunda ise kesim sayılarının daha da artması daha fazla fiyat tavizi vermemize sebep olacaktır...”

(196) Söz konusu e-postanın devamında rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı tablo

bulunmaktadır:

(197) Belge 104: 18.05.2017 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanı (..…)’tan KESKİNOĞLU İç

Danışmanı (..…), KESKİNOĞLU Finansman Direktörü (..…) ve KESKİNOĞLU çalışanı

(..…)’e gönderilen “Dip Fiyat Önerisi hk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer

verilmektedir:

“…Rakipler yeni liste yayınlamadı, siparişlerimiz de kesim adetlerimizden daha düşük olduğu için biz gelecek hafta mevcut listemiz ile devam etmeyi öneriyoruz. Sadece ciğer ve taşlık ürünlerinde karşılama oranımız siparişlerin (..…) katı civarında,

ayrıca piyasada bu ürünlerin fiyatlarının bizim fiyatımızdan %(..…)-%(..…) civarında, ayrıca piyasada bu ürünlerin fiyatlarının bizim fiyatımızdan %(..…)- %(..…) civarında düşük olduğunu gösteren fiyatlar iletildi.

“Bu sebeple sakatat grubunda %(..…) düşüş yapmayı öneriyoruz.

Onayınız ile sakatat grubu ürünler için 20.05.2017 tarihi itibarı ile yeni fiyatlarımızı duyuracağız.”

I.3.13. PİLYEM’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(198) Belge 105: 13.06.2016 tarihinde BESD-BİR’den “BESD-BİR” alıcı grubuna gönderilen e-

posta ekinde yer alan “Baskanın Mesajı_Haziran 2016.pdf” isimli belgede BESD-BİR

Yönetim Kurulu Başkanı (..…) tarafından aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:

“…Yılbaşında sizlere gönderdiğim mesajda 2015 yılına ilişkin analizler yapmış, çok kötü bir yıl geçirdiğimizi aktarmıştım. 2016 yılının ilk yarısını tamamlamakta olduğumuz bu günlerde de bu dönemin kısa bir analizini yapmak istiyorum.

Yılın birinci çeyreği de; 2015 yılının baskısı devam ettiğinden ve ihracatta da çok ciddi düşüşler yaşadığımızdan ötürü kötü bir dönem oldu. Mart 2016 nın ortalarından itibaren piyasa canlanma emareleri gösterdi ve morallerimiz düzelmeye başladı, ancak ihracatın azalmaya devam etmesi nedeniyle oluşan baskı nedeniyle fiyatlar arzu edilen seviyeye ulaşmadı.

Diğer önemli bir hususta, son aylarda yüzümüzü güldüren hususun fiyatlardaki artış nedeniyle değil, maliyetlerimizdeki düşüş ile çok ilişkili olduğudur. Maliyet düşüşü ile ilgili dönemin bittiği,

Dünya da soya fasulyesinin ülkemizde de mısır fiyatlarının aşırı yükseldiği göz önüne alınırsa önümüzdeki ayların beklentilerin aksine sıkıntılı geçeceğini düşünüyorum.

Yeni ihracat pazarları yaratamadığımız gibi mevcut pazarlarda da küçülmeye devam ediyoruz. Bu yetmiyormuş gibi ihracat fiyatları da geriliyor. İhracattan da zarar ediyoruz. Yeni pazarlar açılması, ihracat desteklerinin artırılması konusunda Bakanlıklar nezdinde girişimlerimiz sürüyor, ancak olumlu bir gelişme sağlayamıyoruz.

Çok üretim yapıp, ucuza satarak piliç eti tüketimini artırıyoruz, bunu da başarı gibi söylemek zorunda kalıyoruz. Aramızdan birer birer eksilmeler oluyor ama üretim politikamızı yeniden yorumlama ihtiyacı duymuyoruz.

Bu kısa analizi yaptıktan sonra, yılın son çeyreğinin bizim için her zaman kötü geçtiği gerçeğini unutmamanızı, aynı dönemde Türkiye ekonomisinde de sıkıntılar olacağı varsayımlarını da dikkate almanızı hatırlatmak istedim.

Üretim planlarımızı düzgün yapamadığımız takdirde büyük sıkıntılar yaşamamız kaçınılmaz olacaktır. Her arkadaşımın kendi durumunu dikkate alarak gerekli önlemleri alacağını düşünüyor ve inanıyorum.

Yeni sıkıntılar ve sorunlar yaşamadan önümüzdeki dönemleri atlatmamı gerekiyor. ‘En Sağlıklı-En Değerli-En Kaliteli-En Uygun Fiyatlı’ ürünleri üreten sektörümüzün en kısa zamanda hak ettiği yerlere geleceği inancındayım.”

I.3.14. ŞENPİLİÇ’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(199) Belge 106: 19.12.2012 tarihinde ŞENPİLİÇ Genel Müdür Yardımcısı (..…)’dan

ŞENPİLİÇ yetkilisi (..…)’ye gönderilen ve ŞENPİLİÇ Fabrika Müdürü (..…)’ın bilgi

tutulduğu “FW: Rakip firmalar fiyat karşılaştırma” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere

yer verilmekte olup, ŞENPİLİÇ’in muz göğüs ve bonfile fiyatlarının ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ

ve ABALIOĞLU fiyat listeleri ile karşılaştırıldığı görülmektedir:

“(..…) bey,

Yönetim takımı toplantısında da dile getirdiğim konu, ana parçalardan detay parçalara geçişi sırasında oluşan fiyatlarda rakiplerimiz ve bizim aramızda ciddi farkların olduğuydu. Tamamen verimlilikle açıklanabilecek bu farkın pazarda bizi olumsuz etkilediği ve etkileyeceği açıktır. Detaylarına girmeyeceğim bu olumsuzlukların giderilmesi için bu geçiş süreçlerin rakiplerle karşılaştırılarak yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorum.”

(200) Belge 107: 13.05.2015 tarihinde ŞENPİLİÇ Marmara Bölge Müdürü (..…)’den

ŞENPİLİÇ Genel Müdür Yardımcısı (..…)’e gönderilen “RE: Bayiler, geçen sene bu sene

karşılaştırma. İlk 11 günlük analiz. Bu küçülmeleri düzeltmeliyiz.” konulu e-postada

aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“(..…) Bey,

(..…)’de Cp bu ay piyasayı bozuyor. (..…)’de 4,29’a bütün tavuk satıyorlar. Ayrıca Lezita ve Erpiliç 4,30-4,40 fiyat aralığında muz göğüs yazmakta olup, müşterimiz (..…)’i bizden almışlardır. Ama ilerleyen zamanlarda yapacağımız aktiviteler ile arayı kapatacağımızı düşünüyorum.

(..…)’te Mayıs ayı geçen iki hafta sonları iş olmadı, ayrıca rakiplerimizin fiyatları (Özellikle Hastavuk) daha cazip olduğundan biraz onlara kayıyorlar. Ancak geçen hafta itibariyle artanlarda başladığımız aktiviteler ile geçen seneyi yakalamak için uğraşacağız.

(..…)’da fiyatların uymamasından şikayetçi, ayrıca (..…) ve (..…)e mal vermemekten şikayetçi, takip ediyrum.”

(201) Belge 108: 02.11.2015 tarihinde ŞENPİLİÇ Bursa Şube Müdürü (..…) tarafından

ŞENPİLİÇ Satış Müdürü (..…)’e gönderilen ve bilgi olarak ise ŞENPİLİÇ Ege Bölge

Müdürü (..…), ŞENPİLİÇ Genel Müdür Yardımcısı (..…), ŞENPİLİÇ Satış Operasyon

Yöneticisi (..…), ŞENPİLİÇ çalışanı (..…)’e iletilen “İlave iskonto talebi hk.” konulu e-

postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

“Merhaba (..…) Bey;

Tabaklı ciğer vereceğimiz müşterimiz M56600042 (..…) 3,65+KDV poşetli piliç Hastavuk ve Aytaç’tan Almaktadır. %(..…) ilave iskonto ile; Aynı fiyata verebilir isek 03-07.11.2015 bu hafta sonuna kadar 400 koli 6000 kg poşetli piliç alacaktır.

…

Bilgi ve onayınıza sunarım.”

(202) Belge 109: 04.03.2016 tarihinde ŞENPİLİÇ Satış Müdürü (..…)’den ŞENPİLİÇ Genel

Müdürü (..…)’a gönderilen “rakip saha” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer

verilmektedir:

“(..…) Hanım,

Dün rakiplerden Gedik, Lezita, Ankara da şubeden göğüs talep etmiş, İstanbul da geçen hafta Gedik, Lezita ve Bey de iri mal sıkıntısı varmış.

Bu sabah itibari ile özellikle İstanbul da rakiplerin ürünlerinde eksik yok görünüyor.(Lezita, Bey)

Sabah Beypiliç bölge sorumlusu zam yapacakmısınız diye aradı, hafta başında değerlendireceğiz dedim.

Şu ana kadar 20 ton ilave var.”

(203) Belge 110: 11.04.2016 tarihinde ŞENPİLİÇ Satış Operasyon Yöneticisi (..…)’dan

ŞENPİLİÇ Genel Müdür Yardımcısı (..…)’e gönderilen “Rakip Firma Ciroları” konulu e-

postanın ekinde ŞENPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ ve ABALIOĞLU’nun ciro bilgilerinin but,

bütün piliç, göğüs ve kanat eti bazında (alt kırılımlarını da içerecek şekilde)

karşılaştırıldığı görülmektedir:

(204) Belge 111: 17.10.2016 tarihinde ŞENPİLİÇ çalışanları arasında iletilen “İLT: Rakip Fiyatlar” konulu e-postanın içeriğinde ŞENPİLİÇ’in fiyatları ile rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı tablo bulunmaktadır:

(205) Belge 112: 11.11.2016 tarihinde ŞENPİLİÇ çalışanları arasında iletilen “FW: Rakip Fiyat Liste Karşılaştırması” konulu e-postanın içeriğinde ŞENPİLİÇ’in fiyatları ile rakip fiyatlarının karşılaştırmasının yer aldığı tablo bulunmaktadır:

(206) Belge 113: 08.03.2017 tarihinde ŞENPİLİÇ Genel Müdürü (..…)’ dan “Yönetim Grubu” isimli alıcı grubuna gönderilen “2016 üretim miktarlarını ekte görebilirsiniz” konulu e - p ostanın ekindeki “2017_Temsilci Uye Sayilari.xlsx” belgede yer alan “Dernek Tüzüğü 6. Maddeye Göre Temsilci Üye Belirleme” başlıklı tablo içerisinde piliç eti üreticileri de dahil olmak üzere BESD - BİR üyesi tüm teşebbüsler bazında “Ana damızlık (GPS)/dişi damızlık civciv üretimi (adet)”, “Damızlık (PS)/dişi damızlık civciv girişi (adet)”, “Hindi Eti üretimi (ton)”, “Piliç Eti üretimi (ton)”, (Piliç Eti + Hindi Eti Toplam” miktarları yer almaktadır. Bu çerçevede, söz konusu miktarlar baz alınarak 2017 yılı i çin her bir teşebbüs bazında temsilci üye sayısı belirlenmiştir.

I.3.15. YEMSEL’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

(207) Belge 114: YEMSEL’de yapılan yerinde incelemede aşağıdaki benzer rakip fiyat analizi tabloları elde edilmiştir:

I.4. Değerlendirme

(208) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaş malar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmüne yer verilmiş olup teşebbüsler arası fiyat tespiti ve arzın kısıtlanmasına ilişkin eylemlerin yasak kapsamında olduğu belirtilmiştir. Dosya kapsam ında, elde edilen deliller ve teşe bbüslerden elde edilen veriler, ilerleyen bölümlerde ele alınacak olup söz konusu değerlendirmeye geçmeden önce rekabet hukukunda uyumlu eylem kavramına ve uygulamaların a kısaca yer verilecektir.

I.4.1. Uyumlu Eylem

(209) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında aşağıdaki düzenlemelere yer verilmiştir:

“Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat

değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet

bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine

benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil

eder.

Ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla taraflardan her biri uyumlu

eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.”

(210) Yukarıda hükümlerine yer verilen 4. maddenin gerekçesine de değinmek kanun koyucunun uyumlu eyleme ilişkin yaklaşımını göstermek açısından faydalı olacaktır. İlgili gerekçede uyumlu eyleme ilişkin olarak aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:

“....Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi yoktur. Teşebbüsler arasında bir

anlaşmanın varlığı tesbit edilemese bile teşebbüsler arasında kendi bağımsız

davranışları yerine geçen bir koordinasyon veya pratik bir işbirliği sağlayan

doğrudan veya dolaylı ilişkiler de eğer aynı sonucu doğuruyorsa yasaklanmıştır.

Böylece teşebbüslerin kanuna karşı hile yolu ile rekabeti sınırlayıcı uygulamaları

meşru göstermeleri engellenmek istenmiştir....

...Rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaların yasaklandığı bir hukuk düzeninde genellikle bu

tür anlaşmalar gizli yapılmakta ve bunların varlığının ispatı oldukça güç, bazen de

imkansız olmaktadır. Bu nedenle Maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen hallerin

varlığı halinde teşebbüslerin uyumlu eylem içinde oldukları karinesi kabul edilmiştir.

Böylelikle uyumlu eylem içinde olmadıklarını ispat yükü ilgili teşebbüslere geçirilmiş

bulunmakta ve ispat güçlüğü nedeniyle Kanunun işlemez hale gelmesinin

önlenmesi amaçlanmıştır.”

(211) Özellikle rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaların gizli doğası dikkate alındığında rekabet otoritelerince ispatın zorlaşması sonucu uyumlu eylem kavramı çerçevesinde rekabet ihlallerine ilişkin analizler yapılabilmektedir. Avrupa Birliği (AB) rekabet hukukunda uyumlu eylemin nasıl ele alındığına bakıldığında, Avrupa Birliği Komisyonu (Komisyon) ve Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) kararlarından yola çıkarak bir analiz yapan Ritter ve Braun’a (2005) göre genellikle Komisyon, bulguların teşebbüslerin pazardaki davranışının bir uyuşma sonucu olduğunu birincil delillerle göstermektedir. Bununla birlikte dosya ikincil delillere dayanmakta ise bulguların açık olması ve başka objektif gerekçelerle çürütülememesi gerekmektedir. Pazarda bir uyumlu eylemin var olup olmadığı ilgili pazarın ve bu pazar yapısının bütüncül bağlamında değerlendirilmelidir. Bu çerçevede paralel davranışın normal piyasa koşulları ile açıklanıp açıklanamadığı ya da bu davranışların mutlaka bir koordinasyon sonucu ortaya çıkıp çıkmadığı sorgulanmalıdır. Nitekim, Woodpulp kararında paralel fiyat artışı duyurularından yola çıkılarak yapılan fiyat koordinasyonu iddiası oligopolistik piyasada var olan fiyat şeffaflığı, önemsiz maliyet farklılıkları ve acenteler ile basının fiyat girişimlerinden yola çıkılarak çürütülmüştür [30].

(212) Bu konudaki en önemli kararlardan olan Dyestuffs [31], Polypropylene [32], Suiker Unie [33], Woodpulp II [34] kararlarında ortaya konulan prensipleri şu şekilde özetlemek mümkündür [35]:

30 Ritter ve Braun, (2005), European Competition Law: A Practitioner’s Guide 3rd Edition, s.108-110.

[31] ICI v. Commission [1972] ECR 619.

[32] Polypropylene, [1986] OJ L230 Vol 29, para.18-28.

i. Paralel davranış tek başına ihlal olarak kabul edilmemekte; ancak söz konusu

paralelliğin pazarın normal şartlarına uygun olmayan rekabet koşullarına yol

açması durumunda belirtilen davranış, uzlaşmanın varlığına ilişkin güçlü bir delil

teşkil etmektedir.

ii. Teşebbüslerin, rakiplerinin mevcut ve öngörülebilir davranışlarına akıllıca ayak

uydurmaları hukuka uygundur. Bununla birlikte geleceğe ilişkin belirsizlikleri

ortadan kaldıracak nitelikteki her türlü doğrudan ve dolaylı iletişim rekabet ihlali

olarak kabul edilebilecektir.

iii. Paralel davranışın tek makul açıklaması uzlaşma olmadıkça, söz konusu

davranış ihlalin delili olarak değerlendirilememektedir.

(213) Kurul uygulamasına bakıldığında ise önemli kararlardan biri 23.03.2000 tarihli ve 00- 11/109-54 sayılı Süt kararıdır. Bu kararda diğer iddiaların yanı sıra şişe sütü firmalarının fiyatlarını artırmak suretiyle anlaşmalı zam yaptıkları iddiası incelemeye konu edilmiştir. Dosya kapsamında Türkiye süt pazarının %60’ından fazlasını elinde tutan süt firmalarının şişe süt fiyat hareketleri incelenmiş ve

i. incelenen firmaların 1998 Mayıs ayı istisna olmak üzere hiçbir tarihte aynı anda

fiyat artırmadıkları,

ii. fiyat artış oranlarının da belli bir düzen göstermediği,

iii. fiyat artışları sonucu ortaya çıkan rakamların fabrika satış fiyatları olduğu, bu

fiyatlar üzerinden bayi ve bakkal kârlarının eklenmesi ve farklılaşan bayi

iskontolarının düşülmesi ile nihai fiyatların oluştuğu,

ifade edilerek fiyatların bu yapı içeresinde “bilinçli ortak tavır” ile belirlenemeyeceği tespiti yapılmış ve ilgili piyasadaki davranışların uyumlu eylemden çok oligopolistik pazarlarda görülen ve iktisadi gerekçelerle açıklanabilen paralel davranışlardan oluştuğu vurgulanmış ve pazarın benzer maliyet yapılarına sahip çok sayıda firmadan oluşması, ürünün homojen olması gibi hususların yanı sıra firmaların bayilik sistemi ile piyasadaki fiyat ve arz miktarı gibi değişkenler hakkında hızlı bilgi sahibi oldukları ifade edilerek ihlal tespiti yapılmamıştır.

(214) 27.06.2000 tarihli ve 00-24/255-138 sayılı Maya-I kararında ise, maya üreticilerinin gizli anlaşmalar yapmak suretiyle ekmek mayasına aynı gün ve oranda zam yaparak fiyat birliği sağladığı ve bölge paylaşımı yaptığı iddiaları incelenmiştir. Soruşturma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde üreticiler arasında pazarın özellikle fiyatlar bakımından belirsizliklerini yok etmeye yönelik uyumlu eylem olarak kabul edilebilecek doğrudan ya da dolaylı bir iletişime rastlanılmamıştır. Bununla birlikte maya üreticilerinin maya satış fiyatlarını birbirlerine çok yakın dönemlerde ve oranlarda artırdıkları görülmüştür. Yapılan incelemede maya üreticilerinin maliyet yapılarında birbirine yakın tarihlerde ve aynı oranlarda maya fiyatını artırmalarının nedeni olabilecek kayda değer bir benzerlik tespit edilememiş ancak teşebbüslerin fiyat artış oranlarının enflasyon oranının altında olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak her biri ihmal edilemeyecek büyüklükteki az sayıda üreticinin faaliyet gösterdiği, homojen bir malın söz konusu olduğu ve oligopolistik özellikler gösteren ekmek mayası pazarında gözlenen paralel

[33] Cases 40 – 48, 50, 54 – 56, 111, 113, & 114 – 73, Suiker Unie v. Comm’n, 1975 E.C.R.

[34] Ahlström Osakeyhtiö and Others v. Commission [1993] 4 CMLR 407.

35 Can, Burcu (2012), Rekabet Hukukunda Kartellere İlişkin İspat Standardı, Rekabet Kurumu Uzmanlık Tezi.

fiyat hareketlerini pazarın yapısından kaynaklanan, piyasanın "ekonomik ve rasyonel gerçekler"i olarak değerlendirmenin mümkün olduğu ifade edilmiştir.

(215) Kurulun 17.07.2000 tarihli ve 00-26/291-161 sayılı Gazete kararında Hürriyet, Milliyet ve Sabah gazetelerinin satış fiyatlarını, aynı tarihlerde veya bir gün ara ile aynı oranda artırdıkları iddiası incelenmiştir. Kararda uyumlu eylemin tespiti için

i. Rakip teşebbüsler arasında bir ilişkinin varlığının,

ii. Rakip teşebbüsler arasında ortak tavır sonucunu doğuran ve diğer rakip

teşebbüslerin hareketlerini etkileyen davranışların varlığının,

iii. Rakip teşebbüsler arasında bağımsız hareket etme durumunun ortadan kalktığı

durumların varlığının

yeterli olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede karada, maliyetlerin farklılaştığı ilgili oligopol pazarda, fiyatların, rekabetin kısıtlandığı piyasalardaki eylemlere benzerliğinin ortaya konulması yetersiz bulunarak, teşebbüsler arasında bağımsız hareket edilmesini önleyici nitelikte ve rekabetçi piyasalarda söz konusu olmayacak ilişkilerin ortaya konulması gerekli görülmüştür. Bu çerçevede AB ve ABD uygulamalarına benzer şekilde Kurulun bu kararında, paralelliği ortaya koyan iktisadi analiz ve/veya delillerin yanı sıra taraflar arası iletişimi/ilişkiyi de ortaya koyacak delillerin varlığına ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir. Kararda bulguların rakip grupların zaman zaman bir araya geldiklerini ve uygulayacakları davranışlar üzerine tartıştıklarını gösterdiği ve gazete fiyatları konusunda ortak hareket edildiği ve promosyonlara ve reklam tarifelerine ilişkin de ortak kararlar alındığını gösterdiği ifade edilmiş; bulguların Milliyet Gazetesi’nde bulunması ancak Sabah Gazetesi’nde benzer bulguların bulunmamasının iki grup arasındaki ilişkinin varlığını yadsıyamayacağı belirtilmiştir. Rakiplerin fiyat hareketleri de karşılaştırılmış ve çeşitli yıllar içinde sekiz kez aynı tarih ve oranda fiyat artışı gerçekleştirdikleri vurgulanmış, korelasyonlarına yönelik de bir değerlendirme yapılmıştır. Kararda ayrıca tarafların maliyet rakamlarının ve tiraj/satış gelirleri gibi unsurların farklı olduğu, enflasyonun ve hammadde fiyatlarının da açıklayıcı olmadığı; bu nedenle fiyatların benzer olmasına dayanak olamayacağı ifade edilmiştir. Pazarın oligopolistik olması kabul edilmekle birlikte, özellikle rakipler arasındaki toplantılara yönelik bulgular dahil olmak üzere yukarıda yer verilen hususlar dikkate alındığında tarafların bağımsız karar almadıkları kanaatine varıldığı ifade edilerek rekabetin engellendiğine karar verilmiştir.

(216) Kurulun uyumlu eylem ve teşebbüslerin iletişimlerine ilişkin bulgular arasındaki bağa yönelik yaklaşımı Maya-III kararlarında farlılaşmıştır. 23.09.2005 tarihli ve 05-60/896-241 sayılı Maya-III kararında yaş mayaya, yapılan fiyat artışları incelenmiş, uyumlu eylemi destekleyecek herhangi bir yazılı delil bulunmamasına karşın ihlal kararı verirken “...her ne kadar oligopolistik piyasalarda fiyat hareketlerinin benzerlik göstermesi oligopol tanımında yer alsa da; dört firmanın birden piyasa koşullarında objektif herhangi bir değişme olmaksızın üretim maliyetlerindeki artışın ve enflasyon oranlarının hayli üzerinde fiyat artışına gitmelerinin ve bu artışları başlangıçta üst üste iki ay ve yüksek oranda gerçekleştirebilmelerinin ve ilerleyen zamanlarda da istikrarlı bir şekilde fiyat artış trendlerini devam ettirebilmelerinin uyumlu eylemden başka bir iktisadi gerekçesi bulunmadığı” vurgulanmıştır.

(217) Bu noktada ayrıca 09.07.2015 tarihli ve 15-29/434-127 sayılı Amasya Çimento kararına da değinilmesinde fayda bulunmaktadır. Yapılan önaraştırmada bazı çimento

üreticilerinin anlaşarak Amasya ilinde çimento fiyatlarına zam yaptıkları ve müşteri

paylaştıkları iddiası incelenmiş ve incelemelerde birincil delil niteliğinde herhangi bir bilgi

veya belgenin bulunmadığı; bilakis iddia aleyhine pazarda rekabetin varlığını destekler

nitelikte çeşitli belgelerin tespit edildiği ifade edilmiş ve aşağıdaki değerlendirme

yapılmıştır:

“...teşebbüslerin, piyasada sürekli olarak diğer teşebbüslerin faaliyetlerini yakinen izlemekte olduğu, bu sayede rakiplerinin fiyatları, satış miktarları, çimento nakliye maliyetleri konusunda bilgi sahibi oldukları ve rakiplerinin fiyat artışlarını takip ettikleri de tespit edilmiştir. Bu durum, rakipler arası bir anlaşmanın şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin teşebbüsler tarafından kontrol edilmesi olarak değerlendirilebileceği gibi, çimento pazarının oligopolistik yapısı, ürünün homojen niteliği, müşterilerin yüksek miktarlı ve az sayıda alım yapan hazır beton üreticileri ve çimento bayileri olması gibi hususlar dikkate alındığında, çimento üreticilerinin rakiplerinin faaliyetleri hakkındaki bilgilere piyasa vasıtasıyla ulaşabilmeleri şeklinde de değerlendirilebilir”

(218) Aynı kararda rekabet hukukunda birincil delil ve ikincil ayrımına ilişkin olarak aşağıdaki

değerlendirme yapılmıştır:

“Birincil deliller Kanuna aykırılık teşkil eden gizli yapılanmaları/anlaşmaları ortaya koymada kullanılan ve ispat gücü bakımından ilk planda düşünülmesi gereken delillerdir. Bu deliller, anlaşmanın tarafları, kapsamı, gerçekleştiği zaman aralığı olarak sıralanabilecek ve somut bir ihlal şablonunu ortaya koymada kullanılabilecek nitelikteki bilgi ve belgelerden oluşmaktadır. Öte yandan, söz konusu yapılanmaların “gizli” nitelikte olması nedeniyle, birincil nitelikteki delillerin varlığına ulaşmak oldukça güçtür. Bu noktada, söz konusu yapılanmaların ortaya çıkarılabilmesi amacıyla ikincil nitelikteki delillerin de varlığı önem arz etmektedir. İkincil nitelikli deliller arasında iletişim delilleri ile iktisadi deliller yer almaktadır. İletişimsel deliller, anlaşma taraflarının toplandıklarını veya iletişim kurduklarını gösteren ancak iletişimin içeriğini ortaya koymada yetersiz kalan delillerdir. Bu deliller arasında; rakipler arası iletişimin var olduğunu gösterir deliller, toplantıya katılım, fiyatlar, talep ve kapasite kullanımının tartışıldığı toplantı notları, rakiplerin gelecekte yapabilecekleri fiyat artışları veya fiyatlama stratejileri hakkında bilgi sahibi olunduğunu gösteren iç yazışma niteliğindeki belgeler yer almaktadır. İktisadi deliller ise bir anlaşmaya ulaşıldığını işaret eden firma davranışları ve aynı zamanda piyasanın bir bütün olarak davranışını, gizli fiyat tespitinin mümkün olduğunu işaret eden piyasa yapısı elemanlarını ve anlaşmanın sürdürülmesinde kullanılabilecek belirli uygulamaları içermektedir.

İktisadi deliller davranışsal ve yapısal deliller olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Davranışsal delillerin ispat gücü, diğer ekonomik delillere oranla daha yüksektir. Bu tür delillere örnek olarak; paralel fiyatlama yapılması, rakiplerin eşzamanlı veya yakın zamanlı fiyat değişimlerinin aynı veya benzer nitelikte olması, ortak fiyat duyuruları ile aynı veya benzer nitelikli satış ve üretim politikalarının benimsenmesi ve piyasanın yapısına ilişkin bazı özellikler de (normalin üstünde kârlar, geçmişte yaşanan rekabet ihlallerinin varlığı) sayılabilir...

Özetle; rekabet hukuku çerçevesinde bir ihlalden bahsedebilmek için, öncelikle bu ihlalin taraflarını, kapsamını ortaya koyabilecek nitelikteki birincil delillere ihtiyaç duyulmaktadır. Öte yandan, bu tip delillerin tam anlamıyla var olmadığı, somut bir

ihlal şablonunun ortaya konulmasında yetersiz kalındığı durumlarda ikincil deliller

devreye girmekte ve tabloda eksik kalan noktaların tamamlanması

hedeflenmektedir. Bu bakımdan, dosya kapsamında elde edilen her türlü delilin, bir

bütünün parçaları, bütünü açıklamada kullanılan araçlar oldukları göz önünde

bulundurulmalıdır.”

(219) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde ilgili kararda benzer dönemlerde yaşanan fiyat artışlarının üretim maliyetleri ve teşebbüslerin stratejik kararları gibi mikro düzeydeki faktörler ile genel ekonomik göstergeler gibi makro düzeydeki faktörler nedeniyle etkilenmiş olabileceği değerlendirmesi yapılarak ürünlerin yüksek talep gördüğü ve teşebbüslerin tam kapasite çalıştığı bilgisinden yola çıkarak soruşturma açılmamıştır.

(220) Öte yandan benzer şekildeki birincil ve ikincil delil ayrımı Kurulun 14.01.2016 tarih ve 16 - 02/44 - 14 sayılı Ege Çimento III kararında da tartışılmıştır. Ege Bölgesi’nde faaliyet gösteren çimento üreticilerinin 4054 sayılı Kanun’a ay kırı eylemlerde bulundukları iddiasının incelendiği kararda teşebbüslerin rekabeti kısıtlayıcı bir uyumlu eylem içinde olup olmadıklarının, pazar yapısı, teşebbüslerin davranışları ve bu davranışlardaki değişiklikler ışığında iletişim delilleri, davranışsa l ve yapısal deliller bir bütün olarak ele alınarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilerek yerinde incelemelerde bulunan belgelerde teşebbüslerin çeşitli tarihlerdeki toplantılarda rekabete duyarlı kimi bilgiler i i le gelecekteki stratejiler ine ilişkin bilgi paylaştığı; bu paylaşımın firmalar arası işbirlikçi sonuçların elde edilmesini zorlaştıran faktörlerin üstesinden gelmeye yardımcı olduğu, teşebbüslerin birbirlerinin pazar davranışlarını etkileyebilecek nitelikte bir ilişki kurmuş oldukları ve gelec ekteki davranışlarına ilişkin belirsizlikleri azalttıkları değerlendirilmiş ve ihlal tespiti yapılmıştır. Bu çerçevede kararda birincil delil bulunmadığı ancak teşebbüslerin iletişimleri ve fiyatlama davranışları gibi ikincil delillerin birbirini tamamlama sı suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaşıldığı görülmektedir.

(221) Diğer yandan uyumlu eylemle de bağlantılı olarak bilgi paylaşımı konusuna ve Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’un çizdiği çerçevede rekabet hukukunda bilgi paylaşımlarının nasıl ele alındığına değinmekte fayda bulunmaktadır. Bilgi değişimi çeşitli etkinlik kazanımları ortaya çıkarabileceği gibi rekabeti kısıtlayıcı da olabilmektedir.

(222) Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da bilgi değişimi, rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bilgi değişimi ve rekabeti kısıtlama etkisi olan bilgi değişimi olmak üzere iki ayrı başlık altında incelenmektedir. Buna göre, rekabeti kısıtlama amacı olan bilgi değişimlerinin etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığı kabul edilmektedir. Bu çerçevede rakiplerin, gelecekte uygulamayı planladıkları fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgileri aralarında değişmesi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilmektedir. Rekabeti kısıtlama amacı taşımayan bilgi değişimlerinin rekabet üzerindeki olası etkileri ise her somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, bilgi değişiminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlama etkisinin bulunması için, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği veya inovasyon gibi rekabetçi parametrelerden en az biri üzerinde olumsuz etkisinin olması gerekmektedir. Bu etkinin değerlendirilmesi

bakımından, Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuzda “ilgili pazarın özellikleri” ile “bilgi değişiminin niteliği”nin ele alınması gerektiği belirtilmektedir.

(223) Pazarın yapısı bakımından ilk olarak pazarın şeffaflığının incelenmesi gerekmektedir. Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da pazarın şeffaflığı artıkça, bilgi değişiminin rekabet karşıtı etkilerinin daha fazla olacağına dikkat çekilmekte ve bilgi değişimi öncesi ve sonrasındaki pazar şeffaflığının karşılaştırılması önerilmektedir. Bu çerçevede, pazardaki şeffaflığı artırmayan bilgi değişimlerinin rekabeti kısıtlama ihtimalinin düşük olduğu belirtilmektedir. Pazarın yapısı bakımından, pazarın yoğunlaşma derecesi ve karmaşıklığının da ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Nitekim yoğunlaşmanın az olduğu ve pazarın karmaşık olduğu durumlarda, rakiplerin işbirliğine gitmesinin zor olduğu kabul edilmektedir. Bunların yanı sıra, pazarın istikrarlı yapıda seyrettiği hallerde veya teşebbüslerin maliyet, talep, pazar payları, ürün yelpazesi ve kapasite açılarından birbirine benzer olduğu durumlarda, bilgi değişiminin koordinasyonu kolaylaştırması söz konusu olabilmektedir. Bilgi değişiminin niteliği bakımından ise, paylaşılan bilginin rekabete duyarlı (stratejik) olup olmadığı ön plana çıkmaktadır. Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuzda, fiyata, miktara, müşterilere, maliyetlere, cirolara, satışlara, alımlara, kapasiteye, ürün niteliğine, pazarlama planlarına, risklere, yatırımlara, teknolojilere, AR-GE programlarına ilişkin ve benzeri bilgilerin rekabete duyarlı olduğu belirtilmektedir. Genel olarak, fiyat ve miktara ilişkin veriler, stratejik niteliği en yüksek olan bilgiler olarak kabul edilirken; maliyetlere ve talebe ilişkin bilgiler stratejik nitelik bakımından ikinci derecede yer almaktadır. Ayrıca, toplulaştırılmış, geçmiş tarihli ve kamuya açık bilgilerin paylaşılması şeklinde gerçekleşen bilgi değişimlerinin rekabet üzerindeki etkisinin, aksi şekilde gerçekleşen bilgi değişimlerine göre daha sınırlı kaldığı dile getirilmektedir. Bunların yanı sıra, bilgi değişiminin sıklığı ile bilgi değişiminin kamuya açık olup olmadığının da değerlendirmede göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

I.4.2. Pazarın Yapısı ve İşleyişi

(226) Bu bölümde, piliç eti pazarının, dosya kapsamındaki belgelerin anlamlandırılabilmesi için önemli olan özellikleri tekrar edilerek dosya kapsamında elde edilen belgeler hakkındaki değerlendirmelere geçilmesi uygun görülmüştür.

(227) Sektör hakkında genel bilgilerin verildiği bölümde de ifade edildiği gibi piliç eti üretimi önemli derecede planlı olmayı gerektirmektedir. Damızlık tavuk yumurtalarından çıkan civcivlerin yumurtlamaya başlaması için 24 hafta geçmekte, elde edilen etlik piliç yumurtalarının kuluçka süresi 21 gün olmaktadır. Yumurtadan çıkan civcivlerin ise etlik piliç olarak kesim yaşına gelmesi ile 40-45 gün sürmektedir. Dolayısıyla altı ay sonraki üretim planının bugünden yapılması önem arz etmektedir.

(228) Entegre tesis niteliğindeki piliç eti üreticileri, damızlık tavuk yumurtası üretiminden piliç eti üretimi ve piliç etinin işlenmesi ile elde edilen (döner, soslu ürün, ısıl işlem ürünü vb.) nihai ürünlere kadar bütün üretim aşamalarında faaliyet göstermektedir.

(229) Piliç eti üretimindeki planlama düzeyi, aynı zamanda belirli bazı bilgilerin edinilmesi ile herhangi bir teşebbüsün piliç eti üretim miktarının da yüksek doğruluk payı ile tahmin edilmesine imkân vermektedir. Örneğin, bu hafta içinde kaç civciv girişi yaptığı bilinen bir teşebbüsün, yaklaşık 6 hafta sonra kaç kg piliç eti üretimi yapabileceğini hesaplamak

mümkündür. Zira standart üretim sürecinde, 40-45 gün içinde piliçlerin 2.200 grama ulaşarak kesim ağırlığına geleceği bilinmektedir.

(230) Civcivlerin ölüm oranları ile yem dönüşüm oranlarına dair bilgiler de yapılan tahmini hesaplamanın doğruluk seviyesini artırmaktadır. Civciv ölüm oranı, girişi yapılan civciv sayısının yüzde olarak ne kadarlık bölümünün öldüğünü göstermektedir. Yem dönüşüm oranı (feed conversion rate – FCR) ise, kesim yaşına (40-45 gün) gelen pilicin kesim ağırlığına ulaşıncaya kadar her bir kilo canlı ağırlık için kaç kg yem tükettiğini göstermektedir.

(231) Yem dönüşüm oranı aynı zamanda teşebbüslerin ne kadar verimli çalıştığının göstergelerinden biridir. Bu oran ne kadar düşük ise pilicin bir kg ağırlık kazanması için gereken yem miktarı da daha az demektir. Diğer taraftan teşebbüslerin üretim etkinliklerini ekonomik açıdan daha iyi ölçtüğü kanaatine varılan başka bir veri daha kullanılmaktadır. Avrupa Verimlilik Endeksi [36] (European Efficiency Productivity Factor – EPEF/EEF) adı verilen bu veri ise, giren civciv sayısı, kesime giden piliçlerin toplam canlı ağırlığı, ortalama kesim yaşı ve toplam yem tüketimi verilerinin birlikte kullanılmasıyla hesaplanan bir etkinlik ölçüm kriteridir.

(232) Bu bilgiler çerçevesinde, üretime giren civciv sayısı ve kesim adedi bilgileri; civciv ölüm oranı, ortalama kesim yaşı, yem dönüşüm oranı gibi verilerle birlikte kullanıldığında, herhangi bir teşebbüsün piliç eti üretim miktarının yüksek kesinlikle hesaplanmasının mümkün olduğu, damızlık ve civciv giriş adetleri gibi bilgilerin teşebbüslerin kısa ve orta vadeli üretim planlamaları hakkında önemli bilgiler verdiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan yalnızca EPEF gibi etkinlik ölçen değerlerin teşebbüsler arasında paylaşılmasının, rekabete duyarlı bilgi değişimi olarak nitelendirilemeyeceği, bu değerlerin verimlilik açısından piyasadaki diğer üreticiler arasındaki yerin görülebilmesi açısından fayda sağlayabileceği kanatine varılmaktadır.

(233) Kesim yaşına gelen bir pilicin maliyetini oluşturan kalemler ise yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin bulunduğu bölümde yer verildiği gibi aşağıda yer almaktadır:

Tablo - 14: Broiler Civciv ve Piliçlerde Maliyet Hesabı

Maliyet Kalemleri Oranı (%)

Civciv 14.0

Kaynak: Yerinde incelemelerde elde edilen belgeler.

(234) Tablodan görüldüğü gibi, piliç eti üretim maliyetinin %82’lik bölümü yem ve civcivden kaynaklanmaktadır. Yem, girdi olarak en büyük maliyet kalemini oluştururken, taraflar bu girdi bakımından ithalata bağımlılığın büyük olduğunu ifade etmektedir. Dosya 36 EPEF= [ Toplam Canlı Ağırlık (Kg) / Başlangıç Civciv Sayısı ] * Toplam Canlı Ağırlık(Kg) / Ortalama Kesim Yaşı / Toplam Yem Tüketimi(Kg) * 10.000

veya EPEF=[Kazanılan günlük ağırlık (gram) X canlı civciv oranı )]/Yem Dönüşüm Oranı X 10

kapsamındaki belgeler, civcivler için piyasa fiyatının bütün piliç fiyatının %14 ile %16’sı olarak belirlendiğini göstermektedir.

(235) Kesimi yapılan piliçlerin büyük bir bölümü bütün olarak satılmakta, üretimin bir kısmı ise but, kanat ve göğüs gibi parçalara ayrılmaktadır. Bu ürünlerin ağırlıkları anatomik olarak bütün pilicin belirli bir oranına denk gelmektedir. Örneğin 100 kg ağırlığındaki bütün piliç üretimi parçalara ayrıldığında yaklaşık olarak 46 kg göğüs, 43 kg but ve 9 kg kanat elde edilmektedir [37].

(236) Tarafların yurt içi satışlarının yaklaşık olarak %45’i bütün piliç olarak yapılmaktadır. Piliç etinin fiyatlandırmasında da bütün piliç fiyatı temel teşkil etmektedir. Örneğin bütün pilicin fiyatı değiştiğinde ona bağlı olarak parça ürün fiyatları ile işlenmiş ürün fiyatları da bütün piliç fiyatının değişimi doğrultusunda yeniden hesaplanmaktadır.

(237) Bütün piliç fiyatının değişmediği durumlarda da parça ürünlerin fiyatlarında değişim görülebilmektedir. Hatta teşebbüsler bütün piliç fiyatı değişmese de sıklıkla fiyat listelerini yenileyebilmektedir. Bu durum ise teşebbüslerin “denge fiyatlama” olarak adlandırdıkları parça ürün fiyatlarının değişiminden kaynaklanmaktadır. Parça olarak satışa çıkan ürünlerin herhangi biri için talep düşük kaldığında ve bu nedenle stoklarda o üründen fazla bulunduğunda, talebi yükseltebilmek adına bir sonraki fiyat listesi ile o ürünün fiyatı düşürülmektedir. Diğer taraftan daha önceki liste döneminde talebi yüksek olan ürünün fiyatı ise yeni liste ile yükseltilmektedir. Talebi yükselen ürünün aynı fiyattan daha fazla satılabilmesi mümkün değildir. Zira daha önce ifade edildiği gibi parça ürünler anatomik olarak bütün pilicin belirli bir oranına denk gelmektedir. Talebi yüksek olan parça ürün için daha fazla bütün pilicin parçalanması, stok miktarı yüksek olan diğer parça ürünlerin stokunu daha da artıracaktır. Bu nedenlerle, teşebbüsler parça ürünlerin dengeli bir şekilde satılmasını sağlamak amacıyla talebi yüksek olan ürünün fiyatını yükseltip, talebi düşük olan ürünün fiyatını ise düşürerek dengeleme yapmaktadır. Parça ürün fiyatlarındaki bu tür değişiklikler, parça ürün fiyatlarının ağırlıklı ortalaması bütün piliç fiyatından yüksek olacak şekilde belirlenmektedir. Dolayısıyla, fiyat listelerinde yapılan değişiklikler ile teşebbüslerin parça ürün stok durumları konusunda da bilgi edinmek mümkündür.

(238) Piliç eti 7-10 gün dayanabildiğinden, üretildikten sonra kısa süre içinde satılması gerekmektedir. Fiziki şartların kısıtlı olması ve maliyet artırıcı özellikleri nedeniyle, belirli bir kapasite çerçevesinde şoklama yolu ile dayanıklılık süresini uzatmak mümkündür. Teşebbüslerin hızlı bir şekilde satması gereken ürünler olduğundan rakiplerin piliç eti stoklarına dair herhangi bir güncel bilginin edinilmesi satış stratejileri açısından önem arz etmektedir.

(239) Bu bilgiler ve Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz da yer alan açıklamalar çerçevesinde piliç eti pazarında rekabetçi belirsizlikleri ortadan kal dıran bilgilerin; rakiplerin fiyatlama davranışlarının öğrenilmesine imkan vermesi ve rakiplerin kısa vadeli stok durumları hakkında bilgi vermesi nedeniyle güncel ve ileri tarihli fiyat listeleri, zam miktarları, müşterilere uygulanacak prim ve iskonto or anları; teşebbüslerin üretim stratejileri ile planlarını ortaya koyması bakımından damızlık ve civciv giriş sayıları; teşebbüslerin güncel üretim bilgilerinin hesabına imkan vermesi nedeniyle piliç kesim adetleri ile kısa sürede satılması gerektiği için ra kiplerce bilinmesinin sa tış stratejilerine 37 Bütün pilicin yaklaşık olarak %2’lik bölümü ıskartaya çıkmaktadır.

etki edecek teşebbüslere ait stok durumları, üretim bilgileri, kapasite kullanım oranları, kesim yaşı (gün), ortalama kesim ağırlığı (OCA), yem dönüşüm oranı (FCR), civciv ölüm oranı (mortalite), Avrupa Verimlilik Endeksi (EPEF) ve pilicin bir günde kazandığı ortalama ağırlık (GCAA) (gram/gün) verilerinin rekabete duyarlı hassas bilgiler olduğu kanaatine varılmaktadır.

I.4.2.1. Piliç Eti Üreticilerinin Bir Araya Geldiği Platformlar

(240) Piliç eti pazarında faaliyet gösteren ve dosya kapsamındaki teşebbüslerin çeşitli platformlarda sıklıkla bir araya gelme imkanı bulunduğu birçok belgeden anlaşılmaktadır. Söz konusu platformlarda; tıbbi ürün kullanımları, piliç eti sektörünün tanıtım faaliyetleri, bakanlıklarla yapılan görüşmeler, kuş gribi gibi sektörün genelini ilgilendiren konularda bilgi alış verişinde bulunulduğu gibi, ilgili pazardaki fiyatlandırma, güncel stok durumları, üretim miktarı ve ihracat hacmi gibi verilerin de ele alındığı tespit edilmiştir. Dosya kapsamındaki belgelere yansıyan toplantıların iki ayrı platformda gerçekleştiği görülmektedir:

1. BESD-BİR toplantıları

2. Ege Entegreler toplantıları

(241) Piliç eti pazarındaki üretim ve satış faaliyetlerinin %90’dan fazlasını gerçekleştiren teşebbüslerin üye olduğu BESD-BİR sektör sorunlarının ele alındığı en geniş katılımlı platformdur. Dosya kapsamında edinilen belgelerden, BESD-BİR yönetim kurulunun düzenli olarak toplandığı, bazı toplantıların Genişletilmiş Yönetim Kurulu Toplantısı adı altında daha çok katılımcı ile gerçekleştirildiği, bu toplantıların önünde veya sonunda iletişim toplantıları yapıldığı tespit edilmiştir. Yapılan başvuruda da, BESD-BİR toplantılarının öncesinde veya sonrasında kurulan teşebbüsler arası iletişim yoluyla fiyatlara birlikte zam yapıldığı iddiasında bulunulmuştur. Aşağıdaki tabloda 2016 ve 2017 yıllarında yapıldığı tespit edilen BESD-BİR [38] toplantılarına ilişkin bilgiler, yerinde incelemelerde elde edilen ve BESD-BİR tarafından temin edilen bilgi ve belgeler kapsamında sunulmaktadır:

Tablo - 1 5: BESD - BİR Toplantı Tarihleri

Toplantı

Toplantı Adı Toplantı Yeri Katılımcılar

Tarihi

(..…) (BESD-BİR)

(..…) (BEYPİLİÇ)

(..…) (ERPİLİÇ)

BESD-BİR Yönetim Tespit

15.01.2016 (..…) (CP)

Kurulu Toplantısı edilememiştir.

(..…) (BANVİT)

(..…) (ŞENPİLİÇ)

(..…) (ABALIOĞLU)

[38] Hâlihazırda BESD-BİR’in Yönetim Kurulu Başkanı (..…) (BEYPİLİÇ Genel Müdürü), Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı (..…) (ERPİLİÇ Genel Müdür Yardımcısı) ve Yönetim Kurulu Saymanı (..…) (ŞENPİLİÇ Genel Müdür Yardımcısı) olup Yönetim Kurulu üyeleri ise (..…) (ABALIOĞLU Gıda İş Ünitesi Genel Müdürü) ve (..…)’ dur (BANVİT Pazarlama Direktörü).

Toplantı

Toplantı Adı Toplantı Yeri Katılımcılar

Tarihi

(..…) (BESD-BİR)

(..…) (BANVİT)

(..…) (BEYPİLİÇ)

Pendik/İstanbul

Kurulu Toplantısı (..…) (CP)

(..…) (ERPİLİÇ)

(..…) (GEDİK)

(..…) (BESD-BİR)

(..…) (ABALIOĞLU)

39 Toplantı öncesinde özellikle GDO ve sağlık gibi konularda tavukçuluk sektörünün karşılaştığı halkla

ilişkiler ve reklam sorunları çerçevesinde bir oturum düzenlenmiş; daha sonradan BESD-BİR yönetim

kurulu toplantısına geçilmiştir. 15.07.2016 tarihli toplantının üyeler arasındaki görüşme kısmına AKPİLİÇ

katılmamıştır.

Toplantı

Toplantı Adı Toplantı Yeri Katılımcılar

Tarihi

(..…) (BESD-BİR)

Pendik/İstanbul

Kurulu Toplantısı (..…) (CP)

(..…) (ŞENPİLİÇ)

(..…) (BESD-BİR)

(..…) (BEYPİLİÇ)

BESD-BİR

Divan Asya Otel - (..…) (CP)

Genişletilmiş Yönetim 17.03.2017

[40] Pendik/İstanbul (..…) (ERPİLİÇ)

Kurulu Toplantısı

(..…) (ŞENPİLİÇ)

(..…) (GEDİK)

Kaya Palazzo

BESD-BİR Yönetim

28.04.2017 Golf Resort - Tespit edilememiştir.

Kurulu Toplantısı

Belek/Antalya

(..…) (BESD-BİR)

(..…) (ŞENPİLİÇ)

(..…) (BESD - BİR)

(..…) (BANVİT)

(..…) (BANVİT)

BESD-BİR Yönetim Divan Asya Otel -

21.07.2017 (..…) (BEYPİLİÇ)

Kurulu Toplantısı Pendik/İstanbul

(..…) (CP)

(..…) (ERPİLİÇ)

(..…) (ŞENPİLİÇ)

Kaynak: Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler

(242) Yerinde incelemelerde elde edilen bilgilerden; Ege Bölgesi’nde faaliyet gösteren entegre

piliç eti üreticilerinin (ABALIOĞLU, BANVİT, CP, EGE-TAV, GEDİK ve KESKİNOĞLU)

“Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları” kapsamında bir araya geldikleri anlaşılmıştır. Söz

konusu toplantıların tarihleri ve yapıldığı yerler aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Tablo - 16: Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları

Toplantı Tarihi Toplantı Yeri Katılımcılar

41 ABALIOĞLU, BANVİT, CP, EGE-TAV, GEDİK ve

29.03.2016 Tespit edilememiştir.

KESKİNOĞLU

ABALIOĞLU, BANVİT, EGE-TAV, GEDİK ve

10.10.2016 Akhisar (ABALIOĞLU)

KESKİNOĞLU

ABALIOĞLU, BANVİT, CP, EGE-TAV, GEDİK ve

14.11.2016 Kemalpaşa (EGE-TAV)

KESKİNOĞLU

42 ABALIOĞLU, BANVİT, EGE-TAV, GEDİK ve

10.04.2017 Tespit edilememiştir.

KESKİNOĞLU

ABALIOĞLU, BANVİT, EGE-TAV, GEDİK ve

23.05.2017 Tespit edilememiştir.

KESKİNOĞLU

Kaynak: Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler.

[40] Anılan toplantı tutanağında, KESKİNOĞLU yetkilisi (..…) da ismi yer almakla birlikte söz konusu şahsın

toplantıya katılıp katılmadığına dair bir notun yer almadığı görülmüştür.

41 Söz konusu toplantı, ilgili belgede de ifade edildiği gibi, “Ege Bölgesi Entegreler Toplantısı” adı altında

yapılan ilk toplantıdır.

42 10.04.2017 ve 23.05.2017 tarihli toplantılardan sonra teşebbüsler arasında paylaşılan tablolarda hangi

teşebbüslerin katıldığı belirtilmemekle birlikte -CP hariç olmak üzere- adı geçen tüm teşebbüslerin

bilgilerine yer verilmiş ve yetkilileri ile paylaşılmıştır.

I.4.2.2. 2009 Beyaz Et Kararı

(243) Piliç eti sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler (27 teşebbüs) hakkında daha önce de soruşturma yürütülmüş ve Kurul tarafından 2009 Beyaz Et Kararı alınmıştır. Mezkur karar doğrultusunda ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, CP, KESKİNOĞLU, ŞENPİLİÇ, PAKTAVUK ile Şeker Piliç ve Yem San. ve Tic. A.Ş.’ye, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmeleri nedeniyle idari para cezası verilmiştir.

(244) Söz konusu karara dayanak oluşturan çok sayıda belgede, piliç eti üreticilerinin piyasadaki piliç eti arzını kontrol etmek ve fiyatları birlikte belirlemek amacıyla doğrudan iletişim kurduğu, bu iletişimler sonucunda alınan kararların da piyasaya yansıdığı görülmektedir. Anılan kurul kararında yapılan temel tespitler aşağıdaki şekilde özetlenmiştir [43]:

“Hakkında soruşturma açılan teşebbüslerde ve Besd-Bir’de yapılan yerinde

incelemelerde, bazı teşebbüslerin aralarındaki rekabeti engellemeye yönelik

eylemlerinin olduğunu gösterir nitelikte belgelere ulaşılmıştır. Söz konusu

belgelerden soruşturmaya konu teşebbüslerin 2003-2008 yılları arasındaki çeşitli

tarihlerde piliç eti fiyatını arttırmak ve arzını kısmak yönünde anlaşmalar yaptıkları

tespit edilmiştir. Ayrıca bazı teşebbüs yetkililerinin ileri tarihli fiyat listelerini ve

teşebbüslerine ait bazı gizli bilgileri diğer teşebbüslere yollamak suretiyle

piyasadaki şeffaflığı arttırdıklarını ve aralarındaki koordinasyonun devamlılığını

sağlamaya yönelik çalışmalarda bulunduklarını gösteren belgelere ulaşılmıştır.”

(245) Anılan karara yansıyan belgelerin incelenmesi sonucunda arzın kısılması amacıyla teşebbüslerin; kuluçkalık yumurta ihraç etme [44], kapasitelerini azaltma ve üretimlerini kısma [45], yine de fazla üretim olursa yurt içi fiyat seviyesini yüksek tutabilmek adına zarar edilse dahi piliç eti ihracatına yönelme [46] şeklinde kararlar aldıkları anlaşılmaktadır. Fiyat düzeyinin artırılması amacıyla da doğrudan görüşmeler yapıldığı [47] ve mutabık kalınan zamların fiyatlara yansıtıldığı, soruşturma kararına dayanak oluşturan birçok belgeden görülmektedir. Ayrıca anılan kararda ileri tarihli fiyat listelerinin rakip teşebbüsler arasında doğrudan paylaşıldığını gösteren belgelerden söz edilmektedir [48].

(246) Özellikle 2005 yılı başında yurt içine piliç eti arzını kısmak amacıyla kuluçkalık yumurta ihracatına ağırlık verilmesine karar verildiği dönemden sonra piliç eti pazarındaki arzın ne derece kontrol altına alındığı BESD-BİR ve TÜİK verilerinden de anlaşılmaktadır. Zira 2005 yılı başında alınan kararın sonuçları 2006 yılında ele alınmış ve büyük ölçüde başarı sağlandığı tespitini bizzat teşebbüslerin kendileri yapmıştır. Arzın yavaşlatılmasına dair tekliflerin tekrar ortaya çıktığı Mayıs 2007’den sonra, ihracat yoluyla arzın “kısılmasına yönelik Ağustos 2007’de tekrar yazışmalar yapıldığı anılan soruşturma kapsamında tespit edilen hususlar arasındadır.

(247) Dolayısıyla, 2009 yılındaki soruşturma kararı, piliç eti sektöründe ki teşebbüslerin rekabeti sınırlamak amacıyla, bir başka ifadeyle, arzı kısmak ve yurt içi fiyat seviyesini 43 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararı s. 24.

44 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararı s. 35 ve 41.

45 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararı s. 36-39.

46 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararı s. 37-43.

47 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararı s. 25-33.

48 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararı s. 56-58.

yükseltmek amacıyla hangi davranış ve politikaları benimsediklerini göstermesi bakımından ışık tutmaktadır.

I.4.3. Yerinde İnceleme Belgelerinin Değerlendirilmesi

I.4.3.1. Fiyatlar Konusunda Teşebbüsler Arası İletişim Bulunduğunu Gösteren Belgeler

(248) Yerinde incelemeler neticesinde elde edilen birçok belge, piliç eti pazarındaki teşebbüslerin, rakiplerin fiyatlandırma kararları hakkında önceden bilgi sahibi olabildiğini göstermektedir. Geleceğe ilişkin fiyatlama kararlarının rakipler arasındaki görüşmelere konu olabildiği tespit edilmekte ve pazardaki teşebbüslerin hemen hepsinin rakiplerin fiyat listelerini henüz uygulanmaya başlamadan temin edebildiği anlaşılmaktadır. Doğrudan veya dolaylı olarak edinilen ve elden ele dolaşan fiyat listeleri, teşebbüslerin geleceğe dair fiyatlama davranışlarını tüm piyasa için şeffaf hale getirmektedir.

(249) Teşebbüsler, hem maliyetin büyük bölümünü oluşturan yem fiyatlarındaki artış hem de döviz kurundaki yükselmenin ithal edilen girdilerden kaynaklanan masrafları artırması nedeniyle maliyetlerin arttığını, dolayısıyla piyasanın yapısı ve gidişatı gereği Ekim 2016 – Mayıs 2017 döneminde gerçekleşen fiyat artışının normal olduğunu savunmaktadır. Her ne kadar piyasa gerçekleri teşebbüslerin iddia ettiği gibi fiyat artışını gerektirmiş olsa da, bu artış kararlarının teşebbüslerin bireysel kararları ile değil, yukarıda ifade edildiği gibi şeffaf hale gelen fiyatlama davranışları nedeniyle, uyumlu eylem ile gerçekleştiği anlaşılmıştır.

(250) Elde edilen belgelerin fiyatlarla doğrudan ilgili olan bölümü; bütün pilice yönelik fiyatlama kararlarının BESD-BİR toplantılarına konu olduğunu, rakiplerle fiyatlar konusunda görüşme yapıldığını, belgelerde sözü edilen artışların ise piyasaya yansıdığını göstermektedir. Aşağıda öncelikle piliç fiyatlarının rakipler arasında yapılan görüşmelere konu olduğunu gösteren belgelere ve bunlar hakkında yapılan değerlendirmelere yer verilmektedir. Ardından, belgelerde yer alan ifadelerin ilgili pazardaki verilerle uyuşup uyuşmadığı hakkındaki tespitler yapılmaktadır. Belgelere yansıyan bütün piliç fiyat artış kararlarının anılan tarihlerden önceki ve sonraki fiyat listelerine nasıl yansıdığı her bir teşebbüs için takip eden tabloda gösterilmektedir.

(i) 24.07.2015 Tarihli Belge

(251) 24.07.2015 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanları arasındaki iç yazışmada geçen “Beypiliç ve Erpiliç bütünü de kapsayacak zam yapıyor. Geçiş tarihleri belli değil.” yönündeki ifadeden, KESKİNOĞLU çalışanlarının BEYPİLİÇ ve ERPİLİÇ’in yayımlayacakları yeni fiyat listesinde bütün pilici de kapsayacak şekilde zam yapacaklarını önceden bildiği anlaşılmaktadır (Belge 91). Söz konusu listelerin henüz yayınlanmamış olması ve yeni liste fiyatlarının tarihlerinin belirli olmaması, zam bilgisinin piyasadan öğrenilmediğini ve KESKİNOĞLU’nun BEYPİLİÇ ve ERPİLİÇ ile iletişim halinde olduğunu göstermektedir. Dosya kapsamında sunulan verilerden, BEYPİLİÇ’in 30.07.2015 tarihinde, ERPİLİÇ’in ise 31.07.2015 tarihinde yeni fiyat listelerinin yürürlüğe girdiği; ancak yalnızca BEYPİLİÇ’in bütün piliç fiyatında (%1,5 oranında) bir artışa gittiği, ERPİLİÇ’in ise söz konusu üründe herhangi bir zam uygulamadığı anlaşılmıştır.

(ii) 09.03.2016 Tarihli Belge

(252) 09.03. 2016 tar ihinde CP Başkan Yardımcısı (..…)’ den CP eski başkanı (..…)’a gönderilen “Cmeat prices” (piliç eti fiyatları) konulu e - postadan (Belge 37), CP Başkan Yardımcısı (..…)’ in diğer piliç eti üreticisi teşebbüslerin yöneticileri ile piliç eti fiyatlarına yönelik olarak görüşme yaptığı; bu bağlamda söz konusu yöneticilerin, takip eden Pazartesi gününden itibaren bütün piliç fiyatlarında en az %5 oranında bir artış yapmaya ikna olduğu; böylece bütün piliç fiyatlarının yaklaşık 4,5 TL /kg olmasının beklendiği anlaşıl maktadır.

(253) Bu kapsamda, 09.03.2016 tarihinin Çarşamba gününe denk geldiği, gerçekten de soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin hemen hepsinin 13.03.2016 ve 14.03.2016’dan (Pazar ve Pazartesi) geçerli olmak üzere fiyat listelerini değiştirdiği, bütün piliç fiyatında ise belgede bahsedilen artışın gerçekleştiği tespit edilmiştir. Yalnızca BANVİT’in fiyatlarını 15.03.2016 tarihinde değiştirdiği görülmüştür [49].

(254) Diğer taraftan anılan belgede, fiyat konusunu müzakere ettiği anlaşılan yöneticilerin BESD-BİR toplantılarına katılan teşebbüs yöneticilerinden ibaret olduğu kanaatine varılmıştır. Zira BESD-BİR yönetim kurulu toplantıları nedeniyle sıklıkla bir araya gelen yöneticilerin, aşağıda yine ayrıntısı ile değerlendirilecek olan 15.07.2016 tarihli BESD- BİR toplantısında olduğu gibi, fiyatlar hakkında konuştuğu anlaşılmıştır.

(255) Ayrıca, 09.03.2016 tarihinden önce, ŞENPİLİÇ Satış Müdürü (..…)’ den ŞENPİLİÇ Genel Müdürü (..…)’ a gönderilen 04.03.2016 tarihli ve “rakip saha” konulu belgede (Belge 109), BEYPİLİÇ bölge sorumlu sunun ŞENPİLİÇ tarafından zam yapılıp yapılmayacağını sorduğu, ŞENPİLİÇ yetkilisinin ise hafta başında değerlendirileceğini ifade ettiği görülmektedir. Bu belge de yapılan zamlardan önce diğer teşebbüsler arasında fiyat artışları konusunda görüşme yapıldığ ını göstermektedir. ŞENPİLİÇ ve BEYPİLİÇ, BESD - BİR yönetim kurulunda temsil edilen teşebbüsler arasındadır.

(iii) 15.07.2016 Tarihli BESD-BİR Toplantısı Hakkındaki Belge

(256) Dosya kapsamında elde edilen önemli belgelerden birini 15.07.2016 tarihli BESD-BİR toplantısı hakkında CP Başkan Yardımcısı (..…)’den CP eski Başkanı (..…)’a gönderilmek üzere taslak olarak kaydedilen e-posta oluşturmaktadır.

(257) Söz konusu belgeden önce 10.07.2016 tarihinde CP eski başkanı (..…) tarafından CP Başkan Yardımcısı (..…), CP yetkilileri (..…) ile (..…)’e gönderilen “Fwd: Daily C.Meat sales 1-7 JULY 2016 – Sale 903 TONS. // Avg. Price 5.02 TL/kg.” (Günlük Piliç Eti satışları 1-7 Temmuz 2016 – Satış 903 Ton // Ortalama Fiyat 5.02 TL/kg.) konulu e- postada (Belge 38), fiyatların mümkünse tüm ürün kategorilerinde daha da artırılması gerektiği ifade edilmiş, CP Başkan Yardımcısı (..…) ise satış ekibi ve rakip şirketlerin yöneticilerinden piyasanın durumu hakkında bilgi alacağını belirterek ilgili e-postaya 11.07.2016 tarihinde cevap vermiştir.

(258) 11.07.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (..…) tarafından CP eski başkanı (..…)’a gönderilen e-postada (Belge 38) ise piliç etine talep olduğundan rafların boş olduğu, birkaç gün daha raflarda ürün kalmayacağı, ancak bütün piliç için fiyat değişikliği olmayacağı ifade edilmiştir.

[49] Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden ŞAHİN ise fiyat listesi yayınlamadığını ifade etmiş, bu nedenle anılan teşebbüsle ilgili olarak bu konuda bir tespit yapılamamıştır.

(259) 14.07.2016 tarihinde CP Başkan Yardımcısı (..…)’den CP eski başkanı (..…)’a gönderilen “poultry board memmbers meetıng” (BESD - BİR üyeleri toplantısı) konulu e - postada (Belge 39), CP Başkan Yardımcısı 15.07.2016 tarihinde b ir BESD - BİR toplantısı gerçekleşeceğini hatırlatarak söz konusu toplantının piyasanın düzeltilmesi için bir işaret olduğunu ifade etmekte, bu nedenle de rakiplerden son bilgileri alma ve onları daha fazla cesaretlendirme amacıyla toplantıya katılmasının iy i olacağını belirtmektedir.

(260) 15.07.2016 tarihinde gerçekleştirilen BESD-BİR toplantısında konuşulan hususlarla ilgili olarak CP Başkan Yardımcısı (..…) tarafından CP eski başkanı (..…)’a gönderilmek üzere hazırlanan “poultry assocıatıo meetıng mınutes” (BESD-BİR toplantı notları) konulu taslak e-postada (Belge 40), toplantıya CP, BANVİT, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ABALIOĞLU’nun katıldığı, bütün piliç fiyatlarının genel olarak %4,2 ile %4,8 aralığında artırıldığı, bu değişikliklerin bazı teşebbüsler için Pazartesi, bazı teşebbüsler içinse Salı günü yürürlüğe gireceği ve bütün pilicin net fiyatının 4,7-4,8 TL/kg olacağı, kanat ve but fiyatlarının iyi durumda olduğu ve karlılık getirdiği, bununla birlikte göğüs ürünlerinin fiyatlarının bütün piliç fiyatlarından daha ucuz olduğu yazılmıştır. Ayrıca hiçbir teşebbüsün stok sorununun bulunmadığı belirtilerek ihracat ile ilgili notların yazılacağı noktada e-posta yarım bırakılmıştır. Söz konusu belge her ne kadar taslak niteliğinde olsa da içeriğindeki bilgilerin doğruluğu, yerinde incelemelerde elde edilen belge ve bilgilerden teyit edilmiştir.

(261) Öncelikle ilgili BESD-BİR toplantısının tutanağından, toplantıda BESD-BİR, ABALIOĞLU, AKPİLİÇ, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ ve ŞENPİLİÇ yetkililerinin hazır bulunduğu tespit edilmiştir. Ancak ilgili teşebbüs vekili tarafından savunmalarda da ifade edildiği üzere, AKPİLİÇ adına katılan (..…)’un 15.07.2016 tarihli toplantıya sadece Sağlıklı Tavuk Bilgi Platformundan ayrıldığını belirtmek için katıldığı ve ardından BESD- BİR toplantısına katılmadan ayrıldığı anlaşılmıştır.

(262) Diğer yandan, belgede ifade edilen zam oranlarının tam da 15.07.2016 tarihinden sonraki günlerde piliç eti üreticileri tarafından ilan edilen ileri tarihli fiyat listelerine yansıdığı görülmüştür. Temsilcisi toplantıya katılan teşebbüslerden yalnızca BANVİT fiyat listesini değiştirmezken, 17.07.2016 tarihinde (Pazar) ABALIOĞLU %5,41, BEYPİLİÇ %4,96, ŞENPİLİÇ %4,20; 18.07.2016 tarihinde (Pazartesi) ise CP %4,26 ve ERPİLİÇ %4,36 oranlarında olmak üzere bütün piliç fiyatlarını artırmıştır.

(263) Bunun yanı sıra, dosya kapsamındaki diğer teşebbüslerin (EGE-TAV ve KESKİNOĞLU hariç) de yine 17-18.07.2016 tarihlerinde %1,55’ten %5,04’e kadar değişen oranlarda bütün piliç fiyatında artışa gittiği tespit edilmiştir. EGE-TAV 05.08.2016 tarihli fiyat listesinde bütün piliç fiyatını %0,17 oranında düşürürken, KESKİNOĞLU 20.07.2016 tarihli listesindeki bütün piliç fiyatını %4,74 oranında indirmiştir.

(264) BANVİT, EGE-TAV ve KESKİNOĞLU’nun fiyat listelerindeki değişikliklerin, anılan dönemde dosya kapsamındaki diğer teşebbüslerin fiyat listelerinde yapılan artışlardan farklılaştığı görülmekte olsa da, ilerleyen bölümlerde yer verilecek ortalama fiyat grafiklerinden anlaşılacağı üzere, anılan teşebbüslerin fiyat hareketlerinin de pazardaki genel fiyat hareketi ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun listelerindeki fiyatların iskonto, teşvik ve/veya prim uygulamaları ile piyasaya uyumlaştırılabilmesinden kaynaklandığı kanaatine varılmıştır.

(265) Söz konusu taslak e - postanın, bütün bu f iyat artışları gerçekleştikten sonra, geçmiş tarihli bir gelişmenin bildirimi niteliğinde olup olmadığı sorgulanmış, gerek belgenin dilinden gerekse de CP Başkan Yardımcısı (..…)’ in CP eski Başkanı (..…)’a yapmış olduğu diğer bilgilendirmelerin genellikle aynı gün veya ertesi gün yapılmış olmasından hareketle, belge içeriğindeki bilgilerin de gelecekte olması beklenen gelişmeleri aktardığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla söz konusu belge, BESD - BİR toplantılarında teşebbüslerin fiyatlama stratejisini yakından ilg ilendiren stok bilgilerinin yanı sıra fiyat artışlarının da rakiplerle konuşulduğunu göstermektedir. Belge, ayrıca bütün piliç fiyatlarının yanı sıra parça piliç eti fiyatlarının da teşebbüsler arası iletişime konu edildiğine işaret etmektedir. (iv) 12.10.2016 Tarihli Belge

(266) 12.10.2016 tarihinde ABALIOĞLU Ticari Pazarlama ve Fiyatlandırma Yöneticisi (..…)’den ABALIOĞLU çalışanlarına gönderilen “Fiyat Listesi Analizi (Taslak)” konulu e- postada (Belge 3), talepteki gidişata ve rakiplerin fiyat aksiyonlarına göre taslak piliç eti fiyat listesinin hazırlandığı, listede ŞENPİLİÇ’in son fiyat listesinin de dikkate alındığı, bütün piliçteki olası yukarı yönlü fiyat hareketi beklenmeden 13.10.2016 tarihinden itibaren listenin uygulanmasına geçilebileceği ifade edilmektedir.

(267) Bu e-postaya cevaben aynı tarihte ABALIOĞLU çalışanı (..…), bütün piliçte fiyat artışı beklentisi olduğunu belirterek ara liste yapılmaması önerisinde bulunmaktadır. ABALIOĞLU Ticari Pazarlama ve Fiyatlandırma Yöneticisi (..…)’in takip eden e- postasında (Belge 3) ise kendisinin ABALIOĞLU yetkilisi (..…) ile bir gün önce (11.10.2016) görüştüğü ve ŞENPİLİÇ’in listesine göre parça ürün fiyat listesinin hazır olduğunu ilettiği anlaşılmaktadır. Buna karşılık ABALIOĞLU yöneticisi (..…)’nun ERPİLİÇ ile konuştuğunu ve anılan teşebbüsün bütün piliç fiyatında bir iki gün içinde artış yapacağını, parça ürünlerin fiyat listesinin de bütün piliç fiyatındaki artıştan sonra yapılmasını söylediği dikkat çekmektedir.

(268) Bu belgeden de ABALIOĞLU ve ERPİLİÇ gibi rakip piliç eti üreticilerinin bütün piliç fiyatları üzerine görüşme yaptığı anlaşılmaktadır. Bu yazışmaların ardından 16.10.2016 tarihinde ABALIOĞLU, 17.10.2016 tarihinde ise ERPİLİÇ bütün piliç fiyatlarını sırasıyla %3,94 ve %4,41 oranında artırmıştır. ERPİLİÇ’in artışını bekleyeceğini belirten ABALIOĞLU’nun ERPİLİÇ’ten önce bütün piliç fiyatını değiştirmiş olması ise şaşırtıcı değildir. Zira dosya kapsamında elde edilen birçok belgeden, piliç eti pazarındaki diğer büyük oyuncuların listelerinin edinildiği gibi, ERPİLİÇ’in fiyat listelerinin de en az 2-3 gün önceden rakipler tarafından edinildiği tespit edilmiştir.

(269) Aşağıdaki tabloda yukarıda içerikleri değerlendirilen 09.03.2016, 15.07.2016 ve 12.10.2016 tarihli belgelerin ait olduğu tarihlerden önceki ve sonraki fiyat listelerinde yer alan bütün piliç fiyatları, dosya kapsamındaki tüm firmalar için listelenmiştir. Ayrıca her bir teşebbüs için iki fiyat listesi arasındaki fiyat değişimleri oransal olarak hesaplanmıştır. Tablo - 17: 09.03.2016, 15.07.2016 ve 12.10.2016 Tarihli Belgelerde Sözü Edilen Fiyat Artışlarının Fiyat Listelerine Yansıması [50]

09.03.2016 15.07.2016 12.10.2016

Teşebbüs

Yeni (TL) Önceki (TL) Fark Yeni (TL) Önceki (TL) Fark Yeni (TL) Önceki (TL) Fark 50 Tüm fiyatlar listelerde yer alan KDV hariç servis fiyatlarıdır.

09.03.2016 15.07.2016 12.10.2016

Teşebbüs

Yeni (TL) Önceki (TL) Fark Yeni (TL) Önceki (TL) Fark Yeni (TL) Önceki (TL) Fark

13.03.2016 28.02.2016 17.07.2016 12.07.2016 16.10.2016 09.10.2016

ABALIOĞLU 51

5,87 5,59 5,01%6,43 6,10 5,41%5,80 5,58 3,94%

13.03.2016 28.02.2016 17.07.2016 03.07.2016 18.10.2016 11.10.2016

AKPİLİÇ 52

5,65 5,40 4,63%5,80 5,65 2,65%5,50 5,35 2,80%

13.03.2016 24.02.2016 17.07.2016 12.07.2016 18.10.2016 11.10.2016

ASTAVUK 53

6,30 6,00 5,00%6,80 6,55 3,82%6,40 6,15 4,07%

15.03.2016 29.09.2015 [55] 16.08.2016 12.07.2016 18.10.2016 11.10.2016

BANVİT 54

5,40 5,20 3,85%6,30 6,30 0,00%6,00 5,80 3,45%

13.03.2016 06.03.2016 17.07.2016 07.07.2016 16.10.2016 02.10.2016

BEYPİLİÇ 56

5,90 5,62 4,98%6,35 6,05 4,96%5,91 5,64 4,79%

13.03.2016 25.02.2016 17.07.2016 12.07.2016 19.10.2016 12.10.2016

BUPİLİÇ 57

5,55 5,25 5,71%6,25 5,95 5,04%5,75 5,45 5,50%

14.03.2016 09.03.2016 18.07.2016 13.07.2016 17.10.2016 30.09.2016

CP 58

4,50 4,25 5,88%4,90 4,70 4,26%4,46 4,25 4,94%

13.03.2016 24.02.2016 05.08.2016 10.07.2016 30.10.2016 05.10.2016

EGE-TAV 59

5,76 5,48 5,11%5,80 5,81 -0,17%6,45 6,45 0,00%

14.03.2016 29.02.2016 18.07.2016 11.07.2016 17.10.2016 06.10.2016

ERPİLİÇ 60

5,98 5,71 4,73%6,46 6,19 4,36%5,92 5,67 4,41%

14.03.2016 25.02.2016 17.07.2016 13.07.2016 17.10.2016 12.10.2016

GARİP 61

6,55 6,24 4,97%7,10 6,80 4,41%6,54 6,22 5,14%

13.03.2016 28.02.2016 17.07.2016 13.07.2016 16.10.2016 06.10.2016

GEDİK 62

5,33 5,07 5,13%5,80 5,56 4,32%5,33 5,10 4,51% 51 İlgili listedeki “1500-1600 GR PİLİÇ” fiyatıdır. Belirli bir büyüklüğün üzerindeki bütün piliçlerin fiyatı aynıdır.

52 İlgili listedeki “POŞETLİ B. PİLİÇ (KUTULU)” fiyatıdır.

53 İlgili listedeki “POŞETLİ BÜTÜN PİLİÇ” fiyatıdır.

54 İlgili listedeki “T.BÜTÜN PİLİÇ” fiyatıdır.

55 BANVİT tarafından sunulan fiyat listelerine göre 29.09.2015-15.03.2016 tarihleri arasında bütün piliç liste fiyatlarında değişiklik olmadığı tespit edilmiştir.

56 İlgili listedeki “KUTULU BÜTÜN PİLİÇ” fiyatıdır.

57 İlgili listedeki “POŞET PİLİÇ” fiyatıdır.

58 İlgili listedeki “CP B.PİLİÇ (PKTA)” fiyatıdır.

59 İlgili listedeki “DÖKME 1600 GR PİLİÇ-BRL” fiyatıdır. Belirli bir büyüklüğün üzerindeki bütün piliçlerin fiyatı aynıdır.

60 İlgili listedeki “Taze Açık Bütün Piliç (Karton Kutu) 1400 Gr +” fiyatıdır. Belirli bir büyüklüğün üzerindeki bütün piliçlerin fiyatı aynıdır.

61 İlgili listedeki “14-17 NO VE POŞETLİ BÜTÜN PİLİÇ” fiyatıdır. Belirli bir büyüklüğün üzerindeki bütün piliçlerin fiyatı aynıdır.

62 İlgili listedeki “PİLİÇ AÇIK BOYUNSUZ” fiyatıdır.

09.03.2016 15.07.2016 12.10.2016

Teşebbüs

Yeni (TL) Önceki (TL) Fark Yeni (TL) Önceki (TL) Fark Yeni (TL) Önceki (TL) Fark

13.03.2016 28.02.2016 27.07.2016 14.07.2016 [64] 16.10.2016 02.10.2016

HASTAVUK 63

6,14 5,79 6,04%6,55 6,45 1,55%6,12 5,82 5,15%

KESKİNOĞLU 12.03.2016 05.03.2016 20.07.2016 29.06.2016 14.10.2016 09.10.2016

65

5,54 5,43 2,03%6,23 6,54 -4,74%5,20 5,46 -4,76%

14.03.2016 25.02.2016 18.07.2016 13.07.2016 18.10.2016 12.10.2016

PİLYEM 66

5,70 5,45 4,59%6,15 5,90 4,24%5,65 5,45 3,67%

12.03.2016 24.02.2016 17.07.2016 12.07.2016 18.10.2016 11.10.2016

ŞENPİLİÇ 67

6,44 6,13 5,06%6,95 6,67 4,20%6,41 6,11 4,91%

[68] 13.03.2016 28.02.2016 17.07.2016 15.07.2016 16.10.2016 06.10.2016

YEMSEL

6,17 5,90 4,58%6,66 6,37 4,55%6,10 5,87 3,92%

[69] 14.03.2016 04.02.2016 18.07.2016 20.06.2016 26.10.2016 21.09.2016

TADPİLİÇ

5,20 4,90 6,12%5,50 5,30 3,77%5,10 4,90 4,08%

[70] 13.03.2016 25.02.2016 17.07.2016 12.07.2016 16.10.2016 29.09.2016

BAKPİLİÇ

6,18 5,90 4,75%6,68 6,38 4,70%6,10 5,83 4,63%

Kaynak: Teşebbüslerden edinilen fiyat listeleri.

(270) Yukarıdaki tablo incelendiğinde, dosya kapsamındaki teşebbüslerin -istisnalar hariç olmak üzere- fiyat listesi değişikliklerini bir-iki gün arayla yapmış oldukları ve bu durumun tesadüfen olmadığı görülmektedir. Zira yerinde incelemelerde elde edilen birçok belgede, piliç eti pazarındaki teşebbüslerin, rakiplerinin fiyat listelerine daha uygulanmadan önce sahip olabildiği ve bu listelerdeki değişikliklere göre yeni fiyat listelerini belirledikleri tereddüde yer bırakmayacak şekilde görülmektedir. Teşebbüslerin savunmalarında ifade edildiği gibi, fiyat listelerinin piyasa gerçeklerine göre belirlendiğini gösteren herhangi bir değerlendirme yapılmadan rakiplerin fiyatlarına göre fiyat listeleri düzenlenmektedir.

I.4.3.2. Rakip Fiyat Listelerinin Paylaşılmasına ve Takip Edilmesine İlişkin Belgeler

(271) Yerinde incelemelerde rakip fiyat listelerinin paylaşılması ve takip edilmesine yönelik çok sayıda belge elde edilmiştir. Bu kapsamda, söz konusu fiyat listelerinin çoğunlukla 63 İlgili listedeki “KUTULU BÜTÜN PİLİÇ” fiyatıdır.

64 HASTAVUK’un 30.06.2016 tarihli listesinde 6,25 olan fiyatını, toplantıdan bir gün önce %3,20 artışla 6,45’e çıkardığı, 27.07.2016 tarihli listedeki artışla toplam artışın %4,80 olduğu, ancak hemen bir gün sonra 28.07.2016 tarihinde fiyatını 6,35’e düşürdüğü tespit edilmiştir.

65 İlgili listedeki “Tz. Poşetli Bütün Piliç 15-17” fiyatıdır. Belirli bir büyüklüğün üzerindeki bütün piliçlerin fiyatı aynıdır.

66 İlgili listedeki “Boyunsuz Bütün Piliç Açık” fiyatıdır.

67 İlgili listedeki “KOLİ İRİ BÜTÜN PİLİÇ 1950 GR ÜSTÜ” fiyatıdır. Belirli bir büyüklüğün üzerindeki bütün piliçlerin fiyatı aynıdır.

68 İlgili listedeki “TZ .PŞ . PİLİÇ BOYUNSUZ” fiyatıdır.

69 İlgili listedeki “BÜTÜN PİLİÇ” fiyatıdır.

70 İlgili listedeki “Bütün Piliç Açık” fiyatıdır.

71 ŞAHİN, fiyat listesi yayınlamadığını ifade etmiştir.

bayiler veya müşteriler aracılığıyla dolaylı yoldan piliç eti üreticisi teşebbüsler tarafından edinildiği anlaşılmakla birlikte, fiyat listelerinin dönem dönem doğrudan rakipler arasındaki temaslar dahilinde paylaşıldığı da tespit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda hangi teşebbüslerde hangi rakiplere ait fiyat listelerinin bulunduğunu gösteren özet tablo yer almakta olup [72] -yerinde incelemelerde alınan belgelerden tespit edildiği kadarıyla- hazırlanan bu tabloda rakip fiyat listelerinin ağırlıklı olarak en az 2-3 gün sonra uygulanmaya başlayacak listeler olduğu vurgulanmalıdır. İleri tarihli fiyat listelerinin yanı sıra güncel fiyat listelerinin de doğrudan (rakipler aracılığıyla) veya dolaylı şekilde (bayiler veya müşteriler aracılığıyla) piliç eti üreticileri tarafından edinildiği yine yerinde incelemelerde alınan belgelerden tespit edilmiştir.

Tablo - 1 8: Teşebbüslerde Bulunan Rakip Fiyat Listeleri

Fiyat Listelerinin Bulunduğu Dönem

Aralığı

Teşebbüsler Fiyat Listesi Bulunan Rakipler

İlk Fiyat Listesinin Son Fiyat Listesinin

Tarihi Tarihi

ŞENPİLİÇ, HASTAVUK, ERPİLİÇ, GEDİK,

ABALIOĞLU 14.05.2016 05.06.2017

BEYPİLİÇ

ABALIOĞLU, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ,

AKPİLİÇ 05.07.2017 23.07.2017

ASTAVUK

GEDİK, ŞENPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ABALIOĞLU,

ASTAVUK 26.05.2011 23.07.2017

KESKİNOĞLU

ŞENPİLİÇ, ABALIOĞLU, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ,

BANVİT 22.01.2017 10.02.2017

GEDİK, KESKİNOĞLU, BAKPİLİÇ

ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, BANVİT, KESKİNOĞLU,

KESKİNOĞLU, BANVİT, GEDİK, ŞENPİLİÇ,

CP 10.08.2016 21.12.2017

ABALIOĞLU, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ, HASTAVUK

ŞENPİLİÇ, ABALIOĞLU, GEDİK, KESKİNOĞLU,

EGE-TAV 27.07.2016 23.07.2017

BUPİLİÇ

BUPİLİÇ, MUDURNU, ERPİLİÇ, BANVİT,

GARİP 13.12.2015 23.07.2017

BEYPİLİÇ, KESKİNOĞLU, ŞENPİLİÇ

BEYPİLİÇ, KESKİNOĞLU, ŞENPİLİÇ,

HASTAVUK ABALIOĞLU, GEDİK, ERPİLİÇ, AYTAÇ, BAKPİLİÇ, 28.08.2014 31.05.2017

BANVİT, BUPİLİÇ

Kaynak: Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler

(272) Diğer yandan, sektörde rakip fiyat listelerinin çoğunlukla bayiler (veya diğer müşteriler) aracılığıyla edinilmesi de dikkat çekmektedir. Nitekim bayiler tarafından iletilen fiyat listelerinin bulunduğu e-postaların hemen hiçbirinde bayinin daha iyi fiyat almak için rakip piliç eti üreticilerinin fiyat listelerini gönderdiğini gösteren herhangi bir ifade bulunmamaktadır. Hatta çoğu e-posta, gelen fiyat listesinin bayi tarafından doğrudan rakip piliç eti üreticisine iletilmesinden ibarettir. Birçok belgede, piliç eti üreticileri 72 Teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde herhangi bir yazışmaya konu olmayan çok sayıda rakip fiyat listeleri de elde edilmiş olup söz konusu fiyat listelerinin ne şekilde temin edildiği ve temin edildiği dönem bakımından güncel veya ileri tarihli olup olmadığı hususu tespit edilememiştir. Bu doğrultuda, anılan tabloda yalnızca yazışmalara konu edilen fiyat listeleri esas alınmıştır.

tarafından bayilere gönderilen ileri tarihli yeni fiyat listelerinin, bayi tarafından edinildikten sonraki birkaç dakika içerisinde rakip piliç eti üreticilerine iletildiği görülmektedir.

(273) Kurulun 2009 Beyaz Et Kararı’nda aşağıdaki ifadeler geçmektedir:

“Elbette teşebbüslerin piyasadan bilgi toplayarak rakiplerin fiyatlarını ve satış

koşullarını öğrenmeleri, rekabeti kısıtlayıcı bir davranış olarak

değerlendirilmemiştir. Örneğin, bazı teşebbüs çalışanlarının piyasadan elde

ettikleri rakiplere ilişkin fiyat bilgilerini yöneticilerine iletmeleri ve piyasaya çıkarılan

yeni fiyat listelerine bayiler aracılığıyla ulaşma çabaları teşebbüsler arasında

rekabetin olduğunu gösteren belgeler arasında sayılmıştır. Savunmalarda da bu

duruma dikkat çekilerek fiyat listeleri paylaşımının aynı zamanda rekabetçi

sayıldığı ileri sürülmüştür. Buradaki ayrım rakip teşebbüslerin ileri tarihli fiyat

listelerine ilişkin bilgiye nereden ulaştığıdır. Asıl olarak rakip teşebbüslerin

birbirleriyle ileri tarihli fiyat listelerini paylaşmaları rekabetçi endişeler

doğurmaktadır.”

(274) Söz konusu değerlendirme gerekçe gösterilerek mevcut soruşturmadaki teşebbüslerce “ileri tarihli rakip fiyat listelerinin bayilerden temin ediliyor olmasının Kurul tarafından sorunlu görülmediği” ve “bayilerin pazarlık amacıyla söz konusu listeleri gönderdiği” şeklinde savunmalar yapıldığı görülmektedir. Bununla birlikte, teşebbüslerin önceki Kurul kararında geçen ifadelerin arkasına sığınarak ileri tarihli fiyat listelerinin -daha önceki Kurul kararıyla tespit edildiği gibi doğrudan rakipler arasında paylaşılması yerine- bayiler aracılığıyla edinilmesi yolunu tercih ettiği kanaatine varılmaktadır. Nitekim bayilerin fiyat listelerini hiçbir pazarlık etme belirtisi göstermeden otomatik olarak gönderiyor olması bu kanıyı güçlendirmektedir.

(275) Teşebbüslerin rakiplerden yahut bayilerden elde ettikleri güncel veya ileri tarihli rakip fiyat listelerini kendi fiyat listelerinin en önemli girdisi haline getirdiği, rakip listeler üzerinde yaptıkları analizlerden anlaşılmaktadır. Aşağıdaki tablo, rakip fiyat listelerini edinen teşebbüslerin listeleri edinmekle kalmadığını, kendi listelerini revize etmek için kullandıklarını göstermek bakımından önem taşımaktadır:

Tablo - 19: Teşebbüsler Tarafından Yapılan Rakip Fiyat Karşılaştırmaları

Teşebbüsler Fiyat Analizine Dahil Edilen Rakipler

ABALIOĞLU BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ

ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, ABALIOĞLU, BEYPİLİÇ, BUPİLİÇ, GEDİK [73],

BAKPİLİÇ 74 75

HASTAVUK, ASTAVUK

ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, KESKİNOĞLU, ABALIOĞLU, BAKPİLİÇ,

BANVİT

GEDİK

HASTAVUK, ABALIOĞLU, BAKPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ,

BEYPİLİÇ

KESKİNOĞLU, BANVİT

73 BAKPİLİÇ’ten alınan yerinde inceleme belgelerinde, anılan teşebbüsün ismi fiyat analizlerinde geçmekle birlikte, söz konusu teşebbüse ilişkin veri girişinin henüz yapılmadığı görülmektedir.

74 BAKPİLİÇ’ten alınan yerinde inceleme belgelerinde, anılan teşebbüsün ismi fiyat analizlerinde geçmekle birlikte, söz konusu teşebbüse ilişkin veri girişinin henüz yapılmadığı görülmektedir.

75 BAKPİLİÇ’ten alınan yerinde inceleme belgelerinde, anılan teşebbüsün ismi fiyat analizlerinde geçmekle birlikte, söz konusu teşebbüse ilişkin veri girişinin henüz yapılmadığı görülmektedir.

Teşebbüsler Fiyat Analizine Dahil Edilen Rakipler

BANVİT, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, BUPİLİÇ, ASTAVUK,

KESKİNOĞLU

ABALIOĞLU, GEDİK, HASTAVUK, CP, BAKPİLİÇ

ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, BAKPİLİÇ,

ŞENPİLİÇ

HASTAVUK, BUPİLİÇ, BANVİT

YEMSEL BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ

Kaynak: Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler

(276) Dosya kapsamındaki belgelerden ve yukarıdaki özet tablolardan anlaşıldığı üzere, bayiler tarafından pazarlık amacıyla gönderildiği iddia edilen güncel ve ileri tarihli rakip fiyat listelerinin, çoğu teşebbüsün fiyatlandırma prosedürüne girmiş olması ve rakiplerin geleceğe yönelik fiyat listelerinin yeni fiyatlama kararlarının alınmasında doğrudan girdi olarak kullanılması piliç eti pazarındaki fiyatlama davranışlarının rakipler üzerinde rekabetçi baskı oluşturmaktan uzak olduğunun göstergesi niteliğindedir. Bir başka ifadeyle, rakip fiyat listeleri, teşebbüslerin bağımsız fiyatlama kararlarının yerine geçmiş durumdadır.

(277) Yukarıdaki tablolardan da görüldüğü gibi pazar payı bakımından sektörde büyük olan ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ABALIOĞLU gibi teşebbüslerin fiyat listeleri diğer teşebbüslerce daha fazla dikkate alınmaktadır. Bu teşebbüslerin, BESD-BİR yönetim kurulunda temsil edilen teşebbüsler arasında olması dikkat çekicidir. Ayrıca söz konusu teşebbüslerin üretim hacmi bakımından pazarın yaklaşık %45’ini oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu tablolar, özellikle büyük oyuncuların fiyat listelerinin rakip teşebbüsler tarafından -uygulanmak üzere- beklenir hale geldiğini göstermektedir. Fiyat listelerinin sektör içinde doğrudan ve/veya dolaylı olarak paylaşılıyor olması, piyasanın işleyişinin bir parçası haline gelmiş olup bu husus yerinde inceleme belgelerinden de anlaşılmaktadır. Bu bağlamda,

- KESKİNOĞLU’ndan elde edilen 24.07.2015 tarihli belgede (Belge 91),

“Sadece Beypiliç liste yapmış şu an diğerleri ile ilgili bir bilgi yok. Onlar da üst but

ve kanata zam yapmış…”

- ABALIOĞLU’ndan elde edilen “FİYAT ve İSKONTO YÖNETİM TALİMATI” başlıklı

belgede (Belge 1),

“…

4.2. Yurtiçi Fiyat Yönetimi

4.2.2 Piliç Eti Fiyat Yönetimi

4.2.2.1 (..…)

4.2.2.2 Rakip Fiyatlarının Takibi;

 (..…)”

- ABALIOĞLU’ndan elde edilen 27.08.2016 tarihli belgede (Belge 2),

“Rakip fiyat hareketi ve bizim ongoru listemizi bilgilerinize sunarim. Muhtemelen

but, gogus ve kanat talebi bu listelere bagli degisim gosterecektir. Her ne kadar

bizim acimizdan talebimiz iyi olsa da rakibe paralel hareket etmemiz gerekecektir

diye düşünüyorum…”

- ABALIOĞLU’ndan elde edilen ve yukarıda değerlendirmesi yapılan 12.10.2016

tarihli belgede (Belge 3),

“…Talepteki gidişata göre ve rakiplerin (Şen Piliç’in de son listesindeki) aksiyonuna göre hazırlamış olduğumuz taslak piliç eti fiyat listemizi ekte bilginize sunarım…” ,

“Bütün piliçte fiyat artisi beklentisi var. Bu sebeple bu surecte ara liste yapmayalim. Talebi sorunlu urunlere biz de gecici kampanya yayinlayalim. Ardindan liste yapalim.”

“Ender Bey, dün buraya geldiğinde parçada listemiz Şen’in hareketine göre hazır dedim. Er’i bekleyelim bütünde yukarı hareket (1-2 güne: dün bugün) yapacaklar, ben konuştum parçayı da birlikte geçeriz dedi…”

- BANVİT’ten elde edilen 08.02.2017 tarihli belgede (Belge 15),

“… Pazartesi gelen Er Piliç ve Şen listesi harici bu gün de diğer firmalarda listeler var, genel karekteri Şen'in listesini takip şeklinde,

bütün dahil ,tüm diğer parçalardada yukseliş var…”

- BANVİT’ten elde edilen 09.02.2017 tarihli belgede (Belge 16),

“…Perşembe günleri paylaştığımız rakip fiyat ara kontrol özeti ekteki gibidir.06.hafta başında Erpiliç (06.02.17) Şenpiliç (08.02.2017) tarihli listelerini açıkladılar. Bu listelerin arkasından hafta ortasında Erpiliç tekrar (10.02.17) Lezita (09.02.17),Bey (08.02.17),Gedik (10.02.17) tarihli listelerini açıkladılar…”

- BANVİT’ten elde edilen 16.02.2017 tarihli belgede (Belge 70),

“…Perşembe günleri paylaştığımız rakip fiyat ara kontrol özeti ekteki gibidir.07.hafta ortasında Şenpiliç'in 15.02.17 tarihli açıkladığı liste haricinde liste çıkaran rakip olmamaştır…”

- HASTAVUK’tan elde edilen 07.05.2017 tarihli belgede (Belge 80),

“…Bu haftaya tüm entegreler yeni liste ile başlayacaklar. Diğer entegrelerde de bütün piliçte zam beklentisi varken şen piliç firmasının zam yapmaması nedeniyle bizim dışımızda kimse zamma cesaret edememiştir. Önümüzdeki hafta içinde diğer firmaların yeni bir liste daha yapıp bütün pilice de zam yapacağını düşünüyorum…”

- HASTAVUK’tan elde edilen 28.05.2017 tarihli belgede (Belge 82),

“…Bu hafta Şen piliç listesinin piyasaya yansımasını bekleyeceğiz gibi görünüyor. Takip eden firmalar olursa belki yeni bir liste ihtiyacı olabilir inancındayım.”

- HASTAVUK’tan elde edilen 28.05.2017 tarihli belgede (Belge 81),

“…Entegrelerin bir kısmı Pazar itibariyle yeni fiyat listelerine geçmiştir. Yeni listelerde göğüs, kanat ve üst but grubu ürünlerde düşüş, but ve bagette artış yapılmıştır. Bütün piliç fiyatı aynıdır. Yeni liste hazırlamamızın uygun olacağını düşünüyorum...”

- KESKİNOĞLU’ndan elde edilen 05.01.2015 tarihli belgede (Belge 87),

“Şenpiliç Perşembe, Lezita ve Erpiliç Çarşamba gün, göğüs grubu haricinde fiyat artışları olacakmış…”

- KESKİNOĞLU’ndan elde edilen 05.02.2015 tarihli belgede (Belge 88),

“Erpiliç ve Beypiliç daha önce geçemediği listeye pazartesi günü geçecekler.

Ama yine de şaibe var. Şenpiliç’i bekliyorlar.”

- KESKİNOĞLU’ndan elde edilen 07.11.2015 tarihli belgede (Belge 95),

“…Rakip fiyatları da düşüyor, bölgelerden topladığımız fiyatlar ve rakip fiyatlarına

göre sipariş durumumuzu da düşünerek aşağıdaki fiyatları oluşturduk...”

- KESKİNOĞLU’ndan elde edilen 16.03.2017 tarihli belgede (Belge 100),

“…Erpiliç, Lezita ve Banvit listeleri elimize ulaşmadı, ancak size ulaşan Erpiliç,

lezita ve Banvit ana listesi olduysa onu paylaşırsanız ekleyebiliriz.

Listedeki şen ve bey fiyatları da geçtiğimiz hafta elimize ulaşan fiyatlardır…”

- KESKİNOĞLU’ndan elde edilen 18.05.2017 tarihli belgede (Belge 104),

“…Rakipler yeni liste yayınlamadı, siparişlerimiz de kesim adetlerimizden daha

düşük olduğu için biz gelecek hafta mevcut listemiz ile devam etmeyi öneriyoruz. şeklinde ifadelerin yer aldığı görülmektedir.

(278) Teşebbüslerin bireysel olarak gerçekleştirmeyi düşündüğü herhangi bir liste değişikliği, yine teşebbüs içi değerlendirmelerle rakiplerin liste değişikliklerinin sonrasına bırakılmaktadır. Dolayısıyla, rakip fiyat listeleri teşebbüslerin bireysel fiyat değiştirme iradesinin yerini almaktadır. Bu çerçevede, rakip listelerin uygulamaya geçmeden en az iki üç gün önce diğer teşebbüslerin eline geçiyor olması, rekabete duyarlı bilgi değişiminin uyumlu eylemi göstermesi bakımından son derece önemlidir.

(279) Bu noktada, teşebbüsler tarafından yapılan savunmalarda ortak bayilerden gelen fiyat listelerinin piliç eti üreticileri arasında bilgi değişimi amacına hizmet etmediği iddia edilmekteyse de, bayilerin piliç eti üreticilerine sağladıkları fiyat listelerinin, rekabetin bir aracı olarak değil, aksine fiyat listelerinin ve hareketlerinin uyumlaştırılmasına yönelik olarak kullanıldığı fiyat analizleri ile ortaya konulmuş durumdadır.

(280) Ayrıca dosya kapsamında elde edilen belgelerin bütünü değerlendirildiğinde, güncel veya ileri tarihli rakip fiyat listelerine teşebbüslerin hiçbir şekilde rekabetçi bir tepki verme eğilimi göstermediği anlaşılmaktadır. Hatta nadiren de olsa teşebbüslerin fiyat listelerinde farklılıklar yaşandığı durumlarda, rakiplerin bu farklılıkları olağan dışı olarak yorumladıkları görülmektedir. Nitekim CP’den elde edilen 01.12.2016 tarihli ve “ŞENPİLİÇ” konulu e - postada (Belge 45) geçen “Şenpiliç ile L ezita’nın yaptıkları listelerin zıtlıklarına dikkatinizi çekmek istiyorum. Pek alışılmış bir durum değil. Birkaç istisna hariç neredeyse tamamen farklı listeler yapmışlar.” ifadesi, bu durumu göstermektedir.

(281) Bu noktada, teşebbüsler tarafından ileri sürülebilecek; fiyat listeleri üzerinden iskonto ve teşvik uygulamaları bulunduğu, bu nedenle rakiplerin uyguladığı nihai fiyatın fiyat listeleri üzerinden anlaşılamayacağı şeklindeki herhangi bir savunmanın da geçersiz olduğunu belirtmek gerekmektedir. Zira yerinde incelemelerde elde edilen birçok belgede (Belge 26, 46, 63, 5, 7, 8), teşebbüslerin, fiyat listelerini analiz ederken rakiplerin iskonto ve prim oranlarına dair bilgilere de ayrıntısıyla sahip olduğu ve nihai olarak uygulanan net fiyatı kesin bir şekilde hesaplayabildikleri görülmektedir.

I.4.3.3. Piyasada Gerçekleşen Ortalama Fiyatlara İlişkin Değerlendirmeler

(282) Fiyat listelerinin yakından takip edildiği, rakiplerin fiyatlarına göre yeni fiyatların oluşturulduğu bir pazar yapısında fiyatların uyumlu olup olmadığı hususu, teşebbüslerce temin edilen verilerle hesaplanan bütün piliç fiyatlarının aylık ortalamaları karşılaştırılarak ayrıca incelenmiştir. Bu doğrultuda, dosya kapsamındaki teşebbüslerin her biri için ayrı oluşturulan ortalama fiyat grafiklerinin önemli derecede birbiriyle uyumlu

olduğu tespit edilmiştir. Diğer bir ifadeyle, fiyatlarla ilgili olarak rakipler arasında iletişim olduğunu gösterir nitelikteki belgelerde yer alan ifadeleri doğrular şekilde uyum gösteren fiyat hareketlerinin, iletişim tespit edilemese de incelenen dönemin tamamında uyumunu devam ettirdiği gözlenmiştir. Özellikle 2015 yılının sonlarından itibaren daha uyumlu görünen fiyat hareketleri, 2016 yılı boyunca ve 2017 yılının incelenen dönemi süresince uyumlu harekete devam etmiştir.

(283) Dosya kapsamındaki tüm teşebbüslerin yer aldığı ilk grafikte, ŞAHİN ve TAD PİLİÇ’in diğer teşebbüslerden önemli derecede sapan grafikleri kolaylıkla ayırt edilebilmektedir [76]. Bu iki teşebbüsün çıkarıldığı ikinci grafikte ise teşebbüsler arasındaki fiyat uyumu daha belirgin hale gelmiştir. Takip eden grafikte ise mevcut dosya kapsamında ihlal kanaatine dayanak oluşturan BESD-BİR yönetim kurulu toplantılarında bulunan teşebbüslerin grafiklerine yer verilmiştir. Tüm teşebbüslerin dahil olduğu toplam satış bilgilerine göre hesaplanan bütün piliç ortalama fiyatlarının grafiği ise dördüncü grafikte yer almaktadır.

(284) Özellikle Grafik-3’te Ocak 2016’dan itibaren son derece paralel bir fiyat seyri izlenmekte ve Mart 2016’dan sonra fiyatlardaki paralelliğin üst düzeye çıktığı görülmektedir. Mart 2016, CP’nin diğer teşebbüslerin yöneticilerini bütün piliç fiyatlarında en az %5 oranında fiyat artışına ikna ettiğine dair 09.03.2016 tarihli yazışma (Belge 37) dönemine denk gelmesi bakımından dikkat çekicidir. Bu noktada, her ne kadar piliç eti pazarındaki teşebbüslerin birbirlerinin fiyat listelerini sürekli takip ettikleri görülse de bu takibin teşebbüsler arasındaki uyumlu eylemi de beraberinde getirdiği, ancak Mart 2016’dan itibaren teşebbüsler arasında fiyatlar konusunda iletişimin de gerçekleşmesiyle danışıklılığın üst düzeye çıktığı değerlendirmesini yapmak mümkündür.

(285) Ayrıca 09.03.2016 tarihli belgeleye yansıyan ifadelerde bütün piliç ortalama fiyatının 4,50 TL/kg olacağından bahsedilmiş, belgede belirtildiği gibi Mart 2016’da bütün pilicin ortalama fiyat seviyesinin 4,47 TL/kg’a çıktığı tespit edilmiştir. 15.07.2016 tarihli belgede de yapılacak fiyat artışlarından sonra bütün piliç ortalama fiyatının 4,70-4,80 TL/kg olacağı belirtilmiş, teşebbüslerden elde edilen hesaplamalarla oluşturulan grafikte Temmuz 2016’da ortaya çıkan bütün piliç ortalama fiyatının 4,78 TL/kg olduğu görülmüştür. Belgelerdeki ifadeler, tek bir firmanın kendi ortalama fiyatlarını yansıtıyor olsa da bunun piyasa verileri ile uyumlu olması dikkat çekicidir. Piliç eti pazarındaki üretim yapısı gereği maliyetleri birbirine yakın olan teşebbüslerin fiyat seviyelerinin de birbirine yakın olması mümkündür. Ancak Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da da belirtildiği gibi benzer maliyet yapıları ve fiyatlar konusundaki şeffaflık piliç eti pazarındaki koordinasyonu kolaylaştırmaktadır.

(286) Arzın kontrolü ile ilgili bölümde daha ayrıntılı olarak değerlendirilecek olan, PİLYEM’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve BESD-BİR Yönetim Kurulu Başkanı (..…)’nın mesajının “BESD-BİR” alıcı grubu ile paylaşıldığı 13.06.2016 tarihli belgede (Belge 105) Mart 2016’nın ortalarından itibaren piyasanın canlanma belirtileri gösterdiği ve bu nedenle morallerin düzelmeye başladığı ifade edilmekle birlikte ihracatın azalmaya devam etmesi nedeniyle yurt içi fiyatların istenilen seviyeye ulaşmadığından bahsedilmektedir.

[76] Soruşturma sürecinde BAKPİLİÇ’ten herhangi bir bilgi temin edilemediğinden, analizlerde anılan teşebbüsün verileri bulunmamaktadır.

Grafik - 1: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Bütün Piliç Fiyat Ortalamaları (TL/kg)

Grafik - 2: Soruşturma Kaps amındaki Teşebbüslerin Bütün Piliç Fiyat Ortalamaları (ŞAHİN ve TAD PİLİÇ hariç) (TL/kg)

Grafik - 3: İhlal Kanaatine Dayanak Teşkil Eden BESD - BİR Toplantılarına Katılan Teşebbüslerin Bütün Piliç Fiyat Ortalamaları (TL/kg)

Grafik - 4: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Bütün Piliç Fiyat Ortalaması (TL/kg)

(287) Yukarıdaki grafikler, fiyatlama kararlarına dair iletişim olduğunu gösteren belgeler ve teşebbüslerin fiyatlandırma davranışları birlikte değerlendirildiğinde, teşebbüsler arasında piyasadaki fiyat düzeyini kontrol etmeye, belirlemeye yönelik bir uyumlu eylemin olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

I.4.3.4. Üretim Planlarına İlişkin Belgeler ve Değerlendirilmesi

(288) Piliç eti sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyat listeleri konusunda olduğu gibi, üretim planlaması konusundaki bilgiler hakkında da bilgi sahibi olduğu anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında elde edilen belgelerde; rakiplerin civciv giriş adetlerinin [77], piliç kesim adetlerinin, pilicin ortalama kesim yaşının (gün), ortalama piliç kesim ağırlıklarının, yem dönüşüm oranlarının [78], civciv ölüm oranlarının [79] haftalık bazda ve her bir rakip teşebbüs özelinde yer aldığı görülmektedir.

(289) EGE-TAV Üretim Müdürünün bilgisayarından elde edilen belgede (Belge 59); BANVİT, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, CP, ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, MUDURNU, GEDİK ve ŞENPİLİÇ’in 2014 yılı piliç kesim kapasiteleri tesis bazında ve saatlik kesim kapasitesi ayrıntılarıyla yer almaktadır.

(290) Teşebbüs içi yazışmayla KESKİNOĞLU’nun yönetim kurulu üyelerine gönderildiği anlaşılan 28.07.2015 tarihli e-postada (Belge 92) geçen “… Şenpiliç beypiliç erpiliç kesim adetlerini düşürdü” şeklindeki ifade, rakip piliç eti üreticilerinin arzda kısıtlamaya gittiğinin teşebbüsler tarafından kolaylıkla öğrenilebiliyor olduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Rakiplerin piliç kesim adetlerinin güncel olarak takip edilebildiği anlaşılmaktadır.

(291) 07.09.2015 tarihinde CP Başkan Yardımcısı tarafından CP çalışanına gönderilen, teşebbüsler özelinde haftalık civciv girişi ve kesim miktarlarının bulunduğu e-postada (Belge 34), teşebbüslere ait verilerin günlük kesim miktarlarına uymadığı belirtilerek “bilgiler yanlış mı veriliyor” şeklinde sorgulandığı görülmektedir.

(292) 10.01.2016 tarihli CP iç yazışmasının (Belge 35) ekinde yer alan tabloda 58 teşebbüsün ismi yer almakta olup ABALIOĞLU haricindeki 57 teşebbüse [80] ait “broiler”, “yumurta”, “damizlik”, “hindi” üretim miktarları 2014 ve 2015 yılları için sıralanmaktadır. İletinin mesaj bölümünde ABALIOĞLU’nun bilgi vermediği ifade edilerek anılan teşebbüsün etlik piliç (broiler) sayısı kullanılarak piliç eti üretim miktarının hesaplanması istenmektedir. Bununla birlikte belge içeriğinin, Ek Görüş aşamasında yem miktarlarının paylaşılmasına ilişkin olduğu anlaşıldığından iş bu dosya bünyesinde ihlale işaret eden belgeler kapsamından çıkarılmıştır.

(293) 07.03.2017 tarihinde CP Başkan Yardımcısı tarafından diğer CP yöneticilerine gönderilen e-postada (Belge 47), BESD-BİR üyesi tüm teşebbüslerin 2016 yılındaki ana damızlık (GPS)/dişi damızlık civciv üretimi (adet), damızlık (PS)/dişi damızlık civciv girişi (adet), hindi eti üretimi (ton), piliç eti üretimi (ton) ve piliç eti + hindi eti (toplam) verileri yer almaktadır. Aynı belge 08.03.2017 tarihinde ŞENPİLİÇ Genel Müdürü tarafından diğer ŞENPİLİÇ yöneticilerine gönderilmiştir (Belge 113).

77 Burada kuluçkadan çıkan civcivlerin fason olarak yetiştirilmek üzere kümes sahiplerine teslimi ifade edilmektedir.

78 Pilicin 1 kg canlı ağırlık kazanabilmesi için tüketilen yem miktarı.

79 Belgelerde mortalite oranı olarak geçmektedir.

80 57 teşebbüsün hepsi piliç eti üreticisi değildir. Soruşturma taraflarından sadece ABALIOĞLU, CP, BANVİT, ŞENPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, KESKİNOĞLU, HASTAVUK, BAKPİLİÇ ve AKPİLİÇ’in isimleri tabloda bulunmaktadır.

(294) 07.03.2017 tarihinde, ERPİLİÇ’ten EGE-TAV’a gönderilen e-postanın ekinde bulunan MS Excel dosyasında (Belge 55); CP, KESKİNOĞLU, ERPİLİÇ, HASTAVUK, BANVİT, BUPİLİÇ, EGE-TAV, GEDİK, BEYPİLİÇ, AKPİLİÇ, ŞENPİLİÇ ve ABALIOĞLU’nun 2017 yılının 7, 8 ve 9. haftalarındaki performans bilgilerini gösteren; kesim yaşı (gün), ortalama kesim ağırlığı (OCA), yem dönüşüm oranı (FCR), civciv ölüm oranı (mortalite), ve Avrupa Verimlilik Endeksi (EPEF) ve pilicin bir günde kazandığı ortalama ağırlık (GCAA) (gram/gün) verileri bulunmaktadır. Söz konusu belge piliç eti pazarındaki teşebbüslerin performanslarını -başka bir ifadeyle etkinliklerini- rakipleri ile karşılaştırabilmeleri için rekabete duyarlı bilgileri paylaşmalarının gerekmediğini göstermesi bakımından son derece önemlidir. Zira performans karşılaştırması yapılan dönemdeki civciv giriş adetleri, piliç kesim adetleri, piliç eti üretim miktarları paylaşılmadan teşebbüsler verimliliklerini kontrol edebilmektedir.

(295) 10.03.2017 tarihli CP’nin iç yazışmasında gönderilen, teşebbüsler özelinde haftalık civciv girişi ve kesim miktarlarının bulunduğu e-postanın (Belge 48) ekinde yer alan tablolarda aralarında soruşturma kapsamındaki 19 teşebbüsün [81] tamamının bulunduğu 29 piliç eti üreticisinin; 2013 yılının 47. haftasından 2017 yılının 8. haftasına kadar her bir hafta için civciv giriş adetleri, 2013 yılının 47. haftasından 2017 yılının 8. haftasına kadar bölge bazında haftalık toplam civciv girişi verileri ve 2014 yılının ilk haftasından 2017 yılının 15. haftasına kadar toplam piliç eti üretim miktarlarına, 2014 yılının ilk haftasından 2017 yılının 15. haftasına kadar her bir hafta bazında söz konusu teşebbüslerin piliç kesim miktarlarına yer verilmektedir.

(296) BANVİT’te yapılan yerinde incelemede elde edilen belgede (Belge 18), BANVİT, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, CP, BAKPİLİÇ, BUPİLİÇ, HASTAVUK, ASTAVUK, AKPİLİÇ, YEMSEL, EGE-TAV, PİLYEM, ÖZNESİL, SEHER, GARİP, BEYZA, ŞAHİN ve YUMTA’nın 2017’nin Mart ayı bakımından günlük kesim kapasiteleri ile güncel kesim verileri bulunmaktadır. Soruşturma taraflarından yalnızca TAD PİLİÇ’in verisi anılan belgede yer almamaktadır.

(297) 01.04.2017 tarihinde CP çalışanları arasında gönderilen e-postada (Belge 50) geçen “…Tt fiyatı yukseldi, bu haftaki fiyatları öncelikle BUTUN PİLİÇ DÖKME-POŞETLİ biftek-pirzola-kanat grubunda çok daha iyi fiyat vermeliyiz. Malımız yok bizde değil kimsede yok. Ona göre fiyat vericeğiz...” şeklinde ifadeler yer almaktadır.

(298) 12.04.2017 tarihinde KESKİNOĞLU çalışanları arasında gönderilen e-postada (Belge 102) teşebbüs içi toplantıda piliç eti sektöründeki firmaların pazar payları hakkında bilgi istenmiş olduğu, günlük kesim kapasiteleri ve BESD-BİR üretim tahminlerine göre öngörülebilen payların hesaplandığı ifade edilmektedir. Söz konusu e-postanın ekinde ise 16’sı soruşturma kapsamındaki teşebbüsler olan 17 piliç eti üreticisinin 82 güncel kesim adetleri ve yıllık tahmini üretim miktarları ile 12 piliç eti üreticisinin 83 kapasite kullanım oranları yer almaktadır.

[81] Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden YEMSEL, Köytür markasından önce Fatpi markası faaliyet göstermiştir.

82 KESKİNOĞLU, AKPİLİÇ, AS TAVUKÇULUK, BEYPİLİÇ, EGE-TAV, HASTAVUK, GEDİK, GARİP, ERPİLİÇ, BUPİLİÇ, BANVİT, ABALIOĞLU, ŞENPİLİÇ, BAKPİLİÇ, MUDURNU, ŞAHİN, TATPİ.

83 KESKİNOĞLU, GEDİK, GARİP, ERPİLİÇ, BUPİLİÇ, BANVİT, ABALIOĞLU, ŞENPİLİÇ, BAKPİLİÇ, MUDURNU, ŞAHİN, TATPİ.

(299) Bu kapsamda elde edilen belgelerde yer alan üretim tahminleri, civciv giriş sayıları ve günlük kesim verileri gibi bilgilerin teşebbüsler arası iletişim yoluyla paylaşılıp paylaşılmadığı net bir şekilde tespit edilemediğinden söz konusu belgeler ihlal kapsamında değerlendirilmemiştir.

I.4.3.5. Yurt İçi Arz Miktarına İlişkin Belgeler ve Değerlendirilmesi

(300) 18.07.2014 tarihinde CP Başkan Yardımcısından CP eski başkanına ve çalışanlarına gönderilen BESD-BİR toplantı notlarının yazıldığı e-postada (Belge 32); bir gün önce yapılan toplantıya CP, BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, KESKİNOĞLU, ABALIOĞLU, GEDİK ve AKPİLİÇ’in katıldığı; toplantıda konuşulan hususlardan birinin ihracat olduğu; bu çerçevede Türkiye’deki piliç eti üreticilerinin, yurt içi arz fazlasını bertaraf etmek için -herhangi bir kâr beklemeksizin- ihracata yöneldiğinin ve dolayısıyla her bir şirketin üretim planını -hiç ihracat yapmayacakmış gibi- gözden geçirmesi gerektiğinin kabul edildiği belirtilmektedir.

(301) PİLYEM’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 13.06.2016 tarihinde BESD- BİR Yönetim Kurulu Başkanı (..…) adına BESD-BİR üyelerine gönderildiği anlaşılan e-postada (Belge 105); 2015 yılının piliç eti üreticileri için çok kötü geçtiği, 2016 yılının birinci çeyreğinin de kötü bir dönem olarak kabul edildiği, Mart 2016’nın ortalarından itibaren piyasanın canlanmaya başladığı, ancak ihracatın azalmaya devam etmesiyle fiyatların arzu edilen seviyeye ulaşamadığı, son dönemde sektörün yüzünü güldüren gelişmelerin fiyat artışından değil maliyet düşüşünden kaynaklandığı, ancak maliyet düşüşü ile ilgili dönemin bittiği, ihracat için yeni pazarlar bulunamadığı, mevcut pazarlarda da küçülme yaşandığı, çok üretim yapıp ucuza satarak piliç eti tüketiminin artırıldığı, bu durumun başarıymış gibi kabul edildiği, pazardaki teşebbüslerin tek tek eksildiği, buna rağmen üretim politikalarını yeniden yorumlama ihtiyacı duyulmadığı, yılın son çeyreğinin her zaman kötü geçtiğinin unutulmaması gerektiği, ekonomide de aynı dönemde sıkıntılar olacağının dikkate alınması gerektiği, üretim planları düzgün yapılmadığı takdirde büyük sıkıntılar yaşanacağı, bu nedenle her teşebbüsün kendi durumunu dikkate alarak gerekli önlemlerin alınacağına inandığı ifade edilmektedir.

(302) Söz konusu belgede geçen ifadeler, genel nitelikli uyarı ve temenniler gibi görünmektedir. Bununla birlikte belgede geçen kötümser ifadelere rağmen, bazı BESD-BİR toplantılarının notlarından anlaşıldığı üzere, 2016 yılında ve 2017 yılının ilk döneminde piliç eti üreticileri karlılıklarından memnundur.

(303) 11.07.2016 tarihinde CP başkan yardımcısından CP başkanına gönderilen e- postadan (Belge 38); piliç eti için talebin yüksek olduğu, bu nedenle rafların boş olduğu, birkaç gün daha ürün bulunamayacağı, ancak bütün piliç fiyatında değişiklik yapılmayacağı anlaşılmaktadır.

(304) Belgenin ait olduğu Temmuz 2016’da soruşturma kapsamındaki teşebbüsler 15 bin ton ihracat yapmış, Ağustos 2016’da ise bu miktar 23 bin tona çıkmıştır. Aynı aylarda soruşturma taraflarının yurt içi ortalama fiyatları sırasıyla 5,59 TL ve 5,29 TL iken ihracat fiyatlarının ortalaması yine sırasıyla 3,41 TL ve 3,54 TL olarak gerçekleşmiştir. Temmuz 2016’da yurt içi fiyatlar ihracat fiyatından %63,92 yüksek iken Ağustos 2016’da bu oran %49,43’tür.

(305) 15.07.2016 tarihinde gerçekleştirilen BESD-BİR toplantısında konuşulan hususlara yönelik olarak, CP başkan yardımcısı tarafından diğer CP yöneticilerine gönderilmek üzere hazırlanan; “BESD-BİR toplantı notları” konulu taslak e-postada (Belge 40); hiçbir piliç eti üreticisinin güncel bir stok problemi bulunmadığı yazılmıştır.

(306) 04.10.2016 tarihinde bir CP çalışanından dönemin CP başkanına gönderilen e- postada (Belge 41); Eylül 2015 ve Eylül 2016 dönemindeki fiyat ve üretim bilgileri karşılaştırılmış, Kurban Bayramı’na denk gelen iki dönemden Eylül 2015’te fiyatın %19 düşürüldüğü, ancak Eylül 2016’da düşüşün sadece %9 olduğu, balık sezonunun bolluk içinde geçmesi nedeniyle piliç eti fiyatının %7,3 düştüğü, son dönemde Irak’tan gelen talebin arttığı, bu nedenle yurt içi fiyatlara pozitif etkisinin beklendiği ifade edilmiştir.

(307) Eylül 2016’da piyasa fiyatındaki düşüşün bir önceki yıla göre sınırlı kalmış olması, Eylül 2015 ve Eylül 2016 dönemlerine ait piyasa verilerinin karşılaştırmasından anlaşıldığı üzere, yurt içi arz miktarında yaşanan kısıntıdan kaynaklanmaktadır. CP başkan yardımcısının ofisinden elde edilen el yazısıyla kaleme alınmış tarihsiz belgede (Belge 31) “…ihracat için üretim yapmayı durduralım. İhracatta para kazanılmıyor…” şeklinde ifadeler bulunmaktadır. Ayrıca belgede İngilizce yazılan ifadelerden, zaman zaman daha iyi fiyat olduğunda ihracattan daha az zarar edildiği, ancak ton başına 1400 ABD Doları fiyatın zarara neden olduğu anlaşılmaktadır.

(308) 16.11.2016 tarihinde CP başkan yardımcısından dönemin CP başkanına ve diğer CP yetkililerine gönderilen yurt içi piliç eti üretiminin konu edildiği e-postada (Belge 43); Ocak-Eylül 2016 döneminde 2015’in aynı dönemine göre üretimin %3 düştüğü, bunun piyasa fiyatlarını olumlu etkilediği ve bütün piliç fiyatının 4,75 TL/kg’a ulaştığı, BESD-BİR yönetim kurulunun takip eden Cuma günü bir toplantı gerçekleştireceği, Aralık ayında ve 2017 yılının ilk çeyreğinde daha iyi bir piyasa yapısı beklendiği, BESD-BİR toplantısı akabinde yeni gelişmelerin aktarılacağı ifade edilmektedir.

(309) 20.11.2016 tarihinde CP başkan yardımcısından dönemin CP başkanına ve diğer yöneticilerine gönderilen “BESD-BİR toplantı notları-1” [84] konulu e-postada (Belge 44); 2016 yılının dokuz aylık piliç eti üretimi verileri dikkate alındığında, 2015 yılının aynı dönemine kıyasen, üretimde %2,2 oranında bir azalma yaşandığı; 2016 yılının on aylık piliç eti ihracat verileri dikkate alındığında, 2015 yılının aynı dönemine kıyasen, ihracatta %10,34 oranında bir azalma yaşandığı; ihracat ana piyasasının (%59 oran ile) Irak olduğu, fakat 2016 yılında ihracat miktarının %8,24 oranında azaldığı; katılımcıların ortak kanısının, 31 Aralık itibarıyla 2016 yılı toplam piliç eti üretiminin %3 oranında azalması yönünde olduğu; piliç eti üretiminin nispeten düşük olması ve piliç etine Irak’tan talep olması nedeniyle, yılın son çeyreğinde- daha önceki son çeyreklere nazaran- piliç eti fiyatlarında ilk kez bir artış yaşandığı ifade edilmektedir. Söz konusu toplantıya ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ ve GEDİK yetkililerinin katıldığı BESD-BİR toplantı tutanağından tespit edilmiştir.

(310) Aynı belgede, ihracat fiyatının 1350-1400 ABD Doları/ton olduğu, yüksek döviz kurunun ihracat fiyatı açısından olumlu olduğu, yurt içi fiyat düzeyinin aynı seviyede tutulabilmesi için ihracata devam edilmesi gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca notun sahibi tarafından ihracatın Aralık ayında bir kademe daha artacağı hakkında izlenim edindiği yazılarak toplantıya katılan teşebbüslerin 2016 yılına ait dokuz aylık net kar bilgileri not edilmiştir. İlgili notta teşebbüslerin (..…) ile (..…) TL arasında değişen miktarlarda net kar ettikleri görülmektedir.

(311) Eylül ayı ile başlayan dönemde, balık sezonunun açılması ve kış aylarında piknik sezonunun kapanması nedeniyle, piliç eti talebinde düşüş olacağı bilinen bir husustur. Talepteki düşüş ile birlikte piliç eti fiyatlarında da anılan dönemde bir düşüş beklendiği malumdur. Geçmiş yıllardan farklı olarak -yukarıdaki belgede ifade edildiği

[84] 18.11.2016 tarihli bu toplantıya; BESD-BİR, ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ ve GEDİK katılmıştır.

gibi- dördüncü çeyrekler itibarıyla ilk defa 2016 yılında piliç fiyatlarında bir artış yaşanmıştır. Anılan belgede bunun gerekçesi de iki başlık altında özetlenmektedir: üretim miktarında yıl sonu itibarıyla beklenen %3 daralma ve ihracat.

(312) Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerce temin edilen verilere göre; Kasım 2016’daki yurt içi fiyat ortalaması 5,24 TL/kg olarak gerçekleşmiş, aynı dönemde yapılan ihracatın ortalama fiyatı ise 3,84 TL/kg olmuştur. Dolayısıyla ihracat fiyatı yurt içi fiyata göre %26,71 daha düşük, diğer bir ifadeyle yurt içi ortalama fiyat ihracattaki fiyat ortalamasından %36,45 daha yüksek gerçekleşmiştir. Ancak savunmalarda, yurt içi ve yurt dışı fiyat arasındaki farklılığın genel olarak ihracatı gerçekleştirilen ürünler içinde Türkiye’de pek satışı olmayan ayak, sırt, boyun gibi ürünlerin yer almasından kaynaklandığı belirtilmektedir.

(313) Yine soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden alınan verilere göre, Kasım 2016’ya göre Aralık 2016’da soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin ihracatı 18 bin tondan 23 bin tona çıkmıştır. Kasım ayından Aralık ayına geçerken yurt içi fiyat ortalamasının da 5,24 TL/kg seviyesinden 5,47 TL/kg seviyesine yükselerek %4,38 artış gösterdiği tespit edilmiştir.

(314) 13.03.2017 tarihinde ABALIOĞLU çalışanları arasında iletilen e-postada (Belge 4) 2017 yılının 10. haftasında gerçekleştirilen ihracatın karlılık bilgilerine yer verilmekte, yurt içi piyasadaki fiyata göre ihracat fiyatı yükseltilmezse 11. hafta yapılacak ihracattan zarar edileceği ifade edilmektedir. Belgede 10. haftada (..…) ton piliç eti ihracatı yapıldığı ancak sadece (..…) ABD Doları kar edildiği ifade edilmektedir. ABALIOĞLU çalışanlarınca ihracat fiyatının artırılması gerektiği belirtilmektedir. Sözlü savunmada ABALIOĞLU tarafından kimi zaman neredeyse zararına ihracat yapılmasının nedeninin yurt dışına satışı gerçekleştirilen dondurulmuş ürünlerin gerektirdiği depo masraflarının, ürünlerden elde edilecek gelirden çok daha fazla olabildiği durumlarda zararına önüne geçmek olduğu ifade edilmiştir.

(315) 23.07.2017 tarihinde CP başkan yardımcısından diğer CP yöneticilerine gönderilen “BESD-BİR önemli toplantı notları” konulu e-postada (Belge 51); 21 Temmuz 2017 tarihinde İstanbul Divan Otel’de gerçekleştirilen toplantıya BEYPİLİÇ, ERPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, BANVİT ve CP yetkililerinin katıldığı, 2017 yılının ilk beş aylık toplam yurt içi piliç eti üretimi verileri dikkate alındığında, 2016 yılının aynı dönemine kıyasen, üretimde %10,7 oranında bir artış yaşandığı; 2017 yılının ilk 5 ayında, yurt içi tüketim miktarı %7,8 oranında artarken, (ağırlıklı olarak Irak’a gerçekleştirilen) ihracatın da %25 oranında arttığı; arz artışına karşın fiyatların neden yükseldiğinin tartışıldığı, bu bağlamda fiyat artışının nedeninin son iki yılda herhangi bir büyüme gerçekleşmemesine bağlandığı; katılımcıların, yalnızca Irak’a ihracat yapmasının tehlikeli olduğu, fakat Körfez İşbirliği Konseyine üye ülkelerin piyasalarına az maliyetle küçük piliç üreterek ihracat yapmanın ve benzer şekilde Japonya’ya ihracat yapmanın zor olduğunun konuşulduğu; ama yine de fazla üretimlerini Irak pazarına atarak düzenledikleri; katılımcı şirketlerin 2017 yılında %(..…)-(..…) oranında büyüdüğü ve 2017 yılında da finansal durumlarından memnun oldukları anlaşılmaktadır.

(316) Söz konusu belgeden, anılan BESD-BİR toplantısında da piliç eti üretim miktarlarının ve ihracat hacminin yakından takip edildiği görülmektedir. Belgede yer alan ifadelerden toplantıya katılan teşebbüslerin, arz miktarındaki artışa rağmen fiyat seviyesinin neden yükseldiği konusunu da konuştukları anlaşılmaktadır. Bu durumun gerekçesi olarak geçmiş iki yılda arzın büyümemiş olmasını göstermiş olmaları dikkat çekicidir. Ayrıca ihracat konusunda Irak pazarına bağımlı olunduğu tekrar edilmekte,

diğer pazarlara satış yapılabilmesinin düşük maliyetle küçük piliç üretiminin çok zor olması nedeniyle mümkün görünmediği değerlendirilmektedir.

I.4.3.6. Yurt İçi Arz Miktarına İlişkin İktisadi Değerlendirme

(317) Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin Ocak 2015 – Temmuz 2017 dönemindeki aylık kapasite, üretim miktarı ve kapasite kullanım oranlarının yer aldığı grafiklere aşağıda yer verilmektedir.

Grafik - 5: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Kapasite ve Üretimle ri (kg)

Grafik - 6: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Toplam Kapasite Kullanımı

(318) Yukarıdaki grafikler incelendiğinde, Eylül 2015 ve Eylül 2016’da aylık üretim miktarı toplamlarının bir önceki aya göre önemli derecede azaldığı görülmektedir. Ancak benzer bir düşüşün 2015’te de yaşandığı görülmektedir. Anılan dönemler

incelendiğinde 2015 ve 2016 yıllarının Temmuz aylarında Ramazan Bayramı’nın, aynı yılların Eylül aylarında ise Kurban Bayramı’nın olduğu görülmüştür [85]. Dolayısıyla, ilk bakışta, çalışılan işgünü sayısının resmi tatiller nedeniyle daha az olmasının üretim miktarının da azalmasına neden olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca Kurban Bayramı’nın denk geldiği aylarda kırmızı et tüketiminin artması nedeniyle piliç eti tüketiminin de diğer aylara göre daha fazla düştüğü bilinmektedir. Piliç eti üreticileri de bu durumu üretim planlarında doğal olarak gözetmektedir. Bunun yanı sıra Eylül ayı balık mevsiminin de açıldığı, bu nedenle piliç etine yönelik talepte düşüş görülen bir dönemin başına denk gelmektedir.

(319) Dolayısıyla, 2015 ve 2016 yıllarının Eylül aylarına denk gelen üretim daralmalarının her iki dönemin de aynı koşullara sahip olması nedeniyle karşılaştırılabilir niteliktedir. Aşağıda yer verilen grafiklerde soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin yurt içi ve yurt dışı satış miktarları (kg) ve tutarları (TL) karşılaştırılmaktadır:

85 2015 yılında Ramazan Bayramı 17-19 Temmuz 2015, Kurban Bayramı 24-27 Eylül 2015; 2016 yılında Ramazan Bayramı 05-07 Temmuz 2016, Kurban Bayramı 12-15 Eylül 2016 tarihleri arasındadır.

Grafik - 7: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Yurt İçi ve Yurt D ışı Satış Miktarları (kg)

Grafik - 8: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Yurt İ çi ve Yurt D ışı Satış Miktarlarının Yıllık Karşılaştırması (kg)

Grafik - 9: Soruşturma Kapsamındaki Teşe bbüslerin Yurt İ çi ve Yurt D ışı Satış Tutarları (TL)

(320) Yukarıdaki grafikler incelendiğinde; soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin yurt içi satışlarının yıl içinde dalgalandığı, ancak yurt dışı satışların kayda değer bir kırılma göstermediği anlaşılmaktadır. Teşebbüslerin savunmalarında Ekim 2016’dan sonra piliç eti fiyatlarında görülen artış trendinin gerekçelerinden biri olarak ihracattaki artış ileri sürülmüştür. Ne var ki yurt dışı satışların hem miktar hem de tutar bakımından aylık toplamlarının istikrarlı bir seyir izlediği görülmektedir. Diğer bir ifadeyle, yurt içi fiyatlarda meydana gelen artışların ihracattan kaynaklanan talep nedeniyle gerçekleştiğini ileri sürmek mümkün görünmemektedir.

(321) Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin temin ettiği verilerle oluşturulan yurt içi ve yurt dışı satışların fiyat ortalamalarını gösteren grafiklere aşağıda yer verilmektedir:

Grafik - 10: - Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Yurt İ çi ve Yurt D ışı Satış Fiyatı Ortalaması (TL/kg)

Grafik - 11: Soruşturma Kapsamındaki Teşebbüslerin Yurt İ çi ve Yurt D ışı Satış Miktarları (TL) ile Yurt İ çi ve Yurt D ışı Satış Fiyatı Ortalamaları (TL/kg)

Grafik - 12: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’ nın Ocak 2015 – Temmuz 2017 Dönemindeki ABD Doları Satış Kuru Haftalık Ortalamaları

(322) Yukarıdaki grafiklerin ilk ikisi teşebbüslerin yurt içi ve yurt dışı satışlarının fiyat ortalamalarını karşılaştırmakla beraber ikinci grafikte fiyat ortalamalarının satış miktarları ile birlikte görülebilmesi mümkündür.

(323) Grafiklerden görüldüğü gibi, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin yurt içi satışlarından hesaplanan ortalama fiyat grafiği, incelenen Ocak 2015 – Temmuz 2017 dönemi boyunca aynı teşebbüslerin ihracat fiyat ortalamalarının oldukça üzerindedir. Özellikle Ekim 2016 – Temmuz 2017 döneminde yurt içi fiyat düzeyindeki artış dikkat çekmektedir. Balık sezonunun açıldığı Eylül 2016 döneminden sonra Ekim 2016’da %2,28 oranında hafif bir düşüş gösteren yurt içi fiyat ortalamaları, bu dönemden sonra Temmuz 2017’ye kadar kesinti yaşanmaksızın 4,91 TL/kg’dan 6,79 TL/kg’a yükselmiş ve toplamda %38,29 oranında artmıştır. Aynı dönemde ihracat fiyatları ise 3,58 TL/kg’dan 5,06 TL/kg’a %41,34 artış göstermiştir. Her ne kadar ihracat fiyatı yurt içi fiyata göre oransal olarak daha fazla artmış görünse de Ekim 2016’da 133 Kuruş olan yurt içi fiyat – ihracat fiyatı farkı, Temmuz 2017’de 173 Kuruş’a yükselmiştir.

(324) Fiyat grafiklerini takip eden ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ABD Doları satış kurunun haftalik ortalamalarını gösteren grafikten 30.09.2016’da 2,98 olan döviz kurunun, 03.02.2017 tarihinde zirve yaparak 3,81’e çıktığı, ancak 28.07.2017 tarihinde 3,55’e gerilediği görülmektedir. Anılan dönemde döviz kurundaki yükseliş %19,12 oranında olmuştur. İhracat fiyatlarındaki asıl sıçramanın da döviz kurunun yükseldiği 2017 yılının ilk aylarına denk geldiği, yurt içi fiyat ortalamaları ile ihracat fiyatı ortalamasının en düşük farka sahip olduğu ayın ise 93 Kuruş ile Ocak 2017 olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Ekim 2016’dan sonra ihracat fiyatlarında da görülen yükselişin kur etkisinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. İhracat ABD Doları cinsinden yapıldığından kurdaki artış ortalama ihracat fiyatının da yükselmesine neden olmuştur.

(325) Soruşturma kapsamındaki bazı teşebbüslerce; ihracat fiyatının yurt içi fiyatın çok altında olması, ihracata yönlendirilen satışların dondurulmuş ürünler olduğu, dondurulmuş ürün fiyatlarının ise son kullanma tarihi yaklaştıkça düştüğü açıklaması ile savunulmuştur. Ayrıca yurt dışına satış maliyetlerinin, yurt içi satışların maliyetine göre daha düşük olduğu, zira yurt dışı satışlarda nakliye maliyetlerinin alıcılar tarafından yüklenilebildiği ve ihracat teşvikleri gibi nedenlerle daha düşük maliyetlerle satış yapılabildiği ifade edilmektedir.

(326) Teşebbüslerin savunmalarında yurt içi arz miktarının azalmasına gerekçe olarak Aytaç’ın piyasadan çekilmesi, MUDURNU markasının sıkıntıya düşerek üretiminde kesinti olması, CP’nin iki kesimhanesini kapatması gösterilmiştir.

(327) Basına yansıyan haberlerden Aytaç firmasının Çankırı/Çerkeş’teki piliç eti üretim tesislerinin 13.12.2015 tarihinde yandığı, bu tarihten sonra anılan teşebbüsün piliç eti üretiminde bulunmadığı anlaşılmaktadır [86]. Ancak söz konusu olaydan önce de anılan teşebbüsün üretiminde 2013 yılında kesintiler yaşandığı, yine haberlere konu olmuştur. Diğer taraftan anılan üretim kesintileri sonrasında Aytaç’ın devralınmasına ilişkin işlemin Kurul gündemine geldiği ve onaylandığı anlaşılmaktadır [87]. Söz konusu kararda Aytaç’ın beyaz et pazarında kayda değer bir paya sahip olmadığı ifade edilmiştir.

(328) Diğer taraftan, yine basına yansıyan haberlerden Mudurnu tesislerinin Mart 2016’nın sonunda kapandığı, anılan teşebbüsün birkaç kere el değiştirdiği ifade edilmektedir [88]. Zira Mudurnu markasının devrine ilişkin işlem Kurul gündemine de geldiği ve izne tabi

[86] http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/cankirida-entegre-et-tesisinde-yangin-40026426 Son erişim tarihi: 27.06.2018

87 24.10.2013 tarih ve 13-59/848-358 sayılı Kurul kararı.

[88] http://www.boluekspres.com/icerik/haber.php?i=53171 Son erişim tarihi: 27.06.2018

olduğu halde başvurusu yapılmayan devir işlemi için idari para cezası verildiği ve devralma işleminin tamamlandığı anlaşılmaktadır [89].

(329) Sözü edilen iki teşebbüsün kapanmadan önce de tam kapasite ile çalışamadığı, zaman zaman üretimlerinde kesintiler yaşandığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, anılan teşebbüslerin kapanmış olmasının 2016 yılındaki piliç üretiminde görülen düşüşe etkisinin çok sınırlı olduğu kanaatine varılmıştır.

(330) CP tarafından sunulan bilgilerden teşebbüsün Bolu’daki kesimhanesini 2014 yılı sonunda, Adana ve Turgutlu’daki kesimhanelerinin ise 2017 yılı başında kapatıldığı anlaşılmaktadır.

(331) Bu çerçevede yukarıda yer verilen değerlendirmeler kapsamında teşebbüslerin ihracat miktarlarında ciddi bir değişim bulunmaması ve kapasite kullanım oranlarının yüksek olması nedenleriyle, Türkiye genelinde ihracatın artırılması suretiyle arzın kontrolünün söz konusu olmadığı kanaatine varılmış, yurt içi arzın kısıtlanmasına yönelik olarak bir anlaşma ve/veya uyumlu eylem olduğu yönünde yeterli bilgi ve bulguya ulaşılamamıştır. I.4.3.7. Ege Bölgesi Entegreler Toplantılarına İlişkin Belgeler

(332) Dosya kapsamında ayrıca; ABALIOĞLU, BANVİT, CP, EGE-TAV, GEDİK ve KESKİNOĞLU’nun “Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları” çerçevesinde üretime dair ayrıntılı bilgilerini rakipleriyle paylaştığı anlaşılmaktadır.

(333) 29.03.2016 tarihinde ABALIOĞLU’ndan CP, EGE-TAV; BANVİT, GEDİK ve KESKİNOĞLU’na gönderilen ve “1. EGE Bölgesi Entegreler Toplantısı” nın notlarının yer aldığı e-postada (Belge 97), anılan teşebbüsleri temsilen toplantıya katılan isimler sıralanmış, toplantının konuları arasında “üreticiden kesilecek sarım ücreti ve diğer kesintiler, Ege Bölgesi’nin toplam broiler kapasitesinin tespiti, firmaların 2016 yılındaki maksimum kesim adetleri, verilen fason ücretler” gibi başlıklar sayılmıştır. İletinin devamında alınan kararlar sıralanırken; bölgedeki sarım ücretlerinin 14. haftada giren civcivlerden (20. haftadaki kesimlerinden) itibaren üreticiden [90] kesilmesi, üreticiden kesilecek miktarın ne olacağı konusunda daha sonra görüşülmesi, ortak bölgelerde civciv girişlerinin birbirine yaklaştırılması konularında görüşmeler yapıldığı anlaşılmıştır.

(334) İlgili belgede yer alan “civciv girişi” ifadesinin kümeslerde yetiştirilmeye başlayan civciv sayısını ifade etmek için kullanıldığı görülmekle beraber “ortak bölgelerde civciv girişlerinin birbirlerine yaklaştırılması” şeklindeki ifade savunmalarda “biyogüvenlik amacıyla civciv giriş tarihlerinin birbirine yaklaştırılması” şeklinde açıklanmaktadır.

(335) 10.10.2016 tarihinde ABALIOĞLU’ndan CP, EGE-TAV, GEDİK, BANVİT ve KESKİNOĞLU’na gönderilen e-postanın (Belge 52) ekinde yer alan MS Excel dosyasında; Nisan 2016 ile Ağustos 2016 dönemindeki her bir ay için ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, BANVİT, EGE-TAV ve CP’nin günlük piliç kesim adedi, haftalık civciv giriş adedi, ortalama kesim ağırlığı, yem dönüşüm oranı, civciv ölüm oranı, piliç kesim yaşı (gün) ve EEF/EPEF [91] değeri bilgileri yer almaktadır. Tablonun devamında; teşebbüslerin yetiştiricilere verdikleri brüt ve net fason ücretler ile yetiştiricilerden yapılan kesinti tutarları ayrıntıları ile yazılmıştır.

(336) Ayrıca belgedeki tablodan, 27.09.2016 günü Akhisar’da (ABALIOĞLU) toplantı yapıldığı, toplantıya CP’nin katılmadığı anlaşılmaktadır.

(337) Söz konusu belgeden, Ege Bölgesi’ndeki entegre üreticilerinin 29.03.2016 tarihinde yaptığı birinci toplantıda aldığı kararların hayata geçtiği ve uygulamanın o tarihten 89 26.08.2009 tarih ve 09-39/932-230 sayılı Kurul kararı.

90 Burada üretici ifadesi ile fason olarak piliç yetiştiren kümes sahipleri ifade edilmektedir.

91 Avrupa Verimlilik Endeksi

itibaren ay ay takip edildiği anlaşılmaktadır. Tabloda yer alan verilerden, teşebbüslerin üretim ve maliyet verilerini en ince ayrıntısına kadar hesaplamanın mümkün olduğu görülmektedir.

(338) 14.11.2016 tarihinde ABALIOĞLU’ndan CP, EGE-TAV, GEDİK, BANVİT ve KESKİNOĞLU’na gönderilen e-postanın (Belge 53) ekinde yer alan MS Excel dosyasında Nisan 2016 ile Ekim 2016 dönemindeki her bir ay için ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, BANVİT, EGE-TAV ve CP’nin günlük piliç kesim adedi, haftalık civciv giriş adedi, ortalama kesim ağırlığı, yem dönüşüm oranı, civciv ölüm oranı, piliç kesim yaşı (gün) ve Avrupa Verimlilik Endeksi (EEF/EPEF) değeri bilgileri yer almaktadır. Tablonun devamında; teşebbüslerin yetiştiricilere verdikleri brüt ve net fason ücretler ile yetiştiricilerden yapılan kesinti tutarları ayrıntıları ile yazılmıştır.

(339) Ayrıca belgedeki tablodan, toplantının 14.11.2016 günü Kemalpaşa’da (EGE-TAV) yapıldığı, toplantıya adı geçen tüm teşebbüslerin katıldığı anlaşılmaktadır. Belgede yer alan bilgiler önceki belgenin devamı niteliğinde olup teşebbüs özelindeki bilgileri Ekim 2016’ya kadar içermektedir.

(340) 10.04.2017 tarihinde ABALIOĞLU’ndan GEDİK, BANVİT, EGE-TAV ve KESKİNOĞLU’na gönderilen e-postanın (Belge 57) ekinde yer alan MS Excel dosyasında ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, BANVİT ve EGE-TAV’ın Ocak - Şubat 2017 dönemindeki haftalık piliç kesim adedi, haftalık civciv giriş adedi, ortalama kesim ağırlığı, yem dönüşüm oranı, civciv ölüm oranı, piliç kesim yaşı (gün) ve EEF/EPEF değeri ve net fason ücret bilgileri yer almaktadır. Söz konusu e-posta, belgede adı geçen teşebbüslerce Nisan 2016’da başlatılan veri takibinin Şubat 2017’ye kadar devam ettiğini göstermektedir.

(341) Bu belgenin önceki belgelerden farkı CP’nin verilerinin tabloda bulunmamasıdır. CP tarafından soruşturma kapsamında temin edilen bilgilerden; anılan teşebbüsün 2017 yılının başından itibaren Turgutlu’daki kesimhanesinde üretimi durdurduğu tespit edilmiş, bu nedenle söz konusu tabloda yer alan 2017 yılı verileri içinde CP verilerinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

(342) 23.05.2017 tarihinde ABALIOĞLU’ndan GEDİK, BANVİT, EGE-TAV ve KESKİNOĞLU’na gönderilen e-postanın (Belge 58) ekinde bulunan MS Excel dosyasında ABALIOĞLU, KESKİNOĞLU, GEDİK, BANVİT ve EGE-TAV’ın Ocak - Nisan 2017 dönemindeki haftalık piliç kesim adedi, haftalık civciv giriş adedi, ortalama kesim ağırlığı, yem dönüşüm oranı, civciv ölüm oranı, piliç kesim yaşı (gün) ve EEF/EPEF değeri ve net fason ücret bilgileri yer almaktadır. Söz konusu e-posta, belgede adı geçen teşebbüslerce Nisan 2016’da başlatılan veri takibinin Mayıs 2017’ye kadar devam ettiğini göstermektedir.

(343) “Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları” çerçevesinde rakip teşebbüsler arasında paylaşılan bu bilgiler; ABALIOĞLU, BANVİT, CP, EGE-TAV, GEDİK ve KESKİNOĞLU’nun Nisan 2016 – Mayıs 2017 döneminde rakiplerinin üretim miktarları ve maliyet yapıları üzerine ayrıntılı bilgi sahibi olduğunu göstermektedir. Söz konusu bilgilerin bu ayrıntıda ve aylık bazda olması rakipler arasında rekabete hassas bilgi paylaşımının düzenli olarak gerçekleştirildiğini göstermektedir.

(344) Söz konusu bilgilerden rakip teşebbüslerin piliç eti üretim miktarlarını ve birim maliyetlerini yüksek kesinlikle hesaplamak mümkündür. Aynı teşebbüslerin rakiplerinin güncel ve ileri tarihli fiyat listelerine de kolaylıkla erişebildiği göz önünde bulundurulduğunda söz konusu teşebbüsler arasında rekabetçi belirsizlik doğuran hiçbir bilgi kalmamış olmaktadır.

I.4.4.Yapılan Savunmalar

I.4.4.1. BESD-BİR’in Savunması

(345) BESD-BİR’in savunmalarında

 Teşebbüse yapılan bildirimde “…soruşturmanın 6 aylık sürenin sona ereceği 19.01.2018 tarihinde tamamlanamayacağı anlaşıldığından…” gerekçesi ile soruşturma süresinin 6 ay uzatıldığının bildirildiği, buna karşılık 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin uygulanması suretiyle sürenin uzatılabilmesi için idari işlemin gerekçesinin açıkça yer almasının Kurulun takdir yetkisin i kullanabilmesi açısından bir zorunluluk olduğu, s oruşturma süresinin bu şekilde uzatılmış olmasının idari işlemin hukuka aykırı hale gelmesine neden olduğu,

 Soruşturma Raporu’nun 19.07.2018 tarihinde tebliğ edilmesi gerekirken 30.07.2018 tarihli yazı eki nde gönderildiği, bu tarihin soruşturmanın bitirilmesi gereken tarih olan 19.07.2018 tarihinden onbir gün sonra olduğu, yaşanan bu gecikme nedeniyle soruşturmanın teşebbüs açısından sonlandırılması gerektiği,

 Önaraştırma süresinin Kurulun önaraştırma yapılmasına ilişkin kararın alındığı 15.05.2017 tarihinde başlaması gerekirken, raportörlerin görevlendirilme tarihi ile başlamasının 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu; önaraştırmanın 30 günlük süre içinde tamamlanamamış olması ve bu nedenle Kurulun süresi içi nde soruşturma açılmasına ilişkin karar almamış olmasının, soruşturma açılmasının reddi kararı anlamına geldiği,

 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasının uygulanabilmesi için öncelikle bir ihlal tespitinde bulunulmasının gerekmediği, bu durumun ihlalin net bir şekilde tespit edildiği Soruşturma Raporu ile çelişki oluşturduğu, 4054 sayılı Kanun’un uygulanmasında raportörlerin idari para cezası talebinden önce 9. maddenin üçüncü fıkrası çerçevesinde bir öneride bulunmalarının mevzuat açısından da ha uygun olacağı,

 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde tanımlanan teşebbüs birliği kavramının BESD - BİR’e uygulanamayacağı, nitekim hakkında soruşturma açılan teşebbüslerin BESD - BİR üyeliği bulunmadığı,

 “Teşebbüslerin ihracatı yurt içi fiyat seviyesinin yüksek tutulması amacıyla bir araç olarak kullanıldığı soruşturma dosyasına giren birçok belgeden görülmektedir.” ifadesine rağmen dosya kapsamında BESD-BİR aleyhinde bu yönde değerlendirilebilecek bir belgenin bulunmadığı,

 Soruşturma kapsamındaki teşebbüsleri n eylemlerine BESD - BİR’in zemin hazırladığı şeklinde bir tespitte bulun ul duğu, bununla birlikte bağlantıyı gösteren herhangi bir kanıtın b ulunmadığı, söz konusu isnadın sübjektif iddia dışında bir dayanağının bulunmadığı,

 CP’den elde edilen e-postaların teşebbüs çalışanının kendisinin teşebbüs için ne kadar önemli olduğunu göstermek amacıyla kaleme alındığı ve gerçek dışı bilgileri patronlarına iyi gözükmek için satma çabası içinde olduğu, BESD-BİR toplantılarında fiyatlara ve arz miktarına yönelik görüşmelerin yapılmadığı, e- posta yazışmaları ile gerçek rakamların tutarlı olmadığı,

 Kurulun iktisadi bir piyasa araştırması yapmadan soruşturma kararı verdiği; teşebbüslerin uyumlu görülen davranışlarının, tek başına bir anlaşmanın varlığını ispat edemeyeceği gibi uyumlu eylem karinesinin uygulanmasına da imkan vermeyeceği; ABAD’ın uygulamasında olduğu gibi, uyumlu eylemin kanıtlanmasında, teşebbüslerin paralel davranışlarının yanı sıra teşebbüsler

arası işbirliğini gösteren dolaylı bağlantı delillerini de ortaya koyan tam kanıt ölçütünün kullanılması gerektiği, bu kapsamda, anlaşma kavramı ile paralel davranışın öğretide farklı kavramlar olarak tanımlandığı, paralel davranışların oligopolistik pazar ilişkilerinde ortaya çıkabileceği piyasa koşullarına bağlı olarak ve rasyonel gerekçelerle açıklanabilen davranışların rekabeti sınırlayıcı bir davranış olarak nitelendirilemeyeceği,

 Piliç eti sektörünün yapısının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlaline neden olacak bir yapıdan uzak olduğu, Türkiye ekonomisinde yaş anan sıkıntılar ve dövizde meydana gelen artışın maliyetlere yansıması nedeniyle teşebbüslerin bağımsız aldıkları kararlarla zam yapılmasının basit ekonomik izahlarla açıklanabileceği

belirtilmiştir.

I.4.4.2. ABALIOĞLU’nun Savunması

(346) ABALIOĞLU’nun savunmalarında,

 Dosyaya giriş talebinin uzun süre sonuçsuz bırakılmasının savunma hakkının kısıtlanmasına yol açtığı,

 Belgelerin birbirileriyle çelişkili olduğu ve ispat standardını sağlamadığı,

 İhlalin başlangıç ve bitiş tarihlerinin anlaşılamadığı,

 09.03.2016 tarihli CP iç yazışmasında bahsi geçen diğer piliç eti yöneticilerinin, distribütör ve müşteri konumundaki teşebbüslerin yetkilileri olabileceği; söz konusu yöneticilerin rakip şirketlerin patronları olduğu varsayılsa dahi CP yetkilisinin piyasa üzerinde yönlendirici bir etki yaratmaya çalışarak şirket nezdinde kendi kararlarının uygulanmasını sağlamaya yönelik çaba içinde olduğu,

 15.07.2016 tarihli BESD-BİR toplantısına ilişkin e-postanın çevirisinin geçmiş zamana yönelik yapılması gerekirken gelecek zamana yönelik yapılmasının esaslı bir hata teşkil ettiği, ABALIOĞLU’nun fiyat listesi değişiklik kararını 14.07.2016 tarihinde aldığı ve 15.07.2017 tarihli toplantının sabahında üst yönetim onayı ile aynı gün içinde yeni fiyat listesini yayımladığı, dolayısıyla taslak e-postada geçen ifadenin “geçmiş tarihli bir gelişmenin bildirimi” niteliğinde olduğu,

 15.07.2016 tarihli toplantıya ilişkin taslak e-postada hiçbir teşebbüsün stok problemi bulunmadığına dair ifadenin güvenilir olmadığı, zira taze piliç ürünlerin de ürünün doğası gereği stok yapmanın mümkün olmadığı,

 ABALIOĞLU tarafından EGE-TAV, HASTAVUK, PAKTAVUK ve EMRE PİLİÇ’e gönderilen ileri tarihli fiyat listelerinde yalnızca bayi kanalına duyurusu yapılan bütün piliç fiyatlarının yer aldığı, söz konusu paylaşımın nedeninin ise civciv tedarikine ilişkin olduğu, nitekim civciv fiyatlarının bütün piliç fiyatlarının belli bir oranı üzerinden hesaplandığı,

 CP’den elde edilen haftalık civciv girişi ve kesim miktarlarına yönelik excel tablolarının kendi içinde tutarsız olduğu ve rakiplerin tahmini verilerine dayandığı, nitekim ABALIOĞLU’nun gerçek verileri ile söz konusu belgelerde yer alan verilerin uyuşmadığı,

 10.01.2016 tarihli CP iç yazışmasının ekinde yer alan, ABALIOĞLU hariç 57 teşebbüse ait verilerin tahminden ibaret olduğu,

 BANVİT’ten elde edilen ve teşebbüslerin 2017 Mart ayı bakımından günlük kesim miktarları ile kesim kapasitelerinin bulunduğu belgenin tahminden öteye gitmediği, nitekim belgede de bu verilerin tahmin olduğunun yazıldığı, bu tür bilgilerin kamuya açık kaynaklardan kolaylıkla erişilebilecek veriler olduğu,

 EGE-TAV üretim müdürünün bilgisayarından elde edilen ve firmaların kesim kapasitelerinin yer aldığı belgedeki verilere kamuya açık kaynaklardan rahatlıkla ulaşılabileceği,

 18.07.2014 tarihli CP iç yazışmasına konu olan “We are doing export to eliminate the surplus” ifadesindeki “we” zamiri ile kimlerden bahsedildiğinin belli olmaması ve söz konusu davranışın süresinin de ortaya konulamaması sebebiyle, kartel iddiasında kullanılmayacak kadar muğlak olduğu; ayrıca konu ile bağlantılı olarak 2014 yılına ilişkin iktisadi verilerin ortaya konulmadığı,

 11.07.2016 tarihli CP iç yazışmasında rafların boş olduğu yönünde yapılan tespitin sektöre mal edilemeyeceği, nitekim yakın tarihli 14.07.2016 tarihli HASTAVUK ile bayisi arasında yapılan yazışmanın sektörde arz fazlasına işaret ettiği, söz konusu yazışmanın CP özelindeki taleple bağlantılı olabileceği,

 CP’nin iç yazışması niteliğindeki notların rakiplere karşı kullanılırken birtakım veriler il e desteklenmesi gerektiği,

 BESD-BİR başkanı tarafından gönderilen e-postanın kişisel yorumdan ibaret olduğu, söz konusu e-postadan teşebbüslerin yurt içi arzı kısma yolunda politikalar izlediği çıkarımı yapmanın mümkün olmadığı, nitekim ABALIOĞLU’nun yurt içi satış miktarlarının bir önceki yılın aynı dönem ine göre arttığı ve yurt içi arzın toplam arz içindeki oranının da benzer oranda seyrettiği,

 Ege Entegreler Toplantılarında fason ücretlerin birlikte belirlenmesine yönelik bir karar alınmaması sebebiyle söz konusu değerlendirmenin dayanaktan yoksun olduğu,

 Ege Entegreler Toplantılarında bahsi geçen civciv girişlerinin birbirine yaklaştırılması hususu ile, biyogüvenlik sebebiyle civciv giriş tarihlerinin birbirine yaklaştırılmasının kastedildiği; nitekim ilgili e-postanın EGE-TAV veteriner hekimine yönlendirilmesi ve ABALIOĞLU adına üretim müdürünün toplantıya katılmasının da satış ve pazarlamaya yönelik bir hususun toplantıda görüşülmediğini ortaya koyduğu,

 Ege Entegreler Toplantılarında sarım ücretlerinin yetiştiricilerden kesilmesi yönünde alınan kararın ise, bölgedeki üreticilerin rıza göstermesi sonucunda alındığı,

 Ege Entegreler Toplantıları kapsamında Nisan 2016-Mayıs 2017 döneminde rekabete aykırı hassas bilgi paylaşıldığı belirtilmekle birlikte Kasım 2016 ve Aralık 2016 döneminde bilgi paylaşımı yapıldığına dair herhangi bir belgeye yer verilmediği,

 Ege Entegreler Toplantıları kapsamında yapılan paylaşımların üretimde etkinliği sağlamak adına geçmiş tarihli verilerden ibaret olduğu,

 İhlal iddiasına yönelik olarak yalnızca ikincil delillere yer verilmiş olmasının, ihlalin varlığını ortaya koymakta yetersiz olduğu,

 ABALIOĞLU’nun fiyat ve arza yönelik politikalarını tek taraflı, bağımsız ve rasyonel ticari sebeplere dayandırdığı,

 Piyasa oyuncularının zaman zaman birbirine benzeşen uygulamalarının beyaz et sektörünün kendine özgü yapısından kaynaklandığı, pazarın yapısı ve işleyişi ile piliç etinin niteliğine ve arz-talep yapısına ilişkin özelliklerin dikkate alınmadığı,

 BESD-BİR toplantılarında rekabeti kısıtlayıcı etki veya amaca yönelik herhangi bir görüşmenin yapılmadığı, CP iç yazışmalarına yansıyan hususların doğruluğunun BESD-BİR toplantılarına ait kayıtlardan teyit edilmediği, bu bağlamda rakipler arasında olduğu iddia edilen rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki iletişimlerin açık ve tutarlı delillerle ortaya konulması gerektiği, kaldı ki BESD-BİR toplantı tarihlerinin bir kısmının gerçeği yansıtmadığı,

 Fiyat listelerinin yürürlüğe girmesinden önce müşterilerle paylaşılmasının müşterilerin doğru fiyatlandırma yapabilmesi ve maliyetlerini gözden geçirerek siparişlerini revize etmeleri adına zorunlu olduğu, bu şekilde bayi, müşteri ve şubelerin fiyat geçişi nedeniyle yaşayacakları belirsizliğin giderildiği, fiyat listelerinin yürürlüğe girmeden önce bayilere gönderilmesinin rekabeti kısıtlayıcı bir amaca hizmet etmediği,

 Bayilere gönderilen fiyat listelerinin geleceğe yönelik değil, cari fiyatlara ilişkin olduğu; fiyat listelerinin gerek cari fiyatları ihtiva etmesi gerekse de nihai fiyatları içermemesi sebebiyle rakipler arası uyumlu eyleme neden olacak bir etkiye sahip olmadığı; “hub and spoke” ihlali bakımından aranan “pazar davranışlarını etkilemek niyetiyle geleceğe dönük fiyatlama” şeklindeki ilk şartın dahi karşılanmadığı,

 ABALIOĞLU’nun fiyat değişikliklerine ilişkin kararlarını tek taraflı ve ticari rasyonel gerekçelere dayalı olarak aldığı, fiyatlar konusunda teşebbüsler arası iletişim bulunduğunu gösterdiği iddia edilen belgelerin ABALIOĞLU aleyhine delil teşkil etmediği, fiyat analizlerinden görüleceği üzere, teşebbüs bazındaki zam oranlarının büyük oranda benzeşmediği, ABALIOĞLU’nun fiyatlandırma kararlarını arz - talep dengesine göre aldığı, ABALIOĞLU’nun BESD - BİR bünyesinde geleceğe yönelik fiyatlandırma stratejileri veya stok bilgileri gibi rekabete duyarlı hassas bilgi leri rakipleriyle paylaşmadığı,

 Piliç etinin homojen bir ürün olduğu ve rakip teşebbüslerin maliyet yapılarının büyük oranda benzeştiği, piyasanın oligopol bir yapıya sahip olduğu dikkate alındığında, piyasada faaliyet gösteren üreticilerin ortalama fiyatlarının benzer bir seyir izlemesinin olağan bir durum olduğu, fiyatların bayi, zincir mağaza ve şube kanalı özelinde değişmesi sebebiyle yapılacak analizlerin dağıtım kanalları bazında yapılmasının uygun olduğu, fiyatlarda yaşanan dalgalanmaların objektif gerekçelere dayandığı,

 BESD-BİR Dernek Tüzüğü’nün 6. maddesi kapsamında temsilci üye sayısının belirlenmesi amacıyla BESD-BİR ile paylaşılan verilerin önceki yıla ilişkin olduğu ve söz konusu bilgilerin sonraki yılın 9. haftasında yayımlandığı dikkate alındığında, 7-8 günlük raf ömrü olan piliç eti bakımından geçmiş tarihli veri niteliği taşıdığı ve bu nedenle herhangi bir rekabetçi endişe doğurmadığı, kaldı ki bu verilerin geleceğe yönelik üretim planlamaları hakkında öngörü sağlamasının mümkün olmadığı, zira bir hesaplama yapabilmek için firmaların damızlık civciv miktarının yanı sıra ilave alınacak civciv veya yumurta sayılarının da bilinmesi gerektiği, aynı zamanda civciv giriş adetlerinin aylar itibarıyla farklılaşması ve civcivlerin yumurta verme döneminin 24 haftadan 64 haftaya kadar sürmesi göz önüne alındığında söz konusu hesaplamanın daha da zorlaştığı, belgede yer alan geçmiş tarihli verilerin rekabete aykırı sonuçlar doğurmak yerine etkinlik sağladığı,

 07.03.2017 tarihli belgede yer alan ve teşebbüslerin 7., 8, ve 9. haftalardaki performans bilgilerini gösteren verilerin geçmiş tarihli ve kamuya açık kaynaklardan (ortak yetiştiriciler, premiks katkısı satan tedarikçiler, aşı ve ilaç sağlayıcılar vs.) erişilebilecek bilgiler olduğu, EPEF verilerinin yanı sıra belgede yer alan diğer verilerin de etkinlik artırıcı nitelikte olduğu,

 CP’nin iç yazışmalarında geçen ihracata yönelik ifadelerin ABALIOĞLU’nun ihracat stratejisini yansıtmadığı; ABALIOĞLU’nun ihracata yönlendirdiği iki grup ürün bulunduğu: (i) iç pazarda satışı olmayan b kalite ürünler ve küçük piliçler, (ii) iç pazar için üretilen ve fakat iç pazarda satışı gerçekleştirilmediği için şoklanarak depolanan a kalite ürünler; ilk gruptaki ürünlerin iç pazarda satışı olm adığından iç pazardaki fiyatlara etkisi olmadığı, ikinci gruptaki arz fazlasına ilişkin ürünlerin ise stok maliyetinin fazla olması sebebiyle zararına olsa dahi yurt dışına satıldığı,

 Dosya kapsamında Temmuz 2016’da 15 bin ton ihracat yapıldığı ve yurt içi ortalama fiyatın 5,59 TL olduğu belirtilmişken, Ağustos 2016’da teşebbüslerin ihracat miktarının 23 bin tona çıktığı ve yurt içi ortalama fiyatın 5,29 TL seviyesine indiği belirtilmek suretiyle ihracat miktarları ile ortalama yurt içi fiyatlar arasındaki illiyet bağının koparıldığı,

 Dosya kapsamında kartelin unsurlarının ortaya konulamadığı, piliç eti üreticileri arasında herhangi bir denetim veya cezalandırma mekanizmasının söz konusu olmadığı, piliç eti üreticilerinin dağıtım ağının büyük bir kısmının ba yilik ağından oluştuğu dikkate alındığında nihai satış fiyatlarına müdahale edilemiyor olmasının, dosya konusu davranışları kartel olarak nitelendirmeyi mümkün kılmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.3. AKPİLİÇ’in Savunması

(347) AKPİLİÇ’in savunmalarında özetle,

 Sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin üretim ve satış verilerine, BESD-BİR ve TÜİK verilerinin yanı sıra, teşebbüslerin saha çalışanları ve bayileri aracılığıyla ulaşmanın mümkün olduğu; hatta kimi zaman söz konusu verilerin rakip teşebbüs temsilcileri arası ndaki yazışmalara konu edildiği; bu tür bilgilerin rakip teşebbüslerce kamuya açık kaynaklardan elde edilmesinin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olmadığı; kaldı ki yerinde inceleme belgelerinden de görüleceği üzere, AKPİLİÇ’in bu yönde bir veri paylaşımı ya ptığına dair herhangi bir delil elde edilemediği,

 Rakiplerin fiyat analizlerinde hiçbir zaman AKPİLİÇ’in fiyatlarına yer verilmediği, keza AKPİLİÇ’in de rakipleri ile bu yönde bir paylaşımda bulunmadığı, AKPİLİÇ’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ra kip fiyat listelerinin bayilerden alındığı, bayilerden gelen fiyat listelerinin rakiplerin fiyatlarının seyrinin takibi ve rekabet edebilmek amacıyla kullanıldığı, ayrıca fiyatların sürekli arttığı yönündeki izlenimin gerçeği yansıtmadığı ve son dönemlerde fiyatlarda %20 oranında bir düşüş yaşandığı,

 BESD-BİR bünyesinde yapılan 15.07.2016 tarihli toplantı dışında herhangi bir toplantıya katılım sağlanmadığı, söz konusu toplantıdan sonra 17.07.2016 tarihinde ortak bir karar ile fiyatların artırıldığı yönündeki iddianın gerçeği yansıtmadığı, nitekim fiyatların söz konusu tarih öncesi ve sonrasında sürekli aşağı ve yukarı yönlü olarak değişkenlik gösterdiği ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra, anılan toplantıdan sonra CP yetkilisi tarafından gönderilen e - postala rda alıcılar arasında AKPİLİÇ’in olmadığı,

 Yurt içi arz fazlasının ihracata yönlendirildiği iddialarının gerçeği yansıtmadığı, nitekim AKPİLİÇ’in hemen hemen her dönemde aynı oranda (%30 - %45 aralığında) ihracat gerçekleştirdiği, diğer yandan fiyatların ve arz miktarının belirlenmesine yönelik olarak herhangi bir belgede AKPİLİÇ’in adının geçmediği, keza Kasım 2013 - Nisan 2017 döneminde AKPİLİÇ’in üretim planlarına ait bilgileri rakipleri ile paylaşmasının söz konusu olmadığı, bu paylaşımlara dair herhangi b ir delil bulunmazken AKPİLİÇ’in sorumlu tutulmasının yerinde olmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.4. ASTAVUK’un Savunması

(348) ASTAVUK’un savunmalarında özetle,

 ASTAVUK’ta elde edilen belgelerin hepsinin e-posta yazışması olduğu, sadece üç tanesinin (Belge 9, Belge 11, Belge 12) ekinde fiyat listesinin yer aldığı, 26.11.2014 ve 06.05.2015 tarihli e-postaların (Belge 10) şirketin Muhasebe Müdürü Şaban AVCI’nın 2013-2015 yılları arasında ekonomik olarak zor durumda olan ASTAVUK’un mali durumunu kendi merakını gidermek amacıyla geçmişte çalıştığı KESKİNOĞLU’nda çalışan bir arkadaşı ile paylaştığı, bu paylaşımlar şirket e-posta hesabından yapılmış olsa da ASTAVUK’un bilgisi dışında olduğu,

 ASTAVUK ile ilgili rekabeti kısıtlayıcı belgelerin incelenmesi sonucunda, söz konusu belgelerin fiyatlandırma bakımından rekabete aykırı uyumlu eylemlerde bulunulduğuna işaret edecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşıldığı, bununla birlikte ASTAVUK’un üretim planlarına dair bilgileri rakipleri ile düzenli paylaştığı ve yurt içi arz miktarını uyumlu eylemlerle kontrol ettiği yönündeki değerlendirmenin hangi belgelere dayandırıldığının anlaşılamadığı,

 Ruhsatlı kesimhanelerin üretim kapasiteleri ve yıllık üretim miktarlarının kamuya açık kaynaklardan öğrenilebildiği,

 Sektörde çalışanların, fason üreticilerin ve sair işçilerin büyük kısmının geçmişte rakip firmalar ile de çalıştığı, sohbet esnasında bilgi paylaşımlarının olabildiği,

 Civciv giriş adedi ve kapasite çalışma oranlarının sektörde hizmet veren tedarikçiler (aşı, ilaç, koli, ekipman satışı ile iştigal edenlerden), fason yetiştiriciler, bayi ve distribütörlerden öğrenilebileceği,

 Üreticilerin, damızlık çiftliklerden kuluçkahaneye sevk edilen günlük yumurta sayısını, kuluçkahanelerden üretim çiftliklerine günlük sevk edilen civciv sayısını ve günlük kesimi yapılan etlik piliç adedini ve tonajını, kanun gereği, her gün Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüklerine raporlamak zorunda olduğu; kesime ilişkin tüm denetim ve gözetimlerin, resmi veterinerler tarafından yapıldığı; elektronik ortamda girilen bu verilerin bir kısmının TÜİK internet sayfasında yayımlandığı,

 Pilicin ortalama kesim yaşı, ortalama piliç kesim ağırlıkları ve yem dönüşüm oranlarının ırk özelliklerine bağlı olarak değiştiği, bu nedenle ırkı satan firmanın herkesi kesim konusunda bilgilendirdiği; örneğin Ross ırkının en karlı olacak kesim yaşının 40-43 gün olarak belirlendiği, Türkiye’deki tüm kesimhanelerin makine kesim ve parçalama dizaynının, bu 40-43 günlük hayvanların kesim ağırlığına göre düzenlendiği; dolayısıyla tüm teşebbüslerin, ortalama kesim yaşı ve ortalama kesim ağırlıklarını bildiği,

 Piliç ölüm oranlarının, hastalık, sel gibi önemli bir olay olmadıkça, %5-%7 oranında değiştiğinin sektör tarafından bilindiği,

 Piliç kesim ağırlıkları ve yem dönüşüm oranlarının fason üreticilerin kazancına doğrudan etki etmesi sebebiyle, fason yetiştiricilerin bu bilgileri diğer üreticilerle paylaştıkları,

 Üretici firmaların yukarıda bahsedilen kanallardan elde ettikleri bilgiler sonucunda tahmini sonuçlara ulaştığı, bu durumun da yazışmalara yansıdığı,

 07.09.2015 tarihli CP iç yazışmasının, CP tahmininden öteye gitmediği,

 10.01.2016 tarihli CP iç yazışmasında, ABALIOĞLU’nun bilgi vermediği yönündeki ifadenin yanlış değerlendirildiği, ABALIOĞLU’nun vermediği bilginin yem üretim miktarına ilişkin olabileceği, diğer teşebbüslerin bu verileri doğrudan CP ile paylaştığı yönündeki değerlendirmenin gerçeği yansıtmadığı,

 BANVİT’te elde edilen ve ASTAVUK dahil 22 firmanın 2017 Mart ayı bakımından günlük kesim kapasiteleri ile güncel kapasitelerinin bulunduğu belgedeki verilerin (Belge 18) tahmini olduğu, 2017 Mart ayında ASTAVUK’un minimum kesim sayısı 82.103-maksimum 96.019 iken bu rakamların BANVİT tablosunda 40.000 ile 50.000 arasında değiştiği,

 ASTAVUK’un dosya kapsamında yer verilen hiçbir BESD-BİR toplantısına katılmadığı, bu nedenle rakipler arasında konuşulan konulardan bilgisinin olmadığı, dolayısıyla CP Başkan Yardımcısının gönderdiği e-postaların ASTAVUK’un arz miktarını kısıtlaması yönünde uyumlu eylem içinde bulunduğuna dair delil teşkil edemeyeceği,

 PİLYEM’de elde edilen ve 13.06.2016 tarihinde BESD-BİR Yönetim Kurulu Başkanı tarafından gönderilen e-postanın (Belge 105) içeriğinin tüm üreticilerin zaten bildiği genel konular olduğu, ASTAVUK’un 13.06.2016 tarihinde BESD-BİR Yönetim Kurulu Başkanının söz konusu e-postasından çok önce yaşadığı mali sıkıntılar nedeniyle 2016 Ocak ayından itibaren üretimini durdurarak fason üretime geçtiği, bu nedenle ASTAVUK’un bu e-posta sonrasında üretimini kıstığı iddiasının doğru olmadığı,

 Ege Bölgesi Entegreler Toplantılarının içeriğinin ve katılımcılarının ASTAVUK’tan bağımsız olduğu, bu nedenle ASTAVUK’un yurt içi arzın kontrolüne yönelik rekabet aykırı uyumlu eylemler içinde bulunduğu iddiasına delil teşkil etmeyeceği,

belirtilmiştir.

I.4.4.5. BAKPİLİÇ’in Savunması

(349) BAKPİLİÇ tarafından birinci yazılı savunma hakkı kullanılmamış olup i kinci yazılı

savunmada, BAKPİLİÇ’in yerinde inceleme esnasında uzmanlara yardımcı olduğu ve

bu kapsamda talep edilen belge taleplerine cevap verildiği iddia edilerek t eşebbüs

hakkında istenen idari para cezası talebinin yerinde olmadığı ifade edilmiştir

I.4.4.6. BANVİT’in Savunması

(350) BANVİT’in savunmalarında özetle,

 Ege Bölgesi Entegreler T oplantısının ayrı bir ihlal teşkil ettiği iddiasının Soruşturma Bildirimi’nde yer almaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi ve devamındaki hükümlere aykırı davranıldığı,

 BANVİT’in fiyatın artırıldığı iddia edilen toplantılar sonrasında diğer teşebbüslerle uyumlu bir şekilde fiyat artırımına gitmediği,

 BANVİT’in ihracat satışlarının hiçbir dönem zararına yapılmadığı,

 Uyumlu eylemin iddia edildiği dönem içerisinde de fiyatların azalma eğiliminde olduğu, bu dönemdeki artış ve azalışların mevsimsellik, kurban bayramı gibi talebe etki eden faktörlerden kaynaklandığı,

 Yurt içi piliç eti fiyatlarının yükseltilmesi amacıyla ürünlerin ihraç edildiği yönündeki tespitin bir ekonomik analize muhtaç olduğu, ihracat ve yurt içi satış fiyatlarının karşılaştırılmasında net fiyatların karşılaştırılmamış olması nedeniyle yurt içi fiyatların daha karlı olduğu gibi bir yanılgıya düşüldüğü, dosya kapsamında ekonomik analiz ve araştırma dairesinden destek alınması gerektiği,

 Ege Bölgesi Entegreler Toplantısındaki ifadelerin yanlış yorumlandığı, toplantıların amacının biyogüvenlik olduğu,

 Dosya kapsamında her bir teşebbüs için ayrıntılı bir değerlendirme yapılarak ispat yükünün karşılanmasının gerektiği,

 Komisyon’un Enso-Gutzeit kararında bir teşebbüsün başka bir teşebbüsün ihlale katıldığı yönündeki beyanlarının ve teşebbüsün bilgi değişiminde bulunan bir teşebbüs birliğine üye olmasının tek başına yeterli bir kanıt oluşturmayacağının kabul edildiği,

 Kurulun 22.8.2017 tarihli ve 17-27/452-19 sayılı İzmir Hazır beton kararında da teşebbüs iç yazışmalarının rakipler arası bir iletişime işaret etmesine rağmen bu durumun ekonomik deliller veya başkaca ikinci derece deliller ile desteklenmeden rakiplerle bir toplantının gerçekleştirildiğine dair yeterli bir kanıt teşkil etmediği; benzer şekilde kısa dönemli paralel fiyat artışlarının da başka faktörlerle açıklanabilecek olması nedeniyle yetersiz olacağı,

 Soruşturmada bayilerin “hub and spoke” bilgi değişiminin tarafı olduğu iddiası bulunmasına rağmen bu bayilerin soruşturmaya dahil edilmemesinin bir çelişki oluşturduğu,

 Fiyat listeleri konusunda ortak bayilerin ve müşterilerin görüşlerinin alınması durumunda bu listelerin ilgili pazar bakımından zorunlu bir unsur olduğunun tespit edilebileceği,

 Teşebbüslerin birbirilerinin iskonto oranları hakkında bilgi sahibi olduğu yönündeki iddiaların BANVİT bakımından somutlaştırılamadığı,

 Teşebbüslerin rakip üretim ve satış parametrelerine ilişkin tabloların birer tahminden ibaret olduğu, bu tahminlerin isabetli olması nedeniyle rakipler arası bilgi değişimi olduğu yönünde bir tespitte bulunulduğu, ne var ki BANVİT verilerinin tablolarda yer alan bu verilerden oldukça farklı olduğu,

 Dosya kapsamındaki delillerin büyük çoğunlukla CP çalışanının iç raporlamasından oluşan e-postalardan oluştuğu, bu tür delillerin gerçekliğinin tespit edilemediği durumlarda kesin delil niteliğinde olamayacağı,

 Kurulun İzmir İli hazır beton kararında bu nitelikte bir iç raporlamanın mevcut olmasına rağmen ilgili kararda iç yazışmalarda bahsedilen iletişimin gerçekliğini ortaya koyan başkaca deliller bulunmaması nedeniyle ihlal tespitinin yapılmadığı, dosya kapsamında da CP iç yazışmalarının BANVİT’in fiyatlama ve diğer davranışları ile uyumlu olmadığı,

 BANVİT açısından ihracat fiyatlarının yurt içi fiyatlardan herhangi bir şüpheye yer bırakmayacak kadar karlı olduğu,

 Uyumlu eylem karinesinin uygulanabilmesi için anlaşma tespit edilemiyor olsa da teşebbüs davranışının rakipler arası bir anlaşmadan kaynaklandığının tespitinin gerektiği,

 Uyumlu eyleme ilişkin ispat standartlarının düşük tutulduğu 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı Ege Bölgesi Çimento Üreticileri III kararında teşebbüslerin kapasite ve ihracata ilişkin bilgi değişimi ile uyumlu ekonomik davranışlar arasında açıkça bir bağın kurulmadığı, bu sebeple anılan kararın Göltaş açısından bozulduğu; Ankara 10. İdare Mahkemesinin kararı bozarken, ekonomik analizin ihlal dönemi ile bu dönem dışındaki dönem arasındaki farkı açıkça ortaya koymaması ve fiyat artışlarının talep ve maliyet artışları gibi ekonomik faktörlerle açıklanabilmesi gibi nedenlere dayandığı,

 Kurulun İzmir hazır beton kararında uyumlu eyleme ilişkin ispat eşiğini yüksek tuttuğu, bu çerçevede teşebbüsün iç yazışmaları rakipler arası bir iletişime işaret ediyor olsa da bu delillerin içeriklerini tasdik eden ekonomik deliller veya ikinci deliller bulunmadığı müddetçe ispatın yetersiz olacağına karar verdiği,

 BANVİT’in pazar araştırmasının hukuka uygun kaynaklardan edinildiği, iddia edildiğinin aksine BANVİT’in rakip iskonto politikalarına ilişkin bilgi sahibi olmadığı,

 Kısa raf ömrü ve talebin değişken yapısı nedeniyle rakip teşebbüs davranışlarının son derece doğal ve zorunlu bir davranış olduğu,

 BANVİT’ten alınan ve soruşturma kapsamında ihlal göstergesi olarak sunulan tek belge olan Belge 18’de yer alan verilerin tahmini olduğu, bu belgeden tahmini yapan kişilerin isimlerinin bile mevcut olduğu, rakiplerin BANVİT’e ilişkin isabetsiz tahminleri de göz önünde bulundurulduğunda aslında teşebbüsler arası bilgi değişiminin olmadığının açık olduğu,

 BANVİT’in gerçek verileri ile rakip teşebbüslerdeki BANVİT verilerinin karşılaştırılmış olması durumunda bilgi değişiminin olmadığının açıkça görülebileceği,

 Soruşturma kapsamındaki iktisadi delillerin yetersiz olduğu, grafiklerin (Grafik 1- 3) 0-7 TL arasına odaklanmış olmasının yanıltıcı olduğu, grafiğin 3,5 TL ile 6 TL arasına odaklanması durumunda BANVİT fiyat değişimlerinin rahatlıkla gözlemlenebileceği,

 İlgili pazarda fiyat paralelliği olmasının kısa raf ömrü, stoklanamama, üretim sürecinin 6 ay önceden planlanması gerekliliği gibi sebeplerle gayet olağan olduğu, arzın kısa vadede değişemiyor olması (yapışkan) nedeniyle, üreticilerin sürümden kazanma yolu ile karlarını maksimize etme şansının bulunmadığı bu sebeple fiyatları aşağı çekme yönünde bir güdülerinin de bulunmayacağı, benzer biçimde ürün fiyatlarını piyasa fiyatının çok üzerinde tutması durumunda ürünlerin stoklanamaması sebebiyle telef olacağı,

 Tavuk eti fiyatlarının dalgalı bir fiyat izlemekle birlikte, dolar cinsinden yapılacak incelemede fiyatların aksine düşüş gösterdiği, dövize bağlı girdi maliyetlerinin karşılanması amacıyla ve artan ihracat fiyatlarının fırsat maliyeti çerçevesinde TL bazında fiyatların yükseldiğinin gözlemlenebileceği,

 Uyumlu eylemin olduğu iddia edilen dönem içerisinde teşebbüslerin pazar paylarında ciddi değişimlerin gözlemlendiği, bu durumun teşebbüsler arası bir anlaşmanın değil kıyasıya bir rekabetin delili olabileceği,

 Ürünün homojen ve teşebbüslerin münhasır bir dağıtım ağının bulunmadığı durumlarda herhangi bir kartelin kontrol mekanizması bulunmadan devam etmesinin mümkün olamayacağı, bu yönde hiçbir tespitin bulunmadığı,

 09.03.2016 ve 15.07.2016 tarihli BESD-BİR toplantılarından sonraki BANVİT fiyatlarının ancak BANVİT’in rekabet karşıtı bir anlaşma içerisinde olmadığına kanıt olacağı, BANVİT’in toplantı notlarıyla uyumlu herhangi bir fiyat artışı gerçekleştirmediği,

 09.03.2016 tarihli toplantıdan (start from Monday min 5% ) (Belge 37) sonra fiyat geçişini diğer teşebbüslerin artışından sonra gerçekleştirdiği, rakiplerin fiyat geçişlerinden sonra BANVİT’in fiyat geçişi yapmasının da pazar dinamiğinin bir sonucu olduğu,

 286. paragrafta BANVİT, EGE-TAV ve KESKİNOĞLU’nun söz konusu tarih sonrasında rakipler ile uyumlu bir fiyat artışına gitmediğinin kabul edildiği buna karşılık “iskonto, teşvik, prim uygulamaları” ile fiyatlara uyum sağlandığı yönünde ithamda bulunulduğu ancak bu ithamın hiçbir delil ile desteklenmediği,

 12.10.2016 tarihli e-postanın (Belge 3) yalnızca ABALIOĞLU, ŞENPİLİÇ ve ERPİLİÇ’i ilgilendirmesine rağmen, uyumlu eylemin bir kanıtı olarak BANVİT aleyhine de kullanıldığı,

 Tablo-17’de görüleceği üzere CP iç yazışmasının aksine BANVİT fiyatlarının %5 değil %3,8 olarak gerçekleştiği, bu oranın sadece mevsimsellikle bile açıklanabileceği,

 BANVİT’in piyasa araştırmasını meşru kaynaklardan yaptığı, yerinde incelemede alınan belgelerde geleceğe yönelik tek bir fiyat listesinin bulunduğu diğer taraftan fiyatların uygulanmadan önce teşebbüslerin fiyat listelerini gönderiyor olmalarının pazar yapısının bir gereği olduğu,

 Rekabet Kurulunun 16.12.2015 tarihli ve 1544/731-266 sayılı Lastik kararında “hub and spoke” bilgi değişimi türünü incelediği bu kararda üreticilerin fiilen bayilerden rakip listelerini talep etmesi ve bu çerçevede kendi fiyatlarını belirlemesini dahi bir ihlal sebebi olarak görmediği,

 Sektördeki pazarlıkların daha çok telefon aracılığıyla yapıldığı fiyat listelerinin müzakere olmaksızın gönderilmesine rağmen bunlara ilişkin pazarlığın telefon yoluyla yapıldığı,

 Bayilerin üretici fiyatlarının yükseltilmesine yönelik bir yapının içerisinde bulunarak buna aracılık etmesinin satışlarının düşecek olması dolayısıyla rasyonel bir tercih olmayacağı, konuya ilişkin bayilerle bir görüşme yapılması halinde fiyat listelerinin piyasada nasıl bir fonksiyon yerine getirdiğinin tespit edilebileceği,

 Teşebbüsler arası kıyasıya bir rekabet olduğunu gösteren yazışmalara ilişkin yerinde inceleme belgelerinin dikkate alınmadığı,

 Bayilerin alıcı güçlerini kullanarak oldukça düşük fiyatlardan alım yapabildikleri,

 BANVİT’ten elde edilen Belge 15’teki fiyat listelerinin tarihi yer almamakla birlikte ileri tarihli olduğu iddiasında bulunulduğu,

 Belge 16’nın 09.02.2017 tarihli olduğu, buna karşılık ERPİLİÇ ve GEDİK fiyat listeleri (10.02.2017 tarihli) dışındaki listelerin daha eski tarihli olduğu,

 Benzer şekilde Belge 17’nin 16.02.2017 tarihli olduğu, buna karşılık fiyat listesinin 15.02.2017 tarihli olduğu,

 Tablo 19’da yer alan ve ŞENPİLİÇ ve GARİP arasında paylaşıma konu olan fiyat listelerinin içerisinde BANVİT’e ait fiyat listesi bulunması sebebiyle BANVİT’in sorumlu tutulmasının isabetli bir yaklaşım olmadığı,

 ASTAVUK ve GARİP’in rakipleri ile ileri tarihli fiyat listesi paylaşıyor olmasına rağmen uyumlu eylemde bulunmadıklarının tespit edildiği, buna karşılık BANVİT’in rakipleri ile fiyat listesinin paylaştığına ilişkin hiçbir delil bulunmazken uyumlu eylemde bulunduğunun iddia edildiği,

 Benzer şekilde Tablo 18’de ASTAVUK ve GARİP’in fiyatlama davranışlarının BANVİT’e nazaran daha uyumlu olmasına karşılık uyumlu eylemin tarafı olmadıkları, BANVİT açısından hangi belgeler sebebiyle sorumluluğun doğduğunun ve ihlal süresinin belirlenmesinde belirleyici olan unsurların netleştirilmesi gerektiği,

 İhlal iddiasının süresinin net olarak belirlenmediği, fiyata ilişkin uyumlu eylemin süresinin Ocak 2015- Temmuz 2017 olarak gösterilmesine rağmen Temmuz 2017’ye ait tek belgenin arz miktarına ilişkin uyumlu eylemle ilgili olabileceği,

 Uyumlu eylemin yurt içi fiyatları yükseltmek amacıyla ihracat yapıldığı çerçevesinde şekillendiği, ancak bu iddianın iktisadi bir analizle değerlendirilmediği, CP’nin iç raporlamalarının doğru olduğu varsayımı ile hareket edildiği, buna karşılık BANVİT’in sürekli olarak ihracat satışlarının yurt içi satışlarından daha karlı gerçekleştiği,

 İhracat satışlarında teslimatın fabrikadan doğrudan yapılması, ihracat sebebiyle teşvikten yararlanılması, satışların yurt içi piyasanın aksine peşin olarak gerçekleşmesi nedenleriyle ihracatın daha avantajlı olduğu,

 İhracatın karsız yapıldığına ilişkin analizin eksik yapıldığı, net fiyatların karşılaştırılması gerektiği, maliyet ve teşvik unsurları hesaba katılmadan dahi ihracat fiyatı ile yurt içi fiyatının oldukça yakın seyrettiği, diğer taraftan ortalama fiyatların kullanılması durumunda “pençe, kafa, kanat ucu” gibi fiyat açısından uygun olan ürünlerin yurt dışı satış fiyatı ortalamasının olduğundan düşük gözükmesine neden olduğu,

 Net yurt içi/yurt dışı fiyat karşılaştırılmasında ihracat fiyatının sürekli olarak yurt içi fiyatın üzerinde olduğu,

 Belge 105’e konu e-postanın akabinde yurt içi üretim miktarının azaltılması yönünde uyumlu eyleme neden olduğu iddiasının geçerli olmadığı, bu dönemde darbe girişimi, Kurban Bayramı, balık sezonu gibi talebe etki eden nedenlerin söz konusu olduğu,

 İlgili dönemde üretim miktarının azalmasının fiyatlardan bağımsız düşünülemeyeceği, ilgili dönemde arz miktarı bir anlaşma nihayetinde azalmış olsaydı fiyatın yükselmesinin bekleneceği buna karşılık ilgili dönemde fiyatlarda bir düşüş meydana geldiği,

 Belge 31’in yanlış yorumlandığı, belgede geçen “ihracat için üretim yapmayı durduralım. ihracatta para kazanılmıyor” ifadesinin kazanılmamasına rağmen ihracat yapılıyor ifadesi ile çelişki oluşturduğu,

 23.07.2017 tarihli ve "poultry association meeting important notes" Belge 51’de “even important % supply increase price level also increased why ?” ifadesinin bir

kartelin mevcut olmadığını ortaya koyduğu, bir fiyat karteli içerisinde yer alan teşebbüsün fiyatların neden arttığını sorgulamasının kartelin doğasına aykırı olduğu,

 Söz konusu belgenin tarihinin Temmuz 2017 olması sebebiyle arz miktarına ilişkin uyumlu eylem iddiasına ilişkin tarihin dışında olduğu,

 BANVİT’ten elde edilen Belge 18’in sadece bir tahminden ibaret olduğu, dolayısıyla teşebbüsün bilgi değişiminden sorumlu tutulamayacağı, belgenin başlığının “the technical team estimated the capacity of slaughter birds in a day” ibaresini içerdiği, aynı tabloda “ÖZNESIL, SEHER, GARIP, BEYZA, ŞAHIN, YUMTA” isimli teşebbüslere ilişkin de tahmin bulunmasına rağmen bu teşebbüslerin uyumlu eylemde bulunmadığının tespitinin yapıldığı,

 Belge 59’da yer alan “2014 yılı kapasiteleri” konulu doküman ile teşebbüslerin bilgi değişiminde bulundukları iddiası öne sürülmekteyse de bu bilgilerin tahmini olduğu, ilgili belgede Elazığ tesisinde günde 30.000 üretim miktarının yer aldığı ancak gerçek durumda bu tesisin 58.725 üretim döngüsünde faaliyet gösterdiği, aradaki bu farklılığın rakipler arasında bir iletişimin olmadığına kanıt oluşturduğu,

 Üretim hattını kuran sadece birkaç firmanın mevcut olduğu, yine internet üzerinden yapılacak bir araştırmada kapasitelere ilişkin bilginin kolaylıkla edinilebileceği,

 Belge 34’te yer alan 07.09.2015 tarihli ve “haftalık civciv girişi ve kesim miktarları” konulu belgede bahsi geçen civciv rakamlarının BANVİT’in gerçek piliç giriş ve kesim miktarlarını yansıtmadığı, bu belgede Ege-Marmara-Adana olarak sınıflandırma yapıldığı, ancak BANVİT’in Bandırma, İzmir ve Elazığ’da üretimi olduğu, Elazığ’ın Adana olarak değerlendirilmesinde dahi tahminin oldukça hatalı olduğu,

 10.01.2016 tarihli ve"Chicken Meat Top Ten 03012016 and 2015 Feed Manufacturing" konulu belgede (Belge 35) yer alan bilgiler ile BANVİT’in gerçek üretim verileri uyuşmadığı, ayrıca bu bilgilerin geçmiş verilerden oluştuğu ve rekabete duyarlı hassas bilgiler olmadığı,

 07.03.2017 tarihli ve "Entegrasyon Bazında Haftalık Broiler Performans Sonuçları 2017- 7-8-9. Hafta (3).xlsx" konulu belgede (Belge 55) BANVİT’in 7. ve 9. hafta verilerinin bulunmadığı, 8. hafta verisinin ise hatalı olduğu,

 10.03.2017 tarihli ve "Doc-Civciv-Kesim Rakamları" konulu e-postadaki bilgilerin iç raporlama olduğu, BANVİT’e ilişkin bilgilerin yanlış olduğu, diğer taraftan ilgili e-postanın 2017’nin 10. haftasında kaleme alındığı buna karşılık 2017’nin 15. haftasına ilişkin verilerin bulunduğu hiçbir teşebbüsün kendisinin bile beş hafta önceden haftalık civciv giriş ve kesim bilgisi miktarına vakıf olamayacağı,

 Dosya kapsamındaki zarar teorisinin tutarsız olduğu, teşebbüslerin yurt içi fiyatı kontrol etmek için zararına ihracat yapmasından ise kademeli olarak genel üretimini azaltmasının daha mantıklı olacağı,

 Belge 97’nin amacının ve niteliğinin yanlış anlaşıldığı, bu toplantıları organize eden kişinin bir veteriner hekim olduğu, e-postanın alıcısının yine BANVİT’te veteriner hekim olarak çalıştığı,

 “Ortak bölgelerde civciv girişlerinin birbirine yaklaştırılması” ifadesi ile civcivlerin yaşlarının ifade edildiği, bu bağlamda bütün sürülerin kümese aynı anda

alınmasının sağlanmaya çalışılarak bulaşıcı hastalıkların önüne geçilmesinin amaçlandığı,

 Bulaşıcı ve ölümcül hastalıkların yakın çevrede bulunan diğer kümeslere yayılabildiği, civciv yaşlarının birbirlerine yakınlaştırılması suretiyle kümeslerin eş zamanlı boşaltılması ve dezenfeksiyonlarının yapılmasının amaçlandığı, 2015 yılında yaşanan salgından sonra bu işbirliğinin gerçekleştirildiği,

 Söz konusu bilgi paylaşımının rekabeti kısıtlama amacı taşımadığı ve bu tür paylaşımların rule of reason çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği,

 Ege Bölgesi Entegreler Toplantısı’nın süre, taraflar ve ilgili pazar bakımından ortak olması sebebiyle ayrı bir ihlal olarak değerlendirilmesinin hatalı bir yaklaşım olacağı,

 Kurulun 6.4.2012 tarihli ve 12-17/499-140 sayılı kararında incelenen Doğu- Güneydoğu Anadolu çimento kararında daha ufak bir alt kümeyi kapsayan bir anlaşmada kronolojik sürecin ve coğrafi alanın kesiştiği gibi gerekçelerle ayrı ve bağımsız bir kartelin mevcut olmadığına hükmedildiği,

 Dosya kapsamında BESD-BİR’e ait bir belge bulunmadığı, yine BESD-BİR yönetim kuruluna atfedilebilen bir eylemin de yer almadığı, dolayısıyla BESD-BİR yönetim kurulunda olması dolayısıyla BANVİT’in ihlalde belirleyici etkisinin bulunduğunun söylenemeyeceği,

 Soruşturma sonucunda verilecek cezanın “diğer ihlaller” niteliğinde olduğu, “kartel” nitelendirmesi için daha yüksek bir ispat standardına ulaşması gerektiği, Kurulun fiyat bilgisi gibi koordinasyon doğurucu etkisi olan bilgilerin paylaşıldığını ve hatta bu hususlarda anlaşmanın varlığını ve anlaşmanın uygulamaya konulduğunu tespit ettiği kararlarda dahi "kartel" değerlendirmesi yapmadığı,

 Türk Ceza Kanunu’nun kıyasen uygulanması neticesinde Beyaz Et Kararı (2009) ile ihlalin başlangıcı (2013) arasında üç yıldan fazla bir süre geçmesi nedeniyle tekerrür hükümlerinin uygulanmaması gerektiği,

 BANVİT’in BRF S.A tarafından devralınması nedeniyle tekerrür hükmünün uygulanmaması gerektiği, Kurulun Dosu maya kararında devre konu teşebbüs bakımından tekerrür hükümlerini uygulamadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.7. BEYPİLİÇ’in Savunması

(351) BEYPİLİÇ’in savunmalarında özetle,

 Teşebbüse yapılan bildirimde “…soruşturmanın 6 aylık sürenin sona ereceği 19.01.2018 tarihinde tamamlanamayacağı anlaşıldığından…” gerekçesi ile soruşturma süresinin altı ay uzatıldığının bildirildiği, buna karşılık 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin uygulanması suretiyle sürenin uzatılabilmesi için idari işlemin gerekçesinin açıkça yer almasının Kurulun takdir yetkisini kullanabilmesi açısından bir zorunluluk olduğu, soruşturma süresinin bu şekilde uzatılmış olmasının idari işlemin hukuka aykırı hale gelmesine neden olduğu,

 Soruşturma Raporu’nun 19.07.2018 tarihinde tebliğ edilmesi gerekirken 30.07.2018 tarihli yazı ekinde gönderildiği, bu tarihin soruşturmanın bitirilmesi gereken tarih olan 19.07.2018 tarihinden 11 gün sonra olduğu, yaşanan bu gecikme nedeniyle soruşturmanın teşebbüs açısından sonlandırılması gerektiği,

 Önaraştırma süresinin Kurulun önaraştırma yapılmasına ilişkin kararın alındığı 15.05.2017 tarihinde başlaması gerekirken, raportörlerin görevlendirilme tarihi ile başlanmasının 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu iddia edilmiştir. Önaraştırmanın 30 günlük süre içinde tamamlanamamış olması ve bu nedenle Kurulun süresi içinde soruşturma açılmasına ilişkin karar almamış olmasının, soruşturma açılmasının reddi kararı anlamına geldiği,

 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasının uygulanabilmesi için öncelikle bir ihlal tespitinde bulunulması gerektiği yönündeki görüşe katılmanın mümkün olmadığı, bu yöndeki bir görüşün ihlalin net bir şekilde tespit edildiği Soruşturma Raporu ile çelişki oluşturduğu, 4054 sayılı Kanun’un uygulanmasında idari para cezası talebinden önce 9. maddenin üçüncü fıkrası çerçevesinde bir öneride bulunmalarının mevzuat açısından daha uygun olacağı,

 Dosya kapsamında yer alan “teşebbüslerin ihracatı yurt içi fiyat seviyesinin yüksek tutulması amacıyla bir araç olarak kullanıldığı soruşturma dosyasına giren birçok belgeden görülmektedir.” ifadesine rağmen dosya kapsamında BESD-BİR aleyhinde bu yönde değerlendirilebilecek bir belgenin bulunmadığı,

 BAKPİLİÇ Marmara Bölge Koordinatörünün “Az önce Beypiliç ile konuştum” metninin yer aldığı e-postada (Belge 13) yer alan “Beypiliç” ifadesi ile kastedilenin bayi olduğu, bu bayilerin ilgili piyasadaki rekabet koşulları üzerinde bir etkisinin bulunmadığı, söz konusu belgenin bayilerin rakiplerden düşük fiyatla ürün alma gayretini yansıttığı, diğer taraftan belgedeki BEYPİLİÇ fiyat bilgisinin de hatalı olduğu, söz konusu e-postanın BAKPİLİÇ ve BEYPİLİÇ’in rekabeti kısıtlayıcı işbirliği içinde olduğu şeklinde yorumlanmasının hatalı olduğu,

 02.01.2017 tarihinde BEYPİLİÇ Ankara Bölge Satış Temsilcisi tarafından kaleme alınan “Hastavuk İskonto h.k.” konulu e-postada (Belge 26) geçen “Hastavuk bütün piliç grubu, but grubu ve göğüs grubu ürünlerde 21-22-23-24 Ocak tarihlerinde kesimhane çıkışlarında %3 iskonto tanımlamıştır...” ifadeden BEYPİLİÇ’in rakiplerin iskonto bilgilerini temin ettiği şeklinde yorumlandığı, ancak söz konusu iskonto bilgisinin müşteri konumundaki marketten öğrenildiği, ayrıca anılan e-postanın yazışma tarihinin 20.01.2017 olması gerektiği,

 09.03.2016 tarihinde rakip teşebbüsler arası bir anlaşma ile bütün piliç fiyatlarının 4,50 TL olarak tespit edildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığı, BEYPİLİÇ’in fiyatının 06.03.2016 tarihinde 4,57 TL, 13.03.2017 tarihinde ise 4,79 TL olduğu,

 15.07.2016 tarihinde rakip teşebbüsler arası bir anlaşma ile bütün piliç fiyatlarının 4,7 ila 4,8 TL olarak belirlendiği iddiasının BEYPİLİÇ bakımından geçerli olmadığı, 17.07.2016 tarihinde ilgili üründe BEYPİLİÇ’in fiyatının 5,12 TL olduğu,

 Belge 75’te yer alan BEYPİLİÇ göğüs eti fiyatının 5-5,10TL/kg bilgisinin gerçeği yansıtmadığı o tarihlerde BEYPİLİÇ’in ilgili ürün fiyatının 5,57-5,61 TL olduğu,

 07.11.2015 tarihli belgede BEYPİLİÇ’in fiyatının 3,40-3,79 TL aralığında belirlendiği görülmekle birlikte söz konusu verinin gerçeği yansıtmadığı, 08.11.2015 tarihinde BEYPİLİÇ’in liste fiyatının 3,94 TL ve yıl sonu itibariyle 4,45 TL olduğu,

 28.07.2015 tarihli belgede BEYPİLİÇ’in kesim adetini düşürdüğü iddiasının gerçeği yansıtmadığı, teşebbüsün Haziran ayında 370.000 adet olan kesiminin Temmuz ayında 376.000 olduğu,

 CP’den elde edilen e-postaların teşebbüs çalışanının kendisinin teşebbüs için ne kadar önemli olduğunu göstermek amacıyla kaleme alındığı ve gerçek dışı

bilgileri patronlarına iyi gözükmek için satma çabası içinde olduğu, BESD-BİR toplantılarında fiyatlara ve arz miktarına yönelik görüşmelerin yapılmadığı, e- posta yazışmaları ile gerçek rakamların tutarlı olmadığı,

 Belge 35’te yer alan ve CP’den elde edilen belgede “Abalıoğlu bilgi vermiyor.” ifadesinin teşebbüsler arası bir anlaşmanın yokluğunu ispat ettiği, CP’den elde edilen e-postada (Belge 50) “Duyduğunuz fiyata değil gördüğünüz fiyata inanın LÜTFEN.” ifadesi ile bayilerden edinilen fiyat listeleri ile piyasadaki gerçek fiyatların farklılığına ilişkin bir uyarının dile getirildiği, dolayısıyla e-postada yer alan ifadeden CP ve BEYPİLİÇ arasında bir fiyat anlaşması olmadığının görülebileceği,

 Piliç eti piyasasında ihracatın savaş, kuş gribi çok değişik etmenlerden etkilendiği, mevcut ihracat hacimleri ile yurt içi fiyatlarına ilişkin bir düzenleme yapmanın imkansız olduğu,

 Piliç eti üretim maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle fiyat artışlarının yaşandığı, döviz kuru, asgari ücret ve yem fiyatlarında yaşanan artışlar nedeniyle nihai ürün fiyatının artmasının olağan bir durum olduğu, fiyatlarda yaşanan artışın maliyetlerde yaşanan artışın gerisinde kaldığı, teşebbüsün hiçbir dönem karının %10’nun üzerinde gerçekleşmediği

belirtilmiştir.

I.4.4.8. BUPİLİÇ’in Savunması

(352) BUPİLİÇ tarafından yapılan savunmalarda özetle,

 BUPİLİÇ’in civciv girişi ve kesim adedi gibi verilerin, BUPİLİÇ tarafından paylaşıldığına dair herhangi bir belge bulunmadığı, tüm verilerin rakipler tarafından tahmin edildiği ve gerçekleşen rakamlardan tamamen farklı olduğu,

 BANVİT’te yapılan yerinde incelemede elde edilen Belge 18’de tablonun ikinci sütununda yer alan verilere ilişkin olarak “the tecnical team estimated the capacity of slaughter birds in a day” ibaresinin yer aldığı ve tahmine dayalı veriler olduğu, söz konusu tabloda BANVİT çalışanı (..…) tarafından bazı teşebbüslerin güncel ve sahaya giren hayvan miktarına ilişkin verilerin eklendiği, söz konusu sütunda BUPİLİÇ’e dair herhangi bir bilgi bulunmadığı, BUPİLİÇ hakkındaki tüm verilerin tahmine dayalı olduğu ve herhangi bir iletişim delili olmadığı dikkate alındığında BUPİLİÇ’e ihlal isnadında bulunulamayacağı,

 CP’den elde edilen 07.09.2015 tarihli ve 10.03.2017 tarihli e-postaların ekinde yer alan excellerin de benzer şekilde tahminlere dayandığı, bu çalışmanın asıl amacının rakip faaliyetleri tahmini rakamlarla takip etmek olduğu, bilgilerin rakipler tarafından paylaşıldığına dair bir delil bulunmaması nedeniyle e-posta metninde yer alan “bilgiler yanlış mı veriliyor” ifadesinin delil niteliği taşımayacağı, rakipler arası bilgi değişiminden bahsedilse bile BUPİLİÇ’in elinde rakiplere dair bilgi bulunduğunu ve kendi üretim planlarını rakiplerle paylaştığını gösteren herhangi bir belge olmaması nedeniyle BUPİLİÇ’e ihlal isnadında bulunulamayacağı,

 Belgelerde yer alan BUPİLİÇ’e ilişkin haftalık civciv giriş sayılarının gerçek rakamlardan farklılaştığı, BUPİLİÇ’in entegre bir tesis olmaması sebebiyle civciv temin ettiği kaynaklardan da rakiplerin bu bilgilere ulaşabileceği ama verilerin gerçeği yansıtmadığı düşünüldüğünde tamamen tahmini olarak hesaplandığının açık olduğu, “INDEX” ifadesi ve e-posta metninde söz konusu belgenin çalışma

sonucu hazırlandığını belirtilen ifadeler nedeniyle tahmini veriler olduğunun açık olduğu,

 Teşebbüslerin rakiplere ait haftalık civciv giriş adedini bilmesi her ne kadar bu teşebbüse rakiplerin 40-45 gün sonraki olası kesim adedi hakkında bilgi verebilecek olsa da, kendi üretim planı çok önceden belli olduğu için bu durumun üretim politikalarında bir değişikliğe neden olamayacağı,

 Yine belgelerde yer alan BUPİLİÇ’e ilişkin haftalık piliç kesim miktarlarının gerçek rakamlardan farklılaştığı, CP’den elde edilen 07.09.2015 tarihli ve 10.03.2017 tarihli e-postaların ekinde yer alan excellerde bulunan bir diğer çalışma olan üretim projeksiyonun, toplulaştırılmış bir veri seti olduğu, bu durumun da Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz çerçevesinde değerlendirildiği ve rekabete aykırı bir durumun olmadığı,

 CP’den alınan “Dernek Tüzüğü 6. maddeye göre temsilci üye belirleme” adlı belgede (Belge 47) yer alan tabloda BUPİLİÇ’in damızlık ve hindi eti üretimi olmadığı bilgisinin gerçeği yansıttığı ama bunun herkes tarafından bilindiği, “2016 cmeat production” ve “Damızlık(PS)/Dişi damızlık civciv girişi (adet)” verilerinin gerçeği yansıtmadığı, 2016 yılında toplam beyaz et üretiminin belgede belirtildiği gibi 57.946 değil 49.967 ton olduğu, BUPİLİÇ’in entegre tesis olmaması nedeniyle 179.880 olarak gösterilen “Damızlık(PS)/Dişi damızlık civciv girişi (adet)” rakamının BUPİLİÇ ile ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığı, söz konusu bilgilerin bir an için gerçekten teşebbüsler arasında paylaşıldığı düşünülse bile 07.03.2017 tarihli belgede yer alan verilerin 2016 yılına ait olması nedeniyle Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuza göre ihlale dayanak teşkil etmeyeceği,

 Belge 55’de ise BUPİLİÇ adına yalnızca 2017 yılının 8. haftasına ilişkin bilginin olduğu, yedinci ve dokuzuncu haftalara yönelik olarak BUPİLİÇ verilerinin yer almadığı, BUPİLİÇ’in söz konusu verilere yönelik herhangi bir paylaşımının söz konusu olmadığı, Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuzda da ifade edildiği üzere bilgi değişiminin sıklığının önem arz ettiği, rekabete duyarlı bir veri olsa bile yalnızca bir haftalık verinin rakip teşebbüslerin stratejik davranışlarına dair belirsizliği ortadan kaldırmayacağı, kaldı ki BUPİLİÇ’in damızlık civciv yetiştiriciliği yapmadığı ve civcivlerini üçüncü taraflardan tedarik ederek üretim gerçekleştirdiği dikkate alındığında BUPİLİÇ’in civcivlerin performanslarına dair üretici teşebbüslerle bilgi paylaşmasının rasyonel bir davranış olduğu,

 EGE-TAV Üretim Müdürünün bilgisayarından alınan “2014 yılı kapasiteleri” başlıklı excel dokümanı (Belge 59), KESKİNOĞLU iç yazışması (Belge 92) ve 10.01.2016 tarihli 57 teşebbüse ait “Broiler”, “Yumurta”, “Damızlık”, “Hindi” üretim miktarlarının bulunduğu CP iç yazışmasında (Belge 35), BUPİLİÇ’e dair herhangi bir verinin yer almadığı, bu nedenle söz konusu belgelerin BUPİLİÇ aleyhine kullanılamayacağı,

 BUPİLİÇ’in yurt içi arz miktarının kısılmasına dair bir uyumlu eyleme taraf olmadığı, BUPİLİÇ’in yurt içi arz planlamasının ekonomik ve rasyonel gerekçelere dayandığı, BESD-BİR Yönetim Kurulu Başkanı tarafından üyelere gönderilen e-postada yer alan ifadelerin tek taraflı beyan olduğu ve arzın kısılması yönünde somut bir delil olmadığı, Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin Kurulun 21.11.2016 tarih ve 16-40/662-296 sayılı “V Turizm” Kararını tek taraflı beyan niteliğindeki e-postaların tek başına ihlali ispatlamayacağı gerekçesiyle iptal ettiği, 22.08.2017 tarih 17-27/452-194 sayılı Ege Hazır Beton’a yönelik alınan Kurul kararında teşebbüslerin bir iletişim veya danışıklık içinde

bulunduğuna yönelik izlenim olsa bile, bunu ispatlayan delillerin ortaya konulması gerekliliğine yer verildiği,

 BES-BİR Yönetim Kurulu Başkanı’nın ilgili e-postayı Haziran 2016’da ilettiği, BUPİLİÇ’in 2016 yılının Temmuz ayında üretim miktarını azaltmadığı aksine bahsi geçen dönemde %117‘lik kapasite kullanım oranına ulaşarak üretim miktarını arttırdığı, 2016 yılı Eylül ayında üretim miktarında yaşanan düşüşün ise Kurban Bayramı ve balık sezonunun açıldığı döneme denk gelmesi sebebiyle rasyonel gerekçelere dayandığı,

 2016 yılı Eylül ayında üretim miktarında yaşanan düşüşün 2015 yılının aynı dönemine göre daha fazla olmasının somut delillerle desteklenemediği ve ihlal iddiasına dayanak yapılamayacağı,

 Tablo 4'te yer verildiği üzere, Kurban Bayramı'nın 2015 yılında Eylül ayının sonuna denk gelmiş olması sebebiyle BUPİLİÇ'in hem Eylül hem de Ekim aylarındaki kapasite kullanım oranları etkilenmiş ve söz konusu etki (tek bir aya değil) iki aya yayıldığı için her bir aydaki kapasite kullanım oranının görece daha az azaldığı, oysa 2016 yılı Kurban Bayramı'nın 11-15 Eylül arasında gerçekleşmesinden dolayı, Kurban Bayramı'nın piliç eti tüketimine olumsuz etkisinin doğrudan Eylül ayında hissedildiği ve BUPİLİÇ'in kapasite kullanım miktarının Eylül 2016'da (Eylül 2015 ve Ağustos 2016 aylarına göre) daha da gerilemek durumunda kaldığı,

 BUPİLİÇ özelinde haftanın altı günü üretimin gerçekleştirildiği ve Cuma günleri kesim yapılmadığı hususunun da ayrıca dikkate alınması gerektiği, Cuma günleri ile bayram günleri dikkate alındığında, Eylül 2016'da BUPİLİÇ tesislerinde dokuz gün üretim gerçekleştirilemediği; Eylül 2015'te ise yedi gün boyunca üretim gerçekleştirilemediği, bir günlük üretim kesintisinin de BUPİLİÇ özelinde aylık üretimi yaklaşık olarak %4 oranında azalttığı,

 BUPİLİÇ’in üretim miktarının (Eylül 2016 hariç olmak üzere) 2016 yılından itibaren hem kg hem de adet bazında artışın söz konusu olduğu, 2016 yılından itibaren BUPİLİÇ’in genel olarak tam kapasite ya da fazla kapasite ile çalıştığı,

 BUPİLİÇ'in yurt içi arz miktarını kısmak için ihracata ağırlık vermesinin söz konusu olmadığı, arz miktarının kısılması amacıyla ihracat yapılması konusunda uzlaşıldığı yönündeki iddianın gerçeği yansıtmadığı ve bu konuda somut bir delil bulunmadığı, BUPİLİÇ’in 2016 yılının başından 2017 yılının sonuna kadar (Eylül 2016 hariç) istikrarlı bir biçimde yurt içi satışlarının arttığı, yurt dışı satışlarının ise dalgalı seyir gösterdiği,

 Bilinçli paralelliğin rekabet ihlaline yol açmayacağı; Komisyonun, Dyestuffs Kararı'nda, fiyat artışlarının miktar ve zamanlamasındaki paralelliğin, ana teşebbüsler tarafından iştiraklere gönderilen talimatlar ve ilgili teşebbüsler arasındaki gayri resmi iletişime dair deliller ile birlikte ele alındığında rekabeti kısıtl ayıcı davranışın varlığının ispatı için yeterli olduğunu belirttiği; ABAD’ın, Komisyonun kararını onarken uyumlu eylemleri, teşebbüsler arasındaki koordinasyonun, tam anlamıyla bir anlaşma seviyesine varmamasına rağmen, bilinçli olarak rekabetin yerini alm ası olarak tanımladığı; AB rekabet hukukunda uyumlu eylemin varlığı için taraflar arasında işbirliğinin bilinçli olarak rekabete tercih edilmesine dair bir irade uyuşması bulunması gerektiği,

 BESD - BİR bünyesinde gerçekleştirilen iletişimlerin genel olarak teşebbüslerin ihracatlarına ve yapılan ihracatlar esnasında karşılaşılan sorunlara ilişkin olduğu, BESD - BİR tarafından yapılan paylaşımların, genel olarak kanatlı eti ihracatı ile

ilgili olarak toplulaştırılmış bilgiler olduğu ve bu tarz bilgilerin paylaşılmasının rekabet kuralları açısından sakınca doğurmasının mümkün olmadığı, teşebbüslerin BESD-BİR bünyesindeki toplantılarda rekabet hukuku bakımından sorun teşkil edebilecek bir konuyu tartıştığına dair hiçbir delil bulunmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.9. CP’nin Savunması

(353) CP tarafından yapılan savunmalarda özetle,

 Dosya kapsamındaki tespitin aksine bayiler aracılığıyla fiyat listelerinin temin edilmesinin piyasada rekabetçi bir etkisinin bulunduğu, KESKİNOĞLU ve HASTAVUK’tan elde edilen belgelerde piyasadaki rekabetin açıkça görülebileceği, bayilerce fiyat müzakereleri esnasında fiyat listesini üreticilere gönderilmesinin yaygın bir uygulama olduğu, yerinde incelemelerde bu yönde bir belge bulunmamasına rağmen fiyat listelerinin rekabet karşıtı bir eylemde kul lanıldığı iddiasının kabul edilemez olduğu,

 Dosya kapsamında fiyat listelerinin bayilerle paylaşılmasının nihai olarak ürün fiyatlarında teşebbüsler arası bir irade uyuşmasından kaynaklandığı iddiasının pazar yapısının göz ardı edilmiş olması sebebiyle hat alı olduğu, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ABALIOĞLU’nun sektörün %50’sini oluşturan lider teşebbüsler olduğu ve diğer küçük oyuncuların bu firmaları takip ettiği,

 Sektördeki küçük oyuncuların maliyetlerinin daha yüksek olması nedeniyle sadece kendi özel durumlarını dikkate alarak fiyat politikasını belirlemelerinin mümkün olmadığı,

 BESD-BİR toplantılarında sektörde yaşanan sorunlara ilişkin çözüm yollarının paylaşıldığı, bu paylaşımların içerisinde fiyat, üretim miktarı, stok gibi rekabete hassas bilgilerin bulunmadığı, CP’den elde edilen belgelerdeki ifadelerin sektöre ilişkin izlenimlerden oluştuğu, bu yazışmalarda teşebbüsler arasında bir işbirliği veya koordinasyonu gösterecek herhangi bir ifadenin bulunmadığı,

 Pazarda sürekli olarak aynı çalışanların t eşebbüsler arasında transfer olması, bayilerin ve fason üreticilerin ortak olması nedeniyle, yapılan piyasa araştırmaları sonucunda rakiplerin takribi kesim adetleri, üretim miktarları ile stok adetlerinin tahmin edilebildiği,

 09.03.2016 tarihli CP iç yazışmasının yanlış yorumlandığı, ilgili dönemde CP Başkanının CP Başkan Yardımcısına zam yapılması konusunda baskı yaptığı, bunun üzerine CP Başkan Yardımcısının piyasada daha ucuza ürün satan firmalar varken sadece maliyetler dikkate alınarak satış yapılması halinde ürünlerin ellerinde kalacağını izah etmeye çalıştığı, BESD-BİR toplantısında diğer firmalarla yapılan görüşmelerin ardından CP Başkan Yardımcısının zam yapma konusunda ikna olduğu ve pazarın yapısının fiyat artışı yapılmasına uygun olduğunu anladığı, ilgili e-postada yer alan ifadelerin de bu izlenimlerden oluştuğu, CP’nin pazardaki konumu dikkate alındığında CP Başkan Yardımcısının fiyat lideri konumundaki büyük firmaları etkileyebilecek veya ikna edebilecek güce sahip olmadığı,

 Dosya kapsamında yer alan toplantılara ilişkin görüşlerin CP Başkan Yardımcısının tahminleri olduğu, 09.03.2016 tarihli toplantı sonrasında fiyatın 4.50 TL olacağı tahminin ise gerçekleşmediği, rakiplerin ortalama fiyatı 4.47 TL iken CP fiyatlarının 4,36 TL olduğu, benzer şekilde Eylül 2016’da rakip teşebbüslerin satış fiyatı ortalamasının 5,00 TL iken CP fiyatının 3,91 TL olduğu,

Temmuz 2017’de rakip teşebbüslerin ortalama satış fiyatı 6,80 TL iken CP fiyatının 5,63 TL olduğu, satış fiyatlarındaki bu farklılığın CP ile rakipleri arasında bir anlaşmanın olmadığına işaret ettiği,

 Piliç eti sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin rakiplerine ait bilgileri saha istihbaratı aracılığıyla elde edilebildiği, yurt içi arz miktarının uyumlu eylemlerle kısıldığı iddiasına vücut veren rakip bilgilerinin sadece rakiplerin civciv giriş rakamlarının tahmin edildiğinde türetilebileceği,

 İhracatta döviz ile peşin nakit gelir elde edildiği ve nakliye giderleri müşteriler tarafından karşılandığı için, ihracatın istenen bir satış kanalı olduğu; ancak ihracatta donmuş ürün satılması, donmuş ürünlerin daha ucuz olması ve şoklama giderleri nedeniyle maliyetin yüksek olduğu ve döviz kuruna rağmen ihracattan kar elde edilemediği; CP’den elde edilen 18.07.2014 tarihli e-postada da ihracattan kar edilemediği tespitinin yapıldığı; üretimin hiç ihracat yapılmayacakmış gibi planlanmasına ilişkin olarak CP Başkan Yardımcısı tarafından getirilen önerinin son derece makul olduğu,

 Diğer yandan, 23.07.2017 tarihli CP yazışmasında geçen “…Irak’tan gelen talebin artmasının yurt içi fiyatlara pozitif etki etmesini bekliyoruz.” ifadesinden, ihracatın yurt içi fiyat seviyesinin yüksek kalması için istendiği sonucuna nasıl ulaşıldığının anlaşılamadığı,

 BESD-BİR Başkanı tarafından tüm teşebbüslere gönderilen e-posta ile sektördeki mevcut ve olası sorunlar hakkında teşebbüslerin dikkatinin çekilmesinin amaçlandığı, anılan e- postanın gönderilmesi ile piliç eti pazarındaki arzın azalması arasında bir ilişki bulunmadığı, ilgili dönemdeki azalışın talebin ve sektörün yapısından kaynaklandığı, Kurban Bayramı esnasında toplam üretimin düştüğü, 2016 yılında üretim miktarının daha fazla düşmesinin nedeninin Kurban Bayramı tatilinin dokuz gün olması, bayramın okulların açıldığı ve balık sezonunun başladığı döneme rastlaması olduğu, üretim miktarının düşüşü değerlendirilirken kapasite kullanım oranlarının da değerlendirilmesi gerektiği, 2015 ve 2016 yılının ilgili dönemlerinde teşebbüslerin kapasitelerini belirli bir oranda düşürdüklerinin görülebileceği,

 2016 yılının son çeyreğinde ihracat yolu ile yurt içi fiyatların artırıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, ihracatın kimi zaman dalgalanmalar gösterse de genel seyrinin hiçbir dönem değişmediği, ihracatın bu doğal ve stabil görüntüsünün söz konusu iddiayı çürüttüğü,

 BESD-BİR Yönetim Kurulu Başkanının mesajı akabinde, Temmuz 2016 – Ekim 2016 döneminde CP’nin fiyatlarının düştüğü, ihracat yoluyla yurt içi fiyatlarının artırıldığı iddiasının CP açısından geçerli olmadığı, Haziran 2016’dan sonra CP’nin ihracat satışlarında genellikle bir düşüş olduğu,

 Piliç eti piyasasında üretim sürecinin en az sekiz ay sürdüğü, dolayısıyla üretimi kısmak isteyen teşebbüsün en erken sekiz ay öncesinden harekete geçmesi gerektiği, buna karşılık BESD-BİR Başkanının teşebbüslere göndermiş olduğu mektubun hemen sonrasında ürün arzının kısıtlandığı şeklinde hatalı bir tespitin yapıldığı,

 Dosya kapsamında CP’nin Turgutlu’daki kesimhanesinin 2017 yılının Ocak ayında kapanması nedeniyle 2016 yılındaki üretim düşüşüne etkili olmadığı belirtilmişse de bu tespitin hatalı olduğu, 2016 yılında CP’nin Turgutlu ve İnegöl kesimhanelerinde vardiya sayısının ikiden bire düşmesi nedeniyle teşebbüsün ve sektörün toplam üretim miktarının azaldığı

 Ege bölgesinde piliç eti arzının kısıtlandığına ilişkin tespitin hatalı olduğu, anılan tespitin yapılmasına neden olan belgedeki “ortak bölgelerde civciv girişlerinin birbirlerine yaklaştırılması” ifadesi ile anlatılmak istenenin aynı bölgede bulunan rakip üreticilere ait kümeslere civcivlerin eş zamanlı alınarak erişkin ha stalıklarından korunması olduğu, ilgili toplantıya teşebbüsleri temsilen veteriner hekimlerin katılmış olmasının da bu hususu desteklediği,

 Piliç eti piyasasında oligopolistik bir yapının bulunduğu, küçük teşebbüslerin bu bağımlılığın bir sonucu olarak fiyat listelerini lider teşebbüsleri takiben oluşturduğu, CP’nin rakiplerinin fiyat listelerini dikkate almaksızın salt kendi maliyetleri çerçevesinde satış yapamadığı, bu nedenle uzun yıllardır maliyet altı fiyatlama yapmak zorunda kaldığı,

 CP’nin son üç yıl içerisinde Adana, Turgutlu ve İnegöl kesimhaneleri ile çok sayıda kuluçkahane ve damızlık tesisisin kapatılmak zorunda kaldığı ve zorunlu olarak sermaye artırımına gittiği, mevcut durumda sadece bir kesimhane ile faaliyetlere devam edildiği, bu durumun teşebbüsün rekabet karşıtı bir anlaşma içerisinde bulunmadığını açıkça gösterdiği,

 Piliç eti piyasasının hâlihazırda şeffaf bir yapıda olduğu, bu şeffaflığın homojen ürün ve maliyet yapılarından kaynaklandığı, bu şeffaflığın ne toplantılarla ne de rakip fiy at listeleri yoluyla yapay bir şekilde meydana getirildiği,

 Teşebbüsün piliç eti faaliyetinden elde ettiği gelirlerin tüm faaliyetleri içerisinde payının %26 olması nedeniyle bu durumun Ceza Yönetmeliğinin 7. maddesi uyarınca hafifletici sebep olarak dikkate alınması gerektiği

belirtilmiştir.

I.4.4.10. EGE-TAV’ın Savunması

(354) EGE-TAV’ın savunmalarında özetle,

 Grafik 1, 2, 5, 6, 10 ve 11’e dayanak oluşturan bir yıldan eski verilerin ticari sır teşkil ettiği gerekçesiyle paylaşılmamasının savunma hakkını kısıtladığı, keza fiyatlama davranışlarına ilişkin grafiklerdeki verilerdeki uyumun niteliğinin ortaya konulmamasının (fiyatların paralel yükselip yükselmemesi, fiyatların aynı tarihte artıp artmadığı gibi) da savunma hakkını kısıtladığı,

 24.07.2015 (Belge 91), 09.03.2016 (Belge 37), 15.07.2016 (Belge 40) ve 12.10.2016 (Belge 3) tarihli belgelerin incelenmesinden görüleceği üzere, EGE- TAV’ın fiyatların koordine edilmesine ilişkin iletişimlerin bir parçası olmadığı,

 285. ve 286. paragraflarında EGE-TAV’ın fiyatlama davranışının rakiplerden farklılaştığı kabul edilmekle birlikte söz konusu tespitin 292. paragrafta yok sayıldığı, nitekim anılan paragrafta istisnalar hariç olmak üzere fiyat listesi değişikliklerinin 1-2 gün arayla yapıldığı tespitine yer verildiği,

 EGE-TAV’ın hiçbir rakibine fiyat listesi göndermediği, bununla birlikte EGE-TAV’a doğrudan gönderilen GEDİK ve ABALIOĞLU fiyat listelerinin yegâne sebebinin civciv fiyatlamasına ilişkin olduğu, şöyle ki söz konusu rakiplerin EGE-TAV’dan civciv tedarik ettiği ve civciv fiyatının hesaplanabilmesi için alıcının güncel piliç eti fiyatının belli bir oranının alınması gerektiği, dolayısıyla anılan listelerin EGE-TAV ile paylaşıldığı, nitekim ABALIOĞLU’ndan gönderilen listelerde yalnızca bütün piliç fiyatlarına yer verildiği ve alıcı konumundaki diğer firmaların (PAKTAVUK, HASTAVUK ve EMRE PİLİÇ) da birer civciv üreticisi olduğu, GEDİK ve ABALIOĞLU fiyat listelerinde yer alan fiyatların tamamen civciv fiyatlamasına yönelik belirlenen fiyatlar olduğu ve söz konusu teşebbüslerin bayilerine

gönderdikleri fiyatları yansıtmadığı, diğer yandan GEDİK fiyat listelerinin tamamının uygulamaya giren fiyat listeleri olduğu, ABALIOĞLU fiyat listelerinin ise uygulamaya konulmadan 1-2 gün öncesinde EGE-TAV’a gönderildiği, ancak söz konusu fiyat listeleri henüz EGE-TAV’a gönderilmemişken -27.08.2016 ve 28.10.2016 tarihli listeler hariç olmak üzere- EGE-TAV’ın kendi fiyat listelerini hazırlamış ve bayilerine göndermiş olduğu, anılan dönem bakımından ABALIOĞLU ve GEDİK fiyatları ile EGE-TAV’ın fiyatlarının farklılık gösterdiği,

 “Teşebbüslerde Bulunan Rakip Fiyat Listeleri” başlıklı Tablo 19’un hazırlanmasında gerekli özenin gösterilmediği, söz konusu listelerin bayilerden elde edilip edilmediğinin belirtilmediği, ayrıca her bir teşebbüste kaç adet rakip listesi bulunduğu ve hangi dönemlere ait listelerin bulunduğuna dair detaylı bilgi sunulmaması sebebiyle yanlış bir algıya yol açabileceği,

 EGE-TAV’ın 2016-2017 döneminde bayilerinden elde ettiği ŞENPİLİÇ, KESKİNOĞLU ve BUPİLİÇ fiyat listeleri ile EGE-TAV’ın fiyatları karşılaştırıldığında, EGE-TAV’ın fiyatlarının rakiplerinden farklılaştığının görüleceği,

 Yıllarca süregelen ticari ilişkiler göz önüne alındığında, bayilerin pazarlık amacıyla her fiyat listesini gönderdiği e-postada açıklama yapmasının beklenmesinin makul olmadığı, nitekim dosya kapsamında EGE-TAV’ın rakip fiyatlarını kendi fiyat listelerini revize etmek amacıyla kullandığını gösterir bir delile rastlanmadığı, keza “Teşebbüsler Tarafından Yapılan Rakip Fiyat Karşılaştırmaları” başlıklı Tablo 20’de EGE-TAV’ın isminin geçmediği, kaldı ki EGE-TAV’ın pazardaki konumunu korumak için rakip fiyat listelerini takip etmesinin ekonomik açıdan zorunluluk teşkil ettiği,

 Hiçbir teşebbüste EGE-TAV fiyat listesi bulunmadığı gibi hiçbir teşebbüsün kendi fiyatını EGE-TAV ile karşılaştırmadığı hususu dikkate alındığında, EGE-TAV’ın diğer teşebbüsler ile uyumlu eylem içinde bulunduğundan ve fiyat listelerinin “hub and spoke” kartelinin bir aracı olarak kullanıldığından bahsedilemeyeceği, “hub and spoke” kartelinden bahsedilebilmesi için bayilerin de ihlale taraf olması gerektiği, ancak bu hususta dosya kapsamında herhangi bir değerlendirmeye rastlanmadığı,

 EGE-TAV’ın iletişim delillerinde ismi geçmemesine rağmen, sırf fiyat analizleri ile uyumlu eylemden sorumlu tutulmasının uyumlu eylem karinesinin işletildiğine işaret ettiği, bu durumun Kurulun içtihatlarına ters düştüğü,

 EGE-TAV’ın 47 farklı taze bütün piliç ürünü bulunduğu, her birinin fiyatlarının farklılaşması sebebiyle analizlerde bütün piliç ortalama fiyat verisinin hesaplanmasının anlamlı olmadığı,

 Ocak 2015-Temmuz 2017 döneminde belli başlı gıda fiyatlarında (ayçiçek yağı, nohut, mercimek, bira, dana eti, koyun eti vs.) da benzer şekilde fiyat artışı gerçekleştiği, dolayısıyla EGE-TAV’ın fiyatlama davranışının benzer pek çok gıda ürününde de gözlendiği, bu hususun tek başına uyumlu eylem karinesini işletmek için yeterli olmadığı,

 18.07.2014 tarihli CP yazışmasına (Belge 32) konu edilen BESD-BİR toplantısına EGE-TAV katılmadığından EGE-TAV aleyhine bir delil teşkil etmediği,

 13.06.2016 tarihinde BESD-BİR Yönetim Kurulu Başkanı tarafından gönderilen e-postanın (Belge 105), sektöre yönelik tek taraflı değerlendirmelerden ibaret olduğu ve bu nedenle EGE-TAV aleyhine bir delil teşkil etmediği, söz konusu e-

postanın EGE-TAV kayıtlarında yer almadığı, ilgili e-postanın alıcılarının tüm BESD-BİR üyeleri değil sadece beyaz et üreticisi grubuna dahil olan BESD-BİR üyeleri olması gerektiği, nitekim EGE-TAV’ın beyaz et üreticisi grubunda olmadığı ve anılan grubun çalışmalarına katılmadığı, EGE-TAV’ın ne ile itham edildiğinin anlaşılamadığı,

 13.06.2016 tarihli e-posta ile 11.07.2016 tarihli e-posta arasında ilişki kurulmasının mümkün olmadığı, 11.07.2016 tarihinde satışta olan piliç etinin 45 gün önce fason üreticiye verilmiş olması gerektiği, dolayısıyla burada bahsedilen piliç eti üretim kararının BESD-BİR Başkanının e-postasından yirmi gün önce verilmiş olması gerektiği,

 15.07.2016 tarihli taslak e-postaya istinaden fiyatların birlikte arttırıldığı iddiasının EGE-TAV bakımından geçerli olmadığı, zira EGE-TAV’ın söz konusu toplantıya herhangi bir katılımı olmadığı gibi söz konusu tarihte veya civarında fiyat artışına gitmediği, aksine anılan dönemde fiyatlarını düşürdüğü,

 İhracatın yurt içi arzın yönlendirilmesi amacıyla kullanıldığı değerlendirmesine dayanak olarak kullanılan belgelerin, EGE-TAV ile ilişkilendirilemeyeceği, EGE- TAV’ın ihracatı karlı olması nedeniyle tercih ettiği, bu konuda EGE-TAV’ın rakiplerle uyum içinde olmasının söz konusu olmadığı,

 Yurt içi fiyatların ortalaması ile ihracat fiyatlarının ortalamasının karşılaştırılmasının son derece hatalı olduğu, nitekim ihracatı gerçekleştirilen ürün içinde Türkiye’de pek satışı olmayan ayak, sırt, boyun gibi ürünlerin yer aldığı, söz konusu ürünlerin fiyatlarının analizlere dahil edilmesi halinde ortalama ihracat fiyatının düşeceği,

 Diğer yandan, EGE-TAV’ın yurt içi satışlarının %90’ından fazlasının taze ürünlere ilişkin olduğu, bununla birlikte ihracatı yapılan ürünlerin tamamının donmuş ürünlerden ibaret olduğu, donmuş ürünlerin fiyatlarının taze ürünlerin fiyatlarından çok daha düşük olduğu, dolayısıyla donmuş ürünler bakımından yurt içi ve yurt dışı fiyat karşılaştırması yapılması gerektiği, EGE-TAV’ın ihracat fiyatlarının dosya kapsamında yer verilen ortalama ihracat fiyatlarından çok daha yüksek olduğu, EGE-TAV’ın donmuş bütün piliç bakımından ihracat fiyatlarının yurt içi fiyatlardan çok daha yüksek olduğu,

 Bunun yanı sıra, oldukça hareketli yurt içi arz miktarının durağan seyreden ihracat miktarı ile nasıl kısıtlandığı yahut kontrol edildiğinin anlaşılamadığı, bu tespitin gerçek olması halinde 2015-2016 döneminde yurt içi arz miktarının azaldığı dönemlerde ihracatın artması gerektiğinin açık olduğu,

 İddia edildiğinin aksine, 2016 yılında piyasanın normal akışı ile açıklanamayacak şekilde bir üretim azalmasının EGE-TAV bakımından söz konusu olmadığı, 2013-2014 yıllarında da aynı dönemlerde EGE-TAV’ın üretiminde kayda değer bir düşüş gözlemlendiği, bunun mevsimsellikle açıklanmasının mümkün olduğu, Ağustos 2016’da EGE-TAV’ın bir önceki yılın aynı ayına kıyasla arttığı, dolayısıyla EGE-TAV’ın arz miktarında yaşanan değişikliklerin BESD-BİR Başkanının e-postasıyla bağlantısının olmadığı,

 EGE-TAV’ın 2014 yılı başından itibaren piliç eti üretimine başladığı ve söz konusu tarihten bu yana kapasite kullanım oranlarını arttırarak 2017 yılı Mart ayında bu oranı %100 seviyesine getirdiği, kapasite kullanım değişim oranlarına bakıldığında 2016 yılı Eylül ayı kapasite kullanım oranı değişikliğinin bir önceki yıldan önemli oranda sapmadığı,

 Ege Bölgesi Entegreler Toplantılarında alınan kararlardan “civciv girişlerinin birbirine yaklaştırılması” ile kastedilenin, teşebbüslerin civciv girişi yaptığı bölgelerde yer alan fason üreticilere birbirine yakın zamanlarda civciv sevk etmesi olduğu, 29.03.2016 tarihinde civciv girişlerinin birbirine yaklaştırılmasına ilişkin herhangi bir karar alınmadığı, aksine bu konunun araştırılmasına yönelik bir karar alındığı,

 Ege Bölgesi Entegreler Toplantılarına katılan teşebbüslerin pazar paylarının birbirinden oldukça farklılaştığı, pazar payı yüksek olan teşebbüslerin (BANVİT ve ABALIOĞLU) diğer rakiplerin civciv giriş sayılarının kendilerine yakın olmasını istemesinin makul bir talep olmayacağı, diğer yandan bu toplantılara Ege Bölgesi’nde görece yüksek pazar paylarına sahip ŞENPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ERPİLİÇ’in katılmadığı, bu toplantıların amacı arzın kısıtlanması olsaydı tüm firmaların böyle bir oluşum içine girmesinin beklenmesi gerektiği, nitekim bu durumdan en çok faydalanacak teşebbüslerin ŞENPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ERPİLİÇ olduğu,

 Ege Bölgesi Entegreler Toplantılarında konuşulan verilerin verimlilik karşılaştırması yapılması amacıyla paylaşıldığı,

 Ege Bölgesi’nde arzın kısıtlanmasına yönelik bir kartel olsaydı, Türkiye’nin en ucuz tavuk etinin bu bölgede satılmıyor olmasının beklenmesi gerektiği

belirtilmiştir.

I.4.4.11. ERPİLİÇ’in Savunması

(355) ERPİLİÇ’in savunmalarında özetle,

 Soruşturma bildiriminde ihlal iddiasına yönelik yeterli açıklama yapılmadığı ve somut delillere yer verilmediğinden ERPİLİÇ’in savunma hakkının layıkıyla kullanımının engellenmiş olduğu,

 Soruşturma bildiriminin elden tebliği aşamasında yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin ihlal iddialarının dayanağının büyük bölümünü oluşturduğu, bu belgeler soruşturma bildirimi ile ERPİLİÇ’e tebliğ edilmediğinden özellikle ilk yazılı savunma hakkının layıkıyla yerine getirilemediği,

 Soruşturma bildiriminin soruşturmaya taraf bir kısım teşebbüslere elden tebliğ edildiği ve ihlalin sınırlarının da elden tebliğ esnasında gerçekleştirilen yerinde incelemelerde ortaya çıkan birtakım belgeler ile belirlendiğinin ve ERPİLİÇ aleyhine deliller belli değilken soruşturma bildiriminin hazırlanıp tebliğ edilmesinin bir usul yanlışlığı olduğu,

 4054 sayılı Kanunda dijital verilerin toplanmasına ilişkin özel bir düzenleme olmadığı, oldukça özellikli bir tedbir olan dijital verilerin toplanması yetkisinin Kanun'un geniş yorumlanması suretiyle kullanılamayacağı ve bu suretle elde edilen delillerin hukuka uygun kabul edilemeyeceği,

 AB uygulamasında ve hukukumuzda uyumlu eylemin alt yapısını oluşturan ve rekabet ihlaline zemin hazırlayan piyasa yapısının genellikle oligopolistik eğilimler gösteren pazarlar olduğu, söz konusu yapının aksine piliç eti pazarında pazar paylarının çok sayıda teşebbüs arasında dağıldığı, hakkında soruşturma yürütülen 19 teşebbüsün varlığının dahi ortak bir uzlaşı noktasında teşebbüslerin ortak bir menfaat ekseninde birlikte hareket etmesi ihtimalini olası olmaktan çıkardığı,

 Pazarda fazla sayıda oyuncu olması, yoğunlaşma olmaması, talep yapısının değişken olması, yenilikçi ürün ve paketleme/kullanım seçeneklerinin sunulmasının satışları artırması gibi çeşitli sebeplerle piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin anlaşma/uyumlu eylem yapması ve/veya söz konusu rekabet ihlallerini sürdürebilmesinin mümkün olmadığı,

 Uyumlu eylem iddiasını destekleyecek birincil nitelikli delil bulunmadığı ve ikincil nitelikli delillerin ihlali açıkça ortaya koymak noktasında yetersiz kaldığı,

 Belgelerde ERPİLİÇ'in göndericisi veya alıcısı olduğu ve iddiaları doğrulayıcı unsurlar içeren herhangi bir belge bulunmadığı,

 ERPİLİÇ'in göndericisi olduğu görülen yalnızca bir adet belge olduğu, bu belgenin de sektör genelinde hayvanları hastalıktan ve salgınlardan korumak adına veteriner hekimler ile paylaşılabilen bilgileri içerdiği,

 Öte yandan dosya kapsamında ERPİLİÇ'in ve diğer teşebbüslerin lehine değerlendirilebilecek çok sayıda belge ve bilgi olduğu, lehe değerlendirilebilecek bu bilgiler üzerinden pazarda çetin bir fiyat rekabeti yapıldığının, bayilerin bu fiyat rekabetinde önemli bir rol oynadığının, bayilerin üreticilerden daha iyi fiyat alabilmek için yüksek seviyede pazarlık ettiklerinin ortaya konulduğu,

 Rakip fiyat listelerini paylaşmanın pazarlığın en temel aracı olduğu, fiyat listelerinin ileri tarihli yayımlanmasının operasyonel ve lojistik zorunluluklardan kaynaklandığı,

 Paylaşılan bilgilerin sahadan toplanan veya sahadan toplama verilerin derlemesi olarak paylaşılan bilgiler olduğu, bayilerin pazarlığı sonucunda üreticilerin sıklıkla liste altı indirimler yaptıkları, bu indirimlerin anlık ve olay bazında belirlenmesi nedeniyle üreticiler tarafından da öngörülemez nitelikte olduğu, bu indirimler sebebiyle ileri tarihli yayınlanan fiyat listelerinin uygulamaya hiçbir zaman tam olarak yansımadığı, fiyat listelerinden sapmanın pazardaki hakim strateji olduğu, piyasada uygulanan indirimler nedeniyle fiyat listelerinin aslında teşebbüsler açısından piyasayı şeffaflaştırmasının mümkün olmadığı,

 Soruşturma sürecinde paylaşıldığı iddia edilen bilgilerin, teşebbüsler arasında uyumlu eylem niteliğinde bir birlikteliği ortaya koymak ve sürdürülebilir bir şekilde yürütmek açısından yeterli olmadığı,

 Ayrıca bayilerin pazarlık iradesi ve yayınlanan fiyat listeleri ile uygulamadaki farklılıklar sebebiyle soruşturma konusu pazarda herhangi bir “hub and spoke” uygulamasının da başarılı bir şekilde uygulanması için gerekli niteliklerin mevcut olmadığı,

 Teşebbüslerin piyasada fiyatın oluşumunu takip etmek zorunda oldukları, piyasa şartlarından bağımsız fiyatlandırmanın teşebbüslere ticari olarak zarar vereceği, piyasanın ortalama seyrinin üzerinde fiyat verildiğinde teşebbüslerin anında pazar payı kaybedeceği, tüm piyasa fiyatları yükselirken daha ucuz fiyatlar verdiğinde ise talebin artacağı fakat anlık talep artışlarının, arz planlamasının uzun soluklu karakteri nedeniyle hemen karşılanamayacağı,

 Piyasada fiyatın oluşumu iyi takip edilemediğinde uygun fiyatlama yapılamadığı için üreticiler tarafından satılamayan ürünlerin telef olmasını önlemek adına ürünlerin dondurulduğu, ancak bu tür ürünlerin depoda stoklanmasının oldukça maliyetli ve oldukça sınırlı bir kullanım alanına sahip olduğu, dondurulan ürünlere yönelik talebin azalması nedeniyle fiyatlarının taze ürünlere göre daha düşük seyrettiği ve bu nedenle üreticiler üzerindeki iktisadi baskıyı artırdığı,

 Sektördeki ihracat motivasyonunun temel gerekçesinin, soruşturma tarafı teşebbüslerin zarar etmelerine rağmen piyasadaki arz imkanlarını kısıtlayarak fiyatları artırmayı hedeflemesi olmadığı, aksine entegre tavuk üreticilerinin son yıllarda artan biçimde ihracatı yurt içi piyasalardan farklı ve önemli bir pazar olarak değerlendirmekte olduğu, burada varlık göstermek amacıyla bayi teşkilatları kurarak projeksiyonlu üretime geçtikleri, ERPİLİÇ tarafından yapılan ihracatın ve bu ihracata yönlendirilecek ürünlerin kendilerine ait bir üretim planlaması olduğu, bu kapsamda ihraç edilecek ürünlerin iç piyasaya arz edilen ürün miktarından bağımsız olarak hesaplandığı ve buna uygun olarak üretilerek ihraç edildiği,

 İhracat politikaları belirlenirken marka imajı oluşturma, istikrar, kolay bulunabilirlik gibi belirleyici faktörlerin olduğu, ayrıca talep yapısı gereği ihracat fiyatının iki-üç ay önceden oluştuğu, marka bilinirliği oluşturmak ve ürün istikrarı sağlamak adına zaman zaman ihracatta kar oranının azalabildiği, ERPİLİÇ'in ihracat rakamlarının soruşturma sürecinde ifade edildiği gibi yurt içi fiyatlarından düşük bir seyir izlemediğinin yapılan çalışmalar ile tespit edildiği,

 Ayrıca, BESD-BİR'de yapılan yerinde incelemelerde, teşebbüslerin dernek çatısı altında rekabet ihlaline dair görüşme yaptığını gösteren bir bulgu elde edilmediği, BESD-BİR Başkanı tarafından yayımlanan metnin tek taraflı ve teşebbüslerin ortak iradesini göstermeyen bir metin olduğu ve teşebbüsler üzerinde herhangi bir bağlayıcılığı olmadığı,

 Piyasadaki her teşebbüsün, esasen arz ve talebin sürekli fiyat yoluyla eşleştirilmesi yönündeki çalışma prensibi ile hareket ettiği ve ayrıca sektördeki arz ve üretim döngüsünün uzun süreli bir planlama gerektirmesi sebebiyle dosya kapsamında belirtildiği gibi BESD-BİR Başkanı'nın ilgili açıklamasını takiben arz miktarında iddia edilen dönemlerde kısıtlamaya gidilmesinin mümkün olmadığı,

 Gerek arz ve üretimin planlanmasına gerekse de fiyatlandırmaya ilişkin iddiaların çoğunlukla şirket içi yazışmalara dayandığı, bu yazışmaların en kritik ve belirleyici olanlarının CP bünyesinde yapıldığı, ihlale dayanak olarak gösterilen birçok belgenin kaynağı olan CP'nin piyasadaki konumunun son yıllarda iyice kötüye gittiği, tüm kesimhanelerini kapatarak yalnızca bir kesimhane ile çalıştıkları, CP'nin pazarda yaşadığı ticari sıkıntıları yabancı ortaklarına aktarırken maskelemesinin şirketteki pozisyonlarını korumak isteyen CP yöneticilerin temel politikası haline geldiği, bu kapsamda CP'nin sektör genelini arz ve fiyatlandırma konularında motive ederek piyasayı şekillendirdiği ve yabancı yatırımcıların menfaatlerini bu sayede koruduğunu duyumsatmak amacıyla üst yönetim raporlamalarında var olmayan birtakım rakipler arası mutabakatları (fiyat artırma veya arzı kısma) kendisi önderliğinde hayata geçirilmiş gibi gösterdiği ve bahse konu yazışmaların bu bilgiler ışığında değerlendirilmesi gerektiği,

 Soruşturma tarafı teşebbüsler arasında paylaşıldığı iddia edilen üretime ilişkin bilgilerin kamuya açık kaynaklardan, sahadan ve ortak tedarikçilerden derlenebileceği, geriye kalan verilere ilişkin teşebbüslerin kendi üretim faaliyetleri üzerinden gösterge niteliğinde olmayan tahminler yapabildikleri, aynı üretim bantlarında aynı damızlık civcivler üzerinden üretimi gerçekleştiren ve aşı, ilaç vb. ihtiyaçlarını aynı tedarikçilerden karşılayan teşebbüslerin sahadan toplayabildikleri çeşitli bilgileri kendi bilgileri ile karşılaştırarak diğer teşebbüslere dair tahminlerde bulunmalarının söz konusu olduğu,

 Üretim planına ilişkin soruşturma konusu bilgilerin, çok çeşitli kaynaklardan üreticilerin dikkatine getirildiği ve teşebbüslerin kendi bünyesinde işlenerek piyasaya dair tahmine dayalı çalışmalara dönüştürüldükleri, bu çalışmaların da piyasanın doğal işleyişinin bir parçası olduğu,

 ERPİLİÇ'e ait farklı ürün gruplarındaki ciro bilgilerinin paylaşıldığı iddia edilen rakip teşebbüs yazışmasındaki tutarların gerçeği yansıtmadığı,

 ERPİLİÇ'in kendi fiyat listelerini oluşturmak için teşebbüsler tarafından yapılan rakip fiyat karşılaştırmasını takip ettiğine dair herhangi bir tespitin yer almadığı, soruşturma konusu sektörde gözlendiği ifade edilen fiyat hareketliliklerinin tek sebebinin uyumlu eylem olduğunun ortaya konamadığı, bu itibarla pazardaki fiyat hareketlerinin esasen pazarın doğal yapısından kaynaklandığı,

 Bir an için rekabet ihlalinin gerçekleştirildiğinin varsayılması halinde dahi para cezasının hesaplanmasına dair değerlendirmelere ERPİLİÇ’in katılmadığı,

 Uyumlu eylem iddialarını destekler nitelikte yeterli delil sunulamamış olması, ERPİLİÇ'in düzenlediği sadece bir belgenin bulunması ve söz konusu belgenin ihlal iddiasına konu davranışları belgelendirmekten uzak olması, ERPİLİÇ nezdinde rakiplere ilişkin hiçbir fiyatlama analizinin bulunmamış olması ve ERPİLİÇ'in fiyatlama analizlerinde bu bilgileri kullandığına dair bir tespitin yapılmaması, ihlal iddialarının somut olarak Mart 2016 ile Ekim 2016 arasındaki yedi aylık bir süreye tekabül etmesi gibi unsurlar ışığında olası bir cezanın, Ceza Yönetmeliği kapsamında "diğer ihlaller" başlığı altındaki en düşük oran üzerinden belirlenmesi gerektiği, ihlal iddialarının süresinin bir yılın altında kalması nedeniyle de herhangi bir artırıma gidilmemesi gerektiği,

 Ayrıca, ERPİLİÇ hakkında Kurul tarafından verilen 25.11.2008 tarih ve 09- 57/1393-362 sayılı karar gözetilerek Ceza Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre temel para cezasında artırım yapılmasının tekerrür süresinin geçmiş olduğu göz önüne alınarak mümkün olmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.12. GARİP’in Savunması

(356) GARİP’in savunmalarında özetle,

 Teşebbüsün hiçbir rakip teşebbüsün civciv giriş adedi, piliç kesim adedi, piliç ortalama kesim yaşı, ortalama piliç kesim ağırlığı, yem dönüşüm oranları, civciv ölüm oranları gibi stratejik bilgilerine ne haftalık, ne aylık, ne de yıllık olarak sahip olduğu, esasen teşebbüsün rakiplerine ait bu tür bilgilere sahip olduğuna dair bir tespitin de yer almadığı,

07.09.2015 ve 10.03.2017 tarihli belgelere (Belge34, 48) ilişkin savunmalar

 CP'nin belgelerde yer alan ayrıntılı bilgilerin haftalık olarak ne şekilde elde ettiği veya derlediği ve daha da önemlisi bu belgelerdeki rakamsal bilgilerin gerçekten doğru veriler olup olmadığı konularında teşebbüsün hiçbir fikrinin bulunmadığı, kendilerinin hiçbir rakip teşebbüsle bilgilerini paylaşmadığı, bu tür haftalık bilgilerin şirket içinde dahi hazırlanmadığı,

 Bu tür bilgi paylaşımlarının yoğun iletişim gerektirdiği fakat soruşturmaya taraf teşebbüslerin CP'ye bu tür verileri aktardığına dair en ufak bir iletişim/delil bulunmadığı, bu sebeple bu verilerin CP'nin kendi tahminleri olduğu düşünüldüğü,

 Geçmiş dönemde bu tür bilgilerin rakiplerle paylaşılmadığı ve rakiplerinden alınmadığı, esasen bunun aksini gösteren bir tespitin bulunmadığı,

07.03.2017 tarihli Belge 47 ile 08.03.2017 tarihli Belge 113’e ilişkin savunmalar

 Bir teşebbüsün gerçekleştireceği et üretiminin sadece kullandığı damızlık civciv sayılarına bağlı olmadığı, üreticilerin damızlık civciv yerine etlik civciv ya da yumurta da kullanab ildiği, bu sebeple bir önceki yıla ait ana damızlık ve damızlık civciv üretim adetleri ile et üretimi bilgilerinden yola çıkarak içerisinde bulunulan yıla ait üretim miktarları hakkında önemli bilgiler elde edilebileceği yönündeki tespitin doğru olmadığı,

 Teşebbüsün söz konusu bilgileri BESD - BİR’in talebi üzerine, Dernek Tüzüğü’nün 6. maddesi çerçevesinde temsilci üye sayılarını n belirlenmesi amacıyla verdiği,

 Dernekte toplanan bu bilgilerin hiçbir zaman teşebbüse açılmadığı ve teşebbüsün böyle bir beklent isinin de olmadığı, dolasıyla teşebbüsün BESD - BİR tarafından talep edilen bu bilgileri sağlarken rekabeti sınırlama amacının kesinlikle olmadığı,

 Otomotiv sektörüne yönelik 15.04.2004 tarihli ve 04-26/287-65 sayılı Kurul kararı gözetildiğinde, BESD-BİR tarafından toplanan, önceki yıla ait olan ve cari yılın üretim miktarına ilişkin çok sınırlı ipucu verebilen bu verilerin rekabet ihlali olarak değerlendirilmemesi gerektiği,

10.01.2016 tarih Belge 35’e ilişkin savunmalar

 Dosya kapsamında piliç kesim adedi sanılan, paylaşılan bilginin üretimi yapılan yem olduğu, durumun bundan ibaret olduğunu söz konusu belgedeki"ekte yem üretimlerini gönderiyorum" ifadesinden anlaşılabileceği, ayrıca belge ekinde yer alan tablodaki 58 adet teşebbüsün tamamının yem üreticisi olduğu,

 Belgede"2015 tavuk eti üretimlerini tahmin eder misin? " ifadesinin yer aldığı, dolayısıyla ayrıntılı bilgilerin paylaşılmadığı, piliç eti üretiminin yem verisinden tahmin edilmeye çalışıldığı, bu sebeplerle bu belgenin CP'ye haftalık ayrıntılı stratejik bilgilerin gittiği iddiasını çürüttüğü,

Belge 18’e ilişkin savunmalar

 Belgede geçen"the technical team estimated the capacity of slaughter birds in a day" ifadesinin belgedeki tüm verilerin belgeyi düzenleyen teşebbüsün tahminleri olduğu izlenimini doğurduğu,

 Teşebbüsün belgede görülen kesim kapasitesi ve güncel kesim miktarı bilgilerinin doğru rakamlar olmadığı, dolasıyla rakip teşebbüsün bu belgeyi kendi tahminlerine göre düzenlediği,

12.04.2017 tarihli Belge 102’ye ilişkin savunmalar

 Söz konusu belge incelendiğinde rakip teşebbüsün tamamen tahminlere dayalı olarak bazı hesaplamalar yaptığının anlaşıldığı,

 Söz konusu belgede teşebbüsün üretim miktarı ve kapasitesini rakipleriyle paylaştığına dair en ufak bir işaretin dahi bulunmadığı, aksine stratejik bilgilerin paylaşıldığı iddialarını çürüttüğü, çünkü söz konusu belgenin herhangi bir rekabetçi firmanın yapması gerektiği gibi bazı veriler kullanılarak rakip teşebbüslerin üretim miktarlarının tahmin edilmeye çalışıldığını gösterdiği,

Yurt içi arz miktarının kısıtlandığı iddiasına ilişkin savunmalar

 Piliç eti pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tamamının üretim bilgilerinin haftalık olarak rakiplerce takip edilebiliyor olmasının piyasadaki arz miktarının azaltılmasına zemin hazırladığı iddiasının ziyadesiyle zorlama ve mesnetsiz olduğu,

 Bu iddiaya ilişkin tek belgenin BESD-BİR Başkanının tüm üyelere gönderdiği 13.06.2016 tarihli yazı olduğu, bu belge haricinde yurt içi arz miktarının azaltılmasına ilişkin olarak yapıldığı iddia edilen toplantılara teşebbüsün katılmadığı ve bu toplantıların varlığından dahi haberinin bulunmadığı,

13.06.2016 tarihli Belge 105’e ilişkin savunmalar

 Söz konusu yazının BESD-BİR başkanının bireysel olarak yaptığı tek taraflı durum değerlendirmesinden ibaret olduğu, teşebbüsün bu yazı karşısında herhangi bir cevap vermediği ve eylemlerinde herhangi bir değişikliğe de gitmediği,

 BESD-BİR başkanının piliç eti üretimi yapan teşebbüslere üretim planlarının gözden geçirilmesi çağrısında bulunduğu ve bunun üzerine teşebbüslerin üretimlerini tamamen durdurma kararı verdiği varsayılsa dahi bunun etkisinin iddia edildiği gibi bir ay içerisinde değil en az üç ay sonra gözlemlenebileceği ve hatta piliç üretimini damızlık civcivlerden üreten teşebbüslerde bu sürenin daha uzun olacağı,

İktisadi delillere ilişkin savunmalar

 Ocak 2015- Temmuz 2017 dönemine ait aylık kapasite, üretim miktarı ve kapasite kullanım oranlarına ilişkin Grafik-5, Grafik-6 ve 350. paragrafta iddia edildiği gibi Haziran ayının ortasında gönderilen yazı sonrasında Temmuz ayında üretimin azaldığı iddiasının mümkün olmadığı, söz konusu sektörün kendine has özellikleri sebebiyle ürünlerin imha edilmediği sürece üretimin iddia edildiği gibi bir ayda azaltılamayacağı,

 Söz konusu grafiklerden, Temmuz 2016'da gözle görülür bir azalmanın yaşandığının çıkarılamayacağı, dolayısıyla söz konusu grafikleri yanlış yorumlandığı,

 Bu üretim grafiğindeki Haziran 2015 sonrası değişim ile Haziren 2016 sonrasındaki değişim arasında büyük bir benzerliğin hemen dikkat çektiği, daha da önemlisi heyetin iddia ettiği gibi Temmuz 2016'da kayda değer bir artışın bulunmadığı, üretim miktarının Temmuz 2016'da bir miktar azaldıktan sonra takip eden ayda tekrar Haziran 2016 seviyesine çıktığı, hatta Haziran ve Ağustos ayları 2015 ve 2016 yılları için karşılaştırıldığında bu iki ay arasında 2016 yılında herhangi bir üretim azalmasının yaşanmadığı, 2015 yılında üretim miktarında azalma gözlemlendiği,

 Sonuç olarak Grafik-5'in Dernek Başkanı tarafından Haziran 2016'da gönderilen yazı sonrasında üretim miktarının azaltıldığı iddiasını kesinlikle doğrulamadığı, aksine Grafik-5'in söz konusu dönemdeki üretim miktarları değişimlerinin bir önceki yıla göre daha çok yukarı yönde olduğunu gösterdiği,

 Söz konusu tabloların, teşebbüsün 2016 yılında üretimini azalttığı değerlendirmesini desteklemediği, aksine söz konusu değerlendirmeyi açık bir biçimde çürüttüğü,

 Teşebbüsün ihracatı yalnızca yurt içi fiyat düzeyini yükseltmeye imkan sağladığı için tercih ettiği iddiasının doğru olmadığı, zira çeşitli nedenlerden dolağı ihracat fiyatının, yurt içi fiyatlardan daha cazip duruma gelebileceği,

belirtilmiştir.

I.4.4.13. GEDİK’in Savunması

(357) GEDİK’in savunmalarında özetle,

 Yurt içi fiyatların uyumlu eylemle belirlendiği iddiasına dayanak yapılan belgelerin hiçbirinin GEDİK ile ilişkilendirilemeyeceği,

 Dosya kapsamında GEDİK tarafından rakip fiyat listelerinin paylaşıldığına veya takip edildiğine yönelik hiçbir belge bulunmadığı, keza GEDİK’e bayiler ve müşteriler aracılığıyla dolaylı yoldan iletilen veya GEDİK tarafından temin edilen rakiplere ilişkin bir fiyat listesi de olmadığı, fiyatlara yönelik olarak GEDİK’in taraf olduğu tek doğrudan bilgi paylaşımının EGE - TAV ile aralarında yapılan yazışma olduğu (Belge 56), bu kapsamda GEDİK’in güncel fiyat listelerini EGE - T AV’ın damızlık üreticisi olması nedeniyle tedarik edilecek damızlık civciv fiyatının belirlenmesi amacıyla paylaştığı, damızlık civciv fiyatının bütün piliç fiyatının belirli bir yüzdesi alınmak suretiyle hesaplandığı, ilgili e - postanın gizlilik endişeleri sebebiyle gizli alıcı olarak yine damızlık üreticisi olan Emre Piliç, Pak Tavukçuluk, Kula Gıda ve Öz Tavuk ile paylaşıldığı, fiyat listesinin tüm ürün gruplarını kapsayacak şekilde tamamının gönderilmesinin nedeninin ise ilgili tedarikçi kuruluş ile aral arındaki güven duygusunu sağlamak olduğu,

 Rakiplerin GEDİK’e ait fiyat listelerinin nasıl temin ettiklerinin bilinmediği, piliç etinin homojen bir ürün olması nedeniyle fiyatın talep üzerinde temel belirleyici olduğu, bu nedenle rakiplerin birbirlerinin fiyatlarını takip etmelerinin olağan olduğu, bayilerin alıcı konumunda oldukları ve dosya kapsamındaki tespitin aksine fiyatların yükselmesini sağlayan bir uygulamaya aracılık etmeyecekleri, d osya genelinde bayilerin piliç eti üreticileriyle yapmış oldukla rı pazarlıklara ilişkin birçok yazışmanın olduğu,

 GEDİK’in fiyat listelerini sadece kendi bayileriyle paylaştığı, bu nedenle daha ilk kuralın sağlanamadığı, bununla birlikte GEDİK’in değil doğrudan dolaylı yollardan dahi rakip bilgisine ulaştığına dair bir belge bulunmadığı, sırf kendi bayisine gönderdiği fiyat listesi nedeniyle de GEDİK’in sorumlu tutulamayacağı,

 11.06.2011 tarihinde CP çalışanı tarafından kimliği belli olmayan kişilere GEDİK’in fiyat listesinin iletildiği (Belge 9), GEDİK fiyat listesinin üçüncü kişilerin yazışmalarına nasıl konu edildiği hakkında GEDİK’in bilgisinin olmadığı, bununla birlikte fiyat listesinin çok gizli bir niteliği olmaması nedeniyle söz konusu listenin bayiler aracılığıyla meşru bir şekilde elde edinilmiş olabileceği,

 Piyasada oluşan fiyatların rekabetin kısıtlandığı pazardaki fiyat seyriyle benzemediği, Ocak 2012 - Aralık 2017 arasında GEDİK’in fiyatının dalgalı bir seyir izlediği, hatta ihlal iddiasının bulunduğu dönemde aşağı yönde eğilim gösterdiği,

 GEDİK’in Ege Entegreler Toplantıları kapsamında üretime dönük bazı bilgileri (toplam kapalı alan, haftalık giriş, ortalama dönem arası, veteriner/ziraat mühendisi sayısı, tekniker sayısı, ortalama kesim ağırlığı, ortalama yem dönüşüm oranı, ortalama ölüm oranı, ortalama kesim yaşı) biyogüvenlik endişeleri sebebiyle aynı bölgede faal üreticiler ile paylaştığı; toplantı katılımcılarının, her şirketten veteriner/üretim veya kalite kontrol müdürleri düzeyinde olduğu; katılımcılardan da anlaşılabileceği üzere, söz konusu to plantıların ve paylaşımların satış ve fiyatlandırma kararları yahut arzın kısılması ile bir ilgisi bulunmadığı; söz konusu toplantılarda konuşulan hususların, kümeslerde meydana gelebilecek hastalıkların önlenmesine ilişkin tedbirlerden ibaret olduğu,

 GEDİK’in 18.07.2014 tarihli BESD-BİR toplantısına katıldığı, ancak “kazanç elde etmeksizin” ihracat yapılması yönünde herhangi bir konuşmaya şahit olunmadığı, GEDİK’in yurt içi satış fiyatları ile ihracat satış fiyatlarının yakın seyrettiği, ayrıca yurt içi satışların bir anda nasıl yurt dışına yönlendirileceği hususunun yeterince değerlendirilmediği,

 13.06.2016 tarihinde BESD-BİR Yönetim Kurulu Başkanı’ndan gelen e-posta akabinde GEDİK’in Temmuz-Eylül ayları arasında yurt içi satış miktarının düşmediği, aksine bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla %17 ve %25 oranlarında arttığı, yurt içinde satışı bulunmayan piliç kıyma, ayak vb. ürünlerin de hesaplamaya dahil edilmesi halinde ihracat fiyatlarının olması gerekenden daha düşük çıkma riskinin bulunduğu,

 Üretimin %3 düşmesi sonucu fiyatın 4,75’e yükseldiğini anlatan CP yazışmasında yer alan verilerin (Belge 43) GEDİK açısından gerçeği yansıtmadığı

 Ege Bölgesi Entegreler Toplantılarının amacının arzın kontrolüne yönelik olmadığı, şirket yetkililerinin unvanlarına ve paylaşılan bilgilerin niteliklerine bakıldığında, toplantıların amacının verimliliği ve biyogüvenliği sağlamak olduğunun açık olduğu, söz konusu toplantılar kapsamında paylaşılan bilgilerin rekabeti kısıtladığı kabul edilse dahi 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi bakımından muafiyet için gerekli şartları taşıdığı,

 29.03.2016 tarihinde ABALIOĞLU ile diğer teşebbüsler arasında geçen “1. EGE Bölgesi Entegreler Toplantısı” nın notlarının yer aldığı e-postada (Belge 97), civciv girişlerinin ortak bölgelerde birbirine yaklaştırılmasından kastın, üretim miktarının birlikte belirlenmesi olmadığı, burada bahsedilen civcivlerin aynı dönemde üretime sevk edilmesi olduğu, aksi takdirde küçük civcivlerin bağışıklıklarının düşük olmasından kaynaklı olarak sal gın hastalıklar/virüsler nedeniyle dezavantaj yaşayabileceği, dolayısıyla anılan belgedeki ifadenin civciv sayısına değil, zamanlamasına dair bir endişeye işaret ettiği,

 Söz konusu toplantılarda fason yetiştiriciler hakkındaki iddialara yönelik olarak ise, bu konuda bir şikâyet ya da belge olmadığı gibi fason ücret ve kesintilerin birlikte belirlendiğini gösterir herhangi bir belge de elde edilmediği,

o “Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları” kapsamındaki eylemlerin bağımsız

bir ihlal oluşturduğu yönündeki de ğerlendirme dikkate alındığında, ilgili

ürün pazarının “piliç eti pazarı” ilgili coğrafi pazarın “Türkiye” olarak

belirlendiği ve pazara giriş, arz kaynaklarına erişim, üretim, dağıtım,

pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği

ifa delerinin bölgesel ihlal iddiası ile çeliştiği, bununla birlikte halihazırda 19

üyeli kartele taraf olan teşebbüslerin aynı nitelikteki eylemler için benzer

bir oluşum kurmalarının rasyonel olmayacağı,

o Söz konusu iddianın usul hukuku açısından da sorunlu olduğu, ayrı

cezaya konu davranışların “piyasa, nitelik ve kronolojik süreç” olarak

birbirinden bağımsız olma şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerektiği ve

bu şart ların sağlanmadığı, (Danıştay 13. Dairesi’nin 24.06.2008 tarih ve

E:2006/4605 sayılı kararı)

o Ege Entegreler Toplantılarının ayrı bir ihlal teşkil ettiği iddiasının

soruşturma bildiriminde taraflara iletilmediği, soruşturma bildirimi

aşamasında ortaya konulmamış bir iddianın daha sonradan gündeme

getirilmesinin iddianın değiştirilmesi ve genişlet ilmesi anlamına geldiği,

tarafların bu konudaki ilk yazılı savunmaları alınmamasının 4054 sayılı

Kanun’un 43 (2). maddesi bakımından aykırılık teşkil ettiği ve bu suretle

tarafların savunma hakkının kısıtlandığı,

 Ceza Yönetmeliği kapsamında belirlenecek o lası bir para cezası bakımından, ihlal döneminin net bir şekilde ortaya konulması gerektiği, çelişkili ifadeler nedeniyle uyumlu eylemin hangi dönemi kapsadığının net bir şekilde anlaşılamadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.14. HASTAVUK’un Savunması

(358) HASTAVUK’un savunmalarında özetle,

 HASTAVUK özelinde bir değerlendirme yapılmadığı, ortalama veriler üzerinden yapılan değerlendirmenin hatalı bir sonuca neden olduğu,

 HASTAVUK’un rakip piliç eti üreticilerden farklı bir konumda bulunduğu, esas faaliyet alanı damızlık civciv üretimi olmakla birlikte piliç eti pazarına yeni girişi yaptığı, ihracatın hedef pazar olarak belirlendiği, ülke içinde ise sadece sınırlı bir bölgede faaliyet gösterdiği,

 Dosya kapsamında piliç etinin kısa raf ömrü, kısa ve orta dönemde arzın esnek olmadığı ve depolama imkanının sınırlı olması gibi hususların tespit edilmiş olmasına rağmen teşebbüsler arası uyumlu eylem sonucuna ulaşırken bu hususların dikkate alınmadığı,

 HASTAVUK’un hiçbir dönemde BESD-BİR üyesi olmadığı, dahası teşebbüsün BESD-BİR’e karşı mesafeli olması sebebiyle sektörden dışlandığı, bu nedenle rakipleri ile uyumlu eylemlerde bulunduğu iddiasının gerçekçi olmayacağı,

 HASTAVUK’un tespit edilen hiçbir toplantıya iştirak etmediği, ne BESD-BİR ne de Ege Bölgesi toplantılarından haberdar olduğu, bu durumun dosya kapsamında elde edilen belgelerden de tespit edildiği, diğer taraftan rakipleri ile doğrudan iletişim sağlandığına delalet edecek herhangi bir belgenin de bulunmadığı,

 HASTAVUK’un pazara yeni giriş yaptığı, rakiplerinin aksine yurt içi ve yurt dışı satışlarının büyük çoğunluğunun (yaklaşık %70’inin) parça ürünlerden oluştuğu, dolayısıyla bütün pilice dair yapılan analiz ve çıkarımların HASTAVUK bakımından geçerli olmadığı,

 İç pazar arzını baskılamak için ihracatın bir araç olarak kullanıldığı iddiasının HASTAVUK bakımından geçerli olmadığı, HASTAVUK’un faaliyetlerini ihracat odaklı yürüttüğü ve 2007-2017 döneminde çok sayıda ihracat ödülüne layık görüldüğü, teşebbüsün piliç eti pazarında sadece %4 pazar payına sahip olmasına rağmen ihracat liderleri arasında yer almasının bu durumu gözler önüne serdiği, HASTAVUK’un kar elde etmek amaçlı ihracat yaptığı,

 Uyumlu eylem iddiasına yönelik yapılan değerlendirmelerin her bir teşebbüs özelinde yapılması gerekirken kimi rakip teşebbüslerde elde edilen bulguların tüm teşebbüsler aleyhine kullanılarak bir sonuca varıldığı,

 Fiyat listelerinin bayiler ve müşteriler aracılığıyla edinildiği, söz konusu listelerin iletildiği e-posta yazışmalarında fiyata ilişkin müzakere olmadığı tespitinin hatalı olduğu, savunmada paylaşılan yazışmalarda fiyata ilişkin pazarlık yapıldığının görülebileceği kimi zaman ise fiyat listesinin gönderilmesinin hemen akabinde müzakerenin telefon görüşmesi yoluyla yapıldığı,

 Homojen bir ürünün ve marka bağımlılığının düşük olduğu bir pazarda düşük pazar payına sahip oyuncunun fiyat liderini takip ediyor olmasının rasyonel bir davranış olup herhangi bir rekabet ihlaline vücut vermeyeceği,

 Teşebbüsler arası uyumlu eyleme delil olarak gösterilen 15.07.2016 tarihli toplantıdan bir gün önce 14.07.2016 tarihinde HASTAVUK’un fiyat artışına gittiği, bir sonraki artışın ise toplantıdan 12-13 gün sonra gerçekleştiği, rakipleri ile anlaşma halinde olan hiçbir teşebbüsün bu şekilde bir fiyatlama stratejisi izlemeyeceği,

 HASTAVUK’un sözü edilen toplantılara katılmadığı ve rakipleri ile doğrudan iletişimde bulunmadığı göz önüne alındığında teşebbüsün uyumlu eylemde bulunduğuna dair karinenin teşebbüs davranışlarının rasyonelliği karşısında geçerli olmayacağı,

 Piliç eti üretiminin benzer maliyet yapısının ve nihai ürünün homojen nitelikte olmasının fiyatları doğal olarak birbirine yaklaştırdığı, dolayısıyla ortalama aylık bütün piliç eti fiyatlarının uyumlu olmasının teşebbüsler arası bir uyumlu eylemi ortaya koymaktan uzak olduğu,

 HASTAVUK’un ihracat satış fiyatlarının –hem aylık hem de yıllık ortalamalar baz alındığında- daima ortalama maliyetin üzerinde gerçekleştiği ve oldukça kar elde ettiği, dahası kimi aylarda ihracat satış fiyatının yurt içi satış fiyatının üzerinde gerçekleştiği,

 HASTAVUK’un ihracat satış fiyatlarının sürekli olarak sektör ortalamasının çok üzerinde olduğu,

 İhracat fiyatlarının kimi aylarda maliyet altı gibi görünmesinin temel nedeninin bu aylarda ihraç edilen ve standart piliç eti ürünlerinin dışında kalan katma değeri düşük ürünlerden kaynaklandığı,

 İhracat ortalama fiyatları ile yurt içi ortalama fiyatlarının doğrudan birbiri ile karşılaştırılmasının hatalı olduğu, zira ihracatı yapılan ürünler içinde Türkiye’de satışı hiç olmayan yahut kısıtlı olan katma değeri düşük ürünler olduğu, fiyat karşılaştırmasının her bir ürün grubu bazında yapılmasının doğru olacağı,

 2016 ve 2017 yılları bakımından HASTAVUK’un bütün piliç, but, göğüs ve kanat grubu satış fiyatları karşılaştırıldığında, ihracat fiyatlarının iç piyasa satış fiyatlarından istikrarlı bir biçimde yüksek seviyelerde gerçekleştiğinin görüldüğü,

 Temmuz 2016- Eylül 2016 döneminde üretim miktarında gerçekleşen azalmanın ekonomik ve rasyonel gerekçelere dayandığı, söz konusu daralmanın yaşanmasında BESD-BİR başkanının mesajının bir etkisinin bulunmadığı, ilgili dönemdeki üretim miktarının, kuş gribi nedeniyle arz ve talep koşullarının oldukça farklılaştığı 2015 yılı ile kıyaslanmanın hatalı olduğu,

 2015-2017 yılları arasında HASTAVUK’un ortalama kapasite kullanım oranının yükseldiği (%62,7’den-%85,8’e) ilgili dönemde sadece birkaç aya ilişkin değerlendirme yaparak arzın kısıtlandığına ilişkin sonuca ulaşmanın hatalı olduğu,

 Rakip firmalar arasında fiyat listesi dışında rekabete duyarlı hassas bilgilerin paylaşıldığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, söz konusu listelerle HASTAVUK verilerinin karşılaştırılmasında oldukça farklı sonuçların ortaya çıktığı,

 Rakip teşebbüslerin üretim parametrelerine ilişkin listelerin, piyasadan toplanan bilgiler çevresinde oluşturulan uzak tahminleri barındırdığı, söz konusu listelerin ne rakiplerde ele geçirilen listelerle ne de gerçek teşebbüs verileri ile uyumlu olduğu

belirtilmiştir.

I.4.4.15. KESKİNOĞLU’nun Savunması

(359) KESKİNOĞLU’nun savunmalarında özetle,

 Soruşturmanın Kabahatler Kanunu 20/3. maddesi uyarınca zamanaşımına uğradığı,

 Önaraştırma sürecinin 09.06.2017 tarihinde raportörlerin görevlendirilmesi ile başladığı, 30 günlük sürenin 09.07.2017 tarihinde dolmuş olmasına rağmen raporun 17.07.2017 tarihinde Kurula sunulmuş olması nedeniyle önaraştırmanın yasal süresi içinde tamamlanamadığı,

 Teşebbüsün ekonomik durumunun ve piliç eti satışının yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının göz önünde bulundurularak bir indirim sebebi olarak değerlendirilmesi gerektiği,

 BESD-BİR yönetim kurulu toplantılarına uzun süredir katılım sağlanmadığı ve 17.11.2017 tarihinde bu görevden istifa edildiği,

 Teşebbüsün piyasada aleni hale gelen bilgileri edindiği, söz konusu bilgilerin birçok kaynaktan elde edilebileceği, KESKİNOĞLU’nun rakip teşebbüslerle geleceğe yönelik fiyat listesi paylaşımında bulunmadığı,

 KESKİNOĞLU’ndan elde edilen 24.07.2015 tarihli e-posta yazışmasında geçen “Beypiliç ve Erpiliç bütünü de kapsayacak zam yapıyor. Geçiş tarihleri belli değil.” ifadesinin hatalı yorumlandığı, anılan ifadenin bir duyum veya tahminden ibaret olduğu, söz konusu tarihten sonra ERPİLİÇ’in bütün piliç fiyatlarına zam uygulamamasının bu hususu desteklediği,

 Teşebbüsten elde edilen belgelerden görüleceği üzere birçok yazışmada rakiplerden farklı fiyat ve üretim politikalarının tartışıldığı, kimi zaman rakip teşebbüslerin fiyat artışına gitmelerine rağmen KESKİNOĞLU’nun fiyatlarda indirim yapabildiği,

 İnceleme konusu dönem boyunca teşebbüsün zarar ettiği, ilgili dönemde teşebbüsün etkin bir rakip olarak varlık gösteremediği, piyasanın yakından takibinin teşebbüs açısından hayati önem arz ettiği,

 09.03.2016 tarihli belgede teşebbüslerin %5 zam gerçekleştireceğine yönelik CP iç yazışmasından sonra teşebbüsün yaklaşık %2 artış gerçekleştirdiği ve bu yönüyle rakiplerinden ayrıldığı,

 15.07.2016 tarihli toplantı sonrasında rakip teşebbüslerin genel olarak piliç eti fiyatlarında %4,2-%4,8 aralığında zam yapmasına karşın KESKİNOĞLU’nun fiyatlarda %4,7 oranında indirime gittiği, buna karşılık herhangi bir delille desteklenme ihtiyacı duyulmadan liste fiyatlarının iskonto, teşvik ve prim gibi uygulamalarla uyumlaştırıldığının iddia edildiği,

 KESKİNOĞLU’nun soruşturma konusu dönemde fiyatlarının TÜFE oranlarının altında gerçekleştiği,

 Ekim 2016-Mayıs 2017 dönemine ilişkin olarak fiyat artışlarının rasyonel gerekçelere dayandığı, ilgili dönemde maliyetin %60’ını oluşturan yem fiyatlarının

%21 oranında artış gösterdiği, benzer şekilde sektörün en önemli girdisi olan damızlık civciv maliyetlerinde yaşanan artış ve kuş gribi vakası nedeniyle kapasite kullanım oranının %64’ e düştüğü,

 Teşebbüsün inceleme konusu dönem içerisinde karlı olarak faaliyetine devam edemediği dönemler olduğu artan fiyatlara rağmen teşebbüsün sürdürülebilir şekilde faaliyet gösteremediği,

 Teşebbüsün fiyat karşılaştırmasını rekabetçi güdülerle gerçekleştirdiği, ilgili piyasa dinamiklerinin rakip teşebbüs davranışlarını takip etmeyi zorunlu kıldığı ve üretim planlaması ile maliyetlerin tüm teşebbüsler bakımından ortak özellikler sergilemesi nedeniyle rakipler hakkındaki bilgilerin kolaylıkla edinilebildiği,

 Teşebbüsün rakip teşebbüslerle farklı fiyatlandırma davranışları göstermekle birlikte ortalama fiyatlarda benzerlik bulunmasının teşebbüslerin maliyet kalemlerindeki benzerliğin bir sonucu olduğu,

 Ege Bölgesi Entegreler toplantısının amacının yanlış yorumlandığı söz konusu toplantının biyogüvenlik ve hayvan sağlığı gibi konularına ilişkin olarak organize edildiği, toplantıya katılan kişilerin ziraat mühendisi gibi teknik kişilerden oluşmasının bu toplantının içeriğine yönelik fikir verebileceği, anılan toplantının rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir etkisinin de bulunmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.16. PİLYEM’in Savunması

(360) PİLYEM’in savunmalarında özetle,

 Teşebbüsün hiçbir rakip teşebbüsün civciv giriş adedi, piliç kesim adedi, piliç ortalama kesim yaşı, ortalama piliç kesim ağırlığı, yem dönüşüm oranları, civciv ölüm oranları gibi stratejik bilgilerine ne haftalık, ne aylık, ne de yıllık olarak sahip olduğu, esasen teşebbüsün rakiplerine ait bu tür bilgilere sahip olduğuna dair bir tespitin de yer almadığı,

07.09.2015 ve 10.03.2017 tarihli belgelere (Belge34, 48) ilişkin savunmalar

 CP'nin belgelerde yer alan ayrıntılı bilgilerin haftalık olarak ne şekilde elde ettiği veya derlediği ve daha da önemlisi bu belgelerdeki rakamsal bilgilerin gerçekten doğru veriler olup olmadığı konularında teşebbüsün hiçbir fikrinin bulunmadığı, kendilerinin hiçbir rakip teşebbüsle bilgilerini paylaşmadığı, bu tür haftalık bilgilerin şirket içinde dahi hazırlanmadığı,

 Bu tür bilgi paylaşımlarının yoğun iletişim gerektirdiği fakat soruşturmaya taraf teşebbüslerin CP'ye bu tür verileri aktardığına dair en ufak bir iletişim/delil bulunmadığı, bu sebeple bu verilerin CP'nin kendi tahminleri olduğu düşünüldüğü,

 Geçmiş dönemde bu tür bilgilerin rakiplerle paylaşılmadığı ve rakiplerinden alınmadığı, esasen bunun aksini gösteren bir tespitin bulunmadığı,

07.03.2017 tarihli Belge 47 ile 08.03.2017 tarihli Belge 113’e ilişkin savunmalar

 Bir teşebbüsün gerçekleştireceği et üretiminin sadece kullandığı damızlık civciv sayılarına bağlı olmadığı, üreticilerin damızlık civciv yerine etlik civciv ya da yumurta da kullanabildiği, bu sebeple bir önceki yıla ait ana damızlık ve damızlık civciv üretim adetleri ile et üretimi bilgilerinden yola çıkarak içerisinde bulunulan yıla ait üretim miktarları hakkında önemli bilgiler elde edilebileceği yönündeki tespitin doğru olmadığı,

 Teşebbüsün söz konusu bilgileri BESD-BİR’in talebi üzerine, Dernek Tüzüğü’nün 6. maddesi çerçevesinde temsilci üye sayılarını belirlenmesi amacıyla verdiği,

 Dernekte toplanan bu bilgilerin hiçbir zaman teşebbüse açılmadığı ve teşebbüsün böyle bir beklentisinin de olmadığı, dolasıyla teşebbüsün BESD-BİR tarafından talep edilen bu bilgileri sağlarken rekabeti sınırlama amacının kesinlikle olmadığı,

 Otomotiv sektörüne yönelik 15.04.2004 tarihli ve 04-26/287-65 sayılı Kurul kararı gözetildiğinde, BESD-BİR tarafından toplanan, önceki yıla ait olan ve cari yılın üretim miktarına ilişkin çok sınırlı ipucu verebilen bu verilerin rekabet ihlali olarak değerlendirilmemesi gerektiği,

10.01.2016 tarih Belge 35’e ilişkin savunmalar

 Piliç kesim adedi sanılan paylaşılan bilginin üretimi yapılan yem olduğu, durumun bundan ibaret olduğunu söz konusu belgedeki"ekte yem üretimlerini gönderiyorum" ifadesinden anlaşılabileceği, ayrıca belge ekinde yer alan tablodaki 58 adet teşebbüsün tamamının yem üreticisi olduğu,

 Belgede"2015 tavuk eti üretimlerini tahmin eder misin?" ifadesinin yer aldığı, dolayısıyla ayrıntılı bilgilerin paylaşılmadığı, piliç eti üretiminin yem verisinden tahmin edilmeye çalışıldığı, bu sebeplerle bu belgenin CP'ye haftalık ayrıntılı stratejik bilgilerin gittiği iddiasını çürüttüğü,

Belge 18’e ilişkin savunmalar

 Belgede geçen"the technical team estimated the capacity of slaughter birds in a day" ifadesinin belgedeki tüm verilerin belgeyi düzenleyen teşebbüsün tahminleri olduğu izlenimini doğurduğu,

 Belgede PİLYEM'e ait bilgilerin yer almadığı,

12.04.2017 tarihli Belge 102’ye ilişkin savunmalar

 Söz konusu belge incelendiğinde rakip teşebbüsün tamamen tahminlere dayalı olarak bazı hesaplamalar yaptığının anlaşıldığı,

 Söz konusu belgede teşebbüsün üretim miktarı ve kapasitesini rakipleriyle paylaştığına dair en ufak bir işaretin dahi bulunmadığı, aksine stratejik bilgilerin paylaşıldığı iddialarını çürüttüğü, çünkü söz konusu belgenin herhangi bir rekabetçi firmanın yapması gerektiği gibi bazı veriler kullanılarak rakip teşebbüslerin üretim miktarlarının tahmin edilmeye çalışıldığını gösterdiği,

Yurt içi arz miktarının kısıtlandığı iddiasına ilişkin savunmalar

 Söz konusu yazının BESD-BİR başkanının bireysel olarak yaptığı tek taraflı durum değerlendirmesinden ibaret olduğu, teşebbüsün bu yazı karşısında herhangi bir cevap vermediği ve eylemlerinde herhangi bir değişikliğe de gitmediği,

 BESD-BİR başkanının piliç eti üretimi yapan teşebbüslere üretim planlarının gözden geçirilmesi çağrısında bulunduğu ve bunun üzerine teşebbüslerin üretimlerini tamamen durdurma kararı verdiği varsayılsa dahi bunun etkisinin iddia edildiği gibi bir ay içerisinde değil en az üç ay sonra gözlemlenebileceği ve hatta piliç üretimini damızlık civcivlerden üreten teşebbüslerde bu sürenin daha uzun olacağı,

13.06.2016 tarihli Belge 105’e ilişkin savunmalar

 Söz konusu yazının BESD-BİR başkanının bireysel olarak yaptığı tek taraflı durum değerlendirmesinden ibaret olduğu, teşebbüsün bu yazı karşısında herhangi bir cevap vermediği ve eylemlerinde herhangi bir değişikliğe de gitmediği,

 BESD-BİR başkanının piliç eti üretimi yapan teşebbüslere üretim planlarının gözden geçirilmesi çağrısı yapsa dahi bunun etkisinin iddia edildiği gibi bir ay içerisinde değil en az üç ay sonra gözlemlenebileceği ve hatta piliç üretimini damızlık civcivlerden üreten teşebbüslerde bu sürenin daha uzun olacağı,

İktisadi delillere ilişkin savunmalar

 Ocak 2015- Temmuz 2017 dönemine ait aylık kapasite, üretim miktarı ve kapasite kullanım oranlarına ilişkin Grafik-5 ve Grafik-6’da iddia edildiği gibi Haziran ayının ortasında gönderilen yazı sonrasında Temmuz ayında üretimin azaldığı iddiasının mümkün olmadığı, söz konusu sektörün kendine has özellikleri sebebiyle ürünlerin imha edilmediği sürece üretimin iddia edildiği gibi bir ayda azaltılamayacağı,

 Söz konusu grafiklerden, Temmuz 2016'da gözle görülür bir azalmanın yaşandığının çıkarılamayacağı, dolayısıyla söz konusu grafiklerin yanlış yorumlandığı,

 Bu üretim grafiğindeki Haziran 2015 sonrası değişim ile Haziren 2016 sonrasındaki değişim arasında büyük bir benzerliğin hemen dikkat çektiği, daha da önemlisi Soruşturma Raporu’nda iddia edildiği gibi Temmuz 2016'da kayda değer bir artışın bulunmadığı, üretim miktarının Temmuz 2016'da bir miktar azaldıktan sonra takip eden ayda tekrar Haziran 2016 seviyesine çıktığı, hatta Haziran ve Ağustos ayları 2015 ve 2016 yılları için karşılaştırıldığında bu iki ay arasında 2016 yılında herhangi bir üretim azalmasının yaşanmadığı, 2015 yılında üretim miktarında azalma gözlemlendiği,

 Sonuç olarak Grafik-5'in Dernek Başkanı tarafından Haziran 2016'da gönderilen yazı sonrasında üretim miktarının azaltıldığı iddiasını kesinlikle doğrulamadığı, aksine Grafik-5'in söz konusu dönemdeki üretim miktarları değişimlerinin bir önceki yıla göre daha çok yukarı yönde olduğunu gösterdiği,

 Teşebbüsün ihracatı yalnızca yurt içi fiyat düzeyini yükseltmeye imkan sağladığı için tercih ettiği iddiasının doğru olmadığı, zira çeşitli nedenlerden dolayı ihracat fiyatının, yurt içi fiyatlardan daha cazip duruma gelebileceği,

belirtilmiştir.

I.4.4.17. ŞAHİN’in Savunması

(361) ŞAHİN’in savunmalarında özetle,

 Teşebbüsün hiçbir rakip teşebbüsün civciv giriş adedi, piliç kesim adedi, piliç ortalama kesim yaşı, ortalama piliç kesim ağırlığı, yem dönüşüm oranları, civciv ölüm oranları gibi stratejik bilgilerine ne haftalık, ne aylık, ne de yıllık olarak sahip olduğu, esasen teşebbüsün rakiplerine ait bu tür bilgilere sahip olduğuna dair bir tespitin de yer almadığı,

07.09.2015 ve 10.03.2017 tarihli belgelere (Belge34, 48) ilişkin savunmalar

 CP'nin belgelerde yer alan ayrıntılı bilgilerin haftalık olarak ne şekilde elde ettiği veya derlediği ve daha da önemlisi bu belgelerdeki rakamsal bilgilerin gerçekten doğru veriler olup olmadığı konularında teşebbüsün hiçbir fikrinin bulunmadığı,

kendilerinin hiçbir rakip teşebbüsle bilgilerini paylaşmadığı, bu tür haftalık bilgilerin şirket içinde dahi hazırlanmadığı,

 Bu tür bilgi paylaşımlarının yoğun iletişim gerektirdiği fakat soruşturmaya taraf teşebbüslerin CP'ye bu tür verileri aktardığına dair en ufak bir iletişim/delil bulunmadığı, bu sebeple bu verilerin CP'nin kendi tahminleri olduğu düşünüldüğü,

 Geçmiş dönemde bu tür bilgilerin rakiplerle paylaşılmadığı ve rakiplerinden alınmadığı, esasen bunun aksini gösteren bir tespitin bulunmadığı,

07.03.2017 tarihli Belge 47 ile 08.03.2017 tarihli Belge 113’e ilişkin savunmalar

 Bir teşebbüsün gerçekleştireceği et üretiminin sadece kullandığı damızlık civciv sayılarına bağlı olmadığı, üreticilerin damızlık civciv yerine etlik civciv ya da yumurta da kullanabildiği, bu sebeple bir önceki yıla ait ana damızlık ve damızlık civciv üretim adetleri ile et üretimi bilgilerinden yola çıkarak içerisinde bulunulan yıla ait üretim miktarları hakkında önemli bilgiler elde edilebileceği yönündeki tespitin doğru olmadığı,

 Teşebbüsün söz konusu bilgileri BESD-BİR’in talebi üzerine, Dernek Tüzüğü’nün 6. maddesi çerçevesinde temsilci üye sayılarını belirlenmesi amacıyla verdiği,

 Dernekte toplanan bu bilgilerin hiçbir zaman teşebbüse açılmadığı ve teşebbüsün böyle bir beklentisinin de olmadığı, dolasıyla teşebbüsün BESD-BİR tarafından talep edilen bu bilgileri sağlarken rekabeti sınırlama amacının kesinlikle olmadığı,

 Otomotiv sektörüne yönelik 15.04.2004 tarihli ve 04-26/287-65 sayılı Kurul kararı gözetildiğinde, BESD-BİR tarafından toplanan, önceki yıla ait olan ve cari yılın üretim miktarına ilişkin çok sınırlı ipucu verebilen bu verilerin rekabet ihlali olarak değerlendirilmemesi gerektiği,

10.01.2016 tarih ve 54/CD nolu belgeye ilişkin savunmalar

 Dosya kapsamında piliç kesim adedi sanılan, paylaşılan bilginin üretimi yapılan yem olduğu, durumun bundan ibaret olduğunu söz konusu belgedeki "ekte yem üretimlerini gönderiyorum" ifadesinden anlaşılabileceği, ayrıca belge ekinde yer alan tablodaki 58 adet teşebbüsün tamamının yem üreticisi olduğu,

 Belgede"2015 tavuk eti üretimlerini tahmin eder misin?" ifadesinin yer aldığı, dolayısıyla ayrıntılı bilgilerin paylaşılmadığı, piliç eti üretiminin yem verisinden tahmin edilmeye çalışıldığı, bu sebeplerle bu belgenin CP'ye haftalık ayrıntılı stratejik bilgilerin gittiği iddiasını çürüttüğü,

9/4 nolu belgeye ilişkin savunmalar

 Belgede geçen"the technical team estimated the capacity of slaughter birds in a day" ifadesinin belgedeki tüm verilerin belgeyi düzenleyen teşebbüsün tahminleri olduğu izlenimini doğurduğu,

 Teşebbüsün belgede görülen kesim kapasitesi ve güncel kesim miktarı bilgilerinin doğru rakamlar olmadığı, dolasıyla rakip teşebbüsün bu belgeyi kendi tahminlerine göre düzenlediği,

12.04.2017 tarihli Belge 102’ye ilişkin savunmalar

 Söz konusu belge incelendiğinde rakip teşebbüsün tamamen tahminlere dayalı olarak bazı hesaplamalar yaptığının anlaşıldığı,

 Söz konusu belgede teşebbüsün üretim miktarı ve kapasitesini rakipleriyle paylaştığına dair en ufak bir işaretin dahi bulunmadığı, aksine stratejik bilgilerin paylaşıldığı iddialarını çürüttüğü, çünkü söz konusu belgenin herhangi bir rekabetçi firmanın yapması gerektiği gibi bazı veriler kullanılarak rakip teşebbüslerin üretim miktarlarının tahmin edilmeye çalışıldığını gösterdiği,

Yurt içi arz miktarının kısıtlandığı iddiasına ilişkin savunmalar

 Piliç eti pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tamamının üretim bilgilerinin haftalık olarak rakiplerce takip edilebiliyor olmasının piyasadaki arz miktarının azaltılmasına zemin hazırladığı iddiasının ziyadesiyle zorlama ve mesnetsiz olduğu,

 Bu iddiaya ilişkin tek belgenin BESD-BİR başkanının tüm üyelere gönderdiği 13.06.2016 tarihli yazı olduğu, bu belge haricinde yurt içi arz miktarının azaltılmasına ilişkin olarak yapıldığı iddia edilen toplantılara teşebbüsün katılmadığı ve bu toplantıların varlığından dahi haberinin bulunmadığı,

13.06.2016 tarihli Belge 105’e ilişkin savunmalar

 Söz konusu yazının BESD-BİR başkanının bireysel olarak yaptığı tek taraflı durum değerlendirmesinden ibaret olduğu, teşebbüsün bu yazı karşısında herhangi bir cevap vermediği ve eylemlerinde herhangi bir değişikliğe de gitmediği,

 BESD-BİR başkanının piliç eti üretimi yapan teşebbüslere üretim planlarının gözden geçirilmesi çağrısında bulunduğu ve bunun üzerine teşebbüslerin üretimlerini tamamen durdurma kararı verdiği varsayılsa dahi bunun etkisinin İddia edildiği gibi bir ay içerisinde değil en az üç ay sonra gözlemlenebileceği ve hatta piliç üretimini damızlık civcivlerden üreten teşebbüslerde bu sürenin daha uzun olacağı,

İktisadi delillere ilişkin savunmalar

 Ocak 2015-Temmuz 2017 dönemine ait aylık kapasite, üretim miktarı ve kapasite kullanım oranlarına ilişkin Grafik-5 ve Grafik-6da iddia edildiği gibi Haziran ayının ortasında gönderilen yazı sonrasında Temmuz ayında üretimin azaldığı iddiasının mümkün olmadığı, söz konusu sektörün kendine has özellikleri sebebiyle ürünlerin imha edilmediği sürece üretimin iddia edildiği gibi bir ayda azaltılamayacağı,

 Söz konusu grafiklerden, Temmuz 2016'da gözle görülür bir azalmanın yaşandığının çıkarılamayacağı, dolayısıyla söz konusu grafiklerin yanlış yorumlandığı,

 Bu üretim grafiğindeki Haziran 2015 sonrası değişim ile Haziren 2016 sonrasındaki değişim arasında büyük bir benzerliğin hemen dikkat çektiği, daha da önemlisi heyetin iddia ettiği gibi Temmuz 2016'da kayda değer bir artışın bulunmadığı, üretim miktarının Temmuz 2016'da bir miktar azaldıktan sonra takip eden ayda tekrar Haziran 2016 seviyesine çıktığı, hatta Haziran ve Ağustos ayları 2015 ve 2016 yılları için karşılaştırıldığında bu iki ay arasında 2016 yılında herhangi bir üretim azalmasının yaşanmadığı, 2015 yılında üretim miktarında azalma gözlemlendiği,

 Sonuç olarak Grafik-5'in Dernek Başkanı tarafından Haziran 2016'da gönderilen yazı sonrasında üretim miktarının azaltıldığı iddiasını kesinlikle doğrulamadığı, aksine Grafik-5'in söz konusu dönemdeki üretim miktarları değişimlerinin bir önceki yıla göre daha çok yukarı yönde olduğunu gösterdiği,

 Teşebbüsün ihracatı yalnızca yurt içi fiyat düzeyini yükseltmeye imkan sağladığı için tercih ettiği iddiasının doğru olmadığı, zira çeşitli nedenlerden dolağı ihracat fiyatının, yurt içi fiyatlardan daha cazip duruma gelebileceği,

 Teşebbüsün neredeyse hiç ihracatının bulunmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.18. ŞENPİLİÇ’in Savunması

(362) ŞENPİLİÇ’in savunmalarında özetle,

 Dosyaya giriş talebinin uzun süre sonuçsuz bırakılmasının savunma hakkının kısıtlanmasına yol açtığı,

 Belgelerin birbirileriyle çelişkili olduğu ve ispat standardını sağlamadığı,

 İhlalin başlangıç ve bitiş tarihlerinin anlaşılamadığı,

 09.03.2016 tarihli CP iç yazışmasında bahsi geçen diğer piliç eti yöneticilerinin, distribütör ve müşteri konumundaki teşebbüslerin yetkilileri olabileceği; söz konusu yöneticilerin rakip şirketlerin patronları olduğu varsayılsa dahi CP yetkilisinin piyasa üzerinde yönlendirici bir etki yaratmaya çalışarak şirket nezdinde kendi kararlarının uygulanmasını sağlamaya yönelik çaba içinde olduğu,

 15.07.2016 tarihli BESD-BİR toplantısına ilişkin e-postanın çevirisinin geçmiş zamana yönelik yapılması gerekirken gelecek zamana yönelik yapılmasının esaslı bir hata teşkil ettiği, ŞENPİLİÇ’in fiyat listesi değişiklik kararını 14.07.2016 tarihinde yayınladığı, dolayısıyla taslak e-postada geçen ifadenin “geçmiş tarihli bir gelişmenin bildirimi” niteliğinde olduğu,

 15.07.2016 tarihli toplantıya ilişkin taslak e-postada hiçbir teşebbüsün stok problemi bulunmadığına dair ifadenin güvenilir olmadığı, zira taze piliç ürünlerinde ürünün doğası gereği stok yapmanın mümkün olmadığı,

 CP’den elde edilen haftalık civciv girişi ve kesim miktarlarına yönelik excel tablolarının kendi içinde tutarsız olduğu ve rakiplerin tahmini verilerine dayandığı, ŞENPİLİÇ’in gerçek verileri ile söz konusu belgelerde yer alan verilerin uyuşmadığı,

 10.01.2016 tarihli CP iç yazışmasının ekinde yer alan, 57 teşebbüse ait verilerin tahmin içerdiği,

 BANVİT’ten elde edilen ve teşebbüslerin 2017 Mart ayı bakımından günlük kesim miktarları ile kesim kapasitelerinin bulunduğu belgenin tahmini verilere dayandığının belgede belirtildiği, bu tür bilgilerin kamuya açık kaynaklardan kolaylıkla erişilebilecek veriler olduğu,

 18.07.2014 tarihli CP iç yazışmasına konu olan “We are doing export to eliminate the surplus” ifadesindeki “we” zamiri ile kimlerden bahsedildiğinin belli olmaması ve söz konusu davranışın süresinin de ortaya konulamaması sebebiyle, kartel iddiasında kullanılmayacağı; ayrıca konu ile bağlantılı olarak 2014 yılına ilişkin iktisadi verilerin ortaya konulmadığı,

 11.07.2016 tarihli CP iç yazışmasında rafların boş olduğu yönünde yapılan tespitin sektöre mal edilemeyeceği, nitekim yakın tarihli 14.07.2016 tarihli HASTAVUK ile bayisi arasında yapılan yazışmanın sektörde arz fazlasına işaret ettiği, söz konusu yazışmanın CP özelindeki taleple bağlantılı olabileceği,

 CP’nin iç yazışması niteliğindeki notların rakiplere karşı kullanılırken birtakım veriler ile desteklenmesi gerektiği,

 BESD-BİR Başkanı tarafından gönderilen e-postanın kişisel yorumdan ibaret olduğu, söz konusu e-postadan teşebbüslerin yurt içi arzı kısma yolunda politikalar izlediği çıkarımı yapmanın mümkün olmadığı,

 İhlal iddiasına yönelik olarak yalnızca ikincil delillere yer verilmiş olmasının, ihlalin varlığını ortaya koymakta yetersiz olduğu,

 ŞENPİLİÇ’in fiyat ve arza yönelik politikalarını tek taraflı, bağımsız ve rasyonel ticari sebeplere dayandırdığı,

 Dosya kapsamındaki iddiaların ve tespitlerin gerçeği yansıtmadığı, ŞENPİLİÇ’in faaliyetlerinin rekabet hukukuna aykırılık arz etmediği,

 Piyasa oyuncularının zaman zaman birbirine benzeşen uygulamalarının beyaz et sektörünün kendine özgü yapısından kaynaklandığı, değerlendirmelerde pazarın yapısı ve işleyişi ile piliç etinin niteliğine ve arz-talep yapısına ilişkin özelliklerin dikkate alınmadığı,

 BESD-BİR toplantılarında rekabeti kısıtlayıcı etki veya amaca yönelik herhangi bir görüşmenin yapılmadığı, CP iç yazışmalarına yansıyan hususların doğruluğunun BESD-BİR toplantılarına ait kayıtlardan teyit edilmediği, bu bağlamda rakipler arasında olduğu iddia edilen rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki iletişimlerin açık ve tutarlı delillerle ortaya konulması gerektiği, kaldı ki Tablo 15 altında yer verilen BESD-BİR toplantı tarihlerinin bir kısmının gerçeği yansıtmadığı,

 Fiyat listelerinin yürürlüğe girmesinden önce müşterilerle paylaşılmasının müşterilerin doğru fiyatlandırma yapabilmesi ve maliyetlerini gözden geçirerek siparişlerini revize etmeleri adına zorunlu olduğu, bu şekilde bayi, müşteri ve şubelerin fiyat geçişi nedeniyle yaşayacakları belirsizliğin giderildiği, fiyat listelerinin yürürlüğe girmeden önce bayilere gönderilmesinin rekabeti kısıtlayıcı bir amaca hizmet etmediği,

 Bayilere gönderilen fiyat listelerinin geleceğe yönelik değil, cari fiyatlara ilişkin olduğu; fiyat listelerinin gerek cari fiyatları ihtiva etmesi gerekse de nihai fiyatları içermemesi sebebiyle rakipler arası uyumlu eyleme neden olacak bir etkiye sahip olmadığı;

 ŞENPİLİÇ’in fiyat değişikliklerine ilişkin kararlarını tek taraflı ve ticari rasyonel gerekçelere dayalı olarak aldığı, Tablo-18 altında verilen fiyat analizlerinden görüleceği üzere, teşebbüs bazındaki zam oranlarının büyük oranda benzeşmediği, ŞENPİLİÇ’in fiyatlandırma kararlarını arz-talep dengesine göre aldığı, ŞENPİLİÇ’in BESD-BİR bünyesinde geleceğe yönelik fiyatlandırma stratejileri veya stok bilgileri gibi rekabete duyarlı hassas bilgileri rakipleriyle paylaşmadığı,

 Piliç etinin homojen bir ürün olduğu ve rakip teşebbüslerin maliyet yapılarının büyük oranda benzeştiği, piyasanın oligopol bir yapıya sahip olduğu dikkate alındığında, piyasada faaliyet gösteren üreticilerin ortalama fiyatlarının benzer bir seyir izlemesinin olağan bir durum olduğu, fiyatların bayi, zincir mağaza ve şube kanalı özelinde değişmesi sebebiyle yapılacak analizlerin dağıtım kanalları bazında yapılmasının uygun olduğu, fiyatlarda yaşanan dalgalanmaların objektif gerekçelere dayandığı,

 BESD-BİR Dernek Tüzüğü’nün 6. maddesi kapsamında temsilci üye sayısının belirlenmesi amacıyla BESD-BİR ile paylaşılan verilerin önceki yıla ilişkin olduğu ve söz konusu bilgilerin sonraki yılın 9. haftasında yayınlandığı dikkate alındığında geçmiş tarihli veri niteliği taşıdığı ve bu nedenle herhangi bir rekabetçi endişe doğurmadığı, bu verilerin geleceğe yönelik üretim planlamaları hakkında öngörü sağlamasının mümkün olmadığı,

 07.03.2017 tarihli Belge 34’te yer alan ve teşebbüslerin 7., 8, ve 9. haftalardaki performans bilgilerini gösteren verilerin geçmiş tarihli ve kamuya açık kaynaklardan (ortak yetiştiriciler, premiks katkısı satan tedarikçiler, aşı ve ilaç sağlayıcılar vs.) erişilebilecek bilgiler olduğu, EPEF verilerinin yanı sıra belgede yer alan diğer verilerin de etkinlik artırıcı nitelikte olduğu,

 Teşebbüslerin ihracat politikalarındaki farklar gözetilmeksizin yurt içi fiyatlar ile ihracat fiyatları karşılaştırılarak gerçekleştirilen değerlendirmelerin, ŞENPİLİÇ’in gerçekleriyle uyuşmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.19. TAD PİLİÇ’in Savunması

(363) TAD PİLİÇ’in savunmalarında özetle,

 Soruşturma kapsamında yer alan teşebbüsler tüm Türkiye çapında hizmet verirken TAD PİLİÇ’in Gaziantep ve Hatay ilinde faaliyet gösterdiği ve toplamda beyaz et üretiminde sadece %0,3’lük bir pazar payına sahip olduğu, dolayısıyla TAD PİLİÇ’in fiyatlarının Türkiye çapındaki fiyatlara etkisinin olmayacağı, bunun yanı sıra -daha önce dosya kapsamında sunulan verilerden açıkça görüleceği üzere- TAD PİLİÇ’in satışlarının çok büyük bir kısmının iç piyasaya piliç eti üretiminden ziyade dış piyasaya canlı tavuk ihracatından ibaret olduğu,

 TAD PİLİÇ’in, BESD-BİR’e sektördeki gelişmelerden ve yasal düzenlemelerden haberdar olabilmek amacıyla 2014 yılında üye olduğu, bununla birlikte 2017 yılı sonunda üyelikten ayrıldığı, 19.10.2016 tarihli “Kanatlı Eti Sektörü Sorunları ve Çözüm Önerileri” konulu toplantısı dışında BESD-BİR’in herhangi bir toplantısına katılım sağlamadığı ve BESD-BİR toplantılarında alınan herhangi bir kararı uygulamadığı,

 TAD PİLİÇ’te yapılan yerinde incelemede rekabeti engelleyici hususlar içeren herhangi bir belge alınmadığı, dosya kapsamında da bu durumun teyit edildiği, fiyatlandırma kararları bakımından TAD PİLİÇ’in herhangi bir uyumlu eylem içinde bulunmadığı kabul edilmesine rağmen TAD PİLİÇ’in yurt içi arz miktarını uyumlu eylem aracılığıyla kontrol ettiği yönündeki kanaatin, dosya kapsamındaki tespitlerle çeliştiği

belirtilmiştir.

I.4.4.20.YEMSEL’in Savunması

(364) YEMSEL’in savunmalarında özetle,

 Teşebbüsün 02.12.2015 tarihinden beri kayyum yönetiminde olduğu, teşebbüsün bu tarihten beri borca batık halde bulunduğu, ilgili dönemde tam kapasite çalışılmadığı, teşebbüs üretim miktarının toplam arz içerisinde önemsiz bir paya sahip bulunduğu ifade edilerek, YEMSEL’in yurt içi arz miktarını uyumlu eylemlerle kontrol etmesini sağlayacak etkinliğe sahip olmadığı,

 Teşebbüsün üretim miktarının belirlenmesinde öncelikle ekonomik durumun belirleyici olduğu, bunun dışında teşebbüsün rakipleri ile üretim miktarı

konusunda bir uyumlu eylem içerisinde bulunmadığı, 25.11.2009 tarih ve 09-

57/1393-362 sayılı Kurul kararında teşebbüsün 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi

kapsamında bir ihlale taraf olmadığı yönündeki tespitin mevcut soruşturma

bakımından da göz önünde bulundurulması gerektiği, diğer taraftan teşebbüsün

rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama kastıyla hareket ettiğini gösteren ve

ihlali ortaya koyabilecek kesinlikte bir delilin bulunmadığı

belirtilmiştir.

I.4.4.21. Teşebbüslerin Savunmaları Çerçevesinde Genel Değerlendirme

I.4.4.21.1. Yurt içi Fiyat Düzeyinin Kontrol Edildiği İddiasına Yönelik Savunmalar Hakkında Değerlendirme

(365) Soruşturma kapsamındaki teşebbüslere ait bütün piliç ortalama fiyat grafikleri incelendiğinde ŞAHİN, TADPİLİÇ ve –verileri edinilemediği için karşılaştırması yapılamayan- BAKPİLİÇ haricindeki tüm teşebbüslerin ortalama fiyatlarının uyum içinde olduğu görülmektedir. Bu teşebbüslerden ŞAHİN ve TADPİLİÇ’te rakip fiyat listelerine dair herhangi bir belge tespit edilmemiştir. BAKPİLİÇ’te bulunan bir adet belgede yer alan rakiplere ait fiyatların ise gelecekte uygulanacak fiyatlar olup olmadığı anlaşılamamıştır.

(366) Diğer taraftan, yukarıda sözü edilen üç teşebbüs haricindeki 16 teşebbüsün fiyatlarının büyük ölçüde uyumlu hareket ettiği tespit edilmiş olsa da, bunlardan ASTAVUK, BUPİLİÇ, PİLYEM, GARİP ve YEMSEL’de bulunan rakip fiyat listeleri ile fiyat analizlerini içeren belgelerden bazılarının geçmiş tarihli rakip fiyat listelerine ilişkin olduğu anlaşılmış, diğer liste ve analizlerin ise rakiplerin gelecekteki fiyatlama davranışlarını içerip içermediği tespit edilememiştir.

(367) ŞAHİN, TADPİLİÇ ve BAKPİLİÇ ile birlikte yukarıda adı geçen beş teşebbüsün, fiyatların konu edildiği herhangi bir rakipler arası toplantıya katıldığı da tespit edilmediğinden sözü edilen sekiz teşebbüs hakkında yurt içi fiyat düzeyinin kontrol edildiği iddiası ileri sürülmemiştir.

(368) Yurt içi fiyat düzeyinin kontrol edildiği iddiasına konu olan diğer teşebbüslerden EGE- TAV’da yapılan yerinde incelemede ABALIOĞLU, BUPİLİÇ, GEDİK, KESKİNOĞLU ve ŞENPİLİÇ’e ait fiyat listeleri elde edilmiştir. Söz konusu belgeler incelendiğinde, EGE- TAV tarafından yapılan savunmada ifade edildiği gibi, GEDİK’e ait fiyat listelerinin geçmiş veya güncel tarihli olduğu, ABALIOĞLU tarafından iletilen fiyat bilgilerinin ise yalnızca bütün pilice ait olduğu, ayrıca bu iki teşebbüs tarafından EGE-TAV’a gönderilen fiyat bilgilerinin aralarındaki civciv alış-verişi kapsamında paylaşıldığı anlaşılmıştır. BUPİLİÇ ve KESKİNOĞLU listelerinin güncel listeler olduğu tespit edilmiş, ŞENPİLİÇ’in fiyat listesinin gelecek fiyatlama davranışlarına dair olup olmadığı anlaşılamamıştır. Ayrıca EGE-TAV’ın piliç fiyatlarının görüşüldüğü herhangi bir toplantıya katıldığı da tespit edilmemiştir. Her ne kadar 09.03.2016 tarihli belgeden sonra soruşturma kapsamındaki tüm teşebbüsler gibi EGE-TAV’ın da fiyat artışına gittiği tespit edilmiş olsa da 15.07.2016 ve 12.10.2016 tarihli belgelerden sonra sektör genelinde gözlenen fiyat listesi zamlarının EGE-TAV bakımından geçerli olmadığı görülmüştür. EGE-TAV’ın anılan iki tarihte yaptığı liste fiyat değişiklikleri, sektör genelinde gerçekleşen liste değişiklikleri ile uyumlu olmasa da, EGE-TAV ortalama fiyatlarının söz konusu değişim dönemlerinde de soruşturma kapsamındaki diğer teşebbüslerle büyük ölçüde uyumlu olduğu görülmüştür. Ancak ortalama fiyat hareketlerindeki uyumun EGE-TAV ile diğer teşebbüsler arasındaki doğrudan veya dolaylı bir iletişim veya bilgi değişiminden kaynaklandığını gösterir nitelikte bir tespit bulunmadığından, yukarıda yer verilen değerlendirmeler de dikkate alındığında, yurt içi fiyatların kontrolüne EGE-TAV’ın dahil olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

(369) Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden GEDİK’te diğer piliç eti üreticilerine ait herhangi bir fiyat listesi tespit edilmemiştir. Anılan teşebbüsün ortalama fiyat hareketlerinin soruşturma kapsamındaki diğer teşebbüslerle büyük ölçüde uyumlu olduğu görülmüştür. 09.03.2016, 15.07.2016 ve 12.10.2016 tarihli belgelerden sonra sektör genelinde görülen liste fiyatı artışlarının GEDİK tarafından da gerçekleştirildiği, hatta 09.03.2016 ve 15.07.2016 tarihli belgelerde sözü edilen zam oranları ile zamlı fiyata geçiş tarihlerinin GEDİK’in zam oranları ile geçiş tarihlerine uyduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, GEDİK’in fiyat hareketlerinin diğer teşebbüslerle arasındaki doğrudan veya dolaylı bir iletişimden veyahut bilgi değişiminden kaynaklandığını gösterir nitelikte bir tespitte bulunulamamıştır. Ayrıca GEDİK’in, savunmasında da ifade edildiği gibi, piliç fiyatlarının görüşüldüğü herhangi bir toplantıya katıldığı yönünde bir tespit bulunmamaktadır. Bu çerçevede, yurt içi fiyatların kontrolüne GEDİK’in dahil olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

(370) Yurt içi fiyat düzeyinin kontrol edildiği iddiasına konu olan teşebbüslerden KESKİNOĞLU’nda yapılan yerinde incelemede diğer piliç eti üreticilerine ait fiyat listeleri bulunsa da bunların geçmiş tarihli olduğu tespit edilmiştir. KESKİNOĞLU’nun ortalama fiyat hareketlerinin soruşturma kapsamındaki diğer teşebbüslerle büyük ölçüde uyumlu olduğu görülmüştür. Ancak KESKİNOĞLU’nun ortalama fiyat hareketleri ile diğer teşebbüslerin fiyat hareketleri arasındaki uyumun doğrudan veya dolaylı bir iletişimden veyahut bilgi değişiminden kaynaklandığını gösterir nitelikte bir tespitte bulunulamamıştır. KESKİNOĞLU’nun piliç fiyatlarının görüşüldüğü herhangi bir toplantıya katıldığı yönünde bir tespit de bulunmamaktadır. 09.03.2016 tarihli belgeden sonra soruşturma kapsamındaki tüm teşebbüsler gibi KESKİNOĞLU’nun da fiyat artışına gittiği tespit edilmiş, ancak 15.07.2016 ve 12.10.2016 tarihli belgelerden sonra sektör genelinde gözlenen fiyat listesi zamlarının KESKİNOĞLU bakımından geçerli olmadığı, hatta teşebbüsün sözü edilen iki tarihten sonraki ilk fiyat listelerinde indirime gittiği görülmüştür. Ayrıca birçok belgede, KESKİNOĞLU’nun içinde bulunduğu ekonomik durumun bir yansıması olarak rakipleri ile rekabet edemediği anlaşılmıştır. Teşebbüsün bu çerçevede yapmış olduğu savunmaların yerinde olduğu değerlendirilerek, yurt içi fiyatların kontrolüne KESKİNOĞLU’nun dahil olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

(371) Yurt içi fiyat düzeyinin kontrol edildiği iddiasına konu olan teşebbüslerden HASTAVUK’ ta yapılan yerinde inceleme kapsamında birçok rakip fiyat listesi elde edilmiştir. Ayrıca ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ABALIOĞLU’nun geleceğe yönelik fiyat listelerinin analiz edilerek HASTAVUK fiyat listelerinin oluşturulduğu anlaşılmıştır. Anılan teşebbüsün ortalama fiyat hareketlerinin soruşturma kapsamındaki diğer teşebbüslerle büyük ölçüde uyuştuğu görülmüş ancak bu uyumun HASTAVUK ile diğer teşebbüsler arasındaki doğrudan veya dolaylı bir iletişimden kaynaklandığını gösterir nitelikte bir tespitte bulunulamamıştır. HASTAVUK’un, savunmalarında da ifade edildiği gibi, piliç fiyatlarının görüşüldüğü herhangi bir toplantıya katıldığı yönünde bir tespit bulunmamaktadır. Ayrıca, teşebbüs tarafından yapılan savunmada, HASTAVUK’un halen BESD-BİR üyesi olmadığı ileri sürülmektedir. Birçok belgeden HASTAVUK’un diğer teşebbüslere göre fiyatlarının çok yüksek olması sebebiyle fiyat rekabetinde bulunma konusunda zorluklar yaşadığı görülmüş, bu nedenlerle yurt içi fiyatların kontrolüne HASTAVUK’un dahil olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

(372) Yurt içi fiyat düzeyinin kontrol edildiği iddiasına konu olan teşebbüslerden AKPİLİÇ’ in BESD-BİR bünyesinde yapılan 15.07.2016 tarihli toplantı dışında herhangi bir toplantıya katılım sağlamadığı ve bu toplantıda da sözlü savunmada ifade edildiği üzere sadece Sağlıklı Tavuk Bilgi Platformundan ayrıldığını belirttiği, ardından toplantıyı terk ettiği, dolayısıyla, söz konusu teşebbüsün yurt içi fiyatların kontrolüne dahil olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

(373) Diğer taraftan yurt içi fiyatların kontrol edildiği yönündeki kanaat ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ ve ŞENPİLİÇ bakımından geçerliliğini korumaktadır. Zira bütün piliç fiyatlarının anılan teşebbüsler arasındaki görüşmelere konu olduğunu gösteren tespitler bulunmaktadır. Öncelikle adı geçen altı teşebbüsün de bütün piliç fiyatlarının görüşme konusu olduğu anlaşılan 15.07.2016 tarihli toplantıya katıldıkları tespit edilmiştir. Ayrıca 12.10.2016 tarihli belgeden de bütün piliç fiyatlarında yapılacak artışın ABALIOĞLU ile ERPİLİÇ arasındaki bir görüşmeye konu olduğu anlaşılmaktadır. Bu iki belge bütün piliç fiyatlarının rakipler arasında konuşulduğunu gösteren iletişim delilleri olarak değerlendirilmektedir. Zira her iki tarihten sonra da ilgili belgelerde ifade edilen fiyat hareketlerinin piyasada gözlemlendiği tespit edilmiştir. Ayrıca CP’den elde edilen 09.03.2016 tarihli belge -hangi teşebbüsler arasında fiyat konusunun görüşüldüğü hakkında bilgi vermese de- fiyat artışlarının rakipler arasında konuşulduğunu göstermektedir. Nitekim bu belgede sözü edilen zam oranı ile fiyat geçiş tarihlerinin piyasada gerçekleşen fiyat hareketleri ile örtüştüğü tespitlerle ortaya koyulmuştur. Yerinde incelemede elde edilen belgelerden, CP yöneticilerinin genellikle BESD-BİR yönetim kurulu toplantılarına katılan teşebbüs temsilcileri ile görüştüğü anlaşılmıştır. Dolayısıyla 09.03.2016 tarihli belgede geçen rakip teşebbüs yöneticilerinin de BESD- BİR yönetim kurulu toplantılarına katılan yöneticiler olduğu değerlendirilmektedir.

(374) Adı geçen altı teşebbüsün 2016 yılı için pazar payları toplamının yaklaşık %61 olduğu, bu nedenle de yurt içi fiyat düzeyini kontrol edebilecek güçte oldukları anlaşılmaktadır.

(375) Teşebbüslerce yapılan savunmalarda 15.07.2016 tarihli BESD-BİR toplantısından sonra yapılan fiyat artışlarının diğer teşebbüslerle aynı olmadığı, liste fiyatlarının farklı olduğu, liste fiyatları üzerinden rakip teşebbüslerin uyguladıkları fiyatların bilinemeyeceği ileri sürülmüştür. Ancak belgelerden rakiplerin iskonto bilgilerine teşebbüslerin sahip olduğu, rakip fiyat listesi üzerinden analizlerini gerçekleştirirken rakiplerin ıskonto oranlarını ayrıntılı bir şekilde hesaba dahil ettikleri ve böylece rakiplerinin uygulayacağı net fiyata dair hesaplama yapabildikleri tespit edilmiştir. Ayrıca 09.03.2016 ve 15.07.2016 tarihli belgelerde geçen ortalama fiyat bilgilerinin piyasada gerçekleşen fiyat ortalamalarını büyük ölçüde yansıttığı görülmüştür. Örneğin 09.03.2016 tarihli belgede bütün piliç fiyat düzeyinin yaklaşık olarak 4,5 TL/kg olacağı belirtilirken yukarıda sözü edilen altı teşebbüsün listelerindeki bütün piliç fiyatları 5,40 - 6,44 TL/kg aralığında ilan edilmiştir. Ancak söz konusu teşebbüslerin fiyat ortalamalarının Mart 2016’da 4,36 ila 4,69 TL/kg aralığında gerçekleştiği dolayısıyla belgede ifade edilen fiyat ortalaması ile piyasada gerçekleşenlerin uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

(376) Ayrıca 15.07.2016 tarihli belgede geçen ortalama fiyat beklentisi 4,7 - 4,8 TL/kg iken sözü edilen altı teşebbüsün bütün piliç fiyat ortalamaları Temmuz 2016’da 4,66 TL/kg ila 4,99 TL/kg aralığında gerçekleşmiştir. Her ne kadar anılan tarihlerde BANVİT tarafından zam yapılmamış olsa da ortalama fiyatının 4,89 TL/kg olarak gerçekleştiği görülmüştür. Söz konusu teşebbüslerin anılan tarihlerdeki listelerinde bütün piliç 4,90 - 6,95 TL/kg aralığında fiyatlanırken belgede sözü edilen ortalama fiyatların gerçekleşen fiyat ortalamalarını büyük ölçüde yansıttığı anlaşılmıştır.

(377) Bu bilgiler çerçevesinde, teşebbüslerce ileri sürüldüğü gibi fiyat listelerine yapılan zam oranlarının birbirine benzer olmasından ziyade, ortalama fiyat grafikleri dikkate alındığında zam oranından bağımsız olarak adı geçen teşebbüslerin fiyat seyrinin aynı olduğu görülmektedir.

(378) Teşebbüslerce yapılan savunmalarda, fiyat hareketlerindeki uyumun piliç eti piyasasının yapısından, ürünlerin homojen niteliğinden ve bu nedenle de maliyet yapılarının benzerliğinden kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Ürünlerin büyük ölçüde homojen olduğu ve maliyet yapılarının birbirine benzediği böyle bir durumda rakiplerin fiyatlama davranışları en önemli rekabet unsuru haline gelmektedir. Üretim planlamasının sıkı,

maliyet yapısının benzer olduğu bir sektörde teşebbüslerin rakip fiyatlama davranışlarına göre hareket etmesi doğal karşılanabilse de bu takibin fiyatlar piyasada uygulanmaya başladıktan sonra gerçekleşmesi beklenmelidir. Ancak birçok belgeden rakip fiyat listelerinin henüz uygulanmadan edinildiği ve daha da önemlisi rakip fiyat listelerinin teşebbüslerin kendi listelerini oluşturmada önemli bir girdi olduğu görülmüştür. Rakip fiyat listelerinin teşebbüslerin kendi fiyat listelerine girdi olarak kullanıldığı görülen belgelerin hiçbirinde teşebbüslerin kendi talep yapılarını da dikkate aldıklarını gösteren herhangi bir ifade veya analize rastlanmamaktadır.

(379) Gelecek tarihli rakip fiyat listelerinin bayiler tarafından pazarlık amacı ile gönderildiği yönündeki savunmaları destekleyecek nitelikte herhangi bir belge teşebbüslerce sunulamamıştır. HASTAVUK ve KESKİNOĞLU açısından bireysel olarak lehe yorumlanabilecek bazı belgelerin sektörün tamamında fiyat rekabeti varmış gibi savunmaya konu edilmesinin isabetli olmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca bayilerin pazarlık etme amacıyla fiyat listelerini gönderdiği yönündeki savunmaya delil teşkil ettiği iddiası ile bazı teşebbüsler tarafından savunma kapsamında sunulan e-posta iletileri ise ilgili belgelerin soruşturma açıldıktan sonraki döneme ilişkin olması nedeniyle dikkate alınmamıştır. Dolayısıyla teşebbüslerce yapılan savunmaların, ihlal kanaatini değiştirecek nitelikte olmadığı değerlendirilmektedir.

I.4.4.21.2. Yurt içi Arz Düzeyinin Kontrol Edildiği İddiasına Yönelik Savunmalar Hakkında Değerle ndirme

(380) Üretim planlamalarına dair bilgi değişimine kanıt olarak değerlendirilen belgelerden CP’de bulunan 07.09.2015 tarihli (Belge 34) (haftalık civciv giriş sayıları ve piliç kesim adetlerini gösteren) belge ile 10.03.2017 tarihli (Belge 48) (haftalık civciv giriş sayıları ve piliç kesim adetlerini gösteren) belgenin, ayrıca BANVİT’te bulunan Mart 2017’ye ait üretim verilerinin yer aldığı Belge 18’in piyasada gerçekleşen durumu yansıtmadığı, belgelerdeki verilerin anılan teşebbüsler tarafından yapılan tahminlere dayandığı, dolayısıyla rakipler arası bilgi değişimini gösterir nitelikte bulunmadıkları ileri sürülmüştür. Diğer yandan, teşebbüslerce CP’den elde edilen 10.01.2016 tarihli belgenin (Belge 35) (57 teşebbüse ilişkin 2014 ve 2015 yılı üretim bilgilerini gösteren) yem üretim miktarlarının tahminine ilişkin olduğu ve tabloda yer alan teşebbüslerin tamamının yem üreticisi olduğu belirtilmiştir.

(381) Teşebbüslerce yapılan savunmalar ve sunulan veriler dikkate alındığında, haftalık civciv giriş sayıları ve piliç kesim adetleri ile Mart 2017 üretim bilgilerini gösteren belgelerdeki verilerin birkaç teşebbüs için yaklaşık sonuçlar verdiği görülse de birçok teşebbüsün verisinin belgelerdeki verilerden önemli derecede sapma gösterdiği anlaşılmıştır. Ayrıca, söz konusu belgelerin benzerlerinin başka teşebbüslerde tespit edilememiş olması ve bunlara ilişkin olarak rakipler arası bilgi değişimini gösteren herhangi bir delil elde edilememiş olması da dikkate alındığında sözü edilen belgelerdeki verilerin adı geçen teşebbüslerin tahminlerine dayandığı yönündeki savunmalar güçlenmektedir. Bu çerçevede, sözü edilen belgelerin üretim planlarına dair bilgi değişimini gösteren temel belgeler olarak değerlendirilmesinin yerinde olmayacağı kanaati oluşmuştur. Diğer yandan, 57 teşebbüse ilişkin 2014 ve 2015 yılı üretim bilgilerini gösteren belgenin de piliç eti üretimine ilişkin olmadığı yönündeki savunma kabul edilmektedir.

(382) Piliç eti sektöründe yurt içi üretim düzeyinin rakipler arasındaki görüşmelere konu edilmesinin kaçınılması gereken bir davranış olduğu değerlendirilmektedir. Diğer yandan Grafik-5 ve Grafik-6’da verilen kapasite kullanım oranlarında yaşanan düşüşlerin sektördeki genel mevsimsellik etkisinden kaynaklandığı, yurt içi arz düzeyinin ve ihracat konularının görüşüldüğü BESD-BİR toplantılarının gerçekleştiği tarihlerde - Grafik-11’de görüldüğü üzere- ihracat miktarlarında ciddi bir değişim bulunmadığı, bu

nedenlerle arzın Türkiye genelinde kısıtlanlandığı yönünde kesin bir kanaat oluşturmak için yeterli delile ulaşılamadığı değerlendirilmektedir.

I.4.4.21.3. Ege Bölgesi Entegreler Bünyesinde Arzın Kontrol Edildiği İddiasına Yönelik Savunmalar Hakkında Değerlendirme

(383) Bu bölümde üretim verilerinin Ege Bölgesi’nde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında paylaşılması yoluyla arzın kontrölüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkin yapılan savunmalar hakkında değerlendirmelere yer verilecektir.

(384) Yurt içi arz seviyesinin kontrolüne yönelik olarak değerlendirilen belgelerden Ege Bölgesi Entegreler Toplantılarına ilişkin olarak teşebbüslerce yapılan savunmalarda, bu toplantıların biyogüvenlik konularının görüşülmesi için gerçekleştirildiği, bu toplantılar kapsamında paylaşılan verilerin verimlilik ve biyogüvenlik ile alakalı olduğu, bu konudaki belgelerde geçen “ortak bölgelerde civciv girişlerinin birbirlerine yaklaştırılması” şeklindeki ifadenin tamamen salgın hastalıklarla mücadele amacıyla alınması gereken önlemler kapsamında kullanıldığı ileri sürülmektedir.

(385) Yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin birçoğunda “civciv girişi” ifadesinin kümeslerde yetiştirilmeye başlayan civciv sayısını ifade etmek için kullanıldığı görülmekle beraber “ortak bölgelerde civciv girişlerinin birbirlerine yaklaştırılması” şeklindeki ifadenin teşebbüslerce açıklandığı gibi “biyogüvenlik amacıyla civciv giriş tarihlerinin birbirine yaklaştırılması” şeklinde anlaşılması da mümkündür. Dolayısıyla teşebbüslerin bu çerçevede yaptığı savunmaların kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

(386) Diğer taraftan, söz konusu toplantılara katılan teşebbüslerin rakipleri ile üretim verimliliği ve biyogüvenlik ile alakalı verileri paylaştığı görülmekle birlikte civciv giriş sayılarını ve piliç kesim miktarlarını da paylaştığı belgelerden açıkça anlaşılmaktadır. Yalnızca verimliliğe dair verilerin paylaşılmış olması herhangi bir rekabetçi endişe ortaya çıkaracak nitelikte değilken bu verilere civciv giriş sayılarının ve piliç kesim sayılarının da eklenmesi verileri paylaşan teşebbüslerin rakiplerinin üretim planlamalarını ayrıntıları ile hesaplayabilmesine imkan vermektedir.

(387) Bu verilerin teşebbüslerin üretim müdürleri ve teknik personelleri arasında paylaşılıp satış ve pazarlama bölümlerine iletilmediği, bu nedenle rekabete aykırı olmadığı yönündeki savunmaların ise kabul edilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları kapsamında ABALIOĞLU, BANVİT, CP, EGE-TAV, GEDİK ve KESKİNOĞLU bakımından oluşan ihlal kanaati geçerliliğini korumaktadır.

I.4.4.21.4. Diğer Hususlar

(388) Teşebbüs savunmalarında Önaraştırma ve Soruşturma sürecinde sürelere uyulmadığı yönünde iddialar bulunmaktadır. Mevcut soruşturmaya esas teşkil eden önaraştırmanın yapılmasına 15.05.2017 tarih ve 17 - 16/241 - M sayı ile karar ve rilmiştir. Söz konusu önaraştırma için raportörler, Başkanlık Makamının 09.06.2017 tarih ve 7203 sayılı Olur’ları ile 12.06.2017’den itibaren görevlendirilmiş olup, hazırlanan 1 1.07.2017 tarih li ve 201 7 - 3 - 31 /ÖA sayılı Önaraştırma Raporu ve ekleri Kurulun 1 9.07.2017 tarih li ve 17 - 23 sayılı toplantısında görüşülmüştür. Bu itibarla önaraştırmanın 4054 sayılı Kanun'un 40. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre içerisinde tamamlandığı görüldüğünden, belirtilen iddianın yerinde olmadığı anlaşılmaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi “Önaraştırma raporunun Kurula teslimini takip eden 10 gün içinde, Kurul elde edilmiş olan bilgileri değerlendirerek karar vermek üzere toplanır ve soruşturma açılmasına veya açılmamasına karar verir” hükmünü amir olmakla birlik te,

geçmiş Danıştay kararları uyarınca 4054 sayılı Kanun’un Kurul için düzenlediği incelemeye ve önaraştırma sürecini sonuçlandırmaya yönelik sürelerin düzenleyici süreler olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim konuya ilişkin olarak Danıştay 13. Dairesi’nin 04.11.2003 tarih, 2001/1632 E., 2003/4243 K. sayılı kararı ile Danıştay 10. Dairesi’nin 04.11.2003 tarih, 2001/1629 E., 2003/4241 K. sayılı kararında “… soruşturulan olayın niteliği ve önemi gözönüne alındığında soruşturma sürecine hız kazandırmak, Kurulun işleri süratli karara bağlamasını sağlamak amacıyla getirilen ve iç uygulamaya yönelik bu 10 günlük sürenin aşılması dava konusu Kurul kararını sakatlayan ve bu haliyle sonuca etki eden bir husus olarak görülmemiştir …” ifadelerine yer verilmiştir. Söz konusu soruşturmaya ilişkin Soruşturma Bildirimi, Kurumun 21.07.2017 tarih ve 9362 sayılı yazısı ile taraflara tebliğ edilmiş ve taraflardan 30 gün içinde birinci yazılı savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinde yer alan “Kurul, başlattığı soruşturmaları, soruşturmaya başlanması kararının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili taraflara bildirir ve tarafların ilk yazılı savunmalarını 30 gün içinde göndermelerini ister” hükmü uyarınca soruşturma bildirimin de belirtilen zaman aralığında yapıldığı görülmektedir.

(389) Savunmalarda BESD-BİR’in teşebbüs birliği olmadığı yönünde bir iddia bulunmaktadır. BESD-BİR’in internet sayfasında yer alan “Üyeler” başlıklı bölümde, hakkında soruşturma açılan teşebbüslerin BESD-BİR üyesi olduğu görülmekte olup; üyeleri “teşebbüs” konumunda bulunan BESD-BİR’in “teşebbüs birliği” olarak nitelendirilmesi önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Nitekim Kurulun daha önce piliç eti sektöründe yürüttüğü soruşturma sonunda alınan 2009 Beyaz Et Kararı’nda da “4054 sayılı Kanun’un ‘Tanımlar’ başlıklı 3. maddesinde teşebbüs birliği, teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlik olarak tanımlanmıştır. Tanımda yer verilen ‘birlik’ kavramı 4054 sayılı Kanun’un amaçlarıyla da uyumlu olarak özellikle seçilmiş ve belli tipteki birliklerle sınırlandırılmadan genel anlamda kullanılmıştır. Bu kapsamda Besd-Bir’in, yukarıda belirtilen amaçlara ulaşmak amacıyla beyaz et üretimi ve damızlıkçılık alanlarında iktisadi faaliyette bulunan 29 teşebbüsün biraraya gelerek oluşturdukları kar amacı gütmeyen, tüzel kişiliği haiz bir ‘teşebbüs birliği’ olarak değerlendirilmesi gerektiği konusunda tereddüt bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.

(390) Savunmalarda teşebbüslerce CP yöneticisi tarafından kendi üstlerine raporlanan bilgilerin gerçeği yansıtmadığı ileri sürülse de söz konusu iletilerin içeriğinde yer alan bilgilerin piyasa verileri ile uyuştuğu tespit edilmiştir. İlgili belgelerdeki fiyat artışlarına dair notların piyasa verileri ile uyumlu olduğu, BESD-BİR toplantı içeriklerini yansıttığı kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin CP yöneticisi tarafından yazılan notları itibarsızlaştırmaya yönelik savunmalarının isabetli olmadığı değerlendirilmektedir.

(391) Yurt içi fiyat düzeyinin kontrol edildiği ve bu yolla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği yönündeki kanaatin oluşmasına neden olan görüşmelerin önemli bir bölümünün BESD-BİR yönetim kurulu toplantılarında gerçekleşmiş olması, bu toplantılara BESD-BİR yöneticilerinin de katılım sağlamış olmaları dikkate alındığında dosya kapsamında BESD-BİR’e atfedilen yurt içi fiyat düzeyinin kontrol edilmesinde kolaylaştırıcı rol oynadığı yönündeki kanaat geçerliliğini korumaktadır.

(392) Diğer taraftan, TADPİLİÇ’in birinci yazılı savunmasında, satışlarının ağırlıklı olarak yurt dışına olduğu bilgisi verilmiş, ancak anılan teşebbüs tarafından sunulan satış verilerinin tamamının yurt içi satışlara ilişkin olduğu görülmüştür. Birinci yazılı savunmalardan sonra çeliştiği tespit edilen bu bilgilerin düzeltilmesi için teşebbüs yetkilileri ile görüşülmüş, ancak satış verileri üzerinde ilgili teşebbüs tarafından bir düzeltme yapılmamıştır. Bu çerçevede, ilgili verileri düzeltmemiş olmasına rağmen ikinci yazılı

savunmasını önceki savunması ile paralel oluşturan teşebbüse, soruşturma kapsamında yanlış ve yanıltıcı bilgi vermesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi gerekmektedir.

(393) Savunmalarda zamanaşımı nedeniyle idari para cezasının belirlenmesinde tekerrürün ağırlaşıtırıcı unsur olarak kullanılamayacağı iddia edilmektedir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 20. maddesine göre “Soruşturma zamanaşımının dolması halinde kabahatten dolayı kişi hakkında idarî para cezasına karar verilemez. Soruşturma zamanaşımı süresi; a) Yüzbin Türk Lirası veya daha fazla idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde beş,(…) yıldır.(…) (3) Nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde zamanaşımı süresi sekiz yıldır.”

(394) 04.01.2016 tarih ve 16-02/44-14 sayılı Ege Çimento kararında, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda yer alan sekiz yıllık zamanaşımı süresinin Ceza Yönetmeliği’ndeki tekerrür kuralları uygulanırken de esas alınabileceği, böylece teşebbüslerin tekerrür nedeniyle sınırsız bir süre cezanın ağırlaştırılması tehdidi altında olmalarının önüne geçilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede, ilgili kararda ihlale konu eylemin başladığı tarihten sekiz yıl geriye gidilerek, bu süre içerisindeki, ihlal tespiti yapılmış olan Kurul kararları tekerrüre esas alınmış, daha öncekiler ise dikkate alınmamıştır. 09.06.2016 tarihli, 16- 20/326-146 sayılı kararda da aynı yaklaşım çerçevesinde değerlendirme yapılmıştır.

(395) 25.11.2009 tarihli, 09 - 57/1393 - 362 sayılı piliç eti kararında ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİ, CP, ERPİLİÇ, KESKİNOĞLU, Pak Tavuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. - Şeker Piliç ve Yem San. ve Tic. A.Ş. ve ŞENPİLİÇ’e 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali nedeniyle idari para cezası verildiğinden, ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİ, CP, ERPİLİÇ, KESKİNOĞLU ve ŞENPİLİÇ’e tekerrür hükmünün uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.

I.4.5. İdari Para Cezasının Tespitine İlişkin Değerlendirme

(396) Dosya kapsamında hakkında soruşturma yürütülen bazı teşebbüslere, fiyat düzeyini birlikte belirlemek ve/veya “Ege Bölgesi Entegreler Toplantıları” çerçevesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmeleri nedeniyle idari para cezası verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

(397) Bu kapsamda;

 BESD - BİR’in 09.03.2016 - 21.07.2017 tarihleri arasında yurt içi fiyatlandırma

kararlarının uyumlaştırılmasına yol açan eylemlere zemin hazırladığı, bu yolla

ilgili pazardaki rekabete aykırı davra nışlar bakımından kolaylaştırıcı rol oynadığı,

 ABALIOĞLU’nun 09.03.2016 - 23.05.2017 tarihleri arasında fiyat düzeyini birlikte

belirle mek ve Ege Bölgesinde arz ın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında

bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ih lal ettiği, 2009 Beyaz Et

Kararı’ nda da rekabete aykırı anlaşmanın tarafı olduğunun tespit edildiği,

 BANVİT’in 09.03.2016 - 23.05.2017 tarihleri arasında fiyat düzeyini birlikte

belirlemek ve Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında

bulu nmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, 2009 Beyaz Et

Kararı’ nda da rekabete aykırı anlaşmanın tarafı olduğunun tespit edildiği,

 BEYPİLİÇ’in 09.03.2016 – 21.07.2017 tarihleri arasında fiyat düzeyini birlikte

belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ve 2009 Beyaz

Et Kararı’ nda da rekabete aykırı anlaşmanın tarafı olduğunun tespit edildiği,

 CP’nin 09.03.2016 – 21.07.2017 tarihleri arasında fiyat düzeyini birlikte belirlemek ve Ege Bölgesinde arzın kontrolüne y önelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4 054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, 2009 Beyaz Et Kararı’ nda da rekabete aykırı anlaşmanın tarafı olduğunun tespit edildiği,

 EGE - TAV’ın 29.03.2016 – 23.05.2017 tarihleri arasında Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği,

 ERPİLİÇ’in 09.03.2016 – 21.07.2017 tarihleri arasında fiyat düzeyini birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, 200 9 Beyaz Et Kararı’ nda da rekabete aykırı anlaşmanın tarafı olduğunun tespit edildiği,

 GEDİK’in 29.03.2016 – 23.05.2017 tarihleri arasında Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği,

 KESKİNOĞLU’nun 29.03.2016 – 23.05.2017 tarihleri arasında Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği,

 ŞENPİLİÇ’in 09.03.2016 – 21.07.2017 tarihleri arasında fiyat düz eyini birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, 2009 Beyaz Et Kararı’ nda da rekabete aykırı anlaşmanın tarafı olduğunun tespit edildiği,

 AKPİLİÇ, ASTAVUK, BAKPİLİÇ, BUPİLİÇ, GARİP, HASTAVUK, PİLYEM, ŞAHİN, TAD PİLİÇ ve Y EMSEL’in fiyat düzeyini birlikte belirlemek ve ya Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak eylemlerine katılmadığı ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediği,

sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra;

 BAKPİLİÇ’in soruşturma kapsamında talep edilen bilgileri temin etmemesi nedeniyle anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi,

 TAD PİLİÇ’in soruşturma kapsamında yanlış ve yanıltıcı bilgi vermesi nedeniy le anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi

gerekmektedir.

(398) Bu çerçevede ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, EGE - TAV, ERPİLİÇ, GED İ K,

KESKiNOĞLU ve ŞENPİLİÇ’e, fiyat düzeyini birlikt e belirlemek ve/veya Ege Bölgesinde

arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.

maddesini ihlal etmeleri nedeniyle, BESD - BİR’e de, rekabeti kısıtlayıcı davranışları

kolaylaştırıcı eylemleri ile 4054 sayılı Kanun’u n 4. maddesini ihlal etmesi nedeniyle aynı

K anun’ un 16. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması gerekmektedir.

(399) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci

maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile

teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda

oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl

sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde

onuna kadar idarî para cezası verilir” hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle teşebbüslerin yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirleri

üzerinden idari para cezası uygulanmıştır.

(400) Bu nok tada dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarın Türkiye olarak belirlenmiş olduğu, Ege Bölgesi’nde arzın kontrolüne yönelik ihlalin Türkiye pazarını ilgilendirdiği ve temelde benzer rekabetçi zararlar ortaya çıkardığı dikkate alınarak, teşebbüslere, 4054 sayı lı Kanun’un 4. maddesini ihlal etme leri gerekçesiyle tek bir idari ceza verilmesi yeterli görülmüştür. Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinin ilk fıkrası uyarınca, para cezası belirlenirken, öncelikle temel para cezası ardından varsa ağırlaştırıcı ve hafifleti ci unsurlar uygulanarak nihai para cezası tespit edilmektedir. Temel para cezasının tespitine ilişkin hususlar Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinde düzenlenmektedir. Anılan maddenin ilk fıkrasında, temel para cezasının belirlenmesi bakımından “karteller” ve “diğer ihlaller” şeklinde bir ayrım yapılmıştır. Dosya kapsamında sektörün genel özellikleri dikkate alınarak ihlale konu uygulamaların Ceza Yönetmeliği çerçevesinde diğer ihlaller kapsamında olduğu kanaatine varılmıştır.

(401) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin ilk fıkrasında, diğer ihlaller için temel para cezası hesaplanırken ihlalde bulunan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde beşi ile yüzde üçü arasında bir oranın esas alınması gerektiği düzenlenmiştir. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

(402) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasına göre temel para cezasının belirlenmesinde dikkate alınacak diğer bir unsur ise ihlalin süresi olup aynı maddenin birinci fıkrasına göre belirlenen oran, bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında artırılmaktadır. ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, EGE-TAV, ERPİLİÇ, GEDİK, KESKİNOĞLU ve ŞENPİLİÇ’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden eylemlerinin yukarıda yer verildiği üzere her teşebbüs için bir yıldan uzun beş yıldan kısa sürdüğü tespit edildiğinden temel para cezasına esas oran olarak belirlenen %0,5 oranı yarısı kadar artırılarak temel para cezası %0,75 olarak tespit edilmiştir.

(403) Diğer taraftan Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi kapsamında temel para cezasının ağırlaştırılmasını gerektiren haller düzenlenmektedir. Ceza Yönetmeliğinin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ağırlaştırıcı hallerden ihlalin tekerrürü halinde temel para cezasının yarısından bir katına kadar artırılacağı ifade edilmektedir. Bu çerçevede 25.11.2009 tarihli, 09-57/1393-362 sayılı Kurul kararında idari para cezası verilen ABALIOĞLU, BANVİT, BEYPİLİÇ, CP, ERPİLİÇ ve ŞENPİLİÇ açısından tekerrür hükmü dikkate alınarak, temel para cezası yarısı oranında artırılmış böylelikle %1,125 oranına ulaşılmıştır.

J. SONUÇ

(404) 19.07.2017 tarih, 17-23/369-M sayılı ve 31.05.2018 tarih, 18-17/300-M sayılı Kurul kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. a)

 Abalıoğlu Yem - Soya ve Tekstil Sanayi A.Ş.,

 Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.,

 Beypi Beypazarı Tarımsal Üretim Paz. San. ve Tic. A.Ş.,

 CP Standart Gıda San. ve Ti c. A.Ş.,

 Ege - Tav Ege Tarım Hayvancılık Yat. Tic. ve San. A.Ş.,

 Er Piliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. A.Ş.,

 Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş.,

 Keskinoğlu Tavukçuluk ve Damızlık İşl. San. Tic. A.Ş.

 Şenpiliç Gıda San. A.Ş.’n in

fiyat düzeyini birlikte belirlemek ve/veya Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik

bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal

ettiğine OYÇOKLUĞU ve Kurul Üyesi Hasan Hüseyin ÜNLÜ’nün farklı gerekçesi

ile,

b) Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneğinin, rekabeti kısıtlayıcı

davranışları kolaylaştırıcı eylemleri ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal

ettiğine OYÇOKLUĞU ile

2. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti

Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye

Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in

a) 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ve üçüncü fıkrasının (a)

bendi uyarınca 2018 yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri

safi gelirlerinin takdiren, %0,75’i oranında olmak üzere,

- Ege - Tav Ege Tarım Hayvancılık Yat. Tic. ve San. A.Ş.’ye (…..) TL

- Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş.’ye (…..) TL

- Keskinoğlu Tavukçu luk ve Damızlık İşl. San. Tic. A.Ş.’ye (…..) TL

- Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçıları Birliği Derneğine (…..) TL

b) 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi

ve 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca 2018 yılı sonunda oluşan ve

Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, %1,125 oranında

olmak üzere,

 Abalıoğlu Yem - Soya ve Tekstil Sanayi A.Ş.’ye (…..) TL

 Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.’ye (…..) TL

 Beypi Beypazarı Tar ımsal Üretim Paz. San. ve Tic. A.Ş.’ye (…..) TL

 CP Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş.’ye (…..) TL

 Er Piliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. A.Ş.’ye (…..) TL

 Şenpiliç Gıda San. A.Ş.’ye (…..) TL

idari para cezası verilmesine OYÇOKLUĞU ile,

3.

a) Ak Piliç Tic. Ltd. Şti.’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediğine,

dolayısıyla adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine yer olmadığına

OYÇOKLUĞU ile,

b)

 As Tavukçuluk Tarım İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

 Bakpiliç Entegre Tavukçuluk A.Ş.,

 Bupiliç Entegre Gıda San. Tic. A.Ş.,

 Garip Tavukçuluk Gıda ve Yem San Tic. A.Ş.,

 Hastavuk Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş.,

 Pilyem Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş.,

 Şahin Tavukçuluk Yem Gıda İnşaat San. ve Tic. A.Ş.,

 Tad Piliç Fenni Yem San. v e Tic. Ltd. Şti.,

 Yemsel Tavukçuluk Hayvancılık Yem Hammaddeleri San. ve Tic. A.Ş.’nin

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediklerine, dolayısıyla adı geçen

teşebbüslere idari para cezası verilmesine yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile,

4. Bakpiliç Entegre Tavukçuluk A.Ş.’nin soruşturma kapsamında talep edilen bilgileri temin etmemesi nedeniyle anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca 2018 yılı gayri safi gelirlerinin binde biri oranında olmak üzere (…..) TL i dari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,

5. Tad Piliç Fenni Yem San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin soruşturma kapsamında yanlış ve yanıltıcı bilgi vermesi nedeniyle anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca 2018 yılı gayri safi gelirlerinin binde biri oranında olmak üzere (…..) TL idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu

açık olmak üzere, karar verilmiştir.

Rekabet Kurulunun 13.03.2019 Tarih ve 19-12/155-70 Sayılı Kararına

KARŞI OY GEREKÇESİ

(1) Az sayıda oyuncunun bulunduğu ve aktörlerin birbirlerinin davranışlarını izleyebildiği şeffaf oligopol piyasalarda rakiplerin tek taraflı olarak birbirlerinin kararlarına akıllıca ayak uydurmaları olarak da tanımlanan oligopolistik bağımlılığın 4054 sayılı Kanunun 4. maddesine aykırılık teşkil ettiğinden bahsedilemeyecektir. Başka bir deyişle oligopol pazarlarda gözlenen paralel fiyat artışları her zaman rekabeti kısıtlama amacı veya etkisi olan bir anlaşma, uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararına dayanmayabilmekte, kâr elde etmeyi amaçlayan teşebbüslerin birbirlerinin kararlarına akıllıca ayak uydurmalarının bir sonucu olarak ortaya çıkabilmektedir.

(2) Dosya konusu soruşturma kapsamında elde edilen bilgi ve belgelerden, teşebbüslerin bayilerden elde ettikleri ve işin mahiyeti itibarıyla güncel kabul edilmesi gereken rakip fiyat listelerini kendi fiyat listelerinin en önemli girdisi haline getirdikleri ve rakip listeler üzerinde analizler yaptıkları anlaşılmaktadır. Bu kapsamda BESD-BİR yönetim kurulunda da temsil edilen ve pazar payı bakımından sektörde büyük olan ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, BEYPİLİÇ ve ABALIOĞLU gibi teşebbüslerin fiyat listelerinin diğer teşebbüslerce daha fazla dikkate alındığı ve özellikle bu büyük oyuncuların fiyat listelerinin, kendi fiyat listelerini belirlemek için beklendiği anlaşılmaktadır.

(3) Piliç eti 7-10 gün içinde satılması ve tüketilmesi gereken bir üründür. Teşebbüslerin yurt içi satışlarının yaklaşık olarak yarısı bütün piliç olarak yapıldığı için piliç etinin fiyatlandırılmasında bütün piliç fiyatı temel alınmaktadır. Bütün piliç fiyatı değişmese dahi teşebbüslerce “denge fiyatlama” olarak adlandırılan parça ürün fiyatlarındaki değişim nedeniyle hemen her haftaya varabilen sıklıkla fiyat listelerinin değiştiği, bu fiyat listelerinin de bazen bir iki gün önce bayilere gönderildiği görülmüştür. Sektörün işleyişine bakıldığında bayilere ulaşan bu fiyat listeleri güncel fiyat listesi olarak kabul edilebilecektir. Münhasır bayilik sisteminin bulunmadığı yani hemen hemen tüm teşebbüslere ait ürünler aynı bayilerde satıldığı için de bu fiyat listeleri bayilerde toplanmakta ve yukarıda bahsedilen şeffaf oligopol pazar ve bu pazarın yine bahsedilen neticeleri ortaya çıkmaktadır.

(4) Piliç eti pazarındaki üretim ve satış faaliyetlerinin %90’dan fazlasını gerçekleştiren teşebbüslerin üye olduğu BESD-BİR sektör sorunlarının ele alındığı en geniş katılımlı platformdur. Sektörün büyük bir kısmını bir araya getiren BESD-BİR toplantılarının teşebbüslerce fiyatları ve piyasa koşullarını birlikte belirlemek amacıyla yapıldığını söylemek çok mümkün değildir. Şöyle ki, BESD-BİR toplantılarında hemen her ay bir araya gelen (2016 yılında 10 toplantı yapılmıştır.) teşebbüslerin piyasayı ve rakiplerini sıkı bir şekilde takip ettiklerine dair çok sayıda iç yazışma yapmalarının bir anlamı yoktur. Zaten sık sık bir araya gelen kişilerin bu toplantılarda fiyat konuştuğunu kabul etmemiz halinde; bu iç yazışmaların, sahadaki bayilerden bilgi toplamaya yönelik gayretlerin ve bunların raporlamalarının boşuna iş gücü kaybı anlamına gelmesi gerekir ki bu da ticari hayatın olağan akışına aykırı düşecektir. Ayrıca Ocak 2015 ile Temmuz 2017’ye kadar ki süreçte ortalama 4 TL olan fiyatların 6 TL seviyelerine yükseldiği ve bunun özellikle döviz kuru artışıyla ve girdi maliyetleriyle açıklanabildiği, piliç eti fiyatlarının piknik sezonu olan temmuz ve ağustos aylarında arz talep dengesi çerçevesinde arttığı, yine kurban bayramında ise aşağı düştüğünün verilerle ortaya konduğu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, teşebbüslerin BESD-BİR toplantılarında fiyat konuştuklarına ve piyasa koşullarını birlikte belirlediklerine yönelik ihlal tespiti için dosya kapsamında bulunan ve özellikle de CP’de ele geçen delillerden çok daha fazlasına ihtiyaç bulunmaktadır.

(5) Teşebbüslerce, zaten mali açıdan zor durumda olan CP firmasının yetkilisinin üstlerini yanıltmak gayesiyle hayali raporlamalar yaptığı yönünde savunmalar yapılmıştır. CP’de elde edilen tablo ve değerlendirme notlarında yer alan bilgilerin gerçek verilerle uyuşmadığı diğer teşebbüslerin sunduğu bilgi belgelerden açıkça anlaşılmaktadır. Bu nedenle CP firmasının iç yazışma niteliğindeki tablo ve raporları, otel toplantı notları şüpheli hale gelmiştir. Şüpheden sanık yararlanır ilkesi çerçevesinde, bu delillerin diğer teşebbüsler aleyhine kullanılması hukuka aykırı olacaktır kanaatindeyim. CP’de ele geçen şüpheli bilgi ve belgeler dışında diğer teşebbüslerde bulunan tüm belgeler zaten aynı bayilerde satılan ürünler sebebiyle son derece şeffaf hale gelen piyasa verilerinin takibine ilişkin iç yazışma niteliğindeki notlar ve raporlamalar kapsamındadır.

(6) Bu nedenle, pazarda fiyat ve arz düzeyinin, arz talep dengesi dışında, teşebbüslerin fiyat ve/veya arz düzeyi konusunda rekabeti kısıtlayıcı davranışlar içinde olmalarından kaynaklandığına dair yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle ihlal olmadığı kanaatiyle kararın birinci maddesine ilişkin çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Adem BİRCAN

Kurul Üyesi

13.03.2019 tarih, 19-12/155-70 sayılı Karara ilişkin karşı/faklı görüş

Aşağıda yer verilen gerekçe ve açıklamalarla, Rekabet Kurulu’nun ilgili kararının sonuç bölümünün;

 1 (a) maddesine, teşebbüslerin Türkiye genelinde fiyat düzeyinin yanı sıra arz

düzeyini de birlikte belirleyerek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri kanaatiyle

çoğunluk görüşüne faklı bir gerekçe ile katılıyorum.

 2. maddesine, Türkiye genelinde fiyat düzeyinin belirlenmesinin kartel niteliği

taşıması nedeniyle temel para cezasına esas oranın %2 olarak belirlenmesi

gerektiği, ayrıca Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi değişiminin

Türkiye genelinde fiyat düzeyinin birlikte belirlenerek 4054 sayılı Kanun’un ihlal

edilmesinden ayrı bir ihlal teşkil ettiği ve ayrı bir idari para cezası uygulanması

gerektiği kanaatiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

 3 (a) maddesine, Ak Piliç Tic. Ltd. Şti.’nin dosya konusu iddialar bakımından

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği kanaatiyle çoğunluk görüşüne

katılmıyorum.

Türkiye genelinde fiyat düzeyinin yanı sıra, arz düzeyinin de birlikte belirlenmesi Dosya konusu iddia ve tespitlerden birisini, Türkiye genelinde fiyat düzeyinin belirli bir seviyede tutulması ya da yükseltilmesi amacıyla, ilgili teşebbüsler arasında rekabete aykırı olarak cereyan eden görüşmeler teşkil etmektedir. Dosyada yer alan söz konusu iddia ve tespitle ilgili çok sayıda belge incelendiğinde, kimi zaman fiyatların konuşulduğu ve uygulanacak fiyatlar konusunda uzlaşıya varıldığı, kimi zaman da yurt içi fiyatlar üzerindeki rekabetçi baskıyı azaltmak gayesiyle ihracata yönelik politika ve eylemlerin ve arza ilişkin hususların da konuşulduğu ve bu yönde bilgi değişiminde bulunulduğu ve bazı kararlar alındığı anlaşılmaktadır. Arz ve ihracat konularının konuşulmasındaki amacın, yurt içi fiyatları istenilen düzeye çekmek olduğu belgelerde de açıkça ifade edilmektedir. Aşağıda buna ilişkin bazı belgelerden örnek alıntılara yer verilmektedir: Belge-32’de; toplantıda konuşulan hususlardan birinin ihracat olduğu; bu çerçevede Türkiye’deki piliç eti üreticilerinin, yurt içi arz fazlasını bertaraf etmek için -herhangi bir kar beklemeksizin- ihracata yöneldiğinin ve dolayısıyla her bir şirketin üretim planını -hiç ihracat yapmayacakmış gibi- gözden geçirmesi gerektiğinin kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Belge-41’de; son dönemde Irak’tan gelen talepte bir artış yaşandığı ve söz konusu artışın yurt içi piyasa fiyatlarını olumlu yönde etkilemesinin beklendiği ifadesi yer almaktadır.

Belge-43’de; 2016 yılı Ocak-Eylül dönemini kapsayacak şekilde, Türkiye’deki toplam piliç eti üretim verilerinin paylaşıldığı; buna göre, 2015 yılının aynı dönemine kıyasen, 2016 yılında üretimin %3 oranında azaldığı; bu durumun piyasa fiyatlarını olumlu yönde etkilediği ve bütün piliç fiyatının 4,75 TL/kg tutarına yükseldiği; BESD-BİR üyelerinin Cuma günü bir toplantı gerçekleştireceği; CP Başkan Yardımcısı (…..)’in Aralık ayında ve 2017 yılının ilk çeyreğinde daha iyi bir piyasa yapısı beklediği; BESD-BİR toplantısı akabinde yeni gelişmeleri aktarmayı planladığı görülmektedir.

Belge-44’de; CP Başkan Yardımcısı (…..)’in rakip teşebbüs yöneticilerinden elde ettiği bazı bilgileri aktardığı; buna göre, 2016 yılının dokuz aylık piliç eti üretimi verileri dikkate alındığında, 2015 yılının aynı dönemine kıyasen, üretimde %2,2 oranında bir azalma yaşandığı; 2016 yılının on aylık piliç eti ihracat verileri dikkate alındığında, 2015 yılının aynı dönemine kıyasen, ihracatta %10,34 oranında bir azalma yaşandığı; ihracat ana piyasasının (%59 oran ile) Irak olduğu, fakat 2016 yılında ihracat miktarının %8,24 oranında azaldığı; katılımcıların ortak kanısının, 31 Aralık itibarıyla 2016 yılı toplam piliç eti üretiminin %3 oranında azalması yönünde olduğu; piliç eti üretiminin nispeten düşük olması ve piliç etine Irak’tan talep olması nedeniyle, yılın son çeyreğinde -daha önceki son çeyreklere nazaran- piliç eti fiyatlarında ilk kez bir artış yaşandığı; hâlihazırdaki ihracat fiyatının (…..)$/ton olduğu ve yurt içi piliç eti fiyatlarını bu seviyede tutmak için ihracat yapmaya devam edilmesi gerektiği yönünde karar alındığı; pençe talebi ve buna bağlı olarak ihracatının iyi durumda olduğu ve tavuk pençe fiyatının (…..)$/ton civarında olduğu; piyasadaki ana oyuncuların piliç eti piyasasına yönelik olarak finansal performanslarından memnun olduğu … ifadeleri yer almaktadır.

Esasen Kurul Kararının 239. paragrafında;

“Bu bilgiler ve Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuzda yer alan açıklamalar çerçevesinde piliç eti pazarında rekabetçi belirsizlikleri ortadan kaldıran bilgilerin; rakiplerin fiyatlama davranışlarının öğrenilmesine imkan vermesi ve rakiplerin kısa vadeli stok durumları hakkında bilgi vermesi nedeniyle güncel ve ileri tarihli fiyat listeleri, zam miktarları, müşterilere uygulanacak prim ve iskonto oranları; teşebbüslerin üretim stratejileri ile planlarını ortaya koyması bakımından damızlık ve civciv giriş sayıları; teşebbüslerin güncel üretim bilgilerinin hesabına imkan vermesi nedeniyle piliç kesim adetleri ile kısa sürede satılması gerektiği için rakiplerce bilinmesinin satış stratejilerine etki edecek teşebbüslere ait stok durumları, üretim bilgileri, kapasite kullanım oranları, kesim yaşı (gün), ortalama kesim ağırlığı (OCA), yem dönüşüm oranı (FCR), civciv ölüm oranı (mortalite), Avrupa Verimlilik Endeksi (EPEF) ve pilicin bir günde kazandığı ortalama ağırlık (GCAA) (gram/gün) verilerinin rekabete duyarlı hassas bilgiler olduğu kanaatine varılmaktadır.”

tespit ve ifadeleriyle, piliç etinin arzına ilişkin bilgilerin görüşülmesinin ve paylaşılmasının sorun teşkil ettiği kabul edilmektedir.

Bu itibarla, Türkiye genelinde fiyat düzeyinin birlikte belirlenmesinin yanı sıra arz düzeyinin de ilgili teşebbüslerce birlikte belirlenerek 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği düşüncesindeyim.

Fiyat düzeyinin birlikte belirlenmesinin kartel niteliği taşıması ve iki farklı ihlal türü için iki farklı para cezası uygulanması gerektiği

Kurul kararının sonuç bölümünün 1(a) maddesinde, sayılan teşebbüslerin “fiyat düzeyini birlikte belirlemek ve/veya Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği” sonucuna varılmış olmakla birlikte, yine kararın sonuç bölümünün 2. maddesinde tek bir cezaya hükmedilmiş ve niteliği itibarıyla ihlal, diğer ihlal kategorisinde değerlendirilmiştir.

İlk olarak fiyat düzeyinin teşebbüsler tarafından birlikte belirlenmesi olarak tanımlanan ihlalin diğer ihlal olarak değil, kartel olarak tanımlanması gerektiği düşüncesindeyim. Zira Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin Tanımlar başlıklı 3. maddesinin (ç) bendinde kartel; “Fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının

paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler” olarak tanımlanmıştır. Dosyada yer alan çok sayıda belgeden anlaşılacağı üzere, fiyat düzeyinin birlikte belirlenmesi olarak tanımlanan ihlal, bilgi değişimi düzeyinde kalmadığı, bu hususta kararlar alındığı ve uygulamaya geçirildiği sabittir.

Diğer yandan Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak olarak tespit ve tarif edilen ihlalin; etkisi, kapsamı, tarafları, coğrafi pazarı, niteliği ve kronolojik süreci bakımından, Türkiye genelinde fiyat düzeyinin birlikte belirlenmesi olarak tarif edilen ihlalden faklı olduğu, bu itibarla Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, bu ihlal bakımından ayrı bir idari para cezası uygulanması gerektiğini düşünmekteyim.

Ak Piliç Tic. Ltd. Şti.’nin ihlale katılımı

AKPİLİÇ’in, özellikle arz kontrolüne ilişkin bilgi paylaşımında bulunduğu ve bazı toplantılara iştirak ettiği, dosyada yer alan belgelerden anlaşılmaktadır.

Örneğin Belge-32’de: İstanbul Divan Otel’de gerçekleştirilen BESD-BİR toplantısında görüşülen önemli hususların aktarıldığı; söz konusu toplantıya CP, BEYPİLİÇ, ŞENPİLİÇ, ERPİLİÇ, KESKİNOĞLU, ABALIOĞLU, GEDİK ve AKPİLİÇ’in yöneticilerinin katıldığı; toplantıda konuşulan hususlardan birinin ihracat olduğu; bu çerçevede Türkiye’deki piliç eti üreticilerinin, yurt içi arz fazlasını bertaraf etmek için -herhangi bir kar beklemeksizin- ihracata yöneldiğinin ve dolayısıyla her bir şirketin üretim planını -hiç ihracat yapmayacakmış gibi- gözden geçirmesi gerektiğinin kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre AKPİLİÇ’in de 4054 sayılı Kanunun 4. maddesini ihlal ettiği kanaatindeyim.

Hasan Hüseyin ÜNLÜ

Kurul Üyesi

13.03.2019 tarih, 19-12/155-70 sayılı Karara ilişkin karşı/faklı görüş

Aşağıda yer verilen gerekçe ve açıklamalarla, Rekabet Kurulu’nun ilgili kararının sonuç bölümünün 2. maddesinde ki , Türkiye genelinde fiyat düzeyinin belirlenmesinin kartel niteliği taşıması nedeniyle temel para cezasına esas oranın %2 olarak belirlenmesi gerektiği, ayrıca Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi değişiminin Türkiye genelinde fiyat düzeyinin birlikte belirlenerek 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilmesinden ayrı bir ihlal teşkil ettiği ve ayrı bir idari para cezası uygulanması gerektiği kanaatiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Fiyat düzeyinin birlikte belirlenmesinin kartel niteliği taşıması ve iki farklı ihlal türü için iki farklı para cezası uygulanması gerektiği

Kurul kararının sonuç bölümünün 1(a) maddesinde, sayılan teşebbüslerin “fiyat düzeyini birlikte belirlemek ve/veya Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği” sonucuna varılmış olmakla birlikte, yine kararın sonuç bölümünün 2. maddesinde tek bir cezaya hükmedilmiş ve niteliği itibarıyla ihlal, diğer ihlal kategorisinde değerlendirilmiştir.

Kurul kararında belirtilen fiyat düzeyinin teşebbüsler tarafından birlikte belirlenmesi olarak tanımlanan ihlalin diğer ihlal olarak değil, kartel olarak tanımlanması gerekmektedir. Zira Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin Tanımlar başlıklı 3. maddesinin (ç) bendinde kartel; “Fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler” olarak ifade edilmiştir. Dosyada yer alan çok sayıda ki farklı belgelerden de görüldüğü üzere, söz konusu şirketlerin fiyat düzeyinin birlikte belirlenmesi olarak tanımlanan ihlali, bilgi değişimi düzeyinde kalmadığı, bu hususta beraber müşterek kararlar alındığı ve bu kararların uygulamaya geçirildiği sabittir. Bu yönüyle birlikte iş yapma eylemi kartel olarak nitelenip cezanında sınırı ilgili yönetmelik gereğince temel para cezasının esas oranının %2 olması gerekmektedir. Bu yönüyle Kurul Kararının bu hükmüne katılmamaktayım.

Diğer yandan Ege Bölgesinde arzın kontrolüne yönelik bilgi paylaşımında bulunmak olarak tespit ve tarif edilen ihlalin; etkisi, kapsamı, tarafları, coğrafi pazarı, niteliği ve kronolojik süreci bakımından, Türkiye genelinde fiyat düzeyinin birlikte belirlenmesi olarak tarif edilen ihlalden faklı olduğu, bu itibarla Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, bu ihlal bakımından ayrı bir idari para cezası uygulanması gerekmekteyken tek para ceza uygulanması kararına da katılmamaktayım.

Mehmet Ayan

Kurul Üyesi